CHRONISCHE ZORG: LPC
Pathologie en farmacologie – neurologie
Inleiding
Neurologie
= medisch specialisme dat zich focust op de diagnostiek en behandeling van hersenen, het ruggenmerg en de
zenuwen.
- 2 soorten artsen binnen neurologie
o Neurologie: behandelt medisch neurologische aandoeningen, bv. ziekte van Parkinson.
o Neurochirurgie: behandelt neurochirurgische aandoeningen, bv. hersentumor.
Neurologisch onderzoek
Hetero(anamnese)
= belangrijkste onderdeel van neurologisch onderzoek: bevraging bij de patiënt en de omgeving => bewustzijnsniveau
beoordelen, taal- en spraakvaardigheden inschatten, mentale toestand, oriëntatie.
Naast de (hetero)anamnese worden ook de volgende aspecten onderzocht …
- Vitale functies
- Hogere hersenfuncties
- Hersenzenuwen
- Motorische functies
- Coördinatie
- Reflexen
- Sensibiliteit
Parese en plegie
- Parese: krachtvermindering. Er is geen sprake van een volledig krachtsverlies
o Monoparese: krachtsverlies van 1 lidmaat.
o Hemiparese: krachtsverlies van 1 lichaamshelft.
- Paralyse: totaal krachtsverlies
o Monoplegie: verlamming van 1 lidmaat.
o Hemiplegie: verlamming van 1 lichaamshelft.
o Dipleqie: verlamming vanaf de benen.
o Quadriplegie – tetraplegie: verlamming van alle 4 de lidmaten.
Cerebrovasculair aandoeningen
Inleiding en voorkomen
- Cerebrovasculair accident: in de hersenen
- Beroerte (stroke)
1
,Soorten
- Ischemisch CVA of herseninfarct → 80 – 85 % (Bloedtoevoer die verstoord geraakt) => probleem in de
doorstroom => zuurstof geraakt niet tot aan het doel => iets wat afsterft => komt niet meer terug
o Transient ischemic attack (TIA) = > toont klachten en zijn reversibel => door mechanisme => bloedprop
die zelf wordt afgebroken
▪ Er is een verstopping geweest => geen overblijvend letsel => hoelang blijft dat aanslepen?
Zien we geen letsel ? TIA anders een CVA
- Hemorragisch CVA of hersenbloeding → 15 - 20% => Bloedtoevoer die verstoord geraakt vaatwand komt
onder druk te staan => een scheur
o Intracerebralebloedingen of intraparenchymateuze bloedingen
o Subarachnoïdale bloedingen
o Subdurale bloedingen
- (Cerebrale veneuze sinustrombose – zeldzaam)
o Drainage systeem van hersenen
Ischemisch CVA
= Herseninfarct
Definitie
- Bloedtoevoer wordt tijdelijk of permanent geblokkeerd
- Hersencellen krijgen onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen (suiker => gaat
disfunctioneren (hypo en hyper))
- Cellulaire schade
- Verlies van neurologische functies
Oorzaken
Trombus:
- Klonter op verschillende plaatsen en manieren
o Migreert mee met de distale bloedvaten => embool
▪ Cardio-emboliogene beroerte = wnr bloedklonter ontstaat in hart
▪ Ontstaat door voorkamerfibrillatie
▪ Ook kunnen endocarditis en hartfalen aan de basis liggen van een beroerte
o Vaatwandverkalking = atheromatose bij de hals- en hersenbloedvaten
▪ Atherotrombotische beroerte
▪ Klonter ontstaat in grote bloedvat door plaques => wordt mee verplaatst met de bloedstroom
tot in kleiner bloedvat => waar het vast komt te zitten
▪ Afscheuring van plaques zorgt voor bloeding => trombose wordt gevormd
Embolie:
- Afsluiting van (slag)ader
- Verschillende samenstellingen
- Gaat hogerop een verstopping veroorzaken
Lacunaire infarcten
- Heel kleine infarcten in dieper gelegen bloedvaten
o Klein (diameter van 15 mm of minder)
2
, ▪ Kan je niet altijd zien
o Door small vessel diseases = kleinste bloedvaten die vernauwen
o Lipohyalinosis = opstapeling van lipiden en hyalien materiaal in de vaatwand
Cryptogeen:
- 25 – 30%
- Geen duidelijke oorzaak
Zeldzame oorzaken komen frequenter voor bij jonge patiënten (niet de eerste drie)
- Dissectie = scheur in bloedvatwand => vernauwing en hogerop)
- Vasculitis = ontsteken van bloedvaten
- Stollingsstoornissen
Risicofactoren v atherosclerose
- Hoe komt vaatwand verkalking
- Wat niet doen bij CVA? Leiden van de vaten?
o Leeftijd
o Cholesterol => gezonde voeding, genetische component, familiaal
o Roken
o Overgewicht
o Weinig lichaamsbeweging
o Chronische hypertensie => belangrijkste bij een bloeding (wnr spreken we? Continue bloeddruk van
140/90)
Pathofysiologie
- Zone 1: irreversibel functieverlies (core) = ischemic core
o Het hersengebied dat geen zuurstof meer krijgt en afsterft zal irreversibel functieverlies lijden. Dit
gebied is niet meer te redden.
o Dode zone => symptomen kunnen opmerken
- Zone 2: Penumbra: gebied rond ischemic core
o Gebied waar een gestoorde functionaliteit heerst, maar het gebied kan nog gered worden.
o Binnen 4,5 uur behandeling met trombolyse opstarten.
o Naarmate van de tijd: de ischemic core neemt toe en penumbra neemt af
- Zone 3: zone die nog geen functieverlies heeft, maar bij langdurig niets doen kan dit gebied ook in het gedrang
komen.
o Een mechanisme dat in hersenen zit => gaat
alles van arteriën maximaal gaan opzetten =>
toevoer is soms tot 80% extra => we moeten
onze interventie wel nog doen => maar dit is
het begin
Willen penumbra redden => staat onder hoge druk => het risico
op bloeding na 4,5 uur is groter omdat er niet veel
penumbraweefsel nog is
Symptomen
= nooit op basis van u symptomen een diagnose maken
- Abrupt / plotseling / nu anders niet
3
, - Parese (verminderde kracht)
- Plegie (volledige verlamming)
- Sensibiliteitsstoornis: verminderd gevoel hebben => extreem tot in niet herkennen van eigen lichaamsdeel
- Spraakproblemen:
o Dysartrie (het motorische probleem om te kunnen spreken => 20 pinten gedronken en kan niet meer
babbelen)
▪ Verstaat jou wel
o Afasie (in zone wernicke/ broca => taalprobleem)
▪ Verstaat jou niet => kan die nog schrijven? => veel moeilijker om te herkennen
- Visuele problemen: verminderd zicht of dubbelzicht/ zwart punt
- Scheefstand van de mond (facialisparese)
FAST-test: bij vermoeden van een beroerte
- Face (scheefstand van de mond)
- Arm (verlammingsverschijnselen van arm en/of been)
- Speech (moeite om te praten of te begrijpen)
- Time (tijd om 112 te bellen)
Je hoeft maar 1 van 4 te hebben => in actie schieten
Risicofactoren
Wijzigbare: ze kunnen aangepakt worden
- Arteriële hypertensie
- Diabetes mellitus
- Hypercholesteromie
- Obesitas
- Tabagisme
- Overmatig alcoholgebruik - drugsgebruik
- Beperkte lichaamsbeweging
Ook aandacht voor hartafwijkingen
- Voorkamerfibrillatie
- Cardiomyopathie
- Hartkleplijden
- AMI = acuut myocardinfarct
Niet-wijzigbare: ze staan vast
- Geslacht: mannen hebben meer kans dan vrouwen omdat wij oestrogeen aanmaken => is een extra
bescherming
- Leeftijd: van 55j stijgt de kans
- Eerder TIA / i-CVA
- Genetische factoren
Diagnostiek
= Eerste fase: moet onderscheid gemaakt worden tussen beroerte en niet-beroerte => volgende van groot belang:
Anamnese
Lichamelijk onderzoek
4
Pathologie en farmacologie – neurologie
Inleiding
Neurologie
= medisch specialisme dat zich focust op de diagnostiek en behandeling van hersenen, het ruggenmerg en de
zenuwen.
- 2 soorten artsen binnen neurologie
o Neurologie: behandelt medisch neurologische aandoeningen, bv. ziekte van Parkinson.
o Neurochirurgie: behandelt neurochirurgische aandoeningen, bv. hersentumor.
Neurologisch onderzoek
Hetero(anamnese)
= belangrijkste onderdeel van neurologisch onderzoek: bevraging bij de patiënt en de omgeving => bewustzijnsniveau
beoordelen, taal- en spraakvaardigheden inschatten, mentale toestand, oriëntatie.
Naast de (hetero)anamnese worden ook de volgende aspecten onderzocht …
- Vitale functies
- Hogere hersenfuncties
- Hersenzenuwen
- Motorische functies
- Coördinatie
- Reflexen
- Sensibiliteit
Parese en plegie
- Parese: krachtvermindering. Er is geen sprake van een volledig krachtsverlies
o Monoparese: krachtsverlies van 1 lidmaat.
o Hemiparese: krachtsverlies van 1 lichaamshelft.
- Paralyse: totaal krachtsverlies
o Monoplegie: verlamming van 1 lidmaat.
o Hemiplegie: verlamming van 1 lichaamshelft.
o Dipleqie: verlamming vanaf de benen.
o Quadriplegie – tetraplegie: verlamming van alle 4 de lidmaten.
Cerebrovasculair aandoeningen
Inleiding en voorkomen
- Cerebrovasculair accident: in de hersenen
- Beroerte (stroke)
1
,Soorten
- Ischemisch CVA of herseninfarct → 80 – 85 % (Bloedtoevoer die verstoord geraakt) => probleem in de
doorstroom => zuurstof geraakt niet tot aan het doel => iets wat afsterft => komt niet meer terug
o Transient ischemic attack (TIA) = > toont klachten en zijn reversibel => door mechanisme => bloedprop
die zelf wordt afgebroken
▪ Er is een verstopping geweest => geen overblijvend letsel => hoelang blijft dat aanslepen?
Zien we geen letsel ? TIA anders een CVA
- Hemorragisch CVA of hersenbloeding → 15 - 20% => Bloedtoevoer die verstoord geraakt vaatwand komt
onder druk te staan => een scheur
o Intracerebralebloedingen of intraparenchymateuze bloedingen
o Subarachnoïdale bloedingen
o Subdurale bloedingen
- (Cerebrale veneuze sinustrombose – zeldzaam)
o Drainage systeem van hersenen
Ischemisch CVA
= Herseninfarct
Definitie
- Bloedtoevoer wordt tijdelijk of permanent geblokkeerd
- Hersencellen krijgen onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen (suiker => gaat
disfunctioneren (hypo en hyper))
- Cellulaire schade
- Verlies van neurologische functies
Oorzaken
Trombus:
- Klonter op verschillende plaatsen en manieren
o Migreert mee met de distale bloedvaten => embool
▪ Cardio-emboliogene beroerte = wnr bloedklonter ontstaat in hart
▪ Ontstaat door voorkamerfibrillatie
▪ Ook kunnen endocarditis en hartfalen aan de basis liggen van een beroerte
o Vaatwandverkalking = atheromatose bij de hals- en hersenbloedvaten
▪ Atherotrombotische beroerte
▪ Klonter ontstaat in grote bloedvat door plaques => wordt mee verplaatst met de bloedstroom
tot in kleiner bloedvat => waar het vast komt te zitten
▪ Afscheuring van plaques zorgt voor bloeding => trombose wordt gevormd
Embolie:
- Afsluiting van (slag)ader
- Verschillende samenstellingen
- Gaat hogerop een verstopping veroorzaken
Lacunaire infarcten
- Heel kleine infarcten in dieper gelegen bloedvaten
o Klein (diameter van 15 mm of minder)
2
, ▪ Kan je niet altijd zien
o Door small vessel diseases = kleinste bloedvaten die vernauwen
o Lipohyalinosis = opstapeling van lipiden en hyalien materiaal in de vaatwand
Cryptogeen:
- 25 – 30%
- Geen duidelijke oorzaak
Zeldzame oorzaken komen frequenter voor bij jonge patiënten (niet de eerste drie)
- Dissectie = scheur in bloedvatwand => vernauwing en hogerop)
- Vasculitis = ontsteken van bloedvaten
- Stollingsstoornissen
Risicofactoren v atherosclerose
- Hoe komt vaatwand verkalking
- Wat niet doen bij CVA? Leiden van de vaten?
o Leeftijd
o Cholesterol => gezonde voeding, genetische component, familiaal
o Roken
o Overgewicht
o Weinig lichaamsbeweging
o Chronische hypertensie => belangrijkste bij een bloeding (wnr spreken we? Continue bloeddruk van
140/90)
Pathofysiologie
- Zone 1: irreversibel functieverlies (core) = ischemic core
o Het hersengebied dat geen zuurstof meer krijgt en afsterft zal irreversibel functieverlies lijden. Dit
gebied is niet meer te redden.
o Dode zone => symptomen kunnen opmerken
- Zone 2: Penumbra: gebied rond ischemic core
o Gebied waar een gestoorde functionaliteit heerst, maar het gebied kan nog gered worden.
o Binnen 4,5 uur behandeling met trombolyse opstarten.
o Naarmate van de tijd: de ischemic core neemt toe en penumbra neemt af
- Zone 3: zone die nog geen functieverlies heeft, maar bij langdurig niets doen kan dit gebied ook in het gedrang
komen.
o Een mechanisme dat in hersenen zit => gaat
alles van arteriën maximaal gaan opzetten =>
toevoer is soms tot 80% extra => we moeten
onze interventie wel nog doen => maar dit is
het begin
Willen penumbra redden => staat onder hoge druk => het risico
op bloeding na 4,5 uur is groter omdat er niet veel
penumbraweefsel nog is
Symptomen
= nooit op basis van u symptomen een diagnose maken
- Abrupt / plotseling / nu anders niet
3
, - Parese (verminderde kracht)
- Plegie (volledige verlamming)
- Sensibiliteitsstoornis: verminderd gevoel hebben => extreem tot in niet herkennen van eigen lichaamsdeel
- Spraakproblemen:
o Dysartrie (het motorische probleem om te kunnen spreken => 20 pinten gedronken en kan niet meer
babbelen)
▪ Verstaat jou wel
o Afasie (in zone wernicke/ broca => taalprobleem)
▪ Verstaat jou niet => kan die nog schrijven? => veel moeilijker om te herkennen
- Visuele problemen: verminderd zicht of dubbelzicht/ zwart punt
- Scheefstand van de mond (facialisparese)
FAST-test: bij vermoeden van een beroerte
- Face (scheefstand van de mond)
- Arm (verlammingsverschijnselen van arm en/of been)
- Speech (moeite om te praten of te begrijpen)
- Time (tijd om 112 te bellen)
Je hoeft maar 1 van 4 te hebben => in actie schieten
Risicofactoren
Wijzigbare: ze kunnen aangepakt worden
- Arteriële hypertensie
- Diabetes mellitus
- Hypercholesteromie
- Obesitas
- Tabagisme
- Overmatig alcoholgebruik - drugsgebruik
- Beperkte lichaamsbeweging
Ook aandacht voor hartafwijkingen
- Voorkamerfibrillatie
- Cardiomyopathie
- Hartkleplijden
- AMI = acuut myocardinfarct
Niet-wijzigbare: ze staan vast
- Geslacht: mannen hebben meer kans dan vrouwen omdat wij oestrogeen aanmaken => is een extra
bescherming
- Leeftijd: van 55j stijgt de kans
- Eerder TIA / i-CVA
- Genetische factoren
Diagnostiek
= Eerste fase: moet onderscheid gemaakt worden tussen beroerte en niet-beroerte => volgende van groot belang:
Anamnese
Lichamelijk onderzoek
4
