Groot worden (nieuwe versie)
Inhoudstabel (samenvatting)
Hoofstuk 1: Inleiding.........................................................................................................................3
1.1 de ontwikkeling van het kind: gewikt en gewogen......................................................................3
1.2 Wat is ontwikkeling......................................................................................................................3
1.3 wat is psychologie?......................................................................................................................4
1.4 Hoe ontstaat ontwikkeling...........................................................................................................4
1.5 stromingen binnen de ontwikkelingspsychologie........................................................................6
1.6 Hoe met ontwikkeling omgaan?..................................................................................................7
Hoofdstuk 2: De ongeboren baby, de geboorte en de pasgeborene.................................................8
2.1 de ongeboren baby......................................................................................................................8
2.2 De geboorte...............................................................................................................................10
2.3 Na de geboorte: welkom kleine baby........................................................................................11
Hoofdstuk 3: De baby (0 tot 1,5 jaar)..............................................................................................12
3.1 De lichamelijke ontwikkeling.....................................................................................................12
3.2 de motorische ontwikkeling.......................................................................................................12
3.3 de tekenontwikkeling.................................................................................................................13
3.4 de perceptuele ontwikkeling.....................................................................................................13
3.5 de seksuele ontwikkeling...........................................................................................................14
3.6 De sociaal-emotionele ontwikkeling..........................................................................................14
3.8 De taalontwikkeling...................................................................................................................17
3.9 De spelontwikkeling...................................................................................................................17
3.10 De persoonlijkheidsontwikkeling.............................................................................................17
Hoofstuk 4: De peuter (1,5 tot 3 jaar).............................................................................................18
4.1 De lichamelijke ontwikkeling.....................................................................................................18
4.2 De motorische ontwikkeling......................................................................................................18
4.3 de tekenontwikkeling.................................................................................................................18
4.4 De perceptuele ontwikkeling van de peuter en de kleuter........................................................18
4.5 De cognitieve ontwikkeling van de peuter en de kleuter...........................................................19
4.6 de taalontwikkeling....................................................................................................................20
4.7 De sociaal-emotionele ontwikkeling..........................................................................................20
4.8 De seksuele ontwikkeling...........................................................................................................21
4.9 De persoonlijkheidsontwikkeling...............................................................................................21
4.10 De morele ontwikkeling...........................................................................................................21
4.11 De schoolse ontwikkeling.........................................................................................................21
1
, 4.12 De spelontwikkeling.................................................................................................................22
4.13 Indien de ontwikkeling ‘anders’ loopt......................................................................................22
Hoofdstuk 5: De kleuter (3 tot 6 jaar).............................................................................................23
5.1 De lichamelijke ontwikkeling....................................................................................................23
5.2 Motorische ontwikkeling...........................................................................................................23
5.3 de tekenontwikkeling.................................................................................................................23
5.4 De perceptuele ontwikkeling.....................................................................................................23
5.5 De cognitieve ontwikkeling........................................................................................................23
5.6 De taalontwikkeling...................................................................................................................23
5.7 De sociaal-emotionele ontwikkeling..........................................................................................24
5.8 De seksuele ontwikkeling...........................................................................................................24
5.9 De persoonlijkheidsontwikkeling...............................................................................................24
5.10 De morele ontwikkeling...........................................................................................................25
5.11 De schoolse ontwikkeling.........................................................................................................26
5.12 De spelontwikkeling.................................................................................................................26
5.13 Indien de ontwikkeling anders loopt........................................................................................27
Hoofdstuk 6: Het lagereschoolkind (6 – 12j)...................................................................................27
6.1 De lichamelijke ontwikkeling.....................................................................................................27
6.2 De motorische ontwikkeling......................................................................................................27
6.3 de perceptuele ontwikkeling.....................................................................................................28
6.4 de cognitieve ontwikkeling........................................................................................................28
6.5 De taalontwikkeling...................................................................................................................29
6.6 De sociaal – emotionele ontwikkeling.......................................................................................29
6.7 De seksuele ontwikkeling...........................................................................................................30
6.8 de persoonlijkheidsontwikkeling...............................................................................................30
6.9 De morele ontwikkeling.............................................................................................................31
6.10 De schoolse ontwikkeling.........................................................................................................31
6.11 De spelontwikkeling.................................................................................................................32
6.12 De tekenontwikkeling..............................................................................................................33
6.13 Indien de ontwikkeling anders loopt........................................................................................33
Hoofdstuk 7: De adolescent (12 tot 18 jaar)....................................................................................35
7.1 De lichamelijke ontwikkeling.....................................................................................................35
7.2 De motorische ontwikkeling......................................................................................................36
7.3 de perceptuele ontwikkeling.....................................................................................................36
7.4 De cognitieve ontwikkeling........................................................................................................36
7.5 De taalontwikkeling...................................................................................................................37
2
, 7.6 De sociaal-emotionele ontwikkeling..........................................................................................37
7.7 De seksuele ontwikkeling...........................................................................................................41
7.8 De persoonlijkheidsontwikkeling...............................................................................................41
7.9 de morele ontwikkeling.............................................................................................................44
7.10 De schoolse ontwikkeling.........................................................................................................45
7.11 De spelontwikkeling.................................................................................................................46
7.12 De tekenontwikkeling..............................................................................................................46
7.13 Indien de ontwikkeling anders loopt........................................................................................46
7.14 groot zijn..................................................................................................................................47
Samenvatting
Hoofstuk 1: Inleiding
1.1 de ontwikkeling van het kind: gewikt en gewogen
Tijdens begeleiden van kinderen inspelen op hun karakteristieken, om dit te onder de knie te
krijgen staan in het boek de verschillende ontwikkelingsfase.
Vb.: een vertelboek kies je afhankelijk van de leeftijd en interesses van jouw kinderen.
Vb.: Rond de leeftijd van 6j zijn de meeste kinderen rijp om te leren lezen.
In dit boek de ontwikkeling van conceptie tot adolescentie.
Iedere fase bouwt voort op wat voorafging en legt de bouwstenen voor de volgende fase.
Door inzicht te hebben op het normale verloop van de ontwikkeling, kan je ook kinderen
identificeren waarbij de normale ontwikkeling afwijkt.
vb.: een meisje in het 4de leerjaar menstrueert en haar eerste stappen in de
adolescentieperiode eerder vroegtijdig zet.
Als leerkracht verantwoordelijk om ontwikkeling kind te observeren + stimuleren problemen
signaleren
vb: Er kan een spraak-en taalprobleem zijn als een kind in vergelijking met leeftijdsgenoten
nog niet, opvallend weinig of minder verstaanbaar spreekt.
Dit boek geeft mogelijkheid eigen levensloop en die van anderen beter te begrijpen.
1.2 Wat is ontwikkeling
Ontwikkelen: het veranderen van een aanwezige structuur. (Een persoon in zijn geheel: lichaam en
geest).
Levenscyclus: vanaf de conceptie tot aan de dood
Winst en verlies gaan hand in hand met ontwikkeling
3
, vb.: rond de leeftijd van 1j leert een baby zelfstandig lopen en lopen = een
gedragsverandering, er komt een vaardigheid bij.
Vb: met het ouder worden, wordt het voor opa steeds moeilijker om dingen te onthouden =
gedragsverandering, verlies van een vaardigheid.
Ontwikkeling = een karakter van een levenslang proces; ontwikkeling een verloop van tijd en dat een
voortgang inhoudt verandering gebeurt niet van vandaag op morgen ontwikkeling is geen
momentopname maar een geleidelijke verandering
Voortgang: ontwikkeling is niet herhaalbaar; veranderingen die optreden in de mens, treden maar 1
keer op en blijven gedurende langere tijd aanwezig.
Vb: in de loop van ontwikkeling leer de mens spreken. Zodra hij dit kan, blijft hij gedurende
heel zijn leven over deze vaardigheid beschikken en herhaalt het proces van leren spreken
zich op latere leeftijd niet = voorgang. Tenzij iemand een ongeval heeft gehad.
1.3 wat is psychologie?
= samenstelling van de Griekse woorden Psychè = ziel en Logos = gedachte
Er worden verschillende onderverdelingen gemaakt
Sociale psychologie: hoe mensen zich in groepen gedragen
Differentiële psychologie: verschillen tussen individuen betreffende persoonlijkheid
Klinische psychologie, psychopathologie en neuropsychologie: stoornissen in het gedrag, denken
en beleven van mensen
Cognitieve psychologie of functieleer, de leerpsychologie en de neuropsychologie: het waarnemen,
leren, denken, spreken, onthouden en vergeten
Psycholinguïstiek: specifiek voor taal
Arbeids-en organisatiepsychologie: mensen werken met elkaar samen, hoe zij dat doen en daaraan
verbeterd kan worden.
een onderdeel hiervan is sportpsychologie
Cultuurpsychologie: verschillende culturen zijn het object van de cultuurpsychologie.
Ontwikkelingspsychologie: het gedrag en het denken en het beleven van mensen in verschillende
levensfasen vanaf de geboorte tot aan het einde van het leven
1.4 Hoe ontstaat ontwikkeling
Welke zijn de ontwikkelingsfactoren of de krachten die van invloed zijn op de ontwikkeling van een
persoon?
- Wordt de mens wat de omgeving, opvoeding van hem maakt
Of
- Ontwikkelt hij zich ongeacht het soort milieu waarin hij terechtkomt, tot datgene dat latent
al vanaf het begin in hem aanwezig was
Heb je als leerkracht invloed op de ontwikkeling van een kind; Heeft opvoeding zin
vb.: Kan ik eig. de ontwikkeling v.e. kind stimuleren of richting geven?
4
Inhoudstabel (samenvatting)
Hoofstuk 1: Inleiding.........................................................................................................................3
1.1 de ontwikkeling van het kind: gewikt en gewogen......................................................................3
1.2 Wat is ontwikkeling......................................................................................................................3
1.3 wat is psychologie?......................................................................................................................4
1.4 Hoe ontstaat ontwikkeling...........................................................................................................4
1.5 stromingen binnen de ontwikkelingspsychologie........................................................................6
1.6 Hoe met ontwikkeling omgaan?..................................................................................................7
Hoofdstuk 2: De ongeboren baby, de geboorte en de pasgeborene.................................................8
2.1 de ongeboren baby......................................................................................................................8
2.2 De geboorte...............................................................................................................................10
2.3 Na de geboorte: welkom kleine baby........................................................................................11
Hoofdstuk 3: De baby (0 tot 1,5 jaar)..............................................................................................12
3.1 De lichamelijke ontwikkeling.....................................................................................................12
3.2 de motorische ontwikkeling.......................................................................................................12
3.3 de tekenontwikkeling.................................................................................................................13
3.4 de perceptuele ontwikkeling.....................................................................................................13
3.5 de seksuele ontwikkeling...........................................................................................................14
3.6 De sociaal-emotionele ontwikkeling..........................................................................................14
3.8 De taalontwikkeling...................................................................................................................17
3.9 De spelontwikkeling...................................................................................................................17
3.10 De persoonlijkheidsontwikkeling.............................................................................................17
Hoofstuk 4: De peuter (1,5 tot 3 jaar).............................................................................................18
4.1 De lichamelijke ontwikkeling.....................................................................................................18
4.2 De motorische ontwikkeling......................................................................................................18
4.3 de tekenontwikkeling.................................................................................................................18
4.4 De perceptuele ontwikkeling van de peuter en de kleuter........................................................18
4.5 De cognitieve ontwikkeling van de peuter en de kleuter...........................................................19
4.6 de taalontwikkeling....................................................................................................................20
4.7 De sociaal-emotionele ontwikkeling..........................................................................................20
4.8 De seksuele ontwikkeling...........................................................................................................21
4.9 De persoonlijkheidsontwikkeling...............................................................................................21
4.10 De morele ontwikkeling...........................................................................................................21
4.11 De schoolse ontwikkeling.........................................................................................................21
1
, 4.12 De spelontwikkeling.................................................................................................................22
4.13 Indien de ontwikkeling ‘anders’ loopt......................................................................................22
Hoofdstuk 5: De kleuter (3 tot 6 jaar).............................................................................................23
5.1 De lichamelijke ontwikkeling....................................................................................................23
5.2 Motorische ontwikkeling...........................................................................................................23
5.3 de tekenontwikkeling.................................................................................................................23
5.4 De perceptuele ontwikkeling.....................................................................................................23
5.5 De cognitieve ontwikkeling........................................................................................................23
5.6 De taalontwikkeling...................................................................................................................23
5.7 De sociaal-emotionele ontwikkeling..........................................................................................24
5.8 De seksuele ontwikkeling...........................................................................................................24
5.9 De persoonlijkheidsontwikkeling...............................................................................................24
5.10 De morele ontwikkeling...........................................................................................................25
5.11 De schoolse ontwikkeling.........................................................................................................26
5.12 De spelontwikkeling.................................................................................................................26
5.13 Indien de ontwikkeling anders loopt........................................................................................27
Hoofdstuk 6: Het lagereschoolkind (6 – 12j)...................................................................................27
6.1 De lichamelijke ontwikkeling.....................................................................................................27
6.2 De motorische ontwikkeling......................................................................................................27
6.3 de perceptuele ontwikkeling.....................................................................................................28
6.4 de cognitieve ontwikkeling........................................................................................................28
6.5 De taalontwikkeling...................................................................................................................29
6.6 De sociaal – emotionele ontwikkeling.......................................................................................29
6.7 De seksuele ontwikkeling...........................................................................................................30
6.8 de persoonlijkheidsontwikkeling...............................................................................................30
6.9 De morele ontwikkeling.............................................................................................................31
6.10 De schoolse ontwikkeling.........................................................................................................31
6.11 De spelontwikkeling.................................................................................................................32
6.12 De tekenontwikkeling..............................................................................................................33
6.13 Indien de ontwikkeling anders loopt........................................................................................33
Hoofdstuk 7: De adolescent (12 tot 18 jaar)....................................................................................35
7.1 De lichamelijke ontwikkeling.....................................................................................................35
7.2 De motorische ontwikkeling......................................................................................................36
7.3 de perceptuele ontwikkeling.....................................................................................................36
7.4 De cognitieve ontwikkeling........................................................................................................36
7.5 De taalontwikkeling...................................................................................................................37
2
, 7.6 De sociaal-emotionele ontwikkeling..........................................................................................37
7.7 De seksuele ontwikkeling...........................................................................................................41
7.8 De persoonlijkheidsontwikkeling...............................................................................................41
7.9 de morele ontwikkeling.............................................................................................................44
7.10 De schoolse ontwikkeling.........................................................................................................45
7.11 De spelontwikkeling.................................................................................................................46
7.12 De tekenontwikkeling..............................................................................................................46
7.13 Indien de ontwikkeling anders loopt........................................................................................46
7.14 groot zijn..................................................................................................................................47
Samenvatting
Hoofstuk 1: Inleiding
1.1 de ontwikkeling van het kind: gewikt en gewogen
Tijdens begeleiden van kinderen inspelen op hun karakteristieken, om dit te onder de knie te
krijgen staan in het boek de verschillende ontwikkelingsfase.
Vb.: een vertelboek kies je afhankelijk van de leeftijd en interesses van jouw kinderen.
Vb.: Rond de leeftijd van 6j zijn de meeste kinderen rijp om te leren lezen.
In dit boek de ontwikkeling van conceptie tot adolescentie.
Iedere fase bouwt voort op wat voorafging en legt de bouwstenen voor de volgende fase.
Door inzicht te hebben op het normale verloop van de ontwikkeling, kan je ook kinderen
identificeren waarbij de normale ontwikkeling afwijkt.
vb.: een meisje in het 4de leerjaar menstrueert en haar eerste stappen in de
adolescentieperiode eerder vroegtijdig zet.
Als leerkracht verantwoordelijk om ontwikkeling kind te observeren + stimuleren problemen
signaleren
vb: Er kan een spraak-en taalprobleem zijn als een kind in vergelijking met leeftijdsgenoten
nog niet, opvallend weinig of minder verstaanbaar spreekt.
Dit boek geeft mogelijkheid eigen levensloop en die van anderen beter te begrijpen.
1.2 Wat is ontwikkeling
Ontwikkelen: het veranderen van een aanwezige structuur. (Een persoon in zijn geheel: lichaam en
geest).
Levenscyclus: vanaf de conceptie tot aan de dood
Winst en verlies gaan hand in hand met ontwikkeling
3
, vb.: rond de leeftijd van 1j leert een baby zelfstandig lopen en lopen = een
gedragsverandering, er komt een vaardigheid bij.
Vb: met het ouder worden, wordt het voor opa steeds moeilijker om dingen te onthouden =
gedragsverandering, verlies van een vaardigheid.
Ontwikkeling = een karakter van een levenslang proces; ontwikkeling een verloop van tijd en dat een
voortgang inhoudt verandering gebeurt niet van vandaag op morgen ontwikkeling is geen
momentopname maar een geleidelijke verandering
Voortgang: ontwikkeling is niet herhaalbaar; veranderingen die optreden in de mens, treden maar 1
keer op en blijven gedurende langere tijd aanwezig.
Vb: in de loop van ontwikkeling leer de mens spreken. Zodra hij dit kan, blijft hij gedurende
heel zijn leven over deze vaardigheid beschikken en herhaalt het proces van leren spreken
zich op latere leeftijd niet = voorgang. Tenzij iemand een ongeval heeft gehad.
1.3 wat is psychologie?
= samenstelling van de Griekse woorden Psychè = ziel en Logos = gedachte
Er worden verschillende onderverdelingen gemaakt
Sociale psychologie: hoe mensen zich in groepen gedragen
Differentiële psychologie: verschillen tussen individuen betreffende persoonlijkheid
Klinische psychologie, psychopathologie en neuropsychologie: stoornissen in het gedrag, denken
en beleven van mensen
Cognitieve psychologie of functieleer, de leerpsychologie en de neuropsychologie: het waarnemen,
leren, denken, spreken, onthouden en vergeten
Psycholinguïstiek: specifiek voor taal
Arbeids-en organisatiepsychologie: mensen werken met elkaar samen, hoe zij dat doen en daaraan
verbeterd kan worden.
een onderdeel hiervan is sportpsychologie
Cultuurpsychologie: verschillende culturen zijn het object van de cultuurpsychologie.
Ontwikkelingspsychologie: het gedrag en het denken en het beleven van mensen in verschillende
levensfasen vanaf de geboorte tot aan het einde van het leven
1.4 Hoe ontstaat ontwikkeling
Welke zijn de ontwikkelingsfactoren of de krachten die van invloed zijn op de ontwikkeling van een
persoon?
- Wordt de mens wat de omgeving, opvoeding van hem maakt
Of
- Ontwikkelt hij zich ongeacht het soort milieu waarin hij terechtkomt, tot datgene dat latent
al vanaf het begin in hem aanwezig was
Heb je als leerkracht invloed op de ontwikkeling van een kind; Heeft opvoeding zin
vb.: Kan ik eig. de ontwikkeling v.e. kind stimuleren of richting geven?
4
