Samenvatting Chemie:
Biomoleculen
Wat zijn biomoleculen?
Polyfunctionele koolstofverbindingen die van nature voorkomen in
organismen en die het organisme zelf kan maken
De moleculen spelen als bouwstof, regulerende stof, en brandstof een
belangrijke rol in de cellen van levende organismen
Welke biomoleculen zijn er?
Suikers sachariden
Eiwitten proteïnen
Vetten lipiden
Nucleïnezuren
Wat zijn de sachariden?
FUNCTIE
o Mens en dier brand- en bouwstof
o Planten bouwfunctie behoud van vorm van plantencellen
NAAM afhankelijk van aantal C-atomen
o Triosen 3C glyceraldehyde
o Pentosen 5C ribose
o Hexose 6C glucose, fructose
SOORTEN SACHARIDEN
o Monosachariden enkelvoudige suikers
Bouwstenen voor meervoudige suikers
Energiebron
C6H12O6 glucose/fructose/galactose zelfde formule
maar niet dezelfde structuur
o Disachariden meervoudige suikers
2 gelijke/verschillende monosachariden (onder afsplitsing
van water)
Sacharose glucose + fructose
Lactose glucose + galactose
Maltose glucose + glucose
, o Polysachariden meervoudige suikers
Groot aantal monosachariden aaneengeschakeld
Zetmeel glucose + glucose + … + glucose
Reservesuiker in plantencellen
Glycogeen glucose + glucose + … + glucose
Reservesuiker in dierlijke cellen (lever)
o VOORBEELDEN:
Glucose sap van appels/druiven, honing, bloed
Wat zijn de lipiden?
3 GROEPEN
o Triglyceriden
BOUW
1 glycerolmolecule uit esterbindingen tussen 3
hydroxylgroepen
3 vetzuren uit carboxylgroepen
Vetten uit voeding
Vetten vast bij Tk – dierlijke oorsprong – verzadigd
o Zetten zich vast tegen wand van bloedvaten
verstopping ongezond
o Makkelijk te stapelen
Oliën vloeibaar bij Tk – plantaardige oorsprong –
onverzadigd
o Gezond
o Moeilijk te stapelen
FUNCTIES
Opslag van chemische energie
Isolatie
Bescherming voorkomt beschadiging door
schokken
Waterafstotende laag (water)vogels
o Fosfolipiden
BOUW
Lipide + fosfaatgroep (-PO4)
Polaire kop (lading) hydrofiel
o Choline + fosfaatgroep
Apolaire staarten (ongeladen) hydrofoob
Biomoleculen
Wat zijn biomoleculen?
Polyfunctionele koolstofverbindingen die van nature voorkomen in
organismen en die het organisme zelf kan maken
De moleculen spelen als bouwstof, regulerende stof, en brandstof een
belangrijke rol in de cellen van levende organismen
Welke biomoleculen zijn er?
Suikers sachariden
Eiwitten proteïnen
Vetten lipiden
Nucleïnezuren
Wat zijn de sachariden?
FUNCTIE
o Mens en dier brand- en bouwstof
o Planten bouwfunctie behoud van vorm van plantencellen
NAAM afhankelijk van aantal C-atomen
o Triosen 3C glyceraldehyde
o Pentosen 5C ribose
o Hexose 6C glucose, fructose
SOORTEN SACHARIDEN
o Monosachariden enkelvoudige suikers
Bouwstenen voor meervoudige suikers
Energiebron
C6H12O6 glucose/fructose/galactose zelfde formule
maar niet dezelfde structuur
o Disachariden meervoudige suikers
2 gelijke/verschillende monosachariden (onder afsplitsing
van water)
Sacharose glucose + fructose
Lactose glucose + galactose
Maltose glucose + glucose
, o Polysachariden meervoudige suikers
Groot aantal monosachariden aaneengeschakeld
Zetmeel glucose + glucose + … + glucose
Reservesuiker in plantencellen
Glycogeen glucose + glucose + … + glucose
Reservesuiker in dierlijke cellen (lever)
o VOORBEELDEN:
Glucose sap van appels/druiven, honing, bloed
Wat zijn de lipiden?
3 GROEPEN
o Triglyceriden
BOUW
1 glycerolmolecule uit esterbindingen tussen 3
hydroxylgroepen
3 vetzuren uit carboxylgroepen
Vetten uit voeding
Vetten vast bij Tk – dierlijke oorsprong – verzadigd
o Zetten zich vast tegen wand van bloedvaten
verstopping ongezond
o Makkelijk te stapelen
Oliën vloeibaar bij Tk – plantaardige oorsprong –
onverzadigd
o Gezond
o Moeilijk te stapelen
FUNCTIES
Opslag van chemische energie
Isolatie
Bescherming voorkomt beschadiging door
schokken
Waterafstotende laag (water)vogels
o Fosfolipiden
BOUW
Lipide + fosfaatgroep (-PO4)
Polaire kop (lading) hydrofiel
o Choline + fosfaatgroep
Apolaire staarten (ongeladen) hydrofoob
