Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: heffingsmethoden.......................................................2
Werkcollege 1...................................................................................6
Hoorcollege 2: Navordering en naheffing............................................9
Werkcollege 2.................................................................................12
Hoorcollege 3: Algemene beginselen van behoorlijk bestuur en VSO
(vaststellingsovereenkomst)............................................................16
Werkcollege 3.................................................................................20
Hoorcollege 4: informatieplicht........................................................26
Werkcollege 4.................................................................................30
Hoorcollege 5: bezwaar...................................................................35
Werkcollege 5.................................................................................39
Hoorcollege 6: Beroep.....................................................................44
Hoorcollege 7: arresten van de Hoge Raad (gastcollege)...................54
Hoorcollege 8: boeten.....................................................................57
Werkcollege 7.................................................................................62
Hoorcollege 10................................................................................67
Werkcollege 8.................................................................................70
Hoorcollege 11: fiscaal strafrecht (gastcollege).................................74
Werkcollege 9 / responsiecollege (tentamen juni 2025).....................80
1
,Hoorcollege 1: heffingsmethoden
Materieel vs. formeel belastingrecht
Materieel belastingrecht: Wat moet je betalen? Wanneer moet je betalen?
Hoeveel moet je betalen?
Wie? belastingsubject
Wat? belastingobject
Wanneer? tijdstip of tijdvak belasting
Het materiële belastingrecht vloeit voort uit de wet (legaliteitsbeginsel). Er is hier
nog een betalingsverplichting, m.a.w. op grond van het materiële recht is de
belasting niet invorderbaar.
Formeel belastingrecht: Hoe wordt de belastingschuld vastgesteld? Hoe moet je
betalen? Dit heeft te maken met procedures, bevoegdheden, rechten en plichten.
Dankzij het formele recht wordt de materiële belastingschuld geformaliseerd,
waardoor er een betalingsverplichting ontstaat voor de belastingplichtige.
Awb vs. AWR
De Awb (algemene wet bestuursrecht) is een algemene wet (lex generalis) en de
AWR (algemene wet inzake rijksbelastingen) is een speciale wet (lex specialis). In
beginsel wordt de Awb geraadpleegd en daarna de AWR, omdat de AWR
uitzonderingen bevat op specifieke regelingen van de Awb.
Tijdstipbelasting vs. tijdvakbelasting
Tijdvakbelasting: belasting verschuldigd over een bepaalde periode (bijv.
maand, kwartaal, jaar). Een voorbeeld van een tijdvakbelasting is omzetbelasting
en inkomstenbelasting.
Tijdstipbelasting: belasting verschuldigd op een bepaald moment (bijv.
erfenis, schenking). Een voorbeeld van een tijdstipbelasting is erf- en
schenkbelasting.
Aanslagbelasting vs. aangiftebelasting
Daarnaast is er ook een verschil tussen aanslag- en aangiftebelastingen.
Aanslagbelasting: een aangifte (art. 6 AWR) wordt door de inspecteur
uitgereikt aan een belastingplichtige. Deze wordt ingevuld door de
belastingplichtige en vervolgens weer teruggestuurd naar de inspecteur. Deze
controleert de aangifte en daarna legt hij een aanslag op basis van de ingevulde
aangifte op. Het moment dat de aanslag wordt opgelegd door de inspecteur is
het moment van formalisering van de belastingschuld.
De aanslagbelasting wordt in het algemeen gehanteerd voor directe en
complexere belastingen.
Aangiftebelasting: een aangifte (art. 6 AWR) wordt door de inspecteur
uitgereikt aan een belastingplichtige. Deze wordt ingevuld door de
belastingplichtige en vervolgens weer teruggestuurd naar de inspecteur.
Tegelijkertijd draagt de belastingplichtige de verschuldigde belasting (volgens de
ingevulde aangifte) af. De belastingschuld wordt hier door de belastingplichtige
zelf geformaliseerd op het moment dat hij de belasting afdraagt. Eventuele
inspectie vindt plaats na het afdragen van de belasting.
Aangiftebelasting wordt in het algemeen gehanteerd voor indirecte en simpelere
belastingen.
2
,Afdrachtsbelasting vs. voldoeningsbelasting
Een aangiftebelasting is verder op te splitsen in een afdrachtsbelasting en een
voldoeningsbelasting.
Afdrachtsbelasting: een ander dan de belastingplichtige zelf is gehouden
de belasting af te dragen. Bijvoorbeeld de loonbelasting (art. 27 lid 5 LB): de
werknemer moet de belasting betalen, maar de werkgever moet deze inhouden
en afdragen.
Voldoeningsbelasting: degene die het belastingsubject is, betaalt de
belasting.
Bijvoorbeeld de omzetbelasting (art. 14 OB): de ondernemer is het
belastingsubject (= is de belasting verschuldigd) en moet de belasting afdragen.
Of er sprake is van een aanslag-, afdrachts- óf voldoeningsbelasting staat in de
materiële wet vermeld.
Soorten aanslagen
Er zijn verschillende soorten aanslagen
- Voorlopige aanslag (art. 13-15 AWR): een voorlopige aanslag wordt
gedurende het belastingjaar of na afloop van het betalen van belasting,
maar voorafgaand aan de definitieve aanslag opgelegd.
- Definitieve aanslag/primitieve aanslag (art. 11-12 AWR): dit is de
‘standaard’ aanslag. Meestal wordt het de definitieve aanslag genoemd,
maar als er nog een naheffingsaanslag wordt opgelegd, wordt dit de
primitieve aanslag genoemd.
- Conserverende aanslag: bij een conserverende aanslag wordt de
belastingschuld (alvast) geformaliseerd/vastgesteld, maar betaling wordt
uitgesteld vanwege te conserveren inkomen.
- Navorderingsaanslag (art. 16 AWR) bij aanslagbelasting; zie hoorcollege 2
- Naheffingsaanslag (art. 20 AWR) bij aangiftebelasting; zie hoorcollege 2
De inspecteur
Wie is inspecteur?: landelijke bevoegdheid (art. 3 AWR)
Officieel is de directeur de ‘inspecteur’ (art. 3 AWR jo. art. 5 Uitv.Reg.Bd)
Bevoegdheid inspecteur:
- Absolute competentie (‘of de inspecteur bevoegd is’)
Over welke bevoegdheden beschikt een ambtenaar; bijv. art. 11 AWR:
aanslag vaststellen
- Relatieve competentie (‘welke inspecteur bevoegd is’)
Welke ambtenaar (inspecteur) is in concreet geval bevoegd? (art. 11
Uitv.Reg.Bd).
3
, art. 3 AWR; art. 3, lid 2 AWR: delegatiebepaling
Art. 3 Uitv.Reg.Bd: organisatie structuur Belastingdienst
Elektronisch berichtenverkeer
Wet elektronisch berichtenverkeer BD (afwijking van afd. 2.3 Awb);
Belastingdienst was van plan om uiteindelijk naar een volledig elektronisch
systeem te gaan. Dit is tegengehouden, want er zijn op dit moment 4 miljoen
Nederlandse belastingplichtigen die niet volledig elektronisch kunnen werken.
Sommige aangiftes moeten nu al wel volledig digitaal (bijv. aangifte Vpb), maar
sommige aangiftes mogen ook nog op papier (bijv. aangifte IB-particulieren).
Vanaf 2026 is er een keuze regelingen, bedrijven kunnen kiezen; papier of
digitaal. Het uitgangspunt is nog altijd elektronisch.
Aanslagbiljet
Art 5 AWR: vaststelling aanslag door opmaken aanslagbiljet
Dagtekening biljet = dagtekening aanslag, hier zijn alle termijnen (voor
bezwaar, voor vaststellen aanslag) aan vastgelegd.
Tenzij: BNB 1990/176, BNB 2014/182: ter postbezorging (moment van
ontvangst) is later dan de dagtekening, dan wordt de datum van ter
postbezorging als begin van termijn gehanteerd
Nadat de inspecteur de aanslag heeft vastgesteld, wordt het aanslagbiljet ter
invordering aan de ontvanger gezonden, die op grond van art. 8 Inv.Wet de
aanslag bekendmaakt en zorgdraagt voor de invordering.
Uitreiking aangifte
Art. 6 AWR: inspecteur moet belastingplichtige uitnodigen tot het doen van
aangifte
Als de belastingplichtige een inspecteur vraagt om een aangiftebiljet, is de
inspecteur verplicht om dit biljet uit te reiken
Als je belastingplichtig bent en je hebt geen aangiftebiljet gekregen, ben je
verplicht om een uitreiking van biljet te verzoeken (art. 6 lid 3 AWR jo. Art. 2/3 lid
1 Uitv.reg.
AWR) de belastingplichtige heeft hier een termijn van 2 weken voor (art. 2 lid
4 uitv.reg. AWR)
De aangifte moet “duidelijk, stellig en zonder voorbehoud” ingevuld worden (art.
8 AWR).
4
Hoorcollege 1: heffingsmethoden.......................................................2
Werkcollege 1...................................................................................6
Hoorcollege 2: Navordering en naheffing............................................9
Werkcollege 2.................................................................................12
Hoorcollege 3: Algemene beginselen van behoorlijk bestuur en VSO
(vaststellingsovereenkomst)............................................................16
Werkcollege 3.................................................................................20
Hoorcollege 4: informatieplicht........................................................26
Werkcollege 4.................................................................................30
Hoorcollege 5: bezwaar...................................................................35
Werkcollege 5.................................................................................39
Hoorcollege 6: Beroep.....................................................................44
Hoorcollege 7: arresten van de Hoge Raad (gastcollege)...................54
Hoorcollege 8: boeten.....................................................................57
Werkcollege 7.................................................................................62
Hoorcollege 10................................................................................67
Werkcollege 8.................................................................................70
Hoorcollege 11: fiscaal strafrecht (gastcollege).................................74
Werkcollege 9 / responsiecollege (tentamen juni 2025).....................80
1
,Hoorcollege 1: heffingsmethoden
Materieel vs. formeel belastingrecht
Materieel belastingrecht: Wat moet je betalen? Wanneer moet je betalen?
Hoeveel moet je betalen?
Wie? belastingsubject
Wat? belastingobject
Wanneer? tijdstip of tijdvak belasting
Het materiële belastingrecht vloeit voort uit de wet (legaliteitsbeginsel). Er is hier
nog een betalingsverplichting, m.a.w. op grond van het materiële recht is de
belasting niet invorderbaar.
Formeel belastingrecht: Hoe wordt de belastingschuld vastgesteld? Hoe moet je
betalen? Dit heeft te maken met procedures, bevoegdheden, rechten en plichten.
Dankzij het formele recht wordt de materiële belastingschuld geformaliseerd,
waardoor er een betalingsverplichting ontstaat voor de belastingplichtige.
Awb vs. AWR
De Awb (algemene wet bestuursrecht) is een algemene wet (lex generalis) en de
AWR (algemene wet inzake rijksbelastingen) is een speciale wet (lex specialis). In
beginsel wordt de Awb geraadpleegd en daarna de AWR, omdat de AWR
uitzonderingen bevat op specifieke regelingen van de Awb.
Tijdstipbelasting vs. tijdvakbelasting
Tijdvakbelasting: belasting verschuldigd over een bepaalde periode (bijv.
maand, kwartaal, jaar). Een voorbeeld van een tijdvakbelasting is omzetbelasting
en inkomstenbelasting.
Tijdstipbelasting: belasting verschuldigd op een bepaald moment (bijv.
erfenis, schenking). Een voorbeeld van een tijdstipbelasting is erf- en
schenkbelasting.
Aanslagbelasting vs. aangiftebelasting
Daarnaast is er ook een verschil tussen aanslag- en aangiftebelastingen.
Aanslagbelasting: een aangifte (art. 6 AWR) wordt door de inspecteur
uitgereikt aan een belastingplichtige. Deze wordt ingevuld door de
belastingplichtige en vervolgens weer teruggestuurd naar de inspecteur. Deze
controleert de aangifte en daarna legt hij een aanslag op basis van de ingevulde
aangifte op. Het moment dat de aanslag wordt opgelegd door de inspecteur is
het moment van formalisering van de belastingschuld.
De aanslagbelasting wordt in het algemeen gehanteerd voor directe en
complexere belastingen.
Aangiftebelasting: een aangifte (art. 6 AWR) wordt door de inspecteur
uitgereikt aan een belastingplichtige. Deze wordt ingevuld door de
belastingplichtige en vervolgens weer teruggestuurd naar de inspecteur.
Tegelijkertijd draagt de belastingplichtige de verschuldigde belasting (volgens de
ingevulde aangifte) af. De belastingschuld wordt hier door de belastingplichtige
zelf geformaliseerd op het moment dat hij de belasting afdraagt. Eventuele
inspectie vindt plaats na het afdragen van de belasting.
Aangiftebelasting wordt in het algemeen gehanteerd voor indirecte en simpelere
belastingen.
2
,Afdrachtsbelasting vs. voldoeningsbelasting
Een aangiftebelasting is verder op te splitsen in een afdrachtsbelasting en een
voldoeningsbelasting.
Afdrachtsbelasting: een ander dan de belastingplichtige zelf is gehouden
de belasting af te dragen. Bijvoorbeeld de loonbelasting (art. 27 lid 5 LB): de
werknemer moet de belasting betalen, maar de werkgever moet deze inhouden
en afdragen.
Voldoeningsbelasting: degene die het belastingsubject is, betaalt de
belasting.
Bijvoorbeeld de omzetbelasting (art. 14 OB): de ondernemer is het
belastingsubject (= is de belasting verschuldigd) en moet de belasting afdragen.
Of er sprake is van een aanslag-, afdrachts- óf voldoeningsbelasting staat in de
materiële wet vermeld.
Soorten aanslagen
Er zijn verschillende soorten aanslagen
- Voorlopige aanslag (art. 13-15 AWR): een voorlopige aanslag wordt
gedurende het belastingjaar of na afloop van het betalen van belasting,
maar voorafgaand aan de definitieve aanslag opgelegd.
- Definitieve aanslag/primitieve aanslag (art. 11-12 AWR): dit is de
‘standaard’ aanslag. Meestal wordt het de definitieve aanslag genoemd,
maar als er nog een naheffingsaanslag wordt opgelegd, wordt dit de
primitieve aanslag genoemd.
- Conserverende aanslag: bij een conserverende aanslag wordt de
belastingschuld (alvast) geformaliseerd/vastgesteld, maar betaling wordt
uitgesteld vanwege te conserveren inkomen.
- Navorderingsaanslag (art. 16 AWR) bij aanslagbelasting; zie hoorcollege 2
- Naheffingsaanslag (art. 20 AWR) bij aangiftebelasting; zie hoorcollege 2
De inspecteur
Wie is inspecteur?: landelijke bevoegdheid (art. 3 AWR)
Officieel is de directeur de ‘inspecteur’ (art. 3 AWR jo. art. 5 Uitv.Reg.Bd)
Bevoegdheid inspecteur:
- Absolute competentie (‘of de inspecteur bevoegd is’)
Over welke bevoegdheden beschikt een ambtenaar; bijv. art. 11 AWR:
aanslag vaststellen
- Relatieve competentie (‘welke inspecteur bevoegd is’)
Welke ambtenaar (inspecteur) is in concreet geval bevoegd? (art. 11
Uitv.Reg.Bd).
3
, art. 3 AWR; art. 3, lid 2 AWR: delegatiebepaling
Art. 3 Uitv.Reg.Bd: organisatie structuur Belastingdienst
Elektronisch berichtenverkeer
Wet elektronisch berichtenverkeer BD (afwijking van afd. 2.3 Awb);
Belastingdienst was van plan om uiteindelijk naar een volledig elektronisch
systeem te gaan. Dit is tegengehouden, want er zijn op dit moment 4 miljoen
Nederlandse belastingplichtigen die niet volledig elektronisch kunnen werken.
Sommige aangiftes moeten nu al wel volledig digitaal (bijv. aangifte Vpb), maar
sommige aangiftes mogen ook nog op papier (bijv. aangifte IB-particulieren).
Vanaf 2026 is er een keuze regelingen, bedrijven kunnen kiezen; papier of
digitaal. Het uitgangspunt is nog altijd elektronisch.
Aanslagbiljet
Art 5 AWR: vaststelling aanslag door opmaken aanslagbiljet
Dagtekening biljet = dagtekening aanslag, hier zijn alle termijnen (voor
bezwaar, voor vaststellen aanslag) aan vastgelegd.
Tenzij: BNB 1990/176, BNB 2014/182: ter postbezorging (moment van
ontvangst) is later dan de dagtekening, dan wordt de datum van ter
postbezorging als begin van termijn gehanteerd
Nadat de inspecteur de aanslag heeft vastgesteld, wordt het aanslagbiljet ter
invordering aan de ontvanger gezonden, die op grond van art. 8 Inv.Wet de
aanslag bekendmaakt en zorgdraagt voor de invordering.
Uitreiking aangifte
Art. 6 AWR: inspecteur moet belastingplichtige uitnodigen tot het doen van
aangifte
Als de belastingplichtige een inspecteur vraagt om een aangiftebiljet, is de
inspecteur verplicht om dit biljet uit te reiken
Als je belastingplichtig bent en je hebt geen aangiftebiljet gekregen, ben je
verplicht om een uitreiking van biljet te verzoeken (art. 6 lid 3 AWR jo. Art. 2/3 lid
1 Uitv.reg.
AWR) de belastingplichtige heeft hier een termijn van 2 weken voor (art. 2 lid
4 uitv.reg. AWR)
De aangifte moet “duidelijk, stellig en zonder voorbehoud” ingevuld worden (art.
8 AWR).
4
