Modules Basis Gehoorbegeleiding
Prof Astrid Van Wieringen – 2024-2025
Communicatie ................................................................................................................................... 3
Communicatie – meer dan praten alleen ......................................................................................... 3
Wat is communicatie?................................................................................................................. 3
Verbale- en non-verbale communicatie ....................................................................................... 3
Communicatiemodi........................................................................................................................ 4
Orale communicatie ................................................................................................................... 4
Manuele communicatie............................................................................................................... 4
Liplezen en spraakafzien ............................................................................................................. 5
Communicatie bij meervoudige beperkingen ............................................................................... 6
Cued Speech .............................................................................................................................. 7
Totale communicatie .................................................................................................................. 8
Simultane communicatie ............................................................................................................ 8
Ondersteunende communicatie .................................................................................................. 9
Communicatie bij Doofblindheid ................................................................................................. 9
Kinderen .......................................................................................................................................... 10
Onderwijs aan kinderen met een auditieve beperking ..................................................................... 10
Evolutie v onderwijs aan kinderen met een auditieve beperking................................................... 10
De huidige visie op het onderwijs aan kinderen met een auditieve beperking ............................... 10
De huidige situatie in Vlaanderen ............................................................................................... 11
Zorgtraject kinderen ..................................................................................................................... 11
Psychosociale aspecten v gehoorverlies bij kinderen .................................................................. 11
De invloed vh gehoorverlies op het gezin .................................................................................... 13
Volwassenen ................................................................................................................................... 15
Psychosociale aspecten v gehoorverlies bij volwassenen .............................................................. 15
Het biopsychosociaal model ..................................................................................................... 15
Cognitieve problemen ............................................................................................................... 15
Spraakproductie ....................................................................................................................... 16
Oudere volwassenen................................................................................................................. 16
Gehoorbegeleiding bij ouderen .................................................................................................. 16
Opbouw v een geïntegreerd zorgmodel volgens het ICF .................................................................. 16
Het zorgtraject vd slechthorende ih hoorcentrum .......................................................................... 17
Het stappenplan vd SH ih hoorcentrum ..................................................................................... 17
De COSI-vragenlijst ................................................................................................................... 18
Hoorapparaten voor beginners .................................................................................................. 18
1
, Wrm een hoortoestel vaak toch id kast belandt .......................................................................... 18
Regelgeving rond hoortoestelaanpassing ...................................................................................... 19
Wanneer komt een SH in aanmerking voor terugbetaling voor HA? .............................................. 19
Welke administratieve taken heeft de audioloog? ....................................................................... 19
Counseling and data logging ......................................................................................................... 21
Persoonlijke adaptieve (emotionele) counseling......................................................................... 21
Informatieve counseling ............................................................................................................ 21
Datalogging .............................................................................................................................. 21
Communicatiestrategieën voor personen met gehoorverlies ...................................................... 22
Vaardigeden trainen ..................................................................................................................... 23
Auditieve vaardigheden ............................................................................................................. 23
Spraakafzien ............................................................................................................................. 23
Spraakproductie ....................................................................................................................... 24
Hoorhulpmiddelen ........................................................................................................................... 25
Hoorhulpmiddelen ....................................................................................................................... 25
Voor slechthorende zonder hoorapparaten ................................................................................ 25
Voor slechthorende met hoorapparaten .................................................................................... 25
Waarschuwingssystemen ......................................................................................................... 25
Wekkers ................................................................................................................................... 25
Auditieve verwerkingsproblemen ...................................................................................................... 26
Auditieve verwerkingsproblemen .................................................................................................. 26
Probleemstelling ....................................................................................................................... 26
Definitie .................................................................................................................................... 26
Signalering ................................................................................................................................ 26
ECLiPS...................................................................................................................................... 27
Behandeling.............................................................................................................................. 27
2
, Communicatie
Communicatie – meer dan praten alleen
Wat is communicatie?
Communicatie – een definitie
Communicatie ontstaat wanneer een persoon (of meer) een boodschap verstuurt en ontvangt, die kan
worden verstoord door omgevingsruis, die ontstaat binnen een context, die een effect heeft en die
plaats laat voor feedback.
• Communicatie heeft 4 dimensies die constant interageren met elkaar:
o Fysisch
▪ Concrete omgeving waarin de communicatie plaatsvindt
o Sociaalpsychologisch
▪ Aard van de relatie tss de communicatiepartners
▪ De rollen waarin de participanten zitten
▪ De culturele regels van de gemeenschap waarin gecommuniceerd wordt
o Temporeel
▪ Moment van de dag
▪ Moment in de samenleving waarop de communicatie plaatsvindt
▪ De manier waarop een boodschap past in de opeenvolging van communicatie-
events
o Cultureel
▪ Geloof
▪ Waarden
▪ Gedragsregels
• Communicatiekanaal = medium waardoor de boodschap wordt doorgegeven
o Meestal langs meerdere kanalen tegelijk (bvb verbaal + lichaamstaal)
o Wanneer een communicatiepartner een beperking heeft kan een vd
communicatiekanalen verbroken worden en moet er gezocht worden ne alternatieve
manier om de boodschap over te brengen
• Communicatieruis = alles wat kan interfereren bij het coderen of decoderen van een boodschap
Verbale- en non-verbale communicatie
• Boodschappen bestaan meestal uit verbale (gesproken of geschreven) en non-verbale signalen
die simultaan gebeuren
• Meestal gaan de verbale en non-verbale gedragingen elkaar versterken of ondersteunden
Verbale communicatie
3
Prof Astrid Van Wieringen – 2024-2025
Communicatie ................................................................................................................................... 3
Communicatie – meer dan praten alleen ......................................................................................... 3
Wat is communicatie?................................................................................................................. 3
Verbale- en non-verbale communicatie ....................................................................................... 3
Communicatiemodi........................................................................................................................ 4
Orale communicatie ................................................................................................................... 4
Manuele communicatie............................................................................................................... 4
Liplezen en spraakafzien ............................................................................................................. 5
Communicatie bij meervoudige beperkingen ............................................................................... 6
Cued Speech .............................................................................................................................. 7
Totale communicatie .................................................................................................................. 8
Simultane communicatie ............................................................................................................ 8
Ondersteunende communicatie .................................................................................................. 9
Communicatie bij Doofblindheid ................................................................................................. 9
Kinderen .......................................................................................................................................... 10
Onderwijs aan kinderen met een auditieve beperking ..................................................................... 10
Evolutie v onderwijs aan kinderen met een auditieve beperking................................................... 10
De huidige visie op het onderwijs aan kinderen met een auditieve beperking ............................... 10
De huidige situatie in Vlaanderen ............................................................................................... 11
Zorgtraject kinderen ..................................................................................................................... 11
Psychosociale aspecten v gehoorverlies bij kinderen .................................................................. 11
De invloed vh gehoorverlies op het gezin .................................................................................... 13
Volwassenen ................................................................................................................................... 15
Psychosociale aspecten v gehoorverlies bij volwassenen .............................................................. 15
Het biopsychosociaal model ..................................................................................................... 15
Cognitieve problemen ............................................................................................................... 15
Spraakproductie ....................................................................................................................... 16
Oudere volwassenen................................................................................................................. 16
Gehoorbegeleiding bij ouderen .................................................................................................. 16
Opbouw v een geïntegreerd zorgmodel volgens het ICF .................................................................. 16
Het zorgtraject vd slechthorende ih hoorcentrum .......................................................................... 17
Het stappenplan vd SH ih hoorcentrum ..................................................................................... 17
De COSI-vragenlijst ................................................................................................................... 18
Hoorapparaten voor beginners .................................................................................................. 18
1
, Wrm een hoortoestel vaak toch id kast belandt .......................................................................... 18
Regelgeving rond hoortoestelaanpassing ...................................................................................... 19
Wanneer komt een SH in aanmerking voor terugbetaling voor HA? .............................................. 19
Welke administratieve taken heeft de audioloog? ....................................................................... 19
Counseling and data logging ......................................................................................................... 21
Persoonlijke adaptieve (emotionele) counseling......................................................................... 21
Informatieve counseling ............................................................................................................ 21
Datalogging .............................................................................................................................. 21
Communicatiestrategieën voor personen met gehoorverlies ...................................................... 22
Vaardigeden trainen ..................................................................................................................... 23
Auditieve vaardigheden ............................................................................................................. 23
Spraakafzien ............................................................................................................................. 23
Spraakproductie ....................................................................................................................... 24
Hoorhulpmiddelen ........................................................................................................................... 25
Hoorhulpmiddelen ....................................................................................................................... 25
Voor slechthorende zonder hoorapparaten ................................................................................ 25
Voor slechthorende met hoorapparaten .................................................................................... 25
Waarschuwingssystemen ......................................................................................................... 25
Wekkers ................................................................................................................................... 25
Auditieve verwerkingsproblemen ...................................................................................................... 26
Auditieve verwerkingsproblemen .................................................................................................. 26
Probleemstelling ....................................................................................................................... 26
Definitie .................................................................................................................................... 26
Signalering ................................................................................................................................ 26
ECLiPS...................................................................................................................................... 27
Behandeling.............................................................................................................................. 27
2
, Communicatie
Communicatie – meer dan praten alleen
Wat is communicatie?
Communicatie – een definitie
Communicatie ontstaat wanneer een persoon (of meer) een boodschap verstuurt en ontvangt, die kan
worden verstoord door omgevingsruis, die ontstaat binnen een context, die een effect heeft en die
plaats laat voor feedback.
• Communicatie heeft 4 dimensies die constant interageren met elkaar:
o Fysisch
▪ Concrete omgeving waarin de communicatie plaatsvindt
o Sociaalpsychologisch
▪ Aard van de relatie tss de communicatiepartners
▪ De rollen waarin de participanten zitten
▪ De culturele regels van de gemeenschap waarin gecommuniceerd wordt
o Temporeel
▪ Moment van de dag
▪ Moment in de samenleving waarop de communicatie plaatsvindt
▪ De manier waarop een boodschap past in de opeenvolging van communicatie-
events
o Cultureel
▪ Geloof
▪ Waarden
▪ Gedragsregels
• Communicatiekanaal = medium waardoor de boodschap wordt doorgegeven
o Meestal langs meerdere kanalen tegelijk (bvb verbaal + lichaamstaal)
o Wanneer een communicatiepartner een beperking heeft kan een vd
communicatiekanalen verbroken worden en moet er gezocht worden ne alternatieve
manier om de boodschap over te brengen
• Communicatieruis = alles wat kan interfereren bij het coderen of decoderen van een boodschap
Verbale- en non-verbale communicatie
• Boodschappen bestaan meestal uit verbale (gesproken of geschreven) en non-verbale signalen
die simultaan gebeuren
• Meestal gaan de verbale en non-verbale gedragingen elkaar versterken of ondersteunden
Verbale communicatie
3
