Medische informatie
Medische informatie en communicatiesystemen: les 1
Definities :
Gezondheid wordt door de WHO gedefinieerd als een staat van volledig fysiek,
mentaal en sociaal welbevinden.
EHealth is het domein dat via elektronische middelen de informatiedoorstroming
wilt ver- beteren. Zo tracht men het toedienen van gezondheidsdiensten en het
beheren van gezond- heidssystemen te verbeteren.
De klinische zorg , gezondheidszorg en informatie-en-communicatietechnologie
zijn verschil- lende domeinen maar hebben wel enkele overlappende aspecten.
BIG data
kan in de gzhzorg heel wat vormen aannemen, zoals video registratie van
hartritme, hersengolven, bloeddruk etc.
Traditioneel model van programmeren: data als “input” aan een computer te
geven samen met een algoritme (een gebruiksaanwijzing/programma waardoor de
computer weet wat te doen met de input) waarna de computer een output geeft.
Machine learning: zowel input en output data aan een computer geven.
Computer zal algoritme ontwikkelen. Die leert hoedat vanuit die brongegevens de
juiste conclusie kan genomen worden.
Vb: 1000 scans van verschillende pt of deze gezond is of MS heeft. PC gaat
algoritme ontwikkelen om onderscheidt te maken. Dan kan pc obv scan zeggen
met welke probabiliteit een pt MS heeft of niet.
Nadeel: te veel vertrouwen ingelegd en rekening mee houden dat evoluties die in
het verleden zijn
opgemerkt dat die niet altijd doorgetrokken kunnen worden naar de toekomst.
Ethische aspecten van IT systemen
Nadeel: Uitbrengen van medische/privé informatie kan schade toebrengen aan de
persoon wiens informatie gedeeld is. Schade kan schaamte brengen, effect op
verzekering en sociale kansen.
Voordeel: Door info in computersystemen te behouden kunnen pt meer accuraat
en met juiste info kunnen behandeld worden. En ook gemakkelijker om
wetenschappelijke conclusies uit te trekken die dat patiënten in de toekomst
vooruit helpen.
Specifieke principes binnen de ethiek:
Autonomie: In deze context is dit het recht van de pati ̈ent om zijn eigen
beslissingen te maken, te beschikken over zijn eigen medische dossiers,
rechtvaardige wijzigingen te maken aan het dossier, etc.
1
, Beneficiëntie : De gezondheidsverstrekker dient in het belang van de pati ̈ent te
handelen, dus de systemen moeten dan ook voor het goed van de pati ̈ent worden
gebruikt en niet strikt voor de verzekeraar of een instituut.
Rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid (justice and equality): Pati e ̈ nten met
minder financi e ̈ le middelen kunnen mogelijks minder goed gebruikmaken van de
diensten die het ziekenhuis (of andere instituten) hen aanbieden om toegang te
krijgen tot hun medische informatie. Men dient dan ook te werken om deze pati
e
̈ nten rechtvaardiger te behandelen en te voorzien dat deze toegang blijven
verkrijgen tot de nodige diensten.
Waardigheid: Het recht van de pati e ̈ nt om met respect behandeld te worden
(sommige personen kunnen het onpersoonlijk en niet-humaan vinden om
resultaten via de computer te moeten verkrijgen).
Eerlijkheid: Al kunnen computers niet liegen, fouten gebeuren en kunnen zorgen
voor misleidende of onjuiste resultaten.
Integriteit: Een persoon dient zijn verplichtingen zo goed mogelijk te vervullen en
bij uitbreiding dus ook via technische systemen.
Concept
Kader dat onderscheidt maakt tss data, informatie, kennis en wijsheid
Data = ruwe gegevens die we buiten een context bekijken
Informatie = data die we wel in een klinische context plaatsen vb interpretatie van
een ECG
Kennis = het toepassen van informatie zoals diagnose
Wijsheid = meerdewaarde van diverse klinische experten om problemen en
informatie te evalueren
Example algorithm of a clinical practice guideline
Opgesteld op pc , ook op basis van clinical common sense (= artsen, vpk,
therapeuten door hun ervaringen en data die ze verzameld hebben een
beslingsboom opstellen. Bv beroerte, stroke wordt gekeken naar aantal
parameters zoals de duur, wat is de schade die is toegebracht, obv deze soort
gegevens kan er beslist worden of een bep therapie zinvol is om toe te dienen.
The waterfall development method
In IT zijn er verschillende manieren om systemen te ontwikkelen :
o Waterval methode : logische volgorde tussen het onderzoeken van de
noden van de gebruikers dat zijn de systeem specificaties of requirements,
dan wordt het systeem ontworpen, het wordt geïmplementeerd door
programmeurs, het wordt gecontroleerd of er fouten in zitten, uiteindelijk in
gebruik genomen en is er een fase van onderhoud.
In theorie is dat een logische opeenvolging van stappen.
Informatiesystemen
In het ziekenhuis zal men werken met een spiraal model om
algoritmes te ontwikkelen. Een constante cyclus waarbij men
ontwikkelt, een planning maakt, analyseert en evalueert. Dit dient
o.a. om verschillende informatiesystemen te ontwikkelen.
2
, = iteratief development
Dit spiraal-model benadrukt de cyclische iteratieve risico beoordeling.
Informatiesysteem met verticale integratie (kan op verschillende manieren)
Dit is een systeem in Silos: staat voor aparte structuren die met elkaar gekoppeld
zijn, maar waardat de koppelingen binnen de systemen veel sterker zijn dan de
koppelingen onderling.
o Bv. Radiologisch info systeem gekoppeld aan een server die de beelden
opslaat en vandaar een link naar de facturatie vh zkhs en die fac sys
gekoppeld aan laboratorium info sys die in zijn eigen silo zit.
Links van het radiologisch informatiesysteem en het laboratorisch
informatiesysteem (LIS) naar het facturatiesysteem.
integratie tussen verschillende systemen
Hoe meer pijlen hoe meer connecties er zijn en hoe complexer het geheel. Dit
houdt dan ook in dat er meer connecties onderhouden moeten worden
Hier zijn ook nadelen hierdoor kan er een meer doorgedreven iteratie zijn.
Informatiesysteem
volledig verbonden systeem, netwerkvorm/sterintegratie
Elk systeem gekoppeld is aan een ander systeem.
Voordeel : info zeer gemakkelijk rechtstreeks van 1 systeem naar een ander kan
worden overgezet.
Nadeel: heel wat connecties moeten ontworpen worden en onderhouden. Dat is
duur en kan aanleiding geven tot fouten of het falen van verbindingen.
o Bij vervanging van 1 systeem zal men namelijk een heleboel links moeten
vervangen
3
, daarom gebruikt men de horzontale integratie of buskoppeling
Soort ruggengraat van het systeem (HIS) en daar zijn andere systemen op
aangesloten. Lab systeem is niet rechtstreeks gekoppeld aan het RIS, maar wel
onrechtstreeks via het HIS. Dus als dokter beide info nodig heeft, kan hij allebei
consulteren via het HIS.
Hier vormt het centrale gedeelte het centrum van de ster met elk systeem als
arm. Elk systeem heeft 1 connectie met het centrale systeem. Bij vervanging van
een systeem zal men
dan slechts 1 link
moeten vervangen.
Kwaliteit van klinische informatiesystemen nagaan
Kwaliteit is moeilijk te meten dus er zijn criteria om te meten of een systeem beter is
dan een ander. Deze criteria helpen om problemen op voorhand al te onderkennen.
1. Functionele geschiktheid
• In welke mate is het systeem geschikt om de functies te vervullen die het moet
vervullen
• Wat zijn u noden als client vd firma en hoe goed gaat het systeem daar op in?
• Zijn de oplossingen die het systeem biedt correct en volledig? Kan het alle taken
doen die het zou moeten doen?
• Vb in ziekenhuisdossiersysteem van belang dat er medicatie kan worden
voorgeschreven dat het gekoppeld is aan een facturatiemodule zodat de
data niet moet worden overgetypt door bedienden van 1 systeem in een
ander.
2. Efficiëntie en performantie
• Hoe goed gaat het systeem functioneren met een bepaald aantal resources?
• vb als vpk en artsen tegelijk werken zal het zkhinformatiesysteem snel
reageren of moet je wachten als je een nieuwe pt dossie wilt openen.
• Is de datastore/base groot genoeg om alle informatie te bevatten? Als de groep
waarvoor het systeem instaat groeit gaat dat systeem dan kunnen volgen?
4
Medische informatie en communicatiesystemen: les 1
Definities :
Gezondheid wordt door de WHO gedefinieerd als een staat van volledig fysiek,
mentaal en sociaal welbevinden.
EHealth is het domein dat via elektronische middelen de informatiedoorstroming
wilt ver- beteren. Zo tracht men het toedienen van gezondheidsdiensten en het
beheren van gezond- heidssystemen te verbeteren.
De klinische zorg , gezondheidszorg en informatie-en-communicatietechnologie
zijn verschil- lende domeinen maar hebben wel enkele overlappende aspecten.
BIG data
kan in de gzhzorg heel wat vormen aannemen, zoals video registratie van
hartritme, hersengolven, bloeddruk etc.
Traditioneel model van programmeren: data als “input” aan een computer te
geven samen met een algoritme (een gebruiksaanwijzing/programma waardoor de
computer weet wat te doen met de input) waarna de computer een output geeft.
Machine learning: zowel input en output data aan een computer geven.
Computer zal algoritme ontwikkelen. Die leert hoedat vanuit die brongegevens de
juiste conclusie kan genomen worden.
Vb: 1000 scans van verschillende pt of deze gezond is of MS heeft. PC gaat
algoritme ontwikkelen om onderscheidt te maken. Dan kan pc obv scan zeggen
met welke probabiliteit een pt MS heeft of niet.
Nadeel: te veel vertrouwen ingelegd en rekening mee houden dat evoluties die in
het verleden zijn
opgemerkt dat die niet altijd doorgetrokken kunnen worden naar de toekomst.
Ethische aspecten van IT systemen
Nadeel: Uitbrengen van medische/privé informatie kan schade toebrengen aan de
persoon wiens informatie gedeeld is. Schade kan schaamte brengen, effect op
verzekering en sociale kansen.
Voordeel: Door info in computersystemen te behouden kunnen pt meer accuraat
en met juiste info kunnen behandeld worden. En ook gemakkelijker om
wetenschappelijke conclusies uit te trekken die dat patiënten in de toekomst
vooruit helpen.
Specifieke principes binnen de ethiek:
Autonomie: In deze context is dit het recht van de pati ̈ent om zijn eigen
beslissingen te maken, te beschikken over zijn eigen medische dossiers,
rechtvaardige wijzigingen te maken aan het dossier, etc.
1
, Beneficiëntie : De gezondheidsverstrekker dient in het belang van de pati ̈ent te
handelen, dus de systemen moeten dan ook voor het goed van de pati ̈ent worden
gebruikt en niet strikt voor de verzekeraar of een instituut.
Rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid (justice and equality): Pati e ̈ nten met
minder financi e ̈ le middelen kunnen mogelijks minder goed gebruikmaken van de
diensten die het ziekenhuis (of andere instituten) hen aanbieden om toegang te
krijgen tot hun medische informatie. Men dient dan ook te werken om deze pati
e
̈ nten rechtvaardiger te behandelen en te voorzien dat deze toegang blijven
verkrijgen tot de nodige diensten.
Waardigheid: Het recht van de pati e ̈ nt om met respect behandeld te worden
(sommige personen kunnen het onpersoonlijk en niet-humaan vinden om
resultaten via de computer te moeten verkrijgen).
Eerlijkheid: Al kunnen computers niet liegen, fouten gebeuren en kunnen zorgen
voor misleidende of onjuiste resultaten.
Integriteit: Een persoon dient zijn verplichtingen zo goed mogelijk te vervullen en
bij uitbreiding dus ook via technische systemen.
Concept
Kader dat onderscheidt maakt tss data, informatie, kennis en wijsheid
Data = ruwe gegevens die we buiten een context bekijken
Informatie = data die we wel in een klinische context plaatsen vb interpretatie van
een ECG
Kennis = het toepassen van informatie zoals diagnose
Wijsheid = meerdewaarde van diverse klinische experten om problemen en
informatie te evalueren
Example algorithm of a clinical practice guideline
Opgesteld op pc , ook op basis van clinical common sense (= artsen, vpk,
therapeuten door hun ervaringen en data die ze verzameld hebben een
beslingsboom opstellen. Bv beroerte, stroke wordt gekeken naar aantal
parameters zoals de duur, wat is de schade die is toegebracht, obv deze soort
gegevens kan er beslist worden of een bep therapie zinvol is om toe te dienen.
The waterfall development method
In IT zijn er verschillende manieren om systemen te ontwikkelen :
o Waterval methode : logische volgorde tussen het onderzoeken van de
noden van de gebruikers dat zijn de systeem specificaties of requirements,
dan wordt het systeem ontworpen, het wordt geïmplementeerd door
programmeurs, het wordt gecontroleerd of er fouten in zitten, uiteindelijk in
gebruik genomen en is er een fase van onderhoud.
In theorie is dat een logische opeenvolging van stappen.
Informatiesystemen
In het ziekenhuis zal men werken met een spiraal model om
algoritmes te ontwikkelen. Een constante cyclus waarbij men
ontwikkelt, een planning maakt, analyseert en evalueert. Dit dient
o.a. om verschillende informatiesystemen te ontwikkelen.
2
, = iteratief development
Dit spiraal-model benadrukt de cyclische iteratieve risico beoordeling.
Informatiesysteem met verticale integratie (kan op verschillende manieren)
Dit is een systeem in Silos: staat voor aparte structuren die met elkaar gekoppeld
zijn, maar waardat de koppelingen binnen de systemen veel sterker zijn dan de
koppelingen onderling.
o Bv. Radiologisch info systeem gekoppeld aan een server die de beelden
opslaat en vandaar een link naar de facturatie vh zkhs en die fac sys
gekoppeld aan laboratorium info sys die in zijn eigen silo zit.
Links van het radiologisch informatiesysteem en het laboratorisch
informatiesysteem (LIS) naar het facturatiesysteem.
integratie tussen verschillende systemen
Hoe meer pijlen hoe meer connecties er zijn en hoe complexer het geheel. Dit
houdt dan ook in dat er meer connecties onderhouden moeten worden
Hier zijn ook nadelen hierdoor kan er een meer doorgedreven iteratie zijn.
Informatiesysteem
volledig verbonden systeem, netwerkvorm/sterintegratie
Elk systeem gekoppeld is aan een ander systeem.
Voordeel : info zeer gemakkelijk rechtstreeks van 1 systeem naar een ander kan
worden overgezet.
Nadeel: heel wat connecties moeten ontworpen worden en onderhouden. Dat is
duur en kan aanleiding geven tot fouten of het falen van verbindingen.
o Bij vervanging van 1 systeem zal men namelijk een heleboel links moeten
vervangen
3
, daarom gebruikt men de horzontale integratie of buskoppeling
Soort ruggengraat van het systeem (HIS) en daar zijn andere systemen op
aangesloten. Lab systeem is niet rechtstreeks gekoppeld aan het RIS, maar wel
onrechtstreeks via het HIS. Dus als dokter beide info nodig heeft, kan hij allebei
consulteren via het HIS.
Hier vormt het centrale gedeelte het centrum van de ster met elk systeem als
arm. Elk systeem heeft 1 connectie met het centrale systeem. Bij vervanging van
een systeem zal men
dan slechts 1 link
moeten vervangen.
Kwaliteit van klinische informatiesystemen nagaan
Kwaliteit is moeilijk te meten dus er zijn criteria om te meten of een systeem beter is
dan een ander. Deze criteria helpen om problemen op voorhand al te onderkennen.
1. Functionele geschiktheid
• In welke mate is het systeem geschikt om de functies te vervullen die het moet
vervullen
• Wat zijn u noden als client vd firma en hoe goed gaat het systeem daar op in?
• Zijn de oplossingen die het systeem biedt correct en volledig? Kan het alle taken
doen die het zou moeten doen?
• Vb in ziekenhuisdossiersysteem van belang dat er medicatie kan worden
voorgeschreven dat het gekoppeld is aan een facturatiemodule zodat de
data niet moet worden overgetypt door bedienden van 1 systeem in een
ander.
2. Efficiëntie en performantie
• Hoe goed gaat het systeem functioneren met een bepaald aantal resources?
• vb als vpk en artsen tegelijk werken zal het zkhinformatiesysteem snel
reageren of moet je wachten als je een nieuwe pt dossie wilt openen.
• Is de datastore/base groot genoeg om alle informatie te bevatten? Als de groep
waarvoor het systeem instaat groeit gaat dat systeem dan kunnen volgen?
4
