!GEBASSEERD OP HFST 1,2,3,4,11 & 12 IN HANDBOEK
Examen: 100% schriftelijk digitaal examen, 3 à 4 vragen per hoofdstuk. Een open vraag.
→multiple choice met verhoogde cesuur
,LES 1: Inleiding tot de communicatiewetenschap
Communicatie is GEEN exacte wetenschap
Verschillende definities
Verschillende invalshoeken
Verschillende modellen
Evoluties
➔ Geen consensus
Wat is communicatie?
• Communicatie volgens Van Dale:
1) Mededeling, kennisgeving (vb. gericht op handelen van de ontvanger of om de
ontvanger te informeren)
→‘zender’
2) Verkeersgemeenschap, verbinding
→‘transport’
3) Uitwisseling van gedachten
→‘ontvanger’
• G. Fauconnier, 1973:
“Communicatie is het proces waardoor een zender bewustzijnsinhoud overdraagt of
tracht over te dragen aan één of meer ontvangers en dit door middel van een kanaal,
signalen en tekens.”
Basiselementen
- Ziek zijn is geen communicatie. Tonen dat je je niet goed voelt wel.
Tekens: dragers van betekenis → cultureel bepaald
Signalen: dragers van tekens
Kanalen: dragers van signalen
- Overdragen of trachten over te dragen
- Kenbaar maken aan andere personen
o Er is pas communicatie als de mogelijkheid bestaat dat de tekens
geproduceerd door persoon A kunnen worden opgemerkt door een andere
persoon
,Definitieproblemen
• J. Van Den Bulck:
“Communicatie is een proces waarbij een zender bewust bewustzijnsinhouden in
verbale tekens omzet en aan een of meerdere concrete ontvangers kenbaar maakt,
waarna deze ontvanger(s) de bewustzijnsinhouden in zich opnemen.”
➔Communicatie = bewust, bedoeld, verbaal en geslaagd?
• Moet communicatie een ontvanger bereiken?
Het moet mogelijk zijn dat mensen de boodschap ontvangen ongeacht of de
booschap ontvangen is (cfr. ‘tracht over te brengen’, Fauconnier). Vb. radiospot
op
• Moet communicatie geslaagd zijn?
Communicatiegehalte is onafhankelijk van al dan niet slagen van
boodschapoverdracht.
• Moet communicatie bewust zijn?
Bewustzijnsinhoud moet in tekens worden omgezet maar kan ook onbewust
gebeuren.
• Moet communicatie intentioneel zijn?
Niet-intentionele gedragingen zoals bv. fysieke reacties geven ook uiting aan een
bewustzijnsinhoud.
• Moet communicatie verbaal zijn?
Gebaren = niet-verbale vorm van communicatie
Klassieke communicatiemodel
Ontvangergericht communicatiemodel (systeemtheorie)
- De ontvanger bestaat al nog voor de zender communiceert
Boodschapgerichtmodel (interpretatief model)
CODEREN = omzetten in een samenhangend geheel van tekens
- zender encodeert
- Ontvanger decodeert
, Communicatie als Transmissie
Communicatie wordt herleid tot een ‘ding’ dat wordt ‘verstuurd’, ‘vervoerd’ en vervolgens
ergens aankomt en wordt ‘ontvangen’
➔ éénrichtingsverkeer
Communicatiemodaliteiten
• Intrapersoonlijke communicatie
• Interpersoonlijke communicatie
→Beperkingen!!
→ Gemedieerde interpersoonlijke communicatie (vb. per brief, telefoon, ➔ point-
to-point)
(voorbeelden pp)
• Massacommunicatie
Het medium
• Overbrugt de beperkingen van interpersoonlijke communicatie.
• Maakt gebruik van een kanaal.
G. Fauconnier: “Een medium is een technisch of fysisch middel om een
boodschap om te zetten in signalen die verzonden en ontvangen kunnen worden
via een kanaal dat tijd en/of ruimte overbrugt.”
o De krant voor interpersoonlijke communicatie. Kanaal = print, offline
medium Drager/signaal = papier Doel = overbrengen van tekens: nieuws,
informatie, reclame (massacommunicatie)
Communicatie als transformatie
Communicatie is een proces waarbij ervaringen en bewustzijnsinhouden
getransformeerd worden zodat ze beschikbaar worden voor waarneming (op een ander
tijdstip en/of in een andere ruimte).
• Zender externaliseert => vervorming
• Medium wordt gebruikt
o werkelijkheidsreductie
o werkelijkheidsversterking
• Ontvanger interpreteert => vervorming