Samenvatting Buitencontractueel Aansprakelijkheidsrecht:
I. Buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht:
1. WAM-wet: schade veroorzaakt door motorrijtuigen:
Dit ligt tussen aansprakelijkheidsrecht en verzekeringsrecht. WAM staat voor wet aansprakelijkheid
motorrijtuigen. Specifieke, automatisch schadevergoedingsregeling in opgenomen en staat in de
WAM-wet.
Verkeersongevallen worden gezien als een maatschappelijk risico. Vroeger voor 1994 vielen die onder
artikel 1382 oud BW. De wetgever heeft in navolging van het Franse recht vond het een
maatschappelijk risico en hij moest daar in tussen komen. Het eerste idee was om vooral zwakke
weggebruikers te beschermen (voetgangers en fietsers) en die sneller een schadevergoeding toe te
kennen en kosten RZIV te doen dalen en de private WAM-verzekeraars doen opdraaien. Dit werd
gekenmerkt door 4 fases:
1. Artikel 1385bis oud BW. Afgestapt om moeilijk aan publiek te verkopen dat autobestuurder
schadevergoeding zou moeten betalen ook al geen fout begaan. Artikel 29bis WAM-wet: elke
zwakke weggebruiker die het slachtoffer was van een ongeval met een motorrijtuig heeft
recht op een schadevergoeding zonder een fout te bewijzen. Bestuurder en passagier
kwamen niet voor vergoeding in aanmerking.
2. Toepassingsgebied van artikel 29bis WAM-wet uitgebreid tot passagiers.
3. Toepassingsgebied van artikel 29bis WAM-wet werd uitgebreid tot treinen en trams.
4. Sinds 2021. Motorrijtuigen die 25 km/u niet overschrijden vallen niet meer onder artikel
29bis WAM-wet en worden niet meer onderworpen aan een verzekeringsplicht.
Wat is de juridische grondslag van artikel 29bis? Sommige zeggen dat het een objectieve of foutloze
aansprakelijkheid van de verzekerde is, gekoppeld aan een verplichte aansprakelijkheidsverzekering
en een rechtstreekse vordering van de benadeelde op de aansprakelijkheidsverzekering. Kritiek? De
bestuurder is niet verplicht tot vergoeding, de verzekeraar wel. Je moet de verzekeraar aanspreken,
niet de autobestuurder. Sommige zeggen dat het een persoonsverzekering met indemnitair karakter
is. Kritiek? Verschillende (overheids)organen zijn schadevergoedingsplichtig zonder dat ze een
verzekering sluiten (vb. overheidsorganen). Men zegt dus gewoon dat het een systeem van
automatische schadeloosstelling is en een concept sui generis is.
Wie is er bevoegd voor verkeersongevallen en artikel 29bis? Politierechtbank.
Schadevergoeding op basis van artikel 29bis is van openbare orde, ingevoerd in belang van de
zwakkere partij. Stel je doet mee aan een autorally en je tekent een exoneratiebeding, er doet zich
een verkeersongeval voor. Kan je dan nog schadevergoeding vragen, als je een exoneratiebeding hebt
getekend? Vermits van artikel 29bis van openbare orde kan je vooraf geen afstand doen van je recht
op schadevergoeding. Dit is het belang dat het van openbare orde is.
Als slachtoffer komt iedereen in aanmerking. In de eerste plaats denk je aan voetgangers en fietsers,
maar in de rechtspraak ook andere gevallen ruiters, rolstoelgebruikers, … Die komen ook als
slachtoffers voor vergoeding in aanmerking. Wie niet? De bestuurder zelf. Stel ene verkeersongeval
tussen 2 auto’s en twee bestuurders zijn slachtoffers, de bestuurders kunnen zich niet jegens elkaar
op 29bis beroepen, tussen de bestuurders zal artikel 1382 oud BW gelden. Ze kunnen artikel 29bis
niet inroepen tegen elkaar.
1
, Wie valt er nog niet onder? Slachtoffer dat ouder is dan 14 jaar en een vrijwillige fout heeft begaan.
Het gemeenschappelijk waarborgfonds valt er ook niet onder, wanneer er sprake is van diefstal,
heling, … door het slachtoffer. Dan moet het gemeenschappelijk waarborgfonds niet tussenkomen.
Wat is het gemeenschappelijk waarborgfonds? Deel van de autopremie gaat naar het
gemeenschappelijk waarborgfonds. Deel van de verzekeringspremie gaat naar het gemeenschappelijk
waarborgfonds. Wat doet het gemeenschappelijk waarborgfonds? Als je als autobestuurder
aansprakelijk bent op grond van artikel 1382 oud BW (artikel 6.5 BW), rijdt een andere bestuurder
aan door geen voorrang van rechts te geven. De WAM-verzekeraar dekt dit en zal het slachtoffer
vergoeden. Het gemeenschappelijk waarborgfonds komt niet tussen. Er zijn tal van Belgen niet
verzekerd, het is een wettelijk verplichte verzekering maar toch niet verzekerd. Dat is dan eigenlijk
pech voor het slachtoffer. Dan komt het gemeenschappelijk waarborgfonds (doet meer dan enkel
motorrijtuigen dekken) tussen als er geen verzekering is of er is onvoldoende dekking. Het
gemeenschappelijk waarborgfonds komt ook tussen als er een vluchtmisdrijf is en we weten niet wie
het verkeersongeval heeft veroorzaakt, je weet niet welke verzekeraar moet tussenkomen en je kan
geen partij dagvaarden. Gemeenschappelijk waarborgfonds komt dan tussen en komt ook tussen bij
overmacht of wanneer de verzekeraar failliet zou gaan of is gegaan. Het gemeenschappelijk
waarborgfonds heeft een heel belangrijke functie. Het waarborgfonds is geen liefdadigheidsinstelling:
als de bestuurder niet verzekerd is en zij vergoeden het slachtoffer, dan gaat het gemeenschappelijk
waarborgfonds zich verhalen en dan zal de bestuurder moeten terugbetalen want hij heeft de fout
begaan door zich niet te verzekeren.
Wanneer is iemand bestuurder? Iemand is bestuurder wanneer hij het motorrijtuig bestuurt op het
ogenblik van het ongeval. Die kan zich niet beroepen op 29bis. Op het moment van het ongeval heeft
men het meesterschap over het motorrijtuig. Als je je motorrijtuig verlaat, ben je geen bestuurder
meer. In de rechtspraak hebben zich hierover problemen gedaan.
Bijv. iemand is aan het besturen, maar passagier begint ineens aan het stuur te draaien. Wie
heeft dan meesterschap? Passagier heeft meesterschap overgenomen en is bestuurder. Als er
zich een ongeval voordoet kan de passagier zich niet meer beroepen op artikel 29bis WAM-
wet.
Sommige zeggen dat het een persoonsverzekering met indemntitair karakter is. Verschillende
(overheids)organen zijn schadevergoedingsplichtig zonder dat ze een verzekering sluiten (vb.
overheidsorganen). De overheid (staat, gemeenschappen, gewesten, Proximus, …) daarvan gaat men
er vanuit dat ze voldoende kapitaalkrachtig zijn en dat ze geen verzekering moeten sluiten voor hun
wagenpark. Ze zijn hun eigen verzekeraar, voldoende kapitaalkrachtig om SV te betalen. Kunnen een
verzekering sluiten, maar zijn daartoe niet verplicht.
Als je je niet kan beroepen op artikel 29bis, is er artikel 6.5 BW. Wat ook onder artikel 6.5 BW valt zijn
de gevallen die niet onder artikel 29bis vallen. Stel autobestuurder rijdt 20 km/u en rijdt een fietser
aan die plot van rijrichting veranderde, totaal onvoorzienbaar. De fietser gaat schadevergoeding
krijgen voor lichamelijk schade. De zwakke weggebruiker moet geen fout aantonen, krijgt
automatisch schadevergoeding. De fietser die op de auto gevallen is waardoor de bestuurder schade
heeft aan de wagen, zal de bestuurder op basis van artikel 6.5 BW schadevergoeding kunnen krijgen
voor de schade van wagen, materiële schade als hij een fout van de fietser kan aantonen.
2
, Voorwaarden opdat er aan artikel 29bis WAM-wet is voldaan:
1. Het moet gaan over een verzekeringsplichtig motorrijtuig. Wat is een motorrijtuig? Artikel 1
WAM-wet: 2 voorwaarden (op de grond en mechanische kracht). Een fiets of paard wordt
niet door mechanische kracht gedreven en valt er niet onder. Vliegtuig ook niet want moet op
de grond zijn. Mechanische kracht moet voertuig autonoom, vanzelf kunnen doen rijden.
Niet alle motorrijtuigen zijn even verzekeringsplichtig. Als ze minder dan 25 km/u kunnen
rijden zijn ze niet verzekeringsplichtig. Ook gemotoriseerde rolstoelen zijn niet
verzekeringsplichtig. Elektrische fietsen en steps die minder rijden dan 25 km/u zijn niet
verzekeringsplichtig en vallen niet onder 29bis. Bepaalde elektrische fietsen rijden meer dan
25 km/u en kunnen autonoom bewegen en zijn verzekeringsplichtig en vallen onder artikel
29bis WAM-wet. Spoorrijtuigen vielen in beginsel niet onder artikel 29bis, maar als gevolg
van een arrest van Grondwettelijk Hof dat er een discriminatie in zag, is de wetgever er
tussen gekomen en valt het wel onder artikel 29 bis WAM-wet.
2. Het verzekerd motorrijtuig moet betrokken zijn bij een verkeersongeval. Wat is
betrokkenheid? In het aansprakelijkheidsrecht moet er een causaal verband bestaan tussen
de fout en de schade, in principe moet in het aansprakelijkheidsrecht de equivalentietheorie
worden toegepast: een fout staat in causaal verband met de schade als de fout een
noodzakelijk voorwaarde is geweest voor het ontstaan van het schadegeval. Artikel 29bis zegt
niet dat er een causaal verband moet zijn tussen het motorrijtuig en het schadegeval, het
motorrijtuig moet betrokken zijn bij het verkeersongeval. De wetgever heeft hier bewust voor
gekozen want het moet zo ruim mogelijk worden geïnterpreteerd en het slachtoffer moet zo
maximaal moeten worden beschermd. Het is niet vereist dat het motorrijtuig in beweging
was, er moet gewoon een verband zijn tussen het motorrijtuig en het verkeersongeval. Het
volstaat dat het motorrijtuig enige rol heeft gespeeld in het verkeersongeval. Er moet geen
contact zijn geweest tussen het motorrijtuig en de zwakke weggebruiker (vb. vrachtwagen
nadert fietser te dicht, maar raakt hem niet aan, dan nog steeds artikel 29bis). Betrokken
wordt breed geïnterpreteerd.
Stel er is een auto met een bestuurder en een passagier. Er gooien delinquenten (insolvabele
delinquenten) stenen van een brug naar beneden en die raken de passagier. De passagier is
gewond, voor de rest van zijn leven verlamd. Heeft de passagier recht op schadevergoeding?
Het gaat om een wettelijk verplicht motorrijtuig en het motorrijtuig is betrokken. De
passagier kan de WAM-verzekeraar van de bestuurder aanspraken voor een
schadevergoeding op basis van artikel 29bis WAM-wet. Wat kan de WAM-verzekeraar doen?
De bestuurder heeft namelijk geen fout begaan, hij kan de bestuurder niet aanspreken. Hij
kan de BA-privéleven van de delinquenten aanspreken. Maar wat zal de advocaat van de BA-
privélevenverzekeraar opwerpen? Het is een opzettelijke fout, dus niet gedekt en ze komen
niet tussen. Hij kan proberen de ouders van de delinquenten aan te spreken als de
delinquenten minderjarig zijn. Een opzettelijke fout is persoonlijk dus als je de ouders
aanspreekt en die zitten bij verschillende verzekeraars dan is het goed. Geen
gemeenschappelijk waarborgfonds want er is een verzekeraar dus het gemeenschappelijk
waarborgfonds komt niet tussen.
ARTIKEL 29BIS WAM-WET IS EEN FOUTLOZE AANSPRAKELIJKHEID
3
, 3. Verkeersongeval moet gebeuren in een voor het publiek toegankelijke plaats. Het moet te
maken hebben met deelneming aan het verkeer, breed geïnterpreteerd. Een band met de
risico’s van het verkeer volstaat en die band mag onrechtstreeks zijn. Bijv. gewapende overval
op geldtransport op autosnelweg (E19). Die overvallers worden achtervolgd door politie en er
ontstaat een schietgevecht. Een van de kogels is een verdwaalde kogel en boort zich in een
auto die 300m verder rijdt en verlamt een kind dat op de achterbank zit. Dit is een
verkeersongeval, heeft te maken met de risico’s van het wegverkeer op een voor het publiek
toegankelijke plaats. Het kind zal dus vergoed worden. Op strikte privéterreinen is artikel
29bis niet van toepassing: bijv. een minderjarige rijdt op privéterrein zonder rijbewijs en
verwond iemand, geen 29bis. Definitie openbare weg = openbaar voor verkeer en het publiek
is toegelaten. Een ongeval tijdens een autorally wedstrijd is ook een verkeersongeval en
artikel 29bis is dus van toepassing. Spoorrijtuigen vallen in beginsel ook onder artikel 29bis
als gevolg van arrest van Grondwettelijk Hof. Hof van Cassatie heeft dan gezegd dat alle
verkeersongevallen van spoorrijtuigen onder artikel 29bis valt. Grondwettelijk Hof heeft dit
teruggeroepen en gezegd dat het dit niet zo bedoelde: als de trein rijdt op een spoor dat
volledig afgezonderd is van het verkeer, dan valt die daar niet onder.
Geen schadevergoedingsregeling als slachtoffer ouder is dan 14 jaar en een vrijwillige fout heeft
begaan. Vrijwillige fout? Slachtoffer heeft fout en de gevolgen gewild. Kan zich dan niet beroepen op
artikel 29bis van de WAM. Wetgever heeft zelfverminking en zelfmoord hiermee bedoeld, je hebt de
fout en de schadelijke gevolgen gewild. Bijv. iemand die zelfmoord pleegt door voor trein te springen,
de nabestaanden hebben geen recht op schadevergoeding. Stel dat je zelfmoord pleegt en je wordt
zwaargewond opgenomen maar je bent niet dood. Heb je dan recht op schadevergoeding? Je bent
ouder dan 14, maar heb je de gevolgen gewild? Neen, je wou de verlamming niet, je wou zelfmoord
plegen. Er is controverse in de rechtspraak of dat dit valt onder artikel 29bis van de WAM-wet. Als je
het letterlijk interpreteert dan zeg je dat het slachtoffer de gevolgen niet heeft gewild. Andere
rechtbanken zeggen dat dit een brug te ver is om de verzekeraar daarvoor te doen opdraaien.
Slachtoffers hebben recht op vergoeding van lichamelijk schade, niet voor zaakschade dit valt buiten
het toepassingsgebied. Fietser heeft recht op schadevergoeding voor een gebroken arm, maar de
fiets die total loss is wordt niet vergoed. Protheses worden ook als lichamelijke schade beschouwd.
Vonnis 22 mei 2015 politierechtbank (verzekeringsrecht nog). Het gaat over een metro-
ongeval in Brussel. Iemand wil de handtas van een mevrouw stelen, rukt de handtas van haar
schouder en door de handeling verliest de vrouw haar evenwicht en komt ze terecht op het
metrospoor. Er komt net een metro aan en de vrouw wordt geraakt aan het hoofd en heeft
talrijke fracturen opgelopen. Is de NMBS aansprakelijk op grond van 29bis? Politierechtbank is
bevoegd en zegt ja want het begrip verkeersongeval en het op een voor het publiek
toegankelijke plaats moet breed worden geïnterpreteerd volgens de politierechtbank. Iemand
dei van het treinstel afstapt en daardoor zijn enkel verzwikt is ook slachtoffer van een
verkeersongeval volgens de politierechtbank. Er is ook geen twijfel dat het metrorijtuig hier
betrokken was. De vrouw was een zwakke weggebruiker en het is zeker een voor het publiek
toegankelijke plaats, het metrostation is toegankelijk voor het publiek, openbaar, geen
privéterrein. Artikel 29bis kan worden toegepast. Hoewel je het perron kan beschouwen als
privéterrein want het is eigendom van de NMBS is het toch toegankelijk voor verschillende
personen en dus open voor het publiek volgens de politierechtbank. De NMBS heeft geen
verzekering, maar doet er niet toe want is zijn eigen verzekeraar en zal moeten optreden als
verzekeraar en de schadevergoeding volgens artikel 29bis vergoeden.
4
I. Buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht:
1. WAM-wet: schade veroorzaakt door motorrijtuigen:
Dit ligt tussen aansprakelijkheidsrecht en verzekeringsrecht. WAM staat voor wet aansprakelijkheid
motorrijtuigen. Specifieke, automatisch schadevergoedingsregeling in opgenomen en staat in de
WAM-wet.
Verkeersongevallen worden gezien als een maatschappelijk risico. Vroeger voor 1994 vielen die onder
artikel 1382 oud BW. De wetgever heeft in navolging van het Franse recht vond het een
maatschappelijk risico en hij moest daar in tussen komen. Het eerste idee was om vooral zwakke
weggebruikers te beschermen (voetgangers en fietsers) en die sneller een schadevergoeding toe te
kennen en kosten RZIV te doen dalen en de private WAM-verzekeraars doen opdraaien. Dit werd
gekenmerkt door 4 fases:
1. Artikel 1385bis oud BW. Afgestapt om moeilijk aan publiek te verkopen dat autobestuurder
schadevergoeding zou moeten betalen ook al geen fout begaan. Artikel 29bis WAM-wet: elke
zwakke weggebruiker die het slachtoffer was van een ongeval met een motorrijtuig heeft
recht op een schadevergoeding zonder een fout te bewijzen. Bestuurder en passagier
kwamen niet voor vergoeding in aanmerking.
2. Toepassingsgebied van artikel 29bis WAM-wet uitgebreid tot passagiers.
3. Toepassingsgebied van artikel 29bis WAM-wet werd uitgebreid tot treinen en trams.
4. Sinds 2021. Motorrijtuigen die 25 km/u niet overschrijden vallen niet meer onder artikel
29bis WAM-wet en worden niet meer onderworpen aan een verzekeringsplicht.
Wat is de juridische grondslag van artikel 29bis? Sommige zeggen dat het een objectieve of foutloze
aansprakelijkheid van de verzekerde is, gekoppeld aan een verplichte aansprakelijkheidsverzekering
en een rechtstreekse vordering van de benadeelde op de aansprakelijkheidsverzekering. Kritiek? De
bestuurder is niet verplicht tot vergoeding, de verzekeraar wel. Je moet de verzekeraar aanspreken,
niet de autobestuurder. Sommige zeggen dat het een persoonsverzekering met indemnitair karakter
is. Kritiek? Verschillende (overheids)organen zijn schadevergoedingsplichtig zonder dat ze een
verzekering sluiten (vb. overheidsorganen). Men zegt dus gewoon dat het een systeem van
automatische schadeloosstelling is en een concept sui generis is.
Wie is er bevoegd voor verkeersongevallen en artikel 29bis? Politierechtbank.
Schadevergoeding op basis van artikel 29bis is van openbare orde, ingevoerd in belang van de
zwakkere partij. Stel je doet mee aan een autorally en je tekent een exoneratiebeding, er doet zich
een verkeersongeval voor. Kan je dan nog schadevergoeding vragen, als je een exoneratiebeding hebt
getekend? Vermits van artikel 29bis van openbare orde kan je vooraf geen afstand doen van je recht
op schadevergoeding. Dit is het belang dat het van openbare orde is.
Als slachtoffer komt iedereen in aanmerking. In de eerste plaats denk je aan voetgangers en fietsers,
maar in de rechtspraak ook andere gevallen ruiters, rolstoelgebruikers, … Die komen ook als
slachtoffers voor vergoeding in aanmerking. Wie niet? De bestuurder zelf. Stel ene verkeersongeval
tussen 2 auto’s en twee bestuurders zijn slachtoffers, de bestuurders kunnen zich niet jegens elkaar
op 29bis beroepen, tussen de bestuurders zal artikel 1382 oud BW gelden. Ze kunnen artikel 29bis
niet inroepen tegen elkaar.
1
, Wie valt er nog niet onder? Slachtoffer dat ouder is dan 14 jaar en een vrijwillige fout heeft begaan.
Het gemeenschappelijk waarborgfonds valt er ook niet onder, wanneer er sprake is van diefstal,
heling, … door het slachtoffer. Dan moet het gemeenschappelijk waarborgfonds niet tussenkomen.
Wat is het gemeenschappelijk waarborgfonds? Deel van de autopremie gaat naar het
gemeenschappelijk waarborgfonds. Deel van de verzekeringspremie gaat naar het gemeenschappelijk
waarborgfonds. Wat doet het gemeenschappelijk waarborgfonds? Als je als autobestuurder
aansprakelijk bent op grond van artikel 1382 oud BW (artikel 6.5 BW), rijdt een andere bestuurder
aan door geen voorrang van rechts te geven. De WAM-verzekeraar dekt dit en zal het slachtoffer
vergoeden. Het gemeenschappelijk waarborgfonds komt niet tussen. Er zijn tal van Belgen niet
verzekerd, het is een wettelijk verplichte verzekering maar toch niet verzekerd. Dat is dan eigenlijk
pech voor het slachtoffer. Dan komt het gemeenschappelijk waarborgfonds (doet meer dan enkel
motorrijtuigen dekken) tussen als er geen verzekering is of er is onvoldoende dekking. Het
gemeenschappelijk waarborgfonds komt ook tussen als er een vluchtmisdrijf is en we weten niet wie
het verkeersongeval heeft veroorzaakt, je weet niet welke verzekeraar moet tussenkomen en je kan
geen partij dagvaarden. Gemeenschappelijk waarborgfonds komt dan tussen en komt ook tussen bij
overmacht of wanneer de verzekeraar failliet zou gaan of is gegaan. Het gemeenschappelijk
waarborgfonds heeft een heel belangrijke functie. Het waarborgfonds is geen liefdadigheidsinstelling:
als de bestuurder niet verzekerd is en zij vergoeden het slachtoffer, dan gaat het gemeenschappelijk
waarborgfonds zich verhalen en dan zal de bestuurder moeten terugbetalen want hij heeft de fout
begaan door zich niet te verzekeren.
Wanneer is iemand bestuurder? Iemand is bestuurder wanneer hij het motorrijtuig bestuurt op het
ogenblik van het ongeval. Die kan zich niet beroepen op 29bis. Op het moment van het ongeval heeft
men het meesterschap over het motorrijtuig. Als je je motorrijtuig verlaat, ben je geen bestuurder
meer. In de rechtspraak hebben zich hierover problemen gedaan.
Bijv. iemand is aan het besturen, maar passagier begint ineens aan het stuur te draaien. Wie
heeft dan meesterschap? Passagier heeft meesterschap overgenomen en is bestuurder. Als er
zich een ongeval voordoet kan de passagier zich niet meer beroepen op artikel 29bis WAM-
wet.
Sommige zeggen dat het een persoonsverzekering met indemntitair karakter is. Verschillende
(overheids)organen zijn schadevergoedingsplichtig zonder dat ze een verzekering sluiten (vb.
overheidsorganen). De overheid (staat, gemeenschappen, gewesten, Proximus, …) daarvan gaat men
er vanuit dat ze voldoende kapitaalkrachtig zijn en dat ze geen verzekering moeten sluiten voor hun
wagenpark. Ze zijn hun eigen verzekeraar, voldoende kapitaalkrachtig om SV te betalen. Kunnen een
verzekering sluiten, maar zijn daartoe niet verplicht.
Als je je niet kan beroepen op artikel 29bis, is er artikel 6.5 BW. Wat ook onder artikel 6.5 BW valt zijn
de gevallen die niet onder artikel 29bis vallen. Stel autobestuurder rijdt 20 km/u en rijdt een fietser
aan die plot van rijrichting veranderde, totaal onvoorzienbaar. De fietser gaat schadevergoeding
krijgen voor lichamelijk schade. De zwakke weggebruiker moet geen fout aantonen, krijgt
automatisch schadevergoeding. De fietser die op de auto gevallen is waardoor de bestuurder schade
heeft aan de wagen, zal de bestuurder op basis van artikel 6.5 BW schadevergoeding kunnen krijgen
voor de schade van wagen, materiële schade als hij een fout van de fietser kan aantonen.
2
, Voorwaarden opdat er aan artikel 29bis WAM-wet is voldaan:
1. Het moet gaan over een verzekeringsplichtig motorrijtuig. Wat is een motorrijtuig? Artikel 1
WAM-wet: 2 voorwaarden (op de grond en mechanische kracht). Een fiets of paard wordt
niet door mechanische kracht gedreven en valt er niet onder. Vliegtuig ook niet want moet op
de grond zijn. Mechanische kracht moet voertuig autonoom, vanzelf kunnen doen rijden.
Niet alle motorrijtuigen zijn even verzekeringsplichtig. Als ze minder dan 25 km/u kunnen
rijden zijn ze niet verzekeringsplichtig. Ook gemotoriseerde rolstoelen zijn niet
verzekeringsplichtig. Elektrische fietsen en steps die minder rijden dan 25 km/u zijn niet
verzekeringsplichtig en vallen niet onder 29bis. Bepaalde elektrische fietsen rijden meer dan
25 km/u en kunnen autonoom bewegen en zijn verzekeringsplichtig en vallen onder artikel
29bis WAM-wet. Spoorrijtuigen vielen in beginsel niet onder artikel 29bis, maar als gevolg
van een arrest van Grondwettelijk Hof dat er een discriminatie in zag, is de wetgever er
tussen gekomen en valt het wel onder artikel 29 bis WAM-wet.
2. Het verzekerd motorrijtuig moet betrokken zijn bij een verkeersongeval. Wat is
betrokkenheid? In het aansprakelijkheidsrecht moet er een causaal verband bestaan tussen
de fout en de schade, in principe moet in het aansprakelijkheidsrecht de equivalentietheorie
worden toegepast: een fout staat in causaal verband met de schade als de fout een
noodzakelijk voorwaarde is geweest voor het ontstaan van het schadegeval. Artikel 29bis zegt
niet dat er een causaal verband moet zijn tussen het motorrijtuig en het schadegeval, het
motorrijtuig moet betrokken zijn bij het verkeersongeval. De wetgever heeft hier bewust voor
gekozen want het moet zo ruim mogelijk worden geïnterpreteerd en het slachtoffer moet zo
maximaal moeten worden beschermd. Het is niet vereist dat het motorrijtuig in beweging
was, er moet gewoon een verband zijn tussen het motorrijtuig en het verkeersongeval. Het
volstaat dat het motorrijtuig enige rol heeft gespeeld in het verkeersongeval. Er moet geen
contact zijn geweest tussen het motorrijtuig en de zwakke weggebruiker (vb. vrachtwagen
nadert fietser te dicht, maar raakt hem niet aan, dan nog steeds artikel 29bis). Betrokken
wordt breed geïnterpreteerd.
Stel er is een auto met een bestuurder en een passagier. Er gooien delinquenten (insolvabele
delinquenten) stenen van een brug naar beneden en die raken de passagier. De passagier is
gewond, voor de rest van zijn leven verlamd. Heeft de passagier recht op schadevergoeding?
Het gaat om een wettelijk verplicht motorrijtuig en het motorrijtuig is betrokken. De
passagier kan de WAM-verzekeraar van de bestuurder aanspraken voor een
schadevergoeding op basis van artikel 29bis WAM-wet. Wat kan de WAM-verzekeraar doen?
De bestuurder heeft namelijk geen fout begaan, hij kan de bestuurder niet aanspreken. Hij
kan de BA-privéleven van de delinquenten aanspreken. Maar wat zal de advocaat van de BA-
privélevenverzekeraar opwerpen? Het is een opzettelijke fout, dus niet gedekt en ze komen
niet tussen. Hij kan proberen de ouders van de delinquenten aan te spreken als de
delinquenten minderjarig zijn. Een opzettelijke fout is persoonlijk dus als je de ouders
aanspreekt en die zitten bij verschillende verzekeraars dan is het goed. Geen
gemeenschappelijk waarborgfonds want er is een verzekeraar dus het gemeenschappelijk
waarborgfonds komt niet tussen.
ARTIKEL 29BIS WAM-WET IS EEN FOUTLOZE AANSPRAKELIJKHEID
3
, 3. Verkeersongeval moet gebeuren in een voor het publiek toegankelijke plaats. Het moet te
maken hebben met deelneming aan het verkeer, breed geïnterpreteerd. Een band met de
risico’s van het verkeer volstaat en die band mag onrechtstreeks zijn. Bijv. gewapende overval
op geldtransport op autosnelweg (E19). Die overvallers worden achtervolgd door politie en er
ontstaat een schietgevecht. Een van de kogels is een verdwaalde kogel en boort zich in een
auto die 300m verder rijdt en verlamt een kind dat op de achterbank zit. Dit is een
verkeersongeval, heeft te maken met de risico’s van het wegverkeer op een voor het publiek
toegankelijke plaats. Het kind zal dus vergoed worden. Op strikte privéterreinen is artikel
29bis niet van toepassing: bijv. een minderjarige rijdt op privéterrein zonder rijbewijs en
verwond iemand, geen 29bis. Definitie openbare weg = openbaar voor verkeer en het publiek
is toegelaten. Een ongeval tijdens een autorally wedstrijd is ook een verkeersongeval en
artikel 29bis is dus van toepassing. Spoorrijtuigen vallen in beginsel ook onder artikel 29bis
als gevolg van arrest van Grondwettelijk Hof. Hof van Cassatie heeft dan gezegd dat alle
verkeersongevallen van spoorrijtuigen onder artikel 29bis valt. Grondwettelijk Hof heeft dit
teruggeroepen en gezegd dat het dit niet zo bedoelde: als de trein rijdt op een spoor dat
volledig afgezonderd is van het verkeer, dan valt die daar niet onder.
Geen schadevergoedingsregeling als slachtoffer ouder is dan 14 jaar en een vrijwillige fout heeft
begaan. Vrijwillige fout? Slachtoffer heeft fout en de gevolgen gewild. Kan zich dan niet beroepen op
artikel 29bis van de WAM. Wetgever heeft zelfverminking en zelfmoord hiermee bedoeld, je hebt de
fout en de schadelijke gevolgen gewild. Bijv. iemand die zelfmoord pleegt door voor trein te springen,
de nabestaanden hebben geen recht op schadevergoeding. Stel dat je zelfmoord pleegt en je wordt
zwaargewond opgenomen maar je bent niet dood. Heb je dan recht op schadevergoeding? Je bent
ouder dan 14, maar heb je de gevolgen gewild? Neen, je wou de verlamming niet, je wou zelfmoord
plegen. Er is controverse in de rechtspraak of dat dit valt onder artikel 29bis van de WAM-wet. Als je
het letterlijk interpreteert dan zeg je dat het slachtoffer de gevolgen niet heeft gewild. Andere
rechtbanken zeggen dat dit een brug te ver is om de verzekeraar daarvoor te doen opdraaien.
Slachtoffers hebben recht op vergoeding van lichamelijk schade, niet voor zaakschade dit valt buiten
het toepassingsgebied. Fietser heeft recht op schadevergoeding voor een gebroken arm, maar de
fiets die total loss is wordt niet vergoed. Protheses worden ook als lichamelijke schade beschouwd.
Vonnis 22 mei 2015 politierechtbank (verzekeringsrecht nog). Het gaat over een metro-
ongeval in Brussel. Iemand wil de handtas van een mevrouw stelen, rukt de handtas van haar
schouder en door de handeling verliest de vrouw haar evenwicht en komt ze terecht op het
metrospoor. Er komt net een metro aan en de vrouw wordt geraakt aan het hoofd en heeft
talrijke fracturen opgelopen. Is de NMBS aansprakelijk op grond van 29bis? Politierechtbank is
bevoegd en zegt ja want het begrip verkeersongeval en het op een voor het publiek
toegankelijke plaats moet breed worden geïnterpreteerd volgens de politierechtbank. Iemand
dei van het treinstel afstapt en daardoor zijn enkel verzwikt is ook slachtoffer van een
verkeersongeval volgens de politierechtbank. Er is ook geen twijfel dat het metrorijtuig hier
betrokken was. De vrouw was een zwakke weggebruiker en het is zeker een voor het publiek
toegankelijke plaats, het metrostation is toegankelijk voor het publiek, openbaar, geen
privéterrein. Artikel 29bis kan worden toegepast. Hoewel je het perron kan beschouwen als
privéterrein want het is eigendom van de NMBS is het toch toegankelijk voor verschillende
personen en dus open voor het publiek volgens de politierechtbank. De NMBS heeft geen
verzekering, maar doet er niet toe want is zijn eigen verzekeraar en zal moeten optreden als
verzekeraar en de schadevergoeding volgens artikel 29bis vergoeden.
4
