Examenvragen organisatie nationaal
1. Wat wordt bedoeld met een “health systems” benadering? Hoe kan je dat inzicht koppelen aan het
proces van organisatie en organiseren?
2. Hoe kan je een health systems benadering “analytisch” toepassen?
Een health systems benadering “analytisch” toepassen betekent dat je op een systematische
en abstracte manier kijkt naar de gezondheidszorg als een systeem van samenhangende
componenten. De componenten afzonderlijk (aanbod, sociale bescherming, beleid) bestudeert, De relaties
tussen de componenten onderzoekt, Kijkt naar het systeem als geheel. Deze benadering
erkent dat de organisatie van de zorg een sociaal construct is, gevormd door keuzes,
macht en cultuur. Organiseren is een dynamisch proces dat de organisatie voortdurend
verandert. Systeemdenken helpt om de complexiteit en interacties binnen het systeem
inzichtelijk te maken.
3. Hoe wordt een health systeembenadering gebruikt in de health systems in transition rapporten van en
op welke manier helpt dit om een internationale vergelijking van gezondheidszorgsystemen te maken?
In de HiT-rapporten wordt een health systems benadering gebruikt om
gezondheidszorgsystemen analytisch te beschrijven aan de hand van samenhangende
componenten (zoals financiering, aanbod, beleidsstructuur). Door die onderdelen én hun
interacties systematisch te analyseren binnen hun context, maken de rapporten een
diepgaande internationale vergelijking mogelijk. Deze vergelijkbaarheid ondersteunt
beleidsmakers bij het begrijpen van verschillen, identificeren van verbeterpunten en
evalueren van hervormingsstrategieën.
4. Wat wordt bedoeld met centralisatie en decentralisatie van een gezondheidszorgsysteem? Hoe zijn de
bevoegdheden in België georganiseerd met betrekking tot gezondheid en gezondheidszorg?
Bij centralisatie worden beslissingen, bevoegdheden en budgetten rond gezondheidszorg geconcentreerd op
nationaal niveau, dus bij de centrale/federale overheid. Bij decentralisatie worden bevoegdheden
gedelegeerd naar lagere overheden zoals gewesten, gemeenschappen of lokale besturen. België heeft
een sterk gedecentraliseerd gezondheidssysteem door de staatshervormingen. Bevoegdheden zijn verdeeld
over drie niveaus: federaal, gemeenschappen en gewesten. Federaal niveau: RIZIV, FAGG, FOD VVVL, nationale
programmatie. Gemeenschap & gewest: Gezondheidsbevordering en preventie, Gezinszorg, ouderenzorg,
eerstelijnszorg (voor een deel), Erkenning en subsidiëring van zorgvoorzieningen, Gehandicaptenzorg,
Zorginfrastructuur (VIPA). Lokaal: OCMW’s. Dit leidt tot een gedeelde bevoegdheid, waarbij samenwerking
tussen niveaus cruciaal is. Interministeriële conferenties zoals IMC Volksgezondheid zorgen voor afstemming .
5. Welke bevoegdheden heeft Brussel inzake gezondheid en welzijn? Bespreek de rol van de
Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC)
In Brussel worden de bevoegdheden inzake gezondheid en welzijn uitgeoefend door de Vlaamse en Franse
Gemeenschapscommissies voor respectievelijk Nederlandstalige en Franstalige instellingen. Voor
voorzieningen die niet tot één taalgemeenschap behoren – zoals tweetalige ziekenhuizen of woonzorgcentra –
is de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) bevoegd. De GGC speelt een centrale rol in het
1
, organiseren van gezondheidszorg en welzijnsdiensten voor de hele Brusselse bevolking, ongeacht taal, en zorgt
voor coördinatie in de tweetalige context van Brussel.
6. Wat zijn de kernkarakteristieken van het Belgische systeem van de gezondheidszorg? Geef woordje
uitleg bij elk kenmerk DOC
7. Wat is een mutualiteit en haar rol in het Belgische systeem van gezondheidszorg? Wat zegt de wet op de
mutualiteiten en de wet op de financiële verantwoordelijkheid van de mutualiteiten? Wat is het
verschil met een hulpkas?
Een mutualiteit is een verzekeringsinstelling die de verplichte ziekteverzekering uitvoert in België. De
mutualiteiten betalen een deel van de medische kosten die zijn gemaakt, volgens de regels die zijn
vastgesteld door het RIZIV. Niet alles wordt terugbetaald. Mutualiteiten werken nauw samen met het
RIZIV, dat de algemene regelgeving en financiering voor de ziekteverzekering beheert. Naast de verplichte
ziekteverzekering bieden mutualiteiten ook aanvullende verzekeringen aan Mutualiteiten zijn vaak
georganiseerd in verschillende ideologische groepen. In 1990 is er een wet gecreëerd die bepaalt de
voorwaarden voor het verkrijgen van de rechtspersoonlijkheid, de opdrachten en basisregels van hun
werking en organiseerde het toezicht. verenigingen van natuurlijke personen, die het bevorderen van het
fysiek, psychisch en sociaal welzijn als streefdoel hebben, in een geest van voorzorg, onderlinge hulp en
solidariteit. Zij oefenen hun activiteiten uit zonder winstoogmerk (vzw). ze moeten minstens 15.000 leden
hebben. Wet van financiele verantwoordelijkheid… De HZIV fungeert als een administratief kantoor van
het RIZIV voor mensen die geen mutualiteit willen of kunnen aansluiten. De HZIV biedt echter geen
aanvullende diensten zoals de mutualiteiten. (overheidsinstelling en neutraal)
8. Wat is financiële verantwoordelijkheid en waarom is dat geïntroduceerd?
Idem
9. Organisatie en organiseren: koppelen aan mutualiteut en koppel dat aan systeemsbenadering.
Organisatie = een momentopname van het systeem: hoe het op een bepaald moment is gestructureerd (hoe
mutualiteiten op dit moment werken, hoe ze zijn opgebouwd). Organiseren = een dynamisch proces van
keuzes, interacties en veranderingen over tijd (bijvoorbeeld: de evolutie van mutualiteiten, hervormingen in
terugbetalingssystemen). Mutualiteit als organisatie: Vastgelegde structuur: ziekenfondsen erkend door de
wet van 1990, Beheersorganen, landsbonden, samenwerking met RIZIV. (vorm & structuur). Mutualiteit
als organiseren: Hervormingen in financiering (wet op financiële verantwoordelijkheid 1994-1995),
Digitalisering en samenwerking met het IMA (dataplatform) (evolutie). In een health systems benadering zien
we de mutualiteit als één component van het bredere gezondheidszorgsysteem. Mutualiteiten vervullen
de functie van sociale bescherming binnen het systeem. Ze interageren met andere componenten: RIZIV,
zorgverleners, patiënten, overheid. De samenhang tussen organisatie (structuur) en organiseren
(proces) bepaalt mede hoe effectief het systeem werkt.
10. Hoe moeten we de rol van het Riziv begrijpen binnen het Belgisch systeem van de gezondheidszorg?
Leg de geschiedenis en organisatie van het Riziv uit?
Het RIZIV is een autonome federale overheidsinstelling, opgericht om het Belgische systeem van verplichte
ziekte- en invaliditeitsverzekering (ZIV) te beheren, controleren en financieren. Opdrachten: zie doc.
Geschiedenis: Voor WOII: Er bestonden al onderlinge hulpkassen en ziekenfondsen, maar er was nog geen
uniforme verplichting.
1944 – Pact van sociale solidariteit:
De basis voor de Belgische verzorgingsstaat en sociale zekerheid werd gelegd. Idee: solidariteit tussen actieven
en niet-actieven, met verplichte bijdragen. Het basismanifest van de Belgische welvaartstaat en de wet op de
sociale zekerheid, deze legde de basis voor ons sociaal zekerheidsstelsel. Het is een overeenkomst tussen
werkgevers, werknemers en de staat om de arbeidsvoorwaarden, loonprincipes, sociale rechten etc. (het
2
1. Wat wordt bedoeld met een “health systems” benadering? Hoe kan je dat inzicht koppelen aan het
proces van organisatie en organiseren?
2. Hoe kan je een health systems benadering “analytisch” toepassen?
Een health systems benadering “analytisch” toepassen betekent dat je op een systematische
en abstracte manier kijkt naar de gezondheidszorg als een systeem van samenhangende
componenten. De componenten afzonderlijk (aanbod, sociale bescherming, beleid) bestudeert, De relaties
tussen de componenten onderzoekt, Kijkt naar het systeem als geheel. Deze benadering
erkent dat de organisatie van de zorg een sociaal construct is, gevormd door keuzes,
macht en cultuur. Organiseren is een dynamisch proces dat de organisatie voortdurend
verandert. Systeemdenken helpt om de complexiteit en interacties binnen het systeem
inzichtelijk te maken.
3. Hoe wordt een health systeembenadering gebruikt in de health systems in transition rapporten van en
op welke manier helpt dit om een internationale vergelijking van gezondheidszorgsystemen te maken?
In de HiT-rapporten wordt een health systems benadering gebruikt om
gezondheidszorgsystemen analytisch te beschrijven aan de hand van samenhangende
componenten (zoals financiering, aanbod, beleidsstructuur). Door die onderdelen én hun
interacties systematisch te analyseren binnen hun context, maken de rapporten een
diepgaande internationale vergelijking mogelijk. Deze vergelijkbaarheid ondersteunt
beleidsmakers bij het begrijpen van verschillen, identificeren van verbeterpunten en
evalueren van hervormingsstrategieën.
4. Wat wordt bedoeld met centralisatie en decentralisatie van een gezondheidszorgsysteem? Hoe zijn de
bevoegdheden in België georganiseerd met betrekking tot gezondheid en gezondheidszorg?
Bij centralisatie worden beslissingen, bevoegdheden en budgetten rond gezondheidszorg geconcentreerd op
nationaal niveau, dus bij de centrale/federale overheid. Bij decentralisatie worden bevoegdheden
gedelegeerd naar lagere overheden zoals gewesten, gemeenschappen of lokale besturen. België heeft
een sterk gedecentraliseerd gezondheidssysteem door de staatshervormingen. Bevoegdheden zijn verdeeld
over drie niveaus: federaal, gemeenschappen en gewesten. Federaal niveau: RIZIV, FAGG, FOD VVVL, nationale
programmatie. Gemeenschap & gewest: Gezondheidsbevordering en preventie, Gezinszorg, ouderenzorg,
eerstelijnszorg (voor een deel), Erkenning en subsidiëring van zorgvoorzieningen, Gehandicaptenzorg,
Zorginfrastructuur (VIPA). Lokaal: OCMW’s. Dit leidt tot een gedeelde bevoegdheid, waarbij samenwerking
tussen niveaus cruciaal is. Interministeriële conferenties zoals IMC Volksgezondheid zorgen voor afstemming .
5. Welke bevoegdheden heeft Brussel inzake gezondheid en welzijn? Bespreek de rol van de
Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC)
In Brussel worden de bevoegdheden inzake gezondheid en welzijn uitgeoefend door de Vlaamse en Franse
Gemeenschapscommissies voor respectievelijk Nederlandstalige en Franstalige instellingen. Voor
voorzieningen die niet tot één taalgemeenschap behoren – zoals tweetalige ziekenhuizen of woonzorgcentra –
is de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) bevoegd. De GGC speelt een centrale rol in het
1
, organiseren van gezondheidszorg en welzijnsdiensten voor de hele Brusselse bevolking, ongeacht taal, en zorgt
voor coördinatie in de tweetalige context van Brussel.
6. Wat zijn de kernkarakteristieken van het Belgische systeem van de gezondheidszorg? Geef woordje
uitleg bij elk kenmerk DOC
7. Wat is een mutualiteit en haar rol in het Belgische systeem van gezondheidszorg? Wat zegt de wet op de
mutualiteiten en de wet op de financiële verantwoordelijkheid van de mutualiteiten? Wat is het
verschil met een hulpkas?
Een mutualiteit is een verzekeringsinstelling die de verplichte ziekteverzekering uitvoert in België. De
mutualiteiten betalen een deel van de medische kosten die zijn gemaakt, volgens de regels die zijn
vastgesteld door het RIZIV. Niet alles wordt terugbetaald. Mutualiteiten werken nauw samen met het
RIZIV, dat de algemene regelgeving en financiering voor de ziekteverzekering beheert. Naast de verplichte
ziekteverzekering bieden mutualiteiten ook aanvullende verzekeringen aan Mutualiteiten zijn vaak
georganiseerd in verschillende ideologische groepen. In 1990 is er een wet gecreëerd die bepaalt de
voorwaarden voor het verkrijgen van de rechtspersoonlijkheid, de opdrachten en basisregels van hun
werking en organiseerde het toezicht. verenigingen van natuurlijke personen, die het bevorderen van het
fysiek, psychisch en sociaal welzijn als streefdoel hebben, in een geest van voorzorg, onderlinge hulp en
solidariteit. Zij oefenen hun activiteiten uit zonder winstoogmerk (vzw). ze moeten minstens 15.000 leden
hebben. Wet van financiele verantwoordelijkheid… De HZIV fungeert als een administratief kantoor van
het RIZIV voor mensen die geen mutualiteit willen of kunnen aansluiten. De HZIV biedt echter geen
aanvullende diensten zoals de mutualiteiten. (overheidsinstelling en neutraal)
8. Wat is financiële verantwoordelijkheid en waarom is dat geïntroduceerd?
Idem
9. Organisatie en organiseren: koppelen aan mutualiteut en koppel dat aan systeemsbenadering.
Organisatie = een momentopname van het systeem: hoe het op een bepaald moment is gestructureerd (hoe
mutualiteiten op dit moment werken, hoe ze zijn opgebouwd). Organiseren = een dynamisch proces van
keuzes, interacties en veranderingen over tijd (bijvoorbeeld: de evolutie van mutualiteiten, hervormingen in
terugbetalingssystemen). Mutualiteit als organisatie: Vastgelegde structuur: ziekenfondsen erkend door de
wet van 1990, Beheersorganen, landsbonden, samenwerking met RIZIV. (vorm & structuur). Mutualiteit
als organiseren: Hervormingen in financiering (wet op financiële verantwoordelijkheid 1994-1995),
Digitalisering en samenwerking met het IMA (dataplatform) (evolutie). In een health systems benadering zien
we de mutualiteit als één component van het bredere gezondheidszorgsysteem. Mutualiteiten vervullen
de functie van sociale bescherming binnen het systeem. Ze interageren met andere componenten: RIZIV,
zorgverleners, patiënten, overheid. De samenhang tussen organisatie (structuur) en organiseren
(proces) bepaalt mede hoe effectief het systeem werkt.
10. Hoe moeten we de rol van het Riziv begrijpen binnen het Belgisch systeem van de gezondheidszorg?
Leg de geschiedenis en organisatie van het Riziv uit?
Het RIZIV is een autonome federale overheidsinstelling, opgericht om het Belgische systeem van verplichte
ziekte- en invaliditeitsverzekering (ZIV) te beheren, controleren en financieren. Opdrachten: zie doc.
Geschiedenis: Voor WOII: Er bestonden al onderlinge hulpkassen en ziekenfondsen, maar er was nog geen
uniforme verplichting.
1944 – Pact van sociale solidariteit:
De basis voor de Belgische verzorgingsstaat en sociale zekerheid werd gelegd. Idee: solidariteit tussen actieven
en niet-actieven, met verplichte bijdragen. Het basismanifest van de Belgische welvaartstaat en de wet op de
sociale zekerheid, deze legde de basis voor ons sociaal zekerheidsstelsel. Het is een overeenkomst tussen
werkgevers, werknemers en de staat om de arbeidsvoorwaarden, loonprincipes, sociale rechten etc. (het
2
