Samenvatting Basisbegrippen Chemie Theorie | KHL | 2026/27

Basisbegrippen chemie: theorie

Hoofdstuk 1: voedsel is materie opgebouwd uit chemische elementen

1.1. Indeling van de materie
1.2. Atomen
1.3. Ionen
1.4. Moleculen
1.5. De chemische binding
1.6. De oxidatietrap van atomen in verbindingen
1.7. De belangrijkste klassen van chemische verbindingen
1.8. Oxidators en reductors

Hoofdstuk 2: water als oplosmiddel

2.1. Enkele kenmerken van chemische verbindingen in water
2.2. Concentratiegrootheden

Hoofdstuk 3: water als reactiemiddel

3.1. De chemische reactievergelijking
3.2. Soorten chemische reacties
3.3. Stoichiometrisch rekenen
3.4. De reactiesnelheid
3.5. Het chemisch evenwicht


Hoofdstuk 1: voedsel is materie opgebouwd uit chemische elementen




Belang van elk element in het menselijk lichaam: 0 > C > H > N > Ca > P > K > S > Cl > Mg > Fe …

Zuivere stof: dezelfde deeltjes
- atomen: heliumgas (He) en neongas (Ne), …
- moleculen: zuurstofgas (O 2), water (H2O), …


Enkelvoudige: Samengestelde:
één atoomsoort twee of meer atoomsoorten
Kwik (Hg) Water (H2O)
Zuurstofgas (O2) Keukenzout (NaCl)
Stikstofgas (Cl2) Azijnzuur (CH3COOH)




1

,Aggregatietoestand: vast(s) – vloeibaar(l) – gasvormig(g)

• Fysische eigenschappen: massa, dichtheid, hardheid, …
fysische omzetting: behoud van deeltjes (vb. koken van water)

H2O(l)  H2O(g)
(water vloeibaar  water in gas)

• Chemische eigenschappen: reactiviteit
chemische omzetting (reactie): ontstaan van nieuwe deeltjes

2 H2(g) + O2(g)  2 H2O(g)
(waterstofgas + zuurstofgas  waterdamp)


Mengsel: twee of meer zuivere stoffen, onderling gemengd

• Heterogeen mengsel:
= geen perfecte menging tot op moleculair niveau
= samenstellende deeltjes zijn te onderscheiden (blote oog of microscoop)
= eigenschappen zijn niet identiek in elk punt



• Grof mengsel: mengsel van 2 of meer vaste stoffen te onderscheiden met blote oog

Vb: witte + bruine suiker

• Suspensie: troebel mengsel van een vaste stof in een vloeistof

Vb: fijn krijt in water is nog te zien

• Emulsie: ondoorzichtig troebel mengsel van niet mengbare vloeistoffen

Vb: fijne oliedruppeltjes in water

• Schuim: mengsel van gasbelletjes in een vloeistof of vaste stof

Vb. schuim op bier/spuitwater/frisdrank

• Nevel: ondoorzichtig mengsel van vloeistofdruppeltjes in een gas

Vb. mist en wolken

• Rook: ondoorzichtig mengsel van een fijne vaste stof in een gas

Vb. sigarettenrook en rook bij het roosteren




2

,Colloïdale emulsies en suspensies (in levensmiddelen) = zeer kleine deeltjes (colloïdale deeltjes - colloïden)
enkel te onderscheiden met een elektronenmicroscoop
Emulgator: voorkomt spontane afscheiding van twee niet mengbare vloeistoffen (olie en water)

Vb: mayonnaise = olie-water mengsel met lecithine (in eidooier) als emulgator

• Homogeen mengsel of oplossing:
= perfecte menging tot op moleculair niveau
= NIET MEER TE ONDERSCHEIDEN MET HET BLOTE OOG (ook niet met een elektronenmicroscoop)
= eigenschappen zijn identiek in elk punt

• Gasvormige: vb. lucht (O2, N2, CO2, …)
• Vloeibare:
- perfect mengbare vloeistoffen: vb. alcohol in water
- gas in een vloeistof: vb. CO2 in water
- vaste stof in een vloeistof: vb. keukenzout in water
• Vaste: vb. legeringen




A massagetal = p + n

Z atoomnummer = Pprotonen = e elektronen

K=
39,10 Ar heeft geen eenheid = relatieve atoommassa (Mr)
39,10 g/mol = molaire massa hetzelfde als Mr maar zonder eenheid

19 p = 19 e
20 n (39-19)
0,8 = EN-waarde = laag
 Minder geneigd om op te nemen (wel afgeven)

IE-waarde = laag
 Snel vormen positieve atomen

Molecuulmassa= som van alle Ar + a.m.e


Benaming: ontdekker, vindplaats, eigenschap

Isotopen  vb: H11 0 n, H21 1 n, H31 2 n

 Natuurlijke abundantie terug te vinden in de natuur


3

, Exact 1 mol = 6,023x1023 deeltjes formularium

Massa van exact 1 mol = molaire massa of molmassa (Mschuin geschreven) vb: M (O) = 16,00 g/mol

NA constante van Avogadro = 6,023.1023 deeltjes/mol


De elektronenconfiguratie en de tabel van Mendeljev

• Atoommodel van Bohr

Atoomkern + elektronenschillen (7)  K L M N O P Q verder vd kern = meer elektronen

- 1ste postulaat van Bohr

K = laagste energie = kortbij kern
Q = hoogste energie = verste vd kern

- 2de postulaat van Bohr

Zelfde schil = zelfde energie

- 3de postulaat van Bohr

Veranderen van schil = veranderen van energie (grond  aangeslagen)


 Elektron zal streven naar laagste energietoestand (voorkeur = grondtoestand)  energie die dan kwijt moet w afgestaan onder de vorm van licht/ warmte=
Lijnenspectrum: een atoom kan slechts licht uitzenden met welbepaalde frequenties

Vb: L  K


Opmerking:

Schil  nummer ‘n’
! Maximaal = 2n2

K: n = 1 2 e-  2 x 12
L: n = 2 8 e-  2 x 22
M: n = 3 18 e-  2 x 32
N: n = 4 32 e-  2 x 42
O: n = 5 50 e-  2 x 52
P: n = 6 72 e-  2 x 62
Q: n = 7 98 e-  2 x 72

 verder vd kern = meer elektronen

 1ste de kortste schillen bij de kern opvullen
Vb: 6C = 2K 4L


4