1 - Incident Management
Wat is incidentmanagement?
Incidentmanagement (incidentenbeheer) is een gestructureerd proces waarbij incidenten
worden:
● geïdentificeerd
● geanalyseerd
● aangepakt
met als doel de impact te beperken en de continuïteit van diensten en processen te
waarborgen.
Een incident is een onverwachte of ongewenste gebeurtenis die schade kan veroorzaken aan
mensen, milieu, eigendommen of de organisatie.
Belangrijk:
Incidentmanagement is dynamisch. Het stopt niet na de noodsituatie of het incidentrapport.
Evaluatie en verbetering maken er een essentieel onderdeel van uit.
Waarom is evaluatie belangrijk?
Na elk incident moet er geëvalueerd worden om:
● de effectiviteit van de genomen maatregelen te beoordelen
● hiaten of tekortkomingen te ontdekken
● leerpunten om te zetten in concrete verbeteringen
Door continu te verbeteren:
● veiligheidscultuur versterkt
● de organisatie veerkrachtiger
Doelstellingen van incidentmanagement
1. Beschermen van mensenlevens, milieu en eigendommen
2. Waarborgen van de continuïteit van de organisatie
3. Voorkomen dat een incident escaleert naar een crisis
4. Leren uit incidenten om toekomstige risico’s te verminderen
Kernconcepten
Incident vs. Crisis
Incident
● Gebeurtenis die beheersbaar is met standaardprocedures.
● Operationeel niveau.
● Voorbeeld: brand in een kleine opslagruimte.
,Crisis
● Overschrijdt de capaciteit van standaardprocedures.
● Vereist een strategische en gecoördineerde aanpak.
● Grote maatschappelijke impact.
● Voorbeeld: explosie in een chemische fabriek met risico voor de omgeving.
Incidentenclassificatie
Incidenten worden ingedeeld op basis van ernst en impact:
1. Licht/klein incident
○ Kleine verstoring
○ Geen impact op omgeving
2. Matig incident
○ Enkele gewonden
○ Beperkte impact op omgeving of derden
3. Ernstig incident
○ Dodelijke slachtoffers
○ Grote impact op omgeving, milieu of economie
Plaats van incidentenbeheer binnen risicomanagement
Incidentenbeheer is een onderdeel van risicomanagement en speelt een rol in elke fase van
de risicocyclus.
De risicocyclus is een gestructureerd raamwerk om risico’s te:
● identificeren
● analyseren
● beheersen
● evalueren
● bijsturen
Incidentenbeheer is niet enkel reageren, maar ook:
● preventief plannen (procedures, actiekaarten, noodplannen)
● evalueren en verbeteren
● documenteren wat fout én wat goed liep
→ Incidentenbeheer speelt met andere woorden een rol in elke fase van de risicocyclus
,Incident management normering
Binnen de bedrijfswereld worden incidentprocessen vaak getoetst aan internationale normen
zoals:
ISO 31000
Deze norm:
● Geeft richtlijnen voor risicomanagement.
● Is toepasbaar op elke organisatie (ongeacht sector of grootte).
● Definieert risico als:
“Het effect van onzekerheid op doelstellingen.”
Belangrijk:
● Risico kan negatief zijn (verlies, schade).
● Risico kan ook positief zijn (kansen).
→ Bedrijven werken vaak systematisch volgens deze norm.
Bij overheden:
● Is een geïntegreerde aanpak minder ingeburgerd.
● Wordt risicobeheer niet altijd systematisch toegepast.
● Bestaat geen verplichte normering, maar ISO kan gevolgd worden.
Nationale risicoanalyse (België)
Het Nationaal Crisiscentrum voert om de drie jaar een nationale risicoanalyse uit:
De Belgische Nationale Risico Analyse (BNRA):
● Bepaalt de belangrijkste risico’s voor België.
● Gebeurt op gestructureerde en wetenschappelijke wijze.
● Gebaseerd op internationale benchmarking.
Twee belangrijke stappen:
1. Risico-identificatie
○ Is de definitie correct?
○ Zijn de scenario’s goed gekozen?
○ Wat zijn mogelijke oorzaken en gevolgen?
2. Risico-analyse
○ Wat is de waarschijnlijkheid?
○ Wat is de impact?
○ Wat is de invloed van klimaatverandering?
→ De BNRA vormt de eerste stap van de risicocyclus (identificatie en analyse).
De resultaten worden gebruikt voor:
, ● Opstellen van noodplannen
● Aanpassen van procedures
● Verbeteren van crisisbeheer
Vlaanderen en lokaal niveau
● Vlaanderen maakte een veiligheidsrapport met risico’s en maatregelen.
● Er is echter geen systematische, uniforme methodiek.
● Lokaal wordt vaak ad hoc gewerkt.
● Risicoanalyses hangen vaak af van ervaring of inschatting van de noodplancoördinator.
Conclusie: Er is meer uniformiteit in de bedrijfswereld dan bij overheden op lokaal niveau.
Rapportage
Belang van incidentenrapportage
Incidentenrapportage is het systematisch vastleggen van gegevens over een ramp of
crisis, inclusief:
● het verloop
● de respons
● de gevolgen
Het doel is een volledig overzicht te bieden voor operationele, juridische en beleidsmatige
doeleinden.
Het is een integraal onderdeel van risicomanagement en continue verbetering.
Door incidenten systematisch te analyseren kunnen organisaties:
● leren uit fouten
● risico’s beter beheersen
● toekomstige incidenten voorkomen
Doelstellingen
● Vastleggen van feiten voor een nauwkeurige reconstructie
● Ondersteunen van juridische of verzekeringsprocedures (bv. foto’s)
● Bevorderen van een lerende organisatiecultuur
● Identificeren van systemische risico’s en zwakke punten
Kerncomponenten van een incidentenrapport
Een goed incidentenrapport bevat:
1. Basisinformatie
● Datum, tijd, locatie en type incident
● Identificatie van betrokken personen
Wat is incidentmanagement?
Incidentmanagement (incidentenbeheer) is een gestructureerd proces waarbij incidenten
worden:
● geïdentificeerd
● geanalyseerd
● aangepakt
met als doel de impact te beperken en de continuïteit van diensten en processen te
waarborgen.
Een incident is een onverwachte of ongewenste gebeurtenis die schade kan veroorzaken aan
mensen, milieu, eigendommen of de organisatie.
Belangrijk:
Incidentmanagement is dynamisch. Het stopt niet na de noodsituatie of het incidentrapport.
Evaluatie en verbetering maken er een essentieel onderdeel van uit.
Waarom is evaluatie belangrijk?
Na elk incident moet er geëvalueerd worden om:
● de effectiviteit van de genomen maatregelen te beoordelen
● hiaten of tekortkomingen te ontdekken
● leerpunten om te zetten in concrete verbeteringen
Door continu te verbeteren:
● veiligheidscultuur versterkt
● de organisatie veerkrachtiger
Doelstellingen van incidentmanagement
1. Beschermen van mensenlevens, milieu en eigendommen
2. Waarborgen van de continuïteit van de organisatie
3. Voorkomen dat een incident escaleert naar een crisis
4. Leren uit incidenten om toekomstige risico’s te verminderen
Kernconcepten
Incident vs. Crisis
Incident
● Gebeurtenis die beheersbaar is met standaardprocedures.
● Operationeel niveau.
● Voorbeeld: brand in een kleine opslagruimte.
,Crisis
● Overschrijdt de capaciteit van standaardprocedures.
● Vereist een strategische en gecoördineerde aanpak.
● Grote maatschappelijke impact.
● Voorbeeld: explosie in een chemische fabriek met risico voor de omgeving.
Incidentenclassificatie
Incidenten worden ingedeeld op basis van ernst en impact:
1. Licht/klein incident
○ Kleine verstoring
○ Geen impact op omgeving
2. Matig incident
○ Enkele gewonden
○ Beperkte impact op omgeving of derden
3. Ernstig incident
○ Dodelijke slachtoffers
○ Grote impact op omgeving, milieu of economie
Plaats van incidentenbeheer binnen risicomanagement
Incidentenbeheer is een onderdeel van risicomanagement en speelt een rol in elke fase van
de risicocyclus.
De risicocyclus is een gestructureerd raamwerk om risico’s te:
● identificeren
● analyseren
● beheersen
● evalueren
● bijsturen
Incidentenbeheer is niet enkel reageren, maar ook:
● preventief plannen (procedures, actiekaarten, noodplannen)
● evalueren en verbeteren
● documenteren wat fout én wat goed liep
→ Incidentenbeheer speelt met andere woorden een rol in elke fase van de risicocyclus
,Incident management normering
Binnen de bedrijfswereld worden incidentprocessen vaak getoetst aan internationale normen
zoals:
ISO 31000
Deze norm:
● Geeft richtlijnen voor risicomanagement.
● Is toepasbaar op elke organisatie (ongeacht sector of grootte).
● Definieert risico als:
“Het effect van onzekerheid op doelstellingen.”
Belangrijk:
● Risico kan negatief zijn (verlies, schade).
● Risico kan ook positief zijn (kansen).
→ Bedrijven werken vaak systematisch volgens deze norm.
Bij overheden:
● Is een geïntegreerde aanpak minder ingeburgerd.
● Wordt risicobeheer niet altijd systematisch toegepast.
● Bestaat geen verplichte normering, maar ISO kan gevolgd worden.
Nationale risicoanalyse (België)
Het Nationaal Crisiscentrum voert om de drie jaar een nationale risicoanalyse uit:
De Belgische Nationale Risico Analyse (BNRA):
● Bepaalt de belangrijkste risico’s voor België.
● Gebeurt op gestructureerde en wetenschappelijke wijze.
● Gebaseerd op internationale benchmarking.
Twee belangrijke stappen:
1. Risico-identificatie
○ Is de definitie correct?
○ Zijn de scenario’s goed gekozen?
○ Wat zijn mogelijke oorzaken en gevolgen?
2. Risico-analyse
○ Wat is de waarschijnlijkheid?
○ Wat is de impact?
○ Wat is de invloed van klimaatverandering?
→ De BNRA vormt de eerste stap van de risicocyclus (identificatie en analyse).
De resultaten worden gebruikt voor:
, ● Opstellen van noodplannen
● Aanpassen van procedures
● Verbeteren van crisisbeheer
Vlaanderen en lokaal niveau
● Vlaanderen maakte een veiligheidsrapport met risico’s en maatregelen.
● Er is echter geen systematische, uniforme methodiek.
● Lokaal wordt vaak ad hoc gewerkt.
● Risicoanalyses hangen vaak af van ervaring of inschatting van de noodplancoördinator.
Conclusie: Er is meer uniformiteit in de bedrijfswereld dan bij overheden op lokaal niveau.
Rapportage
Belang van incidentenrapportage
Incidentenrapportage is het systematisch vastleggen van gegevens over een ramp of
crisis, inclusief:
● het verloop
● de respons
● de gevolgen
Het doel is een volledig overzicht te bieden voor operationele, juridische en beleidsmatige
doeleinden.
Het is een integraal onderdeel van risicomanagement en continue verbetering.
Door incidenten systematisch te analyseren kunnen organisaties:
● leren uit fouten
● risico’s beter beheersen
● toekomstige incidenten voorkomen
Doelstellingen
● Vastleggen van feiten voor een nauwkeurige reconstructie
● Ondersteunen van juridische of verzekeringsprocedures (bv. foto’s)
● Bevorderen van een lerende organisatiecultuur
● Identificeren van systemische risico’s en zwakke punten
Kerncomponenten van een incidentenrapport
Een goed incidentenrapport bevat:
1. Basisinformatie
● Datum, tijd, locatie en type incident
● Identificatie van betrokken personen
