Samenvatting Orgaananatomie | KU Leuven | 2026/27

Inleiding tot de bloedsomloop
- De kleine bloedsomloop
o Geoxideerd bloed (zuurstofarm/ Co2-rijk/veneus bloed)
o Verloop
 Orgaan -> venae cavae
 Rechter atrium -> rechterventrikel
 Truncus pulmonale -> longen
o Verzamelfunctie = rechter atrium -> rechterventrikel
- De grote bloedsomloop
o Geoxideerd bloed (zuurstofrijk/ Co2-arm/arterieel bloed)
o Verloop
 Longen -> venae pulmonale
 Linker atrium -> linkerventrikel
 Aorta - > rest van het lichaam
- Synchrone motoren
o Systole (contractie) en diastole (ontspanning)
- Weerstand
o Naar de longen = lage weerstand
o Naar de rest van het lichaam = hoge weerstand
- Bloedvatwandstructuur
o Lagen
 Tunica externa = tunica adventia
 Tunica media = spierlaag
 Tunica intima = tunica mucosa van de holle organen
o Tunica mucosa
 Reguleert de diameter van de vaten
 Dikker bij arteries = bloed naar het weefsel gestuurd
 Hoe dichter bij het hart, hoe dunner
o Vasa vasorum
 Bevloeien de wand
 Aangetast bij rokers = arterieel lijden
o Wandsterkte
 Slagaders hebben een dikkere wand
 Moeten bloed pompen tegen hogere drukken
 Hebben meer elastische vezels
 Dikker in het OL dan BL
 Rechtstaan = hogere bloedkolom = hogere druk
o Kleppen
 Nut = bloed tegen de zwaartekracht pompen
 1 richting bloedstroom verzekeren
 Plooien van de intima met de vrije wand richting het hart
 Disfunctie van de kleppen = spataders
 Bloedstroom in 2 richtingen
 Pooling van bloed in het OL
 Spieren + kleppen helpen om spataders te voorkomen
 Vooral in het OL aanwezig, maar niet overal
 Bvb. Niet aanwezig in de long, nier, baarmoeder, schedel, WZ, en hoofd
 Varices = opstapeling van bloed en vocht in de bloedvaten
- Vasa lymfatica
o Functies
 Centraalwaartse afvoer
 Belangrijke rol in de bloedvorming
o Lymfehaarvaten = de wortels van het lymfestelsel
 Draineren vocht van de tussenspleten
 Voeren bacterien en autolytische afvalstoffen mee
o Lymfeknopen = zuiveren de inhoud van grote lymfevaten (samengevloeide
haarvaten) herhaaldelijk
o 2 grote stammen storten lymfe uit in grote aders
 Ductus thoracicus (borststam)

,  Ductus lymfaticuys dexter (rechter lymfestam)
- Eindtakken vs. Eindarteries
o Eindtakken = laatste takken die in een orgaan toekomen
 Vormen connecties/verbindingen
 Occlusie van de takken ≠ afsterven van het bevloeid weefsel
o Eindarteries = kleine slagaders die in een orgaan toekomen
 Vormen geen connecties/verbindingen
 Occlusie van de takken = afsterven van het bevloeid weefsel
- Capillairen (haarvaatjes)
o Heel dun
 Diffusie van voedingsstoffen en CO2
 Bloedlichaampjes stromen in 1 rij
o Zorgen voor een verbinding tussen slagaders en aders
o Arterioveneuze shunt
 Bepaalt de doorbloeding van een weefsel
 Bvb. Als het koud is = constrictie
 Warmteverlies voorkomen
 Vingers worden wit
o Rete mirabilis
 Haarvatennet tussen 2 slagaders (arteries)
 Functies = bloeddruk en warmteregeling
- Ader-slagader vergelijking
o Ratio
 Op niveau van de grote arteries = 1:1 ratio
 Op niveau van de kleine arteries = 2:1 ratio
 2 aders per slagader
 Pare statellietvenen
> Vanaf de ellebogplooi naar het bovenlichaam
> Vanag de knieplooi naar het onderlichaam
 Veel venen lopen onafhankelijk van arteries in dieper weefsel
o Inhoud = haarvaten > venen (aders) > arteries (slagaders)
 Venen hebben een groter inhoudsvermogen
 Dunnere wanden
 Grotere lumen
o Snelheid = arteries (slagaders) > venen (aders) > haarvaten
 Arteries hebben een snellere stroomsnelheid
 Dikkere wanden (betere controle door dikke spierlaag)
 Dunnere lumen (hoe smaller de diameter = hoe sneller)
- Ontwikkeling van de bloedvaten/hart bij een foetus
o Toevoer O2-rijk bloed
 Placenta -> vena umbilicalis -> (lever/ductus venosus) -> vena cava inferior ->
rechter atrium
o Foramen ovale
 Dit is een opening tussen het rechter en linker atrium (boezems).
 Omdat de longen nog niet werken, heeft het weinig zin dat bloed eerst naar
de longen gaat.
 Via het foramen ovale kan O2-rijk bloed rechtstreeks van het rechter naar
het linker atrium
 Zo komt het in de linker ventrikel en daarna in de aorta
 Waardoor het zuurstofrijke bloed naar de hersenen en het lichaam gaat.
 Na de geboorte sluit het foramen ovale normaal vanzelf
 Als het open blijft (patent foramen ovale), is dat meestal onschuldig.
 Soms kan een bloedklonter via die opening naar de hersenen gaan = risico
op een beroerte
o Ductus arteriosus
 Dit is een bloedvat tussen de longslagader (arteria pulmonalis) en de aorta

 Omdat de longen nog niet actief zijn, is de weerstand in de longvaten hoog
 Bloed stroomt via de ductus arteriosus van de longslagader naar de aorta

, > Rechtstreeks naar de lichaamsslagaders
 Na de geboorte opent de longcirculatie, de weerstand daalt, en de ductus
arteriosus sluit
o Na de geboorte
 De navelstreng wordt afgesneden → geen bloed meer via de placenta.
 De longen beginnen te werken, waardoor de bloeddrukverdeling verandert.
 Daardoor sluiten:
 Het foramen ovale → wordt het fossa ovalis
 De ductus arteriosus → wordt het ligamentum arteriosum
 En de ductus venosus → wordt het ligamentum venosum

Het hart
- Topografie
o Onder sternum met linkse rotatie
 Linkse deel naar dorsaal gericht
 Rechtse deel naar ventraal gericht
o Bvb. Bij messteek = meestal rechter deel beschadigd
o Apex van het hart ligt rond de 5e tussenribruimte
 Bij kinderen is dit hoger en ouder mensen lager
o Kan zich verplaatsen
 Uitademen = beweegt craniaal caudaal
 Inademen = beweegt caudaal
o Projectiezone
 2 punten in de 2e tussenribruimte (2cm van het sternum)
 1 punt aan het 5e rechter sternocostaalgewricht
 Apex (hartpunt)
- Extra info
o 250-350g
o Los in hartzakje = pericard met vocht
o Enkel dorsaal vast rondom de oorsprong van de grote vaten
o Deel van de grote bloedvaten zitten nog in het pericard
o Atria hebben minder spierontwikkeling = moeten minder arbeid verrichten
- Structuren
o Sulcus coronarius (sulcus artioventricularis)
 Duid uitwendig de grens aan tussen de voorkamer en kamer
o Sinus coronarius
 Komt uit in de rechter atrium
 Transporteert het meest gedeoxygeneerd bloed (zwartst)
o Sulcus interventricularis anterior
 Volt het kamertussenschot en afbakent 2 ongelijke delen
 Ventriculus dexter
 Ventriculus sinister
o Sulcus interventricularis posterior
 Scheiding tussen de atrium dexter en atrium sinister
o Sinus obliquus pericardii
 Holte waar je makkelijk achter kan
o Ostium artrioventriculare
 Opening tussen de atria en ventrikels
o Lig. Arteriosum
 Sluit na de geboorte (operatie indien niet gesloten)
o Kleppen
 Ontvouwing van het endocard
 Systole = klepzakjes worden tegen de wanden aangedrukt door de bloedstroom
 Diastole = klepzakjes worden opengeplooid en verhinderen het terugvloeien
 In de voorkamers
 Klep van Eustachius = v. Cava inferior
> 2 klepbladen
 In de kamers
 Tricusklep = rechter artrioventriculaire klep

, > 3 klepbladen
 Mitralis klep = linker artrioventriculaire klep
> 2 klepbladen
 Annulus fibrosis = fibreuze ring waar de kleppen op vast zitten
> Bindweefselstructuur
 In de slagaders
 Aorta- en pulmonaalklep
> Als de semilunaire aorta klep verkalkt is = vervangen met kunstklep
 2 halfmaanvormige (semilunaire) klepbladen
o Septa
o Trabeculae carneae (= spierbalken)
 Bezet hert hele kamerbinnenoppervlak
 Een paar vergroeien met het onderste uiteinde van de ventrikelwand
(papillairspieren)
 AV kleppen hangen met de chordae tendineae (peesdraden) aan de papillaire
spieren op
 Systole = verkorting van de spierdraden = kleppen open
 Klepproblemen als een draadje scheurt
o Fossa ovalis
 Ovale inzinking in de septale wand van de rechter atrium
 Overblijfsel van de foetale foramen ovale
- Myocardium
o 2 fibreuze ringen scheiden het spierstelsel van de voorkamers en de kamers
 Hindert het synchronischme dri
 Specifiek hartspierweefsel die wel voor verbinding zorgt
o Voorkamers
 Gemeenschappelijke oppervlakkige spierlaag
 Aparte dikke spierlagen
 Geen spiervezels aan het vliezig deel van het septum interartiale
o Kamers
 Driedubbelde spierlaag = gestreept spier
 Gemeenschappelijke lagen
 Uitwendige laag = begint aan de fibreuze ringen
> Spiraal rond de kamers en voorkamers
> Craniaal rechts -> caudaal links
 Binnenste laag
 Afzonderlijke laag
 Middenste laag = sterkste
 Links het dikste = meer arbeid
 Septum interventriculare = dikke spierplaat
 Enkel in het craniaal gedeelte ontbreken spiervezels
o Specifiek hartweefsel voor de geleiding
 Levert geen spierarbeid
 Dient voor prikkelgeleiding van de sinus naar het spierstelsel
o Sinusknopen
 Ligt juist ondeer het epicardium thv de juntie tussen de v. Cava superior en
inferior
 Bepaalt de ritme van contractie = pacemaker van het hart
 Verloop van de prikkel
 Verspreid door de voorkamer via het specifiek hartweefsel
 Atriale systole
 Geleiding naar de ventrikels
> Links – via de bundel van bachmann
> Rechts - via 3 internodale bundels naar de atrioventriculaire (AV) knoop
 Vertraging van de prikkel = latentie tijd
> Atria trekken vroeger samen
> Zorgt voor een actieve culling van de ventrikels op het einde van de
ventriculaire diastole