SV publiek procesrecht
Eindcompetenties:
- basiskennis hebben van en inzicht hebben in de regelen van het (Belgisch) publiek
procesrecht
- eenvoudige casusposities oplossen
- relevante rechtsvragen distilleren uit procesrechtelijke vraagstukken en een begin
van oplossing geven
- kritisch reflecteren over regelen van publiek procesrecht en hun toepassing
- bewust zijn dat procesrechtregels evolutief zijn en in functie van maatschappelijke
noden en ontwikkelingen worden bijgesteld
Inhoud:
• Inleiding: situering
• Preventieve rechtsbescherming: pro memorie = voorkomen van
conflicten
• Rechtsbescherming a posteriori = alles wat komt op moment dat er
effectief een bestuurshandeling is gesteld waarmee je als burger niet kan
leven
Ombudsdienst en klachtenbehandeling → zelfstudie
o Bemiddelen om u en OH aan tafel te krijgen
o Klachtenbehandeling: je stapt met je klacht naar OH zelf
Administratieve beroepen bestuurlijke OH
Jurisdictionele rechtsbescherming
o Rechtsmachtsverdeling
o Procedure voor de Raad van State
̶ Grootste administratief rechtscollege
̶ Model procedure voor andere administratieve
rechtscolleges
̶ Ook enkele accessoire vordering mogelijk bv.
administratief kortgeding, procedure tot
schadevergoeding tot herstel
̶ Interactieve oefensessies (zo mogelijk, tijdens de lesverstrekking)
̶ Modelexamen: interactieve bespreking
Evaluatie:
Periodegebonden – schriftelijk examen: 100%
• Meerkeuzevragen (in uitdagende vorm)
• Open vragen
1
, Inzichtsvragen
Toepassingsvragen
Gebruik van niet-geannoteerd wetboek is toegelaten
(conform wetboekenreglement)
Voorbereiding: studeer inzichtelijk
Gebruik je wetboek tijdens les en studie!
Verwaarloos het deel Publiek procesrecht niet !
Publiek procesrecht: grote casus met meerdere toepassingsvragen
Ong. 1/3e publiek procesrecht
Ong. 2/3e burgerlijke procesrecht
DEEL I: Inleiding
Begrippen
̶ Uitgangspunt: rechtsstaat → administratief legaliteitsbeginsel
• OH vereist die regels maakt, burgers daaraan onderworpen ook OH zelf
onderworpen aan dat recht
• Administratief legaliteitsbeginsel:
1. Als OH wil optreden, moet daarvoor een grondslag zijn = juridische
grondslag vereist (in Gw.+ formele wetten: als OH mag je niks, behalve
wat expliciet toegelaten is)
2. Optreden van OH moet regelmatig zijn = rechtmatigheidsbeginsel
moet passen binnen ruimere recht
Bv. je wil ergens een huis bouwen, OH kan u daarvoor een vergunning
geven, deze bevoegdheid is verleent in decreetgeving op Ruimtelijke
Ordening, maar ook kijken naar omgeving, milieurecht, waterbeheer
waar men dit huis wil bouwen
• Handelen vereist juridische grondslag
Cf. bevoegdheden zijn “toegewezen”
• Overheidsoptreden moet regel-matig zijn = rechtmatigheidsbeginsel
̶ Legaliteitsbeginsel vereist handhaving dreiging alleen is vaak al voldoende om
iemand in de pas te laten lopen
• Noodzaak aan rechtsdwang
Recht kan instaan voor afdwingen van verbintenis, vervolgens
deurwaarder zorgt voor uitvoering van uitspraak
Maar wanneer het gaat over OH kan vaak niet via dwang
uitgevoerd worden
Bv. je vraagt vergunning maar je krijgt deze niet, dan zal rechter
niet kunnen bevelen om die vergunning toch te verlenen of zelf te
verlenen want respecteren van discretionaire bevoegdheden van
OH
2
, ̶ Gebonden bevoegdheid: in wet quasi in detail beschreven
wat je moet beslissen bv. subsidiewetgeving relatief
eenvoudig af te dwingen
̶ Discretionaire bevoegdheid: ook wetgeving die u bepaalde
richting uitduwt, maar men kan finaal niet voorspellen wat
de beslissing van OH zal zijn bv. vergunningverlening voor
woning OH heeft keuze, beoordelingsvrijheid deze
keuzes worden niet gedicteerd door wetgever, keuzevrijheid
zeer moeilijk af te dwingen voor rechter, kan geen keuze
maken in plaats van OH, rechter mag niet op stoel van OH
gaan zitten
Mogelijk afdwingen via dwangsom dwang vaak vereist om
legaliteitsbeginsel te kunnen handhaven
• LET OP: Rechtsdwang soms niet mogelijk
• Voorkeur voor voorkomen van geschil, i.p.v. oplossen van reeds bestaand
geschil
• Bv. ruimtelijke ordening: voorafgaande openbare onderzoeken, preventief
bevragen van burger omtrent bepaalde projecten voorkomen dat geschil
ontstaat
• Concl.: afdwingen van recht moet worden beschouwd als het aanwenden
van technieken tot voorkomen of herstellen van rechtsschendingen
= sanctionering
= rechtshandhaving
= rechtsbescherming
̶ Rechtsbescherming tegen de overheid
• Overheid is feitelijk veel machtiger door bestuurshandelingen:
machtscomponent
• Cf.: bestuurshandeling = administratieve rechtshandeling = handeling door
OH die éénzijdig bindend is
Eenzijdig bindend je hebt daar als burger niets op te zeggen
Bv. koning beslist morgen dat iedereen links rijdt, dan zal je boete
moeten betalen indien je dit niet doet
Privilège de la décision exécutoire = onmiddellijk uitvoerbaar
̶ Bv. Fiscale OH bepaalt hoeveel belasting bepaalde persoon
zal betalen
Privilège du préalable → obéir d’abord, réclamer ensuite
̶ = voorrecht van het voorafgaande
̶ Vergelijk: ~vermoeden van wettigheid (vermoeden =
bewijstechniek omkering van bewijslast) maar in casu
geen echt vermoeden, want ook OH bewijslast
3
, ̶ Je moet gehoorzamen, als je het er niet mee eens bent, dan
zal jij zelf naar rechter moeten stappen
̶ Ben je het er niet mee akkoord? Dan zul je nog steeds
moeten gehoorzamen OF initiatief nemen om naar rechter te
stappen
̶ OH heeft eigenlijk van rechtswege ‘titel’ om beslissing af te
dwingen via evt. deurwaarder burger kan enkel titel
bekomen via rechter
̶ Machtsverhouding vergt aparte rechtsregels en aanpak
• Bestuursgeschil = geschillen tussen burger en bestuur of tussen besturen
onderling over handelingen die in beginsel uitgaan van een administratieve
overheid en door het publiekrecht worden beheerst
Niet wanneer OH als privaatrechtelijk iemand optreedt
̶ Technieken van rechtsbescherming:
• Preventieve rechtsbescherming vs. rechtsbescherming a posteriori
Preventieve: alle technieken gericht op voorkomen van geschillen +
kwaliteit van bestuurshandelingen vergroten
A posteriori: wanneer effectief bestuurshandeling is gesteld, maar
onregelmatigheid moet ongedaan gemaakt worden
• Rechtsbescherming door
“Wetgevende” overheid (vertegenwoordigende organen) → politieke
rechtsbescherming
̶ Technieken waarbij ‘wetgevende’ overheid de instantie is
waar je uw verhaal gaat halen
Administratieve overheid → administratieve rechtsbescherming
̶ Rechtsbescherming geboden door organen van actief
bestuur
̶ Administratieve beroepen, klachtenrecht
Jurisdictionele overheid → jurisdictionele rechtsbescherming
̶ Rechtsbescherming door rechter
̶ Rechters van rechterlijke macht vs. administratieve rechters
̶ LET OP: rechtsbescherming door administratieve
rechtscolleges (jurisdictioneel, rechtscollege) =/=
administratieve rechtsbescherming
Administratieve overheid vs. rechter
Wanneer je het oneens bent met een beslissing van een overheid, kan je twee soorten
controle hebben:
Bij een administratieve overheid
Die mag de beslissing volledig opnieuw beoordelen.
Ze kan ook beleidskeuzes herzien.
Ze mag dus zelf kiezen wat zij beter vindt.
4
Eindcompetenties:
- basiskennis hebben van en inzicht hebben in de regelen van het (Belgisch) publiek
procesrecht
- eenvoudige casusposities oplossen
- relevante rechtsvragen distilleren uit procesrechtelijke vraagstukken en een begin
van oplossing geven
- kritisch reflecteren over regelen van publiek procesrecht en hun toepassing
- bewust zijn dat procesrechtregels evolutief zijn en in functie van maatschappelijke
noden en ontwikkelingen worden bijgesteld
Inhoud:
• Inleiding: situering
• Preventieve rechtsbescherming: pro memorie = voorkomen van
conflicten
• Rechtsbescherming a posteriori = alles wat komt op moment dat er
effectief een bestuurshandeling is gesteld waarmee je als burger niet kan
leven
Ombudsdienst en klachtenbehandeling → zelfstudie
o Bemiddelen om u en OH aan tafel te krijgen
o Klachtenbehandeling: je stapt met je klacht naar OH zelf
Administratieve beroepen bestuurlijke OH
Jurisdictionele rechtsbescherming
o Rechtsmachtsverdeling
o Procedure voor de Raad van State
̶ Grootste administratief rechtscollege
̶ Model procedure voor andere administratieve
rechtscolleges
̶ Ook enkele accessoire vordering mogelijk bv.
administratief kortgeding, procedure tot
schadevergoeding tot herstel
̶ Interactieve oefensessies (zo mogelijk, tijdens de lesverstrekking)
̶ Modelexamen: interactieve bespreking
Evaluatie:
Periodegebonden – schriftelijk examen: 100%
• Meerkeuzevragen (in uitdagende vorm)
• Open vragen
1
, Inzichtsvragen
Toepassingsvragen
Gebruik van niet-geannoteerd wetboek is toegelaten
(conform wetboekenreglement)
Voorbereiding: studeer inzichtelijk
Gebruik je wetboek tijdens les en studie!
Verwaarloos het deel Publiek procesrecht niet !
Publiek procesrecht: grote casus met meerdere toepassingsvragen
Ong. 1/3e publiek procesrecht
Ong. 2/3e burgerlijke procesrecht
DEEL I: Inleiding
Begrippen
̶ Uitgangspunt: rechtsstaat → administratief legaliteitsbeginsel
• OH vereist die regels maakt, burgers daaraan onderworpen ook OH zelf
onderworpen aan dat recht
• Administratief legaliteitsbeginsel:
1. Als OH wil optreden, moet daarvoor een grondslag zijn = juridische
grondslag vereist (in Gw.+ formele wetten: als OH mag je niks, behalve
wat expliciet toegelaten is)
2. Optreden van OH moet regelmatig zijn = rechtmatigheidsbeginsel
moet passen binnen ruimere recht
Bv. je wil ergens een huis bouwen, OH kan u daarvoor een vergunning
geven, deze bevoegdheid is verleent in decreetgeving op Ruimtelijke
Ordening, maar ook kijken naar omgeving, milieurecht, waterbeheer
waar men dit huis wil bouwen
• Handelen vereist juridische grondslag
Cf. bevoegdheden zijn “toegewezen”
• Overheidsoptreden moet regel-matig zijn = rechtmatigheidsbeginsel
̶ Legaliteitsbeginsel vereist handhaving dreiging alleen is vaak al voldoende om
iemand in de pas te laten lopen
• Noodzaak aan rechtsdwang
Recht kan instaan voor afdwingen van verbintenis, vervolgens
deurwaarder zorgt voor uitvoering van uitspraak
Maar wanneer het gaat over OH kan vaak niet via dwang
uitgevoerd worden
Bv. je vraagt vergunning maar je krijgt deze niet, dan zal rechter
niet kunnen bevelen om die vergunning toch te verlenen of zelf te
verlenen want respecteren van discretionaire bevoegdheden van
OH
2
, ̶ Gebonden bevoegdheid: in wet quasi in detail beschreven
wat je moet beslissen bv. subsidiewetgeving relatief
eenvoudig af te dwingen
̶ Discretionaire bevoegdheid: ook wetgeving die u bepaalde
richting uitduwt, maar men kan finaal niet voorspellen wat
de beslissing van OH zal zijn bv. vergunningverlening voor
woning OH heeft keuze, beoordelingsvrijheid deze
keuzes worden niet gedicteerd door wetgever, keuzevrijheid
zeer moeilijk af te dwingen voor rechter, kan geen keuze
maken in plaats van OH, rechter mag niet op stoel van OH
gaan zitten
Mogelijk afdwingen via dwangsom dwang vaak vereist om
legaliteitsbeginsel te kunnen handhaven
• LET OP: Rechtsdwang soms niet mogelijk
• Voorkeur voor voorkomen van geschil, i.p.v. oplossen van reeds bestaand
geschil
• Bv. ruimtelijke ordening: voorafgaande openbare onderzoeken, preventief
bevragen van burger omtrent bepaalde projecten voorkomen dat geschil
ontstaat
• Concl.: afdwingen van recht moet worden beschouwd als het aanwenden
van technieken tot voorkomen of herstellen van rechtsschendingen
= sanctionering
= rechtshandhaving
= rechtsbescherming
̶ Rechtsbescherming tegen de overheid
• Overheid is feitelijk veel machtiger door bestuurshandelingen:
machtscomponent
• Cf.: bestuurshandeling = administratieve rechtshandeling = handeling door
OH die éénzijdig bindend is
Eenzijdig bindend je hebt daar als burger niets op te zeggen
Bv. koning beslist morgen dat iedereen links rijdt, dan zal je boete
moeten betalen indien je dit niet doet
Privilège de la décision exécutoire = onmiddellijk uitvoerbaar
̶ Bv. Fiscale OH bepaalt hoeveel belasting bepaalde persoon
zal betalen
Privilège du préalable → obéir d’abord, réclamer ensuite
̶ = voorrecht van het voorafgaande
̶ Vergelijk: ~vermoeden van wettigheid (vermoeden =
bewijstechniek omkering van bewijslast) maar in casu
geen echt vermoeden, want ook OH bewijslast
3
, ̶ Je moet gehoorzamen, als je het er niet mee eens bent, dan
zal jij zelf naar rechter moeten stappen
̶ Ben je het er niet mee akkoord? Dan zul je nog steeds
moeten gehoorzamen OF initiatief nemen om naar rechter te
stappen
̶ OH heeft eigenlijk van rechtswege ‘titel’ om beslissing af te
dwingen via evt. deurwaarder burger kan enkel titel
bekomen via rechter
̶ Machtsverhouding vergt aparte rechtsregels en aanpak
• Bestuursgeschil = geschillen tussen burger en bestuur of tussen besturen
onderling over handelingen die in beginsel uitgaan van een administratieve
overheid en door het publiekrecht worden beheerst
Niet wanneer OH als privaatrechtelijk iemand optreedt
̶ Technieken van rechtsbescherming:
• Preventieve rechtsbescherming vs. rechtsbescherming a posteriori
Preventieve: alle technieken gericht op voorkomen van geschillen +
kwaliteit van bestuurshandelingen vergroten
A posteriori: wanneer effectief bestuurshandeling is gesteld, maar
onregelmatigheid moet ongedaan gemaakt worden
• Rechtsbescherming door
“Wetgevende” overheid (vertegenwoordigende organen) → politieke
rechtsbescherming
̶ Technieken waarbij ‘wetgevende’ overheid de instantie is
waar je uw verhaal gaat halen
Administratieve overheid → administratieve rechtsbescherming
̶ Rechtsbescherming geboden door organen van actief
bestuur
̶ Administratieve beroepen, klachtenrecht
Jurisdictionele overheid → jurisdictionele rechtsbescherming
̶ Rechtsbescherming door rechter
̶ Rechters van rechterlijke macht vs. administratieve rechters
̶ LET OP: rechtsbescherming door administratieve
rechtscolleges (jurisdictioneel, rechtscollege) =/=
administratieve rechtsbescherming
Administratieve overheid vs. rechter
Wanneer je het oneens bent met een beslissing van een overheid, kan je twee soorten
controle hebben:
Bij een administratieve overheid
Die mag de beslissing volledig opnieuw beoordelen.
Ze kan ook beleidskeuzes herzien.
Ze mag dus zelf kiezen wat zij beter vindt.
4
