Samenvatting Biologie: Genetica | 3e graad | 2026/2027

Samenvatting Biologie: Genetica
Wie is Gregor Johann Mendel en wat heeft hij onderzocht?

 Tsjechische monnik  experimenteerde met kruising (=hybridisering) van erwtenplanten 
adhv kruisingsexperimenten bestudeerde hij doorgeven van kenmerken over generaties 
overerving
 Erwtenplanten  ideaal voor deze experimenten
o Zelfbestuivend  bestuivingsproces controleren via manuele kruisbestuiving 
makkelijk te realiseren
o Makkelijk te kweken + onderhouden + produceren groot potentieel nageslacht in
vorm van zaden  eenjarige plant  in korte tijd veel generaties bestuderen
o Opvallende kenmerken  zaadkleur + zaadvorm + bloemkleur + … hebben
verschillende uitingsvormen  waarneembare kenmerken zijn FENOTYPE

Hoe ging hij te werk voor deze gecontroleerde kruisingsexperimenten?

 2 raszuivere ouderplanten (gaven al veel generaties hetzelfde fenotype van kenmerken tot
uiting)  parentale generaties (P)  generaties die hieruit voorkomt is F1-generatie (komt
van filius)  daarna F2, F3,…  hij bestudeerde overervingen van meerdere kenmerken 
obv dit maakte hij besluiten
o Kenmerk  opgebouwd uit erffactoren  bij voortplanting geen kenmerken
doorgegeven  maar erffactoren
o Elk organisme  1 factor van paternale + 1 factor van maternale oorsprong  elk
(diploïd) organisme heeft 2 erffactoren
o Combinatie van die erffactoren  verantwoordelijk voor fenotype
 Door hedendaagse kennis genetica  Mendels erffactor is allel van een gen  geheel van
allelen in organisme is GENOTYPE  omvat alle erfelijke info van organisme
o Raszuivere ouderplanten van Mendel  hebben 2 identieke allelen  homozygoot
o Organisme met 2 verschillende allelen voor bepaald kenmerk of gen  heterozygoot

Wat is een monohybride kruising?

 Klassieke kruisingsexperiment van Mendel  overerving van 1 kenmerk  monohybride
kruising (met kenmerk zaadkleur)

Wat is het stappenplan van de monohybride kruising?

A) PARENTALE EN F1-GENERATIE
STAP 1A   Stel kenmerk voor met 1 letter  hoofdletter voor dominant allel +
LEGENDE kleine letter voor recessief allel
 Dominant allel kun je afleiden uit F 1
STAP 2A  P-  Fenotype + genotype van P-generatie bepalen  ouderplanten zijn
GENERATIE diploïd + homozygoot  hebben elk 2 identieke allelen voor het
kenmerk
STAP 3A   Elke ouderplant geeft via haploïde gameten 1 allel door
GAMETEN  Beide ouderplanten zijn homozygoot  gameten van ene
ouderplant bevatten allemaal allel G + de andere allel g
STAP 4A   Vierkant van Punnett gebruiken om genotype van F 1 te achterhalen
VIERKANT VAN  toont verschillende allelencombinaties  allelen van ene ouder
PUNNETT verticaal + de andere horizontaal  alle mogelijke combo’s van

, allelen noteer je in vierkant  dominante allel telkens vooraan
noteren
STAP 5A  F1-  Haploïde gameten versmelten tot diploïde organismen  F1-
GENERATIE generatie  genotype van F1 is altijd Gg  aanwezigheid dominant
allel G  alle erwtenplanten in die generatie hebben zelfde
fenotype  alle planten van die generatie hebben zelfde fenotype +
genotype
 Obv die observaties  Mendel noteerde wetmatigheden 
erfelijkheidswetten van Mendel  1e is de uniformiteitswet




B) F1-GENERATIE EN F2-GENERATIE
STAP 2B  F1-  Fenotype + genotype van F1 is gekend  alle planten van F1zijn
generatie heterozygoot (Gg)  bezitten allel G (dom) + allel g (recessief: komt
niet tot uiting)
STAP 3B   Elke ouderplant vormt gameten met G of g in 1:1-verhouding
gameten
STAP 4B  vierkant  Heterozygote ouders uit F1 geven 2 verschillende allelen (G of g)
van Punnett door  komen in F2 in verschillende allelencombo’s bij elkaar
 Beide ouderplanten geven 1 van beide allelen door met kans van ½
 4 mogelijke allelencombo’s in F2  komen voor met kans van ¼
STAP 5B  F2-  Genotypische verhouding is constant  1:2:1 (GG + Gg + gg) 
generatie vanuit allelencombo’s in genotype is het makkelijk om fenotypes
vast te stellen
 Bij monohybride kruising met dominante overerving 
fenotypische verhouding in F2 is constant  3:1-verhouding  75%
van nakomelingen heeft dom fenotype + 25% heeft rec fenotype 
deze wetmatigheid is 2e wet  splitsingswet




Wat is een dihybride kruising?

 Kruisingsexperiment dat overerving van 2 kenmerken bestudeert  dihybride kruiding  bij
Mendel ging het over kenmerken zaadkleur + zaadvorm

Wat is het stappenplant van de dihybride kruising?

A) PARENTALE EN F1-GENERATIE
STAP 1A   2 kenmerken  2 verschillende letters
LEGENDE
STAP 2A – 5A  P-  Fenotype + genotype + gameten van P noteren  beide
generatie + F1- ouderplanten zijn homozygoot voor beide kenmerken  voor elke
generatie plant worden allelen per kenmerk gegroepeerd  bij vorming
gameten heeft elke gameet 1 allel per kenmerk  gameten beide
ouders smelten samen en vormen F1  genotype + fenotype leidt je
af uit vierkant van Punnett  genotype van F1 is 100% GgRr +