Samenvatting Geschiedenis | Koude Oorlog | 3e graad | 2026/2027

Samenvatting Geschiedenis:
Koude Oorlog
Wat waren de oorzaken van de Koude Oorlog?

 Aanval op SU in juni 1941  Russen worden vijand van DU + bondgenoot van GB  aanval
Pearl Harbour in dec 1941 zorgt ervoor dat DU kant kiest van JAP tegen VS  geallieerden
bestonden uit VS, SU, GB  leiders Roosevelt + Stalin + Churchill ontmoeten elkaar
regelmatig om te kunnen samenwerken bij WOII
 Einde oorlog  SU mocht Berlijn innemen + kort daarna kwamen FR GB VS  kapitalisme +
communisme vochten samen tegen nazisme  na oorlog slaat eensgezindheid om in
wantrouwen  leidt tot Koude Oorlog + vorming bipolaire wereld

Hoe werd de bipolaire wereld gevormd en hoe zat die in elkaar?

 Bipolaire wereld  2 grootmachten met tegengestelde ideologieën + systemen (VS-
kapitalisme + SU-communisme) domineren internationale politiek  beide streefden naar
uitbreiding van invloed over hele wereld  geopolitieke + ideologische verdeeldheid  deze
tegenstelling leidde tot Koude Oorlog  FR + GB + CH spelen belangrijke rol als bondgenoten
 Bipolaire wereld benadrukt tijdens conferenties van Jalta (feb 1945) + Potsdam (juli 1945)
o Jalta  geallieerden overleggen herverdeling Europa na WOII  werden afspraken
gemaakt over vrije verkiezingen in bevrijde landen maar toch spanningen  SU
wilde invloed in Oost-EU houden als buffer tegen Westen  VS + GB bezorgd over
groeiende macht SU  geven toe om samenwerking met SU na oorlog te behouden
o Potsdam  grote spanningen  nederlaag DU  samenwerking tussen
geallieerden maakte plaats voor wantrouwen  VS + GB willen democratische
hervormingen in de door SU bezette gebieden  Stalin weigert  verdeling in EU in
invloedssferen  scheiding Oost en West

Wat waren de gebiedsveranderingen na WOII?

 SOVJET-UNIE
o Delen van Polen + Tsjecho-Slowakije + Roemenië + Finland  waarvan een deel al in
1939-1940 bezet was  blijven behouden
o 3 Baltische staten  Estland + Letland + Litouwen  volledig Russisch bezit
o Landen Oost-Europa  door Russen bevrijd/verslagen  onder Russische controle
als satellietstaten  formeel onafhankelijk maar in praktijk POL + ECO + MIL sterk
beïnvloed of gecontroleerd door Rusland  Rusland wil eigen invloed vergroten +
veiligheid garanderen
 POLEN
o Herbepaling grens tussen DU + POL  rivieren Oder + Neisse  nieuwe grens 
POL wint grondgebied in Westen + verliest in Oosten ten koste van SU
 DUITSLAND  Verliest veel grondgebied + intern verdeeld onder geallieerden
o Gebied afstaan aan POL door nieuwe grens
o Bezet door 4 grootmachten die land onderling verdeelden  Britse + FR + AM + RUS
zone
o Berlijn  in gebied van SU  ook onderling verdeeld  Oost-Berlijn (RUS) + West-
Berlijn (Brits + AM) + rest (FR)

, o Meeste voordeel  SU  … (nog aanvullen)

Wat is het ijzeren gordijn?

 5 maart 1946  Churchill houdt speech in Fulton (Missouri)  Fulton Speech  verwijst
naar scheiding EU na WOII  communistische Oosten + kapitalistische Westen
o “ijzer”  grens was ondoordringbaar voor communicatie + ideeën  grote kloof
Westen + Oosten  geen samenwerking meer mogelijk
 Reactie van Stalin
o Vergelijkt Churchill met Hitler  Churchill wil net zoals Hitler oorlog starten obv
rassentheorie die zei dat enkel ENG-sprekende naties superieur waren + over hele
wereld mochten regeren
o Rechtvaardigt invloed in Oost-EU  SU had in WOII veel opgeofferd (7milj doden)
om EU te bevrijden van nazi’s  invloed was noodzakelijk om toekomstige
dreigingen uit DE/westen te voorkomen  vormde bufferstaten + was vorm van
defensie en niet imperialisme  waar hij Churchill van beschuldigt

Welke belangrijke gebeurtenissen van 1947-1949 zorgden voor de Koude Oorlog?

 USSR  meer communistische invloed Oost- en Centraal-EU  communistische dreigingen
verergeren spanning
o Griekse opstand  GR bevrijd door GB die het koninkrijk wilde herstellen  maar
SU wilde GR communistisch maken  burgeroorlog  GB levert materiaal + troepen
voor strijd tegen communisme  te kostelijk voor GB  GB stopt steun in 1947 
VS nam rol over van GB  voorkomen dat GR Russische satellietstaat wordt
o Turkse kwestie  Stalin wil Bosporus + Dardanellen in Russisch bezit  toegang tot
Zwarte Zee + Middellandse Zee  communisme uitbreiden  Westen weigert
 Communistische dreiging in GR + TUR  wijziging AM BU politiek  VS reageert met
Trumandoctrine + Marschallplan
o Trumandoctrine  Harry Truman wilde AM overtuigen om landen die bedreigd
werden door communistische invloed te bevrijden  die landen werden onderdrukt
+ verloren vrijheid  was de plicht van VS om landen te steunen in strijd naar
vrijheid + democratie  belangrijke oorzaak Koude Oorlog
o Marshallplan  gevolg van Trumandoctrine  ECO hulpprogramma om West-EU
landen te herstellen van oorlog + communisme te bestrijden

Hoe vormden de problemen in DE een versterking van de bipolaire wereld?

 Blokkade Berlijn (juni 1948 – mei 1949)  crisis na WOII  Westelijke geallieerden besloten
hun 3 zones samen te voegen tot 1 ECO gebied (TRIZONE) + werkten aan nieuwe grondwet
voor toekomstig West-DE  om zwarte markt tegengaan + stabilisatie ECO voerden ze
nieuwe munt in  D-mark  ook in West-Berlijn ingevoerd  Stalin besluit als reactie
hierop Oost-DE mark in te voeren + West-Berlijn volledig afsnijden van aanvoerroutes 
wegen + spoorlijnen + waterwegen naar stad geblokkeerd
 Doel blokkade  West-Berlijn op knieën krijgen + Westerse invloed minderen  Westen gaf
niet toe  zette luchtbrug op om stad te bevoorraden  vliegtuigen leverden middelen
zodat bevolking kon overleven  SU zag in mei 1949 af van blokkade
 Crisis  verscherpte spanningen tussen VS en SU + droeg bij aan verdeling DE in 2 staten 
oprichting Bondsrepubliek (BRD) in West-DE (mei 1949)  had 11 deelstaten  Konrad
Adenauer werd 1e kanselier (christendemocraat)  als reactie hierop oprichting Duitse