ECONOMIE VOOR CRIMINOLOGEN
THEMA 0 - INLEIDING
1. INLEIDENDE BEGRIPPEN
Economie?
- Dagdagelijks nemen we met z’n allen vele beslissingen → Staan meestal in het
teken van ons ‘welbevinden’ omdat we het graag zo goed mogelijk willen hebben
o Bepaalde optie kiezen of stellen waar we baat bij hebben
- Economen bestuderen vooral de creatie van welvaart
o Het gaat goed met onze economie als deze welvaart creëert en investeert in
toekomstige welvaart
o Slecht als we weinig welvaart creëren
- ‘Economie’ als discipline = toolbox om beslissingen te analyseren en hun
gevolgen in te schatten
o Keuzes begrijpen + achterhalen hoe we misschien betere, geredeneerde
keuzes kunnen maken door de gevolgen op voorhand beter in te schatten.
o Individuele beslissingen en beslissingen voor samenleving als geheel
- Veel andere toolboxen!
- Doel = Inzicht in belangrijkste economische tools door ze te kaderen in hun
historische context en toe te passen op ‘economische’ problemen en
vraagstukken van vandaag
Confrontatie
- Met onverwachte schokken van buiten de economie
o Dingen die niet met economie hebben te maken
o Vb. Covid-19 → Economisch leven werd stil gelegd
- Soms ook van binnen de economie
o OH maakt soms beslissingen waar niet goed wordt nagedacht over de
gevolgen
Groei?
- Iets wat veel in de media komt
o Gelinkt aan welvaart dus veel interesse hierin
- Een vaak gebruikte economische maatstaf om omvang economie te meten =
Bruto Binnenlands Product (BBP)
o BBP = Optelsom van alle goederen en diensten die in een jaar
geproduceerd worden binnen de landsgrenzen en niet als inputs gebruikt
worden om verder afgewerkte goederen mee te maken
o Dubbeltellingen vermijden
• Vb. Deur verkocht aan automaker, maar dan zou deur ook nog eens
verkocht worden aan degene die auto koopt
, - Groei van deze maatstaf = wat in de krant vermeld wordt
o Later exacte definities en discussie
Groei België midden jaren 70
- Verwachtingen groei Belgische ECO
o Op jaarbasis 2 procent groei
o ECO- activiteit zal om de 35 jaar ongv.
verdubbelen = zien we graag op lange
termijn
- Fluctueert wat: conjunctuur en fluctuaties
o Economie is een systeem die helemaal aan
elkaar samen hangt
o Alles hangt aan elkaar: Geef je ergens een
duw? Heeft effect ergens anders
- 2008 = Grote economische recessie
o Zijn hiervan ‘hersteld’
o We zijn uit de put maar nooit ingehaald
- Covid = Groei gigantisch naar beneden
o Ongezien
o Enige keer dat dit al gebeurd was, was in WOII
Lockdown: gezondheid vs. economie?
- Economie = systeem
- ‘Natuurlijk’ evenwicht tussen productie en consumptie
o Idee gaat terug tot 18de eeuw (cf. infra)
- Waar middelen voor gezondheidszorg halen als economie langdurig stil ligt?
o In begin lockdown om verdere verspreidingen te vermijden (paniek rond
ziektes, sterfte, ziekenhuizen..)
- Bij corona vooral gezondheidszorg in actie
o Voor gezondheidsredenen wouden ze zo lang mogelijk lockdown
o MAAR om de zorg draaiende te houden, hadden ze wel economie nodig
• Door lockdown kon OH geen belastingen innen en net van dit
haalden ze het geld voor de ziekenhuizen
Hoe ‘ernstig’ was corona voor de economie?
- BBP krimp van meer dan 10%!!
- Grootste krimp sinds WOII Verschil met grote schok 2008
- Na lockdown hervat economische activiteit (rode pijl) - Een exogene shock = corona
o Terugkeren naar de 2 procent groei - Kwam van binnen in = 2007
,Meest recente cijfers (NBB)
- Bijna terug normaal
- Economie groeit per kwartaal eerder 1%,
dan 2% op lange termijn
- We doen het dus historisch (laatste 50 jaar)
minder goed dan verwacht
2. ECONOMIE OP LANGE TERMIJN
Waar kan je vandaag best geboren worden met het oog op een welvarend leven?
- Grote kans dat je spontaan een land/werelddeel als antwoord op deze vraag gaf
omdat de gemiddelde welvaart vandaag zeer sterk verschilt van land tot land
- Tabel levensverwachting → Dia 18 – 19 (laatste kolom: HALE)
o Bovenaan de lijst → Veel Europese landen, enkele Oost-Azische landen
(Japan, Zuid-Korea..)
• Typisch economisch sterke landen met veel welvaart
o Onderaan de lijst → Landen uit Afrika
• Hier zien we ook een minder economische activiteit en welvaart
- Conclusie = Hoe hoger BBP per hoofd (indicator welvaart) = hoe hoger
levensverwachting
- Welvaart = containerbegrip waar economie als discipline ook zijn eigen invulling
aan geeft
o Meest gebruikte economische maatstaf = bruto binnenlands product (BBP)
per hoofd
→ Vb. In China zien we meer economische activiteit dan in België,
MAAR is ook veel groter = logisch → Delen door bevolkingsaantal = per
hoofd
Welvaartsevolutie laatste 2000 jaar
- Tot 1800 is er eigenlijk weinig
welvaartsevolutie
o Alle lijnen liggen dicht van elkaar
o Niet zoveel verbetering in ALLE
werelddelen
Welvaartsevolutie laatste 200 jaar
- Veel meer evolutie dan ervoor
- West-Europa begint te groeien
o Zeker vanaf 20ste eeuw
- SU volgt beetje maar loopt meer achterop
o Uiteindelijk opnieuw een
vermindering in 2000 = val communisme
, o Herstel duurde relatief lang
- Azië = laatkomer
o Vanaf jaren 70 eindelijk beetje groei
o Laatste groei is door groei China
- Afrika is er nauwelijks groei voor BBP per hoofd
o In vergelijking met andere
Impact?
- Pas vanaf 19de eeuw grote verschillen tussen landen
- In 15de eeuw zou de plaats waar je in de wereld werd geboren veel minder impact
gehad hebben op je verwachte welvaart
o Wie je ouders zijn en wat je geslacht is zouden alles bepaald hebben
o Vandaag zijn ouders ook belangrijk, maar -in tegenstelling tot 350 jaar
geleden- heeft locatie ook een gigantische impact
Welvaartsevolutie laatste 2000 jaar
SCHRIK
- Wat Trump doet, is uit schrik voor vermindering
van de welvaart van Verenigde Staten
o Alles wat misloopt in VS wordt op China
gestoken
o Veel te maken met groei, opkomst China
als belangrijke economische speler in de
wereld
- Brexit → VK uit EU gestapt
o Te maken met slechte verloopt groei welvaart van ons in EU, ze helpen
ons niet beschermen, etc.
Divergentie vanaf 19e eeuw
- Divergentie = Ene plaats is rijker dan andere
- Gelinkt industriële Revolutie (IR)
o Eerst Engeland, dan rest van Europa, VS
- Valt samen met de opkomst van een nieuw economisch systeem: “kapitalisme”
o Economisch systeem = manier om productie en verdeling van goederen
in een economie te bepalen
- Nadien geografische expansie van lokale tot nationale en internationale markt
o Verdere mogelijkheden tot welvaart verhogende specialisatie en ruil
Kapitalistisch economisch systeem -> Valt samen met toename welvaart
- (1) Productie binnen bedrijven
- (2) Markten
o Plaats waar bedrijven en klanten producten vrijwillig ruilen tegen prijs >
productiekost om eigenaars bedrijven te vergoeden voor
ondernemingsinitiatief
- (3) Private eigendom kapitaalgoederen
- Middeleeuwen
THEMA 0 - INLEIDING
1. INLEIDENDE BEGRIPPEN
Economie?
- Dagdagelijks nemen we met z’n allen vele beslissingen → Staan meestal in het
teken van ons ‘welbevinden’ omdat we het graag zo goed mogelijk willen hebben
o Bepaalde optie kiezen of stellen waar we baat bij hebben
- Economen bestuderen vooral de creatie van welvaart
o Het gaat goed met onze economie als deze welvaart creëert en investeert in
toekomstige welvaart
o Slecht als we weinig welvaart creëren
- ‘Economie’ als discipline = toolbox om beslissingen te analyseren en hun
gevolgen in te schatten
o Keuzes begrijpen + achterhalen hoe we misschien betere, geredeneerde
keuzes kunnen maken door de gevolgen op voorhand beter in te schatten.
o Individuele beslissingen en beslissingen voor samenleving als geheel
- Veel andere toolboxen!
- Doel = Inzicht in belangrijkste economische tools door ze te kaderen in hun
historische context en toe te passen op ‘economische’ problemen en
vraagstukken van vandaag
Confrontatie
- Met onverwachte schokken van buiten de economie
o Dingen die niet met economie hebben te maken
o Vb. Covid-19 → Economisch leven werd stil gelegd
- Soms ook van binnen de economie
o OH maakt soms beslissingen waar niet goed wordt nagedacht over de
gevolgen
Groei?
- Iets wat veel in de media komt
o Gelinkt aan welvaart dus veel interesse hierin
- Een vaak gebruikte economische maatstaf om omvang economie te meten =
Bruto Binnenlands Product (BBP)
o BBP = Optelsom van alle goederen en diensten die in een jaar
geproduceerd worden binnen de landsgrenzen en niet als inputs gebruikt
worden om verder afgewerkte goederen mee te maken
o Dubbeltellingen vermijden
• Vb. Deur verkocht aan automaker, maar dan zou deur ook nog eens
verkocht worden aan degene die auto koopt
, - Groei van deze maatstaf = wat in de krant vermeld wordt
o Later exacte definities en discussie
Groei België midden jaren 70
- Verwachtingen groei Belgische ECO
o Op jaarbasis 2 procent groei
o ECO- activiteit zal om de 35 jaar ongv.
verdubbelen = zien we graag op lange
termijn
- Fluctueert wat: conjunctuur en fluctuaties
o Economie is een systeem die helemaal aan
elkaar samen hangt
o Alles hangt aan elkaar: Geef je ergens een
duw? Heeft effect ergens anders
- 2008 = Grote economische recessie
o Zijn hiervan ‘hersteld’
o We zijn uit de put maar nooit ingehaald
- Covid = Groei gigantisch naar beneden
o Ongezien
o Enige keer dat dit al gebeurd was, was in WOII
Lockdown: gezondheid vs. economie?
- Economie = systeem
- ‘Natuurlijk’ evenwicht tussen productie en consumptie
o Idee gaat terug tot 18de eeuw (cf. infra)
- Waar middelen voor gezondheidszorg halen als economie langdurig stil ligt?
o In begin lockdown om verdere verspreidingen te vermijden (paniek rond
ziektes, sterfte, ziekenhuizen..)
- Bij corona vooral gezondheidszorg in actie
o Voor gezondheidsredenen wouden ze zo lang mogelijk lockdown
o MAAR om de zorg draaiende te houden, hadden ze wel economie nodig
• Door lockdown kon OH geen belastingen innen en net van dit
haalden ze het geld voor de ziekenhuizen
Hoe ‘ernstig’ was corona voor de economie?
- BBP krimp van meer dan 10%!!
- Grootste krimp sinds WOII Verschil met grote schok 2008
- Na lockdown hervat economische activiteit (rode pijl) - Een exogene shock = corona
o Terugkeren naar de 2 procent groei - Kwam van binnen in = 2007
,Meest recente cijfers (NBB)
- Bijna terug normaal
- Economie groeit per kwartaal eerder 1%,
dan 2% op lange termijn
- We doen het dus historisch (laatste 50 jaar)
minder goed dan verwacht
2. ECONOMIE OP LANGE TERMIJN
Waar kan je vandaag best geboren worden met het oog op een welvarend leven?
- Grote kans dat je spontaan een land/werelddeel als antwoord op deze vraag gaf
omdat de gemiddelde welvaart vandaag zeer sterk verschilt van land tot land
- Tabel levensverwachting → Dia 18 – 19 (laatste kolom: HALE)
o Bovenaan de lijst → Veel Europese landen, enkele Oost-Azische landen
(Japan, Zuid-Korea..)
• Typisch economisch sterke landen met veel welvaart
o Onderaan de lijst → Landen uit Afrika
• Hier zien we ook een minder economische activiteit en welvaart
- Conclusie = Hoe hoger BBP per hoofd (indicator welvaart) = hoe hoger
levensverwachting
- Welvaart = containerbegrip waar economie als discipline ook zijn eigen invulling
aan geeft
o Meest gebruikte economische maatstaf = bruto binnenlands product (BBP)
per hoofd
→ Vb. In China zien we meer economische activiteit dan in België,
MAAR is ook veel groter = logisch → Delen door bevolkingsaantal = per
hoofd
Welvaartsevolutie laatste 2000 jaar
- Tot 1800 is er eigenlijk weinig
welvaartsevolutie
o Alle lijnen liggen dicht van elkaar
o Niet zoveel verbetering in ALLE
werelddelen
Welvaartsevolutie laatste 200 jaar
- Veel meer evolutie dan ervoor
- West-Europa begint te groeien
o Zeker vanaf 20ste eeuw
- SU volgt beetje maar loopt meer achterop
o Uiteindelijk opnieuw een
vermindering in 2000 = val communisme
, o Herstel duurde relatief lang
- Azië = laatkomer
o Vanaf jaren 70 eindelijk beetje groei
o Laatste groei is door groei China
- Afrika is er nauwelijks groei voor BBP per hoofd
o In vergelijking met andere
Impact?
- Pas vanaf 19de eeuw grote verschillen tussen landen
- In 15de eeuw zou de plaats waar je in de wereld werd geboren veel minder impact
gehad hebben op je verwachte welvaart
o Wie je ouders zijn en wat je geslacht is zouden alles bepaald hebben
o Vandaag zijn ouders ook belangrijk, maar -in tegenstelling tot 350 jaar
geleden- heeft locatie ook een gigantische impact
Welvaartsevolutie laatste 2000 jaar
SCHRIK
- Wat Trump doet, is uit schrik voor vermindering
van de welvaart van Verenigde Staten
o Alles wat misloopt in VS wordt op China
gestoken
o Veel te maken met groei, opkomst China
als belangrijke economische speler in de
wereld
- Brexit → VK uit EU gestapt
o Te maken met slechte verloopt groei welvaart van ons in EU, ze helpen
ons niet beschermen, etc.
Divergentie vanaf 19e eeuw
- Divergentie = Ene plaats is rijker dan andere
- Gelinkt industriële Revolutie (IR)
o Eerst Engeland, dan rest van Europa, VS
- Valt samen met de opkomst van een nieuw economisch systeem: “kapitalisme”
o Economisch systeem = manier om productie en verdeling van goederen
in een economie te bepalen
- Nadien geografische expansie van lokale tot nationale en internationale markt
o Verdere mogelijkheden tot welvaart verhogende specialisatie en ruil
Kapitalistisch economisch systeem -> Valt samen met toename welvaart
- (1) Productie binnen bedrijven
- (2) Markten
o Plaats waar bedrijven en klanten producten vrijwillig ruilen tegen prijs >
productiekost om eigenaars bedrijven te vergoeden voor
ondernemingsinitiatief
- (3) Private eigendom kapitaalgoederen
- Middeleeuwen
