Zelfstudiepakket
THEMA 1: ABNORMALITEIT
Lesdoelen :
De student kan het vakgebied psychopathologie situeren in de grotere context van
psychologie
De student kan de criteria om afwijkend gedrag te situeren benoemen en uitleggen
De student kan reflecteren over afwijkend gedrag en kan deze reflecties vanuit de theorie
onderbouwen
1. INLEIDING
Abnormaliteit of afwijkend gedrag
Psychopathalogie, een deelgebied vd psychiatrie en de klinische psychologie houdt zich bezig
met diverse vormen van afwijkende emoties, gedachten en gedrag, de oorzaken en de
behandelmogelijkheden
à wat normaal, abnormaal, afwijkend of gestoord is hangt voor een groot deel af vd tijd, plaats
en de persoon: sociaal-culturele omgeving
2. DEFINITIE EN CRITERIA VAN AFWIJKEND GEDRAG
2.1) HOE NOEMEN EN DEFINIËREN WE AFWIJKEND GEDRAG?
Bij psychische stoornissen kijken we breder dan alleen naar het medische model.
à Naast biologische en genetische factoren spelen ook psychologische en sociaal-culturele
invloeden een belangrijke rol.
Iedereen is soms angstig, druk, vermoeid of somber.
De vraag is dus: wanneer is gedrag nog normaal en wanneer word het afwijkend?
o Verdriet of teleurstelling na een relatiebreuk à normale reactie
o De ex-partner bedreigen à kan als afwijkend gedrag worden beschouwd
!! De grens tussen normaal en afwijkend gedrag is dus niet altijd duidelijk en hangt af van de
situatie en context !!
3
, 2.2) CRITERIA VOOR AFWIJKEND GEDRAG
Deskundigen gebruiken verschillende criteria om te beoordelen of emoties, gedachten en
gedrag afwijkend zijn. Geen enkel criterium is op zichzelf voldoende.
à Meestal een combinatie van criteria gebruikt
Afwijkend gedrag kan worden beoordeeld adhv 6 criteria:
1. Uitzonderlijk: wijkt sterk af van wat gebruikelijk is
2. sociaal afwijkend: wijkt af vd normen van een samenleving/cultuur
3. foute perceptie of interpretatie vd realiteit : de werkelijkheid wordt niet accuraat
waargenomen of geïnterpreteerd
4. aanzienlijk emotioneel lijden: veroorzaakt ernstig of langdurig persoonlijk lijden
5. ongepast/contraproductief: belemmert het dagelijks functioneren of de aanpassing aan de
omgeving
6. gevaar: vormt een gevaar voor zichzelf of anderen
de criteria zijn contextafhankelijk en geen enkel criterium is op zichzelf voldoende
Deskundigen gebruiken meestal een combinatie van criteria
BELANGRIJK: als bepaald gedrag afwijkend wordt genoemd, betekend dit niet dat de persoon als
geheel afwijkend is. Het gaar om het specifiek gedrag en de context waarin dit voorkomt.
2.2.1) UITZONDERLIJK
Gedrag dat sterk afwijkt van wat bij de meeste mensen voorkomt, wordt vaak als afwijkend
beschouwd.
Voorbeeld:
• Dingen horen of zien die er in de werkelijkheid niet zijn (hallucinaties)
• Intense paniek bij het optreden van een supermarkt of drukke lift
à MAAR: uitzonderlijk betekent niet automatisch afwijkend.
Iemand die als enige een record behaalt, vertoont ook uitzonderlijk gedrag zonder dat dit
abnormaal is.
ook cultureel speelt een rol: wat in de westerse cultuur als afwijkend wordt gezien, bijvoorbeeld
stemmen horen, kan in de andere cultuur onder bepaalde omstandigheden als normaal worden
beschouwd.
4
THEMA 1: ABNORMALITEIT
Lesdoelen :
De student kan het vakgebied psychopathologie situeren in de grotere context van
psychologie
De student kan de criteria om afwijkend gedrag te situeren benoemen en uitleggen
De student kan reflecteren over afwijkend gedrag en kan deze reflecties vanuit de theorie
onderbouwen
1. INLEIDING
Abnormaliteit of afwijkend gedrag
Psychopathalogie, een deelgebied vd psychiatrie en de klinische psychologie houdt zich bezig
met diverse vormen van afwijkende emoties, gedachten en gedrag, de oorzaken en de
behandelmogelijkheden
à wat normaal, abnormaal, afwijkend of gestoord is hangt voor een groot deel af vd tijd, plaats
en de persoon: sociaal-culturele omgeving
2. DEFINITIE EN CRITERIA VAN AFWIJKEND GEDRAG
2.1) HOE NOEMEN EN DEFINIËREN WE AFWIJKEND GEDRAG?
Bij psychische stoornissen kijken we breder dan alleen naar het medische model.
à Naast biologische en genetische factoren spelen ook psychologische en sociaal-culturele
invloeden een belangrijke rol.
Iedereen is soms angstig, druk, vermoeid of somber.
De vraag is dus: wanneer is gedrag nog normaal en wanneer word het afwijkend?
o Verdriet of teleurstelling na een relatiebreuk à normale reactie
o De ex-partner bedreigen à kan als afwijkend gedrag worden beschouwd
!! De grens tussen normaal en afwijkend gedrag is dus niet altijd duidelijk en hangt af van de
situatie en context !!
3
, 2.2) CRITERIA VOOR AFWIJKEND GEDRAG
Deskundigen gebruiken verschillende criteria om te beoordelen of emoties, gedachten en
gedrag afwijkend zijn. Geen enkel criterium is op zichzelf voldoende.
à Meestal een combinatie van criteria gebruikt
Afwijkend gedrag kan worden beoordeeld adhv 6 criteria:
1. Uitzonderlijk: wijkt sterk af van wat gebruikelijk is
2. sociaal afwijkend: wijkt af vd normen van een samenleving/cultuur
3. foute perceptie of interpretatie vd realiteit : de werkelijkheid wordt niet accuraat
waargenomen of geïnterpreteerd
4. aanzienlijk emotioneel lijden: veroorzaakt ernstig of langdurig persoonlijk lijden
5. ongepast/contraproductief: belemmert het dagelijks functioneren of de aanpassing aan de
omgeving
6. gevaar: vormt een gevaar voor zichzelf of anderen
de criteria zijn contextafhankelijk en geen enkel criterium is op zichzelf voldoende
Deskundigen gebruiken meestal een combinatie van criteria
BELANGRIJK: als bepaald gedrag afwijkend wordt genoemd, betekend dit niet dat de persoon als
geheel afwijkend is. Het gaar om het specifiek gedrag en de context waarin dit voorkomt.
2.2.1) UITZONDERLIJK
Gedrag dat sterk afwijkt van wat bij de meeste mensen voorkomt, wordt vaak als afwijkend
beschouwd.
Voorbeeld:
• Dingen horen of zien die er in de werkelijkheid niet zijn (hallucinaties)
• Intense paniek bij het optreden van een supermarkt of drukke lift
à MAAR: uitzonderlijk betekent niet automatisch afwijkend.
Iemand die als enige een record behaalt, vertoont ook uitzonderlijk gedrag zonder dat dit
abnormaal is.
ook cultureel speelt een rol: wat in de westerse cultuur als afwijkend wordt gezien, bijvoorbeeld
stemmen horen, kan in de andere cultuur onder bepaalde omstandigheden als normaal worden
beschouwd.
4
