Samenvatting defaecatie, anale stuwing en hemorroïden

8. Defaecatie, anale stuwing en hemorroïden
8.1.2 De normale defaecatie
8.1.2.1 Observaties
 Hoeveelheid:
o 125 - 300gr per 24 uur
 Frequentie:
o 1x per dag tot
o 2x per dag
o 1x per 2 dagen
 Kleur:
o donkerbruin, maar afhankelijk van de voeding
 Consistentie en vorm:
o Vast, worstvormig
 Geur:
o Afhankelijk van de voeding
 Bestanddelen:
o 75% water,
o 10% afvalproducten van de voeding,
o 8% bacteriën (E.Coli),
o 7% afgeschilferd darmepitheel,
o zouten en slijm

8.1.3 Obstipatie of constipatie
8.1.3.1 Probleem/definitie
Obstipatie is te definiëren als een voor de betrokkene abnormale defeacatiepatroon waarbij te weinig, te harde
en/of te moeilijke produceerbare ontlasting wordt geloosd.

8.1.3.2 Symptomen/verschijnselen
 te weinig frequente defaecatie
 de faeces zijn hard en ingedikt
 de uitdrijving gebeurt moeizaam en is soms pijnlijk (perspijn)
 peri-anale last en pijn
 patiënt heeft een opgezette buik
 een abdominale massa is voelbaar
 patiënt voelt zich vol en vermoeid
 algemeen gevoel van onbehagen
 patiënt heeft soms last van hoofdpijn en verminderde eetlust
 patiënt moet soms veel boeren en/of flatuleren
 patiënt is (over)bezorgd over het defaeceren

8.1.3.3 Observaties
 Hoeveelheid:
o geen of zeer weinig stoelgang
 Kleur:
o zwart en glanzend  melaena = pekontlasting (verteerd bloed)
o zwart en mat  mogelijk ijzerpreparaten
o rood  bloed vermengd met faeces (puur bloed of streepjes) Bloed in de feces kan wijzen op
een ernstige aandoening, maar kan ook ten gevolge van hemorroïden
o stopverfstoelgang bij leveraandoeningen
o grijs, zalfachtig  vetresorptiestoornissen
o wit na opname contraststof (barium)

8.1.3.4 Vroedkundige anamnese
 Hoe vaak per week is er ontlasting?
 Hoe is de consistentie (kleur, hoeveelheid en geur) van de ontlasting?
 Hoe vaak vindt de patiënt zelf dat hij ontlasting moet hebben?

44

,  Heeft de patiënt al eerder obstipatie gehad?
 Hoe heeft de patiënt vroegere obstipatie aangepakt?
 Wat is volgens de patiënt de oorzaak van de obstipatie?
 Heeft de patiënt al eerder laxantia gebruikt?
 Hoeveel minuten zit de patiënt op de wc voordat de ontlasting komt?
 Moet de patiënt persen voordat de ontlasting komt?
 Heeft de patiënt pijn als de ontlasting komt?

8.1.3.5 Oorzaken/ etiologie
Obstipatie kan worden onderverdeeld in functionele obstipatie en organische constipatie. Aan organische
constipatie ligt een primaire aandoening te grondslag, terwijl bij functionele obstipatie een pathologische of
anatomische reden ontbreekt.

Functionele obstipatie:
 Eet en leefgewoonten:
o Onvoldoende vezel -en vochtinname
o Overslaan van ontbijt
o Eten van weinig volumineuze, kleine maaltijden
o Immobiliteit
o Negeren van aandrang (uitstelgedrag)
o Zwakke buikpers
 Colonmotiliteit:
o Prikkelbaredarmsyndroom: een gestoorde motiliteit van de dikke darm wat zowel obstipatie als
diarree tot gevolg kan hebben.

Organische obstipatie:
 Oorzaken in het colon gelegen:
o Obstructie
o Reflectoir t.g.v. pijn: pijn kan ophoudgedrag in de hand werken.
o Colitis ulcerosa: ontstekingsactiviteit van de wand van het colon wat invloed kan hebben op de
motoriek van de dikke darm.
o Gestoorde spierfunctie van bekkenbodem en externe anale sfincter
o Bepaalde neurologische ziektebeelden kunnen een invloed hebben op de innervatie van het colon
met een vertraagde passagetijd voor de stoelgang.
 Oorzaken buiten het colon gelegen:
o Hypothyroïdie: een vertraagd basaal metabolisme vermindert de peristaltiek.
o Hypercaciëmie: er ontstaat een verhoogde diurese met vochttekort als gevolg
o Hypokaliëmie
 Psychische oorzaken:
Diverse psychische factoren kunnen hun invloed hebben. Voorbeelden hiervan zijn depressie en stress. Ook
anaorexia nervosa, gedragsmatig ophoudgedrag bij schoolkinderen (vreemd toiletangst).
 Iatrogeen:
Immoblisatie en geneesmiddelen (ijzerpreparaten, opiaten, antidepressiva, NSAID, …).

8.1.3.6 Preventie
 Vochtinname:
Ter preventie van obstipatie wordt aanbevolen om minimaal 1.5 l. vocht te drinken. Vanwege het
vochtafdrijvend effect wordt het gebruik van koffie, thee en alcohol afgeraden.
 Dieet:
Een vezelrijk dieet verhoogt de ontlastingsfrequentie en is effectief bij de preventie en behandeling van
obstipatie. Voedingsvezels komen voor in plantaardige producten zoals fruit, groenten en granen.
Hierdoor wordt de ontlasting volumineuzer en zachter. De aanbevolen hoeveelheid vezels varieert van
25-35 gram per dag als daarbij minimaal 1500 ml. vocht wordt ingenomen.
 Lichamelijke activiteit:
Lichamelijke activiteit in combinatie met voldoende vochtinname en een vezelrijk dieet blijkt effectief bij de
preventie en behandeling van obstipatie.

45