Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement
Leerdoelen
1. Theorieën en modellen van organisatieleren kennen en in eigen woorden toelichten hoe
organisaties leren.
2. Theorieën en principes van kennismanagement kennen en in eigen woorden uitleggen wat
kennismanagement inhoudt.
3. Theorieën, modellen en principes illustreren met voorbeelden.
4. Theorieën, modellen en principes met elkaar vergelijken.
5. Modellen en concepten gebruiken om te analyseren hoe organisaties leren en kennis creëren,
delen en behouden, en daarover gefundeerd advies geven.
Rode draad: de relatie tussen organisatieleren en kennismanagement (studiewijzer, §2).
De samenvatting steunt uitsluitend op onderstaande bronnen. Referenties zoals in de leeswijzer; de
kolom "Te kennen" volgt de leeswijzer.
Thema 1: organisatieleren en de lerende organisatie
Bron Te kennen
Bui, H.T. (2019). Senge's learning organization: development of the volledig
learning organization model. In A. Örtenblad (Ed.), The Oxford
Handbook of the Learning Organization (pp. 79–98). Oxford
University Press. [Chapter 3]
Crossan, M.M., Lane, H.W., & White, R.E. (1999). An organizational volledig
learning framework: from intuition to institution. The Academy of
Management Review, 24(3), 522–537.
Tosey, P., Visser, M., & Saunders, M.N.K. (2011). The origins and volledig
conceptualizations of 'triple-loop' learning: a critical review.
Management Learning, 43(3), 291–307.
Marsick, V.J. & Watkins, K.E. (2003). Demonstrating the value of an pp. 132–136
organization's learning culture: The dimensions of the learning
organization questionnaire. Advances in Developing Human
Resources, 5(2), 132–151.
Tynjälä, P. (2022). Workplace learning from the organizational pp. 2–9 (bovenaan), enkel
point of view. In C. Harteis, D. Gijbels, & E. Kyndt (Eds.), Research conceptueel
Approaches on Workplace Learning: Insights from a Growing Field
(pp. 429–450). Springer.
Visser, M. & Tosey, P. (2019). Learning in the learning inleiding t.e.m. "Marsick and
organization: concepts and antecedents. In A. Örtenblad (Ed.), The Watkins"
1
Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement
,Bron Te kennen
Oxford Handbook of the Learning Organization (pp. 236–250).
Oxford University Press. [Chapter 10]
Watkins, K.E. & Kim, K. (2018). Current status and promising pp. 15–19, t.e.m. 3.1
directions for research on the learning organization. Human
Resource Development Quarterly, 29, 15–29.
Thema 2: organisatiekennis en kennismanagement
Bron Te kennen
Barley, W.C., Treem, J.W., & Kuhn, T.R. (2018). Valuing multiple volledig
trajectories of knowledge: A critical review and research agenda
for knowledge management research. Academy of Management
Annals, 12, 278–317. https://doi.org/10.5465/annals.2016.0041
Alavi, M., Leidner, D., & Mousavi, R. (2024). Knowledge management perspective
volledig of
generative artificial intelligence (GenAI). SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.4782875
Van der Spek, R. & Spijkervet, A. (2005). Kennismanagement: t.e.m. p. 41
Intelligent omgaan met kennis. CIBIT Adviseurs.
Tynjälä, P. (2022). Zie thema 1. pp. 10–13 (bovenaan)
Thema 3: ontleren en organisatievergeten
Bron Te kennen
de Holan, P.M. & Phillips, N. (2011). Organizational forgetting. In volledig
M. Easterby-Smith & M.A. Lyles (Eds.), Handbook of Organizational
Learning and Knowledge Management (pp. 433–451). John Wiley
& Sons. [Chapter 20]
de Holan, P.M. (2011). Agency in voluntary organizational volledig
forgetting. Journal of Management Inquiry, 20(3), 317–322.
https://doi.org/10.1177/1056492611408265
Inhoudsopgave
2
Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement
,Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement........................................1
Leerdoelen....................................................................................................................... 1
Thema 1: organisatieleren en de lerende organisatie......................................................1
Thema 2: organisatiekennis en kennismanagement........................................................2
Thema 3: ontleren en organisatievergeten.......................................................................2
Deel 1: organisatieleren doorheen de tijd.........................................................................4
Deel 2: kennismanagement doorheen de tijd...................................................................5
Extra in de video.............................................................................................................. 6
Link met de rest van de samenvatting.............................................................................7
Thema 1: Organisatieleren en de lerende organisatie.........................................................7
Kennisclips 1–6: theorieën en modellen van organisatieleren..........................................8
Bui (2019): Senge's learning organization......................................................................21
Crossan, Lane & White (1999): het 4I-model..................................................................27
Tosey, Visser & Saunders (2011): triple-loop learning, een kritische review..................35
Visser & Tosey (2019): leren in de lerende organisatie..................................................40
Marsick & Watkins (2003): de waarde van een leercultuur.............................................45
Watkins & Kim (2018): stand van het onderzoek naar de lerende organisatie...............50
Tynjälä (2022): werkplekleren vanuit organisatieperspectief (deel thema 1).................55
Wat leren we uit thema 1?.............................................................................................59
Thema 2: Organisatiekennis en kennismanagement.........................................................60
Van der Spek & Spijkervet (2005): Kennismanagement, intelligent omgaan met kennis
....................................................................................................................................... 61
Tynjälä (2022): kenniscreatie in organisaties (deel thema 2).........................................72
Barley, Treem & Kuhn (2018): meerdere trajecten van kennis.......................................76
Alavi, Leidner & Mousavi (2024): GenAI vanuit kennismanagementperspectief.............85
Wat leren we uit thema 2?.............................................................................................90
Thema 3: Ontleren en organisatievergeten.......................................................................91
de Holan & Phillips (2011): organisatievergeten.............................................................91
de Holan (2011): agency bij vrijwillig organisatievergeten.............................................97
Wat leren we uit thema 3?...........................................................................................101
Aanvulling: onderwerpen uit kennisclips en contactmomenten.......................................102
Thema 1: organisatieleren............................................................................................102
Thema 2: kennismanagement......................................................................................103
Thema 3: ontleren en vergeten....................................................................................105
Integratie over de teksten heen.......................................................................................105
3
Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement
, Deel 1: organisatieleren doorheen de tijd
Figuur 1. Tijdlijn van organisatieleren en kennismanagement (kennisclip)
Periode Wie Wat je moet onthouden
1963 Cyert en March, A de basis van het veld. Organisaties leren via regels,
Behavioral Theory of the procedures en routines, aangepast op basis van
Firm ervaring en feedback uit de omgeving. Organisaties
passen zich aan om beter te reageren op
veranderingen in hun omgeving
1965 Cangelosi en Dill, de eersten met "organisatieleren" in een titel.
Organizational Kritisch voor Cyert en March: hun model is beperkt
Learning: Observations toepasbaar in dynamische omgevingen. Brachten de
Toward a Theory spanning individueel versus collectief leren onder
de aandacht
1978 Argyris en Schön, definieerden voor het eerst organisatieleren:
Organizational "foutendetectie en verbetering door individuen die
Learning: A Theory of werken als agents binnenin een organisatie". Nadruk
Action Perspective op defensieve routines (bescherming tegen
schaamte of bedreiging bij moeilijke leermomenten).
Model I (defensieve routines diep geworteld,
double-loop leren verhinderd) versus Model II
(verbetering en double-loop leren bevorderd).
"Namen die je dus niet niet kan kennen"
1981, 1985 Hedberg; Fiol en Lyles introduceerden onder meer unlearning: bestaande
kennis en routines loslaten om ruimte te maken voor
4
Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement
Leerdoelen
1. Theorieën en modellen van organisatieleren kennen en in eigen woorden toelichten hoe
organisaties leren.
2. Theorieën en principes van kennismanagement kennen en in eigen woorden uitleggen wat
kennismanagement inhoudt.
3. Theorieën, modellen en principes illustreren met voorbeelden.
4. Theorieën, modellen en principes met elkaar vergelijken.
5. Modellen en concepten gebruiken om te analyseren hoe organisaties leren en kennis creëren,
delen en behouden, en daarover gefundeerd advies geven.
Rode draad: de relatie tussen organisatieleren en kennismanagement (studiewijzer, §2).
De samenvatting steunt uitsluitend op onderstaande bronnen. Referenties zoals in de leeswijzer; de
kolom "Te kennen" volgt de leeswijzer.
Thema 1: organisatieleren en de lerende organisatie
Bron Te kennen
Bui, H.T. (2019). Senge's learning organization: development of the volledig
learning organization model. In A. Örtenblad (Ed.), The Oxford
Handbook of the Learning Organization (pp. 79–98). Oxford
University Press. [Chapter 3]
Crossan, M.M., Lane, H.W., & White, R.E. (1999). An organizational volledig
learning framework: from intuition to institution. The Academy of
Management Review, 24(3), 522–537.
Tosey, P., Visser, M., & Saunders, M.N.K. (2011). The origins and volledig
conceptualizations of 'triple-loop' learning: a critical review.
Management Learning, 43(3), 291–307.
Marsick, V.J. & Watkins, K.E. (2003). Demonstrating the value of an pp. 132–136
organization's learning culture: The dimensions of the learning
organization questionnaire. Advances in Developing Human
Resources, 5(2), 132–151.
Tynjälä, P. (2022). Workplace learning from the organizational pp. 2–9 (bovenaan), enkel
point of view. In C. Harteis, D. Gijbels, & E. Kyndt (Eds.), Research conceptueel
Approaches on Workplace Learning: Insights from a Growing Field
(pp. 429–450). Springer.
Visser, M. & Tosey, P. (2019). Learning in the learning inleiding t.e.m. "Marsick and
organization: concepts and antecedents. In A. Örtenblad (Ed.), The Watkins"
1
Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement
,Bron Te kennen
Oxford Handbook of the Learning Organization (pp. 236–250).
Oxford University Press. [Chapter 10]
Watkins, K.E. & Kim, K. (2018). Current status and promising pp. 15–19, t.e.m. 3.1
directions for research on the learning organization. Human
Resource Development Quarterly, 29, 15–29.
Thema 2: organisatiekennis en kennismanagement
Bron Te kennen
Barley, W.C., Treem, J.W., & Kuhn, T.R. (2018). Valuing multiple volledig
trajectories of knowledge: A critical review and research agenda
for knowledge management research. Academy of Management
Annals, 12, 278–317. https://doi.org/10.5465/annals.2016.0041
Alavi, M., Leidner, D., & Mousavi, R. (2024). Knowledge management perspective
volledig of
generative artificial intelligence (GenAI). SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.4782875
Van der Spek, R. & Spijkervet, A. (2005). Kennismanagement: t.e.m. p. 41
Intelligent omgaan met kennis. CIBIT Adviseurs.
Tynjälä, P. (2022). Zie thema 1. pp. 10–13 (bovenaan)
Thema 3: ontleren en organisatievergeten
Bron Te kennen
de Holan, P.M. & Phillips, N. (2011). Organizational forgetting. In volledig
M. Easterby-Smith & M.A. Lyles (Eds.), Handbook of Organizational
Learning and Knowledge Management (pp. 433–451). John Wiley
& Sons. [Chapter 20]
de Holan, P.M. (2011). Agency in voluntary organizational volledig
forgetting. Journal of Management Inquiry, 20(3), 317–322.
https://doi.org/10.1177/1056492611408265
Inhoudsopgave
2
Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement
,Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement........................................1
Leerdoelen....................................................................................................................... 1
Thema 1: organisatieleren en de lerende organisatie......................................................1
Thema 2: organisatiekennis en kennismanagement........................................................2
Thema 3: ontleren en organisatievergeten.......................................................................2
Deel 1: organisatieleren doorheen de tijd.........................................................................4
Deel 2: kennismanagement doorheen de tijd...................................................................5
Extra in de video.............................................................................................................. 6
Link met de rest van de samenvatting.............................................................................7
Thema 1: Organisatieleren en de lerende organisatie.........................................................7
Kennisclips 1–6: theorieën en modellen van organisatieleren..........................................8
Bui (2019): Senge's learning organization......................................................................21
Crossan, Lane & White (1999): het 4I-model..................................................................27
Tosey, Visser & Saunders (2011): triple-loop learning, een kritische review..................35
Visser & Tosey (2019): leren in de lerende organisatie..................................................40
Marsick & Watkins (2003): de waarde van een leercultuur.............................................45
Watkins & Kim (2018): stand van het onderzoek naar de lerende organisatie...............50
Tynjälä (2022): werkplekleren vanuit organisatieperspectief (deel thema 1).................55
Wat leren we uit thema 1?.............................................................................................59
Thema 2: Organisatiekennis en kennismanagement.........................................................60
Van der Spek & Spijkervet (2005): Kennismanagement, intelligent omgaan met kennis
....................................................................................................................................... 61
Tynjälä (2022): kenniscreatie in organisaties (deel thema 2).........................................72
Barley, Treem & Kuhn (2018): meerdere trajecten van kennis.......................................76
Alavi, Leidner & Mousavi (2024): GenAI vanuit kennismanagementperspectief.............85
Wat leren we uit thema 2?.............................................................................................90
Thema 3: Ontleren en organisatievergeten.......................................................................91
de Holan & Phillips (2011): organisatievergeten.............................................................91
de Holan (2011): agency bij vrijwillig organisatievergeten.............................................97
Wat leren we uit thema 3?...........................................................................................101
Aanvulling: onderwerpen uit kennisclips en contactmomenten.......................................102
Thema 1: organisatieleren............................................................................................102
Thema 2: kennismanagement......................................................................................103
Thema 3: ontleren en vergeten....................................................................................105
Integratie over de teksten heen.......................................................................................105
3
Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement
, Deel 1: organisatieleren doorheen de tijd
Figuur 1. Tijdlijn van organisatieleren en kennismanagement (kennisclip)
Periode Wie Wat je moet onthouden
1963 Cyert en March, A de basis van het veld. Organisaties leren via regels,
Behavioral Theory of the procedures en routines, aangepast op basis van
Firm ervaring en feedback uit de omgeving. Organisaties
passen zich aan om beter te reageren op
veranderingen in hun omgeving
1965 Cangelosi en Dill, de eersten met "organisatieleren" in een titel.
Organizational Kritisch voor Cyert en March: hun model is beperkt
Learning: Observations toepasbaar in dynamische omgevingen. Brachten de
Toward a Theory spanning individueel versus collectief leren onder
de aandacht
1978 Argyris en Schön, definieerden voor het eerst organisatieleren:
Organizational "foutendetectie en verbetering door individuen die
Learning: A Theory of werken als agents binnenin een organisatie". Nadruk
Action Perspective op defensieve routines (bescherming tegen
schaamte of bedreiging bij moeilijke leermomenten).
Model I (defensieve routines diep geworteld,
double-loop leren verhinderd) versus Model II
(verbetering en double-loop leren bevorderd).
"Namen die je dus niet niet kan kennen"
1981, 1985 Hedberg; Fiol en Lyles introduceerden onder meer unlearning: bestaande
kennis en routines loslaten om ruimte te maken voor
4
Samenvatting Organisatieleren en kennismanagement
