Samenvatting Verbintenissenrecht – Deel IV: De gevolgen van het contract voor derden:
IV. De gevolgen van het contract voor derden:
1. Algemeen:
Er zijn twee basisregels die geregeld worden door artikel 5.103, eerste en tweede lid BW: de
relativiteit en de tegenwerpelijkheid. Overeenkomsten hebben een relatieve werking, een
overeenkomst geldt inter partes. Bijv. overeenkomst tussen huurder en verhuurder geldt enkel tussen
huurder en verhuurder, derden hebben hier niets te maken. De overeenkomst kan geen
verplichtingen opleggen aan C en C kan geen rechten uithalen uit de overeenkomst. Dit is de relatieve
werking, inter partes. De zakelijke rechten werken erga omnes, werken absoluut, maar dit is niet zo
met ovk.
De absolute stelling van de relatieve werking gaat afzwakken, derden kunnen er niet omheen dat de
overeenkomst bestaat. Er zijn derden die enige relevantie/enig belang kunnen hebben bij
overeenkomst tussen A en B. In hoeverre zijn overeenkomsten tegenwerpelijk aan derden. Kunnen
derden voordeel halen uit overeenkomst? Kan overeenkomst een verplichting opleggen aan C?
2. Onderscheid tussen contractpartijen en derden:
Er is geen definitie in boek 5 BW. Geen antwoord in boek 5 over wie contractspartijen en wie derden
zijn, de wetgever heeft het niet gedefinieerd. Contractspartijen en derden zijn elkaars
tegengestelden: wie contractspartij is, is geen derde en omgekeerd. De begrippen zijn tegenpolen. In
theorie is het heel eenvoudig. Bijv. koop-verkoopovereenkomst over een boek, de koper en verkoper
zijn de contractspartijen, de restcategorie zijn de derden, ze zijn geen contractspartijen.
De derden zijn de restcategorie, al diegenen die geen contractspartij zijn. In de praktijk moeilijker te
achterhalen, want het kan evolueren. Het is een evolutief begrip.
Definitie contractspartij:
Er is geen definitie van in de wet. Het kan bij het sluiten van de overeenkomst op grond van de
wilsuiting (hetzij persoonlijk, hetzij op grond van vertegenwoordiging). Diegene die toestemming
moeten geven tot overeenkomst, wilsovereenstemming bereiken, geldigheidsvereisten toetsen, …
Partijen die hun wil hebben geuit om te contracteren zijn de contractspartijen. Je kan contractspartij
worden door bij het sluiten van de overeenkomst je wil te uiten.
Je kan ook een contractspartij worden door rechtsopvolging (artikel 5.104 en artikel 5.105 BW). Bijv.
huurovereenkomst, A is de huurder en B is de verhuurder, na verloop van tijd word ik geïnformeerd
dat B overleden is, maar er was wel een contractuele relatie. Wat met de overeenkomst nu B
overleden is? Onderscheid tussen de algemene en bijzondere rechtverkrijgenden.
Contractspartij door rechtsopvolging:
Algemeen rechtverkrijgenden (waaronder erfgenamen):
Dit wordt geregeld door artikel 5.104 BW. Ze worden gelijkgesteld met de rechtsvoorganger (gehele
vermogen of breukdeel wordt overgedragen). Ze nemen van rechtswege plaats in van
rechtsvoorganger in de door hem gesloten overeenkomst en kunnen niet langer als derden worden
beschouwd. Bij de natuurlijke persoon is dit na het overlijden, bij de rechtspersoon na fusie, splitsing,
inbreng bedrijfstak.
1
, In principe, ik was huurder A en huurovereenkomst met verhuurder B, maar B komt te overlijden.
Huurovereenkomst komt in nalatenschap terecht. De algemeen rechtverkrijgende zullen in de plaats
van verhuurder B komen. De contractuele relatie met B zal worden verdergezet met de algemene
rechtverkrijgenden van B. Ze nemen de plaats in van B, ze worden niet langer als derden beschouwd.
Vanaf dan in een contractuele relatie met de algemeen rechtverkrijgenden.
Maar er zijn uitzonderingen hierop o.a. overeenkomst intuitu personae, onbekwaamheid van
rechtverkrijgende, andersluidende contractuele regeling:
Overeenkomst intuitu personae: de persoon van de tegenpartij was determinerend om
overeenkomst te sluiten. Ik heb met B gecontracteerd omdat de persoon van B
determinerend was. Als B overlijdt, dan zal de contractuele relaties een einde nemen.
Op grond van andersluidende contractuele regeling: A en B sluiten overeenkomst en komen
overeen dat als een van de twee komt te overlijden dat de contractuele relaties een einde zal
nemen. Partijen kunnen dit overeenkomen.
Onbekwaamheid van de rechtverkrijgende: B heeft slechts een erfgenaam, maar die is
onbekwaam, in dit geval zal de erfgenaam de plaats van B niet kunnen innemen door
onbekwaamheid, dus de contractuele relatie zal een einde nemen.
Wie initieel contractspartij is en die overlijdt, dan kunnen andere personen in de plaats komen en de
hoedanigheid van contractspartij krijgen.
Rechtverkrijgenden ten bijzondere titel (bijvoorbeeld: koper, begiftigde):
Dit wordt geregeld door artikel 5.105 BW. Het is de overdracht van slechts één of enkele goederen.
De bijzondere rechtverkrijgenden treden met betrekking tot het overgedragen goed of recht op
bijzondere wijze in de rechten en plichten van de rechtsvoorganger: nemen enkel de nauw met het
goed verbonden rechten over (de zgn. “kwalitatieve rechten”).
Bijv. ik ben huis aan het bouwen, het huis is af en ik bewoon het. Er is een 10-jarige
aansprakelijkheid van architecten en aannemers (geregeld in oud BW), dit raakt de openbare
orde. Van zodra het huis opgeleverd is, kan ik gedurende 10 jaar de aannemers en architecten
aansprakelijk stellen als er iets mis is. Ik verkoop 2 jaar na oplevering het huis. Wat met de 10-
jarige aansprakelijkheid? Ik was in contractuele relatie met architecten en aannemers, dit is
een kwalitatief recht, verbonden aan de hoedanigheid. Als ik verkoop aan de koper, dan zal
die het eigendom verwerven van het huis en samen met overdracht van eigendom draag ik
de kwalitatieve rechten over die inherent verbonden zijn aan het goed. De 10-jarige
aansprakelijkheid draag ik dus over aan de koper, die kan nog 8 jaar de architect en de
aannemer aanspreken ook al ging ik de contractuele relatie aan met de architect en de
aannemer, niet de koper, de koper verwerft niet de hoedanigheid van contractspartij.
De rechten kleven aan het goed, dus het is logisch dat de rechten mee worden overgedragen met het
goed. Contractspartij worden door zelf overeenkomst te sluiten, maar ook door rechtsopvolging.
Contractspartij door toetreding tot contract, contractsoverdracht of overdracht van schuldvordering
en schuld:
Nu wordt enkel contracttoetreding besproken, de andere rechtsfiguren worden later besproken.
2
IV. De gevolgen van het contract voor derden:
1. Algemeen:
Er zijn twee basisregels die geregeld worden door artikel 5.103, eerste en tweede lid BW: de
relativiteit en de tegenwerpelijkheid. Overeenkomsten hebben een relatieve werking, een
overeenkomst geldt inter partes. Bijv. overeenkomst tussen huurder en verhuurder geldt enkel tussen
huurder en verhuurder, derden hebben hier niets te maken. De overeenkomst kan geen
verplichtingen opleggen aan C en C kan geen rechten uithalen uit de overeenkomst. Dit is de relatieve
werking, inter partes. De zakelijke rechten werken erga omnes, werken absoluut, maar dit is niet zo
met ovk.
De absolute stelling van de relatieve werking gaat afzwakken, derden kunnen er niet omheen dat de
overeenkomst bestaat. Er zijn derden die enige relevantie/enig belang kunnen hebben bij
overeenkomst tussen A en B. In hoeverre zijn overeenkomsten tegenwerpelijk aan derden. Kunnen
derden voordeel halen uit overeenkomst? Kan overeenkomst een verplichting opleggen aan C?
2. Onderscheid tussen contractpartijen en derden:
Er is geen definitie in boek 5 BW. Geen antwoord in boek 5 over wie contractspartijen en wie derden
zijn, de wetgever heeft het niet gedefinieerd. Contractspartijen en derden zijn elkaars
tegengestelden: wie contractspartij is, is geen derde en omgekeerd. De begrippen zijn tegenpolen. In
theorie is het heel eenvoudig. Bijv. koop-verkoopovereenkomst over een boek, de koper en verkoper
zijn de contractspartijen, de restcategorie zijn de derden, ze zijn geen contractspartijen.
De derden zijn de restcategorie, al diegenen die geen contractspartij zijn. In de praktijk moeilijker te
achterhalen, want het kan evolueren. Het is een evolutief begrip.
Definitie contractspartij:
Er is geen definitie van in de wet. Het kan bij het sluiten van de overeenkomst op grond van de
wilsuiting (hetzij persoonlijk, hetzij op grond van vertegenwoordiging). Diegene die toestemming
moeten geven tot overeenkomst, wilsovereenstemming bereiken, geldigheidsvereisten toetsen, …
Partijen die hun wil hebben geuit om te contracteren zijn de contractspartijen. Je kan contractspartij
worden door bij het sluiten van de overeenkomst je wil te uiten.
Je kan ook een contractspartij worden door rechtsopvolging (artikel 5.104 en artikel 5.105 BW). Bijv.
huurovereenkomst, A is de huurder en B is de verhuurder, na verloop van tijd word ik geïnformeerd
dat B overleden is, maar er was wel een contractuele relatie. Wat met de overeenkomst nu B
overleden is? Onderscheid tussen de algemene en bijzondere rechtverkrijgenden.
Contractspartij door rechtsopvolging:
Algemeen rechtverkrijgenden (waaronder erfgenamen):
Dit wordt geregeld door artikel 5.104 BW. Ze worden gelijkgesteld met de rechtsvoorganger (gehele
vermogen of breukdeel wordt overgedragen). Ze nemen van rechtswege plaats in van
rechtsvoorganger in de door hem gesloten overeenkomst en kunnen niet langer als derden worden
beschouwd. Bij de natuurlijke persoon is dit na het overlijden, bij de rechtspersoon na fusie, splitsing,
inbreng bedrijfstak.
1
, In principe, ik was huurder A en huurovereenkomst met verhuurder B, maar B komt te overlijden.
Huurovereenkomst komt in nalatenschap terecht. De algemeen rechtverkrijgende zullen in de plaats
van verhuurder B komen. De contractuele relatie met B zal worden verdergezet met de algemene
rechtverkrijgenden van B. Ze nemen de plaats in van B, ze worden niet langer als derden beschouwd.
Vanaf dan in een contractuele relatie met de algemeen rechtverkrijgenden.
Maar er zijn uitzonderingen hierop o.a. overeenkomst intuitu personae, onbekwaamheid van
rechtverkrijgende, andersluidende contractuele regeling:
Overeenkomst intuitu personae: de persoon van de tegenpartij was determinerend om
overeenkomst te sluiten. Ik heb met B gecontracteerd omdat de persoon van B
determinerend was. Als B overlijdt, dan zal de contractuele relaties een einde nemen.
Op grond van andersluidende contractuele regeling: A en B sluiten overeenkomst en komen
overeen dat als een van de twee komt te overlijden dat de contractuele relaties een einde zal
nemen. Partijen kunnen dit overeenkomen.
Onbekwaamheid van de rechtverkrijgende: B heeft slechts een erfgenaam, maar die is
onbekwaam, in dit geval zal de erfgenaam de plaats van B niet kunnen innemen door
onbekwaamheid, dus de contractuele relatie zal een einde nemen.
Wie initieel contractspartij is en die overlijdt, dan kunnen andere personen in de plaats komen en de
hoedanigheid van contractspartij krijgen.
Rechtverkrijgenden ten bijzondere titel (bijvoorbeeld: koper, begiftigde):
Dit wordt geregeld door artikel 5.105 BW. Het is de overdracht van slechts één of enkele goederen.
De bijzondere rechtverkrijgenden treden met betrekking tot het overgedragen goed of recht op
bijzondere wijze in de rechten en plichten van de rechtsvoorganger: nemen enkel de nauw met het
goed verbonden rechten over (de zgn. “kwalitatieve rechten”).
Bijv. ik ben huis aan het bouwen, het huis is af en ik bewoon het. Er is een 10-jarige
aansprakelijkheid van architecten en aannemers (geregeld in oud BW), dit raakt de openbare
orde. Van zodra het huis opgeleverd is, kan ik gedurende 10 jaar de aannemers en architecten
aansprakelijk stellen als er iets mis is. Ik verkoop 2 jaar na oplevering het huis. Wat met de 10-
jarige aansprakelijkheid? Ik was in contractuele relatie met architecten en aannemers, dit is
een kwalitatief recht, verbonden aan de hoedanigheid. Als ik verkoop aan de koper, dan zal
die het eigendom verwerven van het huis en samen met overdracht van eigendom draag ik
de kwalitatieve rechten over die inherent verbonden zijn aan het goed. De 10-jarige
aansprakelijkheid draag ik dus over aan de koper, die kan nog 8 jaar de architect en de
aannemer aanspreken ook al ging ik de contractuele relatie aan met de architect en de
aannemer, niet de koper, de koper verwerft niet de hoedanigheid van contractspartij.
De rechten kleven aan het goed, dus het is logisch dat de rechten mee worden overgedragen met het
goed. Contractspartij worden door zelf overeenkomst te sluiten, maar ook door rechtsopvolging.
Contractspartij door toetreding tot contract, contractsoverdracht of overdracht van schuldvordering
en schuld:
Nu wordt enkel contracttoetreding besproken, de andere rechtsfiguren worden later besproken.
2
