Les 1. risicobeleid
Waarom aandacht voor veiligheid
Als mensen in gevaar zijn dan gaan ze niet radicaal bezig zijn met zelfreflectie, wat nog willen
bereiken, meer bezig met eten, drinken, ..
● Behoefte aan veiligheid is een basisbehoefte
1. Maslow - amerikaanse psycholoog pyramide van basis naar groei
- Primaire basisbehoefte
Dit zijn de belangrijkste levensbehoeften zoals eten, drinken, slaap en rust. Zonder deze kan
een mens niet overleven.
- Bestaanszekerheid
Behoefte aan veiligheid en stabiliteit, zoals een vast inkomen, een veilige woonplek en
gezondheid.
- Sociale behoefte
De behoefte aan vriendschap, liefde, verbondenheid en het gevoel ergens bij te horen.
- Erkenning
De behoefte aan waardering, respect en zelfvertrouwen. Mensen willen gezien worden en iets
betekenen.
- Zelfontwikkeling
De hoogste behoefte: jezelf ontwikkelen, je talenten benutten en doen wat echt bij je past.
2. Nood aan regelmaat, orde, stabiliteit, rust, voorspelbaarheid
→ vertrouwen
3. Basic trust
,→ Vertrouwen in overheid, bepaalde mensen soms niet bv terreurdreigen kan je niet op
rekenen dus verbreekt dat
● Rol van de overheid
Belgische grondwet?
→ niet echt iets neergeschreven op recht voor veiligheid
Wel in:
- EVRM: art.6 Recht op vrijheid én veiligheid
Sinds 1998 bindend voor alle leden van de Raad van Europa
- Verdrag betreffende de Europese Unie (art.29)
“Het doel van de unie is erin gelegen de burgers in een ruimte van vrijheid, veiligheid en
rechtvaardigheid een hoog niveau van zekerheid te verschaffen”
Integrale veiligheid
Op vlak van crisisbeheer:
→ 2 manieren aanpakken
1. Integrale aanpak
- Proactie - bestrijding
- Preventie - nazorg
- preparatie
2. Multidisciplinaire aanpak
→ niet 1 dienst die verantwoordelijk is voor nood en interventieplanning, het samenwerken van
verschillende disciplines
proactie
- Wegnemen van structurele oorzaken
ter voorkoming van ontstaan van risico’s
Bv. Ruimtelijke ordening, infrastructuur, verbod op bepaalde activiteiten
- gevaarlijke situaties uit te sluiten of tot een minimum te herleiden
= niet aanvaarden van risico’s
“Beter voorkomen dan genezen”
Maar je kan niet alles voorkomen met proactie
Preventie
Restrisico's zo klein mogelijk houden
,Gevolgen van incidenten beperken
→ maatregelen nemen
Vb. vaccinaties, brandveiligheidsvoorschriften, ..
Maar: risico’s blijven bestaan en zware ongevallen kunnen zich steeds voordoen
preparatie
voorbereiden op de bestrijding van ongevallen en rampen
Planvorming→ We maken plannen op verschillende niveaus
Oefenen → zijn onze diensten voldoende voorbereidt
opleiden
aanschaf juist materiaal
→ Alle maatregelen die gemaakt zijn komen in de praktijk
Op dit punt kan het zijn dat bepaalde zaken herschreven moeten worden omdat het niet goed
lukt of bepaalde omstandigheden
Bestrijding
● Aanpak van onveilige situatie gaat van start
Hulpverlening worden uitgevoerd
Gelijktijdig groot aantal activiteiten en processen
Coordinatie
→ Op dit punt komen ze allemaal op terrein en moeten samenwerken
Het vraagt een mate van coördinatie omdat iedereen een andere achtergrond heeft van werken
● Uitgaan van bestaande procedures voor interventie
● Onvermijdelijke chaos (iedere ramp brengt chaos)
Gestructureerde, gecoördineerde multidisciplinaire interventie
→ Hoe sneller het gestructureerd komt hoe rapper het opgelost geraakt
Nazorg
● Sluitstuk
→ Terugkeer naar normale situatie
→ Medische / psychosociale hulp aan slachtoffers en verwanten
● Aandacht voor hulpverleners zelf
→ Afhandeling schade en juridische gevolgen
→ Verantwoording door bestuurders
→ Evaluatie (en bijsturing van het risicobeleid/noodplanning)
Risicobeleid:
Voorkomen en beperken van risico’s (en gevolgen) die kunnen leiden tot noodsituaties
Risicobeleid situeert tussen proactie en preventie
, ● Kernopdracht van Overheid
→ Ruimtelijke ordening, vergunningen, gezondheidsbeleid…
→ Overheid is verantwoordelijk voor algemene beleidsontwikkeling
→ Complexiteit staatsstructuur
Rampenbestrijding of noodbeheer
● Multidisciplinaire activiteit
Preparatie = centraal
→ het schrijven van noodplannen
→ afstemming op risicobeleid ( alles wat voor de noodsituatie gaat plaatsvinden)
Crisisbeheer
● Rampenbestrijding + risicobeleid
● Bestrijkt de volledige veiligheidsketen
Waarom aandacht voor veiligheid
Als mensen in gevaar zijn dan gaan ze niet radicaal bezig zijn met zelfreflectie, wat nog willen
bereiken, meer bezig met eten, drinken, ..
● Behoefte aan veiligheid is een basisbehoefte
1. Maslow - amerikaanse psycholoog pyramide van basis naar groei
- Primaire basisbehoefte
Dit zijn de belangrijkste levensbehoeften zoals eten, drinken, slaap en rust. Zonder deze kan
een mens niet overleven.
- Bestaanszekerheid
Behoefte aan veiligheid en stabiliteit, zoals een vast inkomen, een veilige woonplek en
gezondheid.
- Sociale behoefte
De behoefte aan vriendschap, liefde, verbondenheid en het gevoel ergens bij te horen.
- Erkenning
De behoefte aan waardering, respect en zelfvertrouwen. Mensen willen gezien worden en iets
betekenen.
- Zelfontwikkeling
De hoogste behoefte: jezelf ontwikkelen, je talenten benutten en doen wat echt bij je past.
2. Nood aan regelmaat, orde, stabiliteit, rust, voorspelbaarheid
→ vertrouwen
3. Basic trust
,→ Vertrouwen in overheid, bepaalde mensen soms niet bv terreurdreigen kan je niet op
rekenen dus verbreekt dat
● Rol van de overheid
Belgische grondwet?
→ niet echt iets neergeschreven op recht voor veiligheid
Wel in:
- EVRM: art.6 Recht op vrijheid én veiligheid
Sinds 1998 bindend voor alle leden van de Raad van Europa
- Verdrag betreffende de Europese Unie (art.29)
“Het doel van de unie is erin gelegen de burgers in een ruimte van vrijheid, veiligheid en
rechtvaardigheid een hoog niveau van zekerheid te verschaffen”
Integrale veiligheid
Op vlak van crisisbeheer:
→ 2 manieren aanpakken
1. Integrale aanpak
- Proactie - bestrijding
- Preventie - nazorg
- preparatie
2. Multidisciplinaire aanpak
→ niet 1 dienst die verantwoordelijk is voor nood en interventieplanning, het samenwerken van
verschillende disciplines
proactie
- Wegnemen van structurele oorzaken
ter voorkoming van ontstaan van risico’s
Bv. Ruimtelijke ordening, infrastructuur, verbod op bepaalde activiteiten
- gevaarlijke situaties uit te sluiten of tot een minimum te herleiden
= niet aanvaarden van risico’s
“Beter voorkomen dan genezen”
Maar je kan niet alles voorkomen met proactie
Preventie
Restrisico's zo klein mogelijk houden
,Gevolgen van incidenten beperken
→ maatregelen nemen
Vb. vaccinaties, brandveiligheidsvoorschriften, ..
Maar: risico’s blijven bestaan en zware ongevallen kunnen zich steeds voordoen
preparatie
voorbereiden op de bestrijding van ongevallen en rampen
Planvorming→ We maken plannen op verschillende niveaus
Oefenen → zijn onze diensten voldoende voorbereidt
opleiden
aanschaf juist materiaal
→ Alle maatregelen die gemaakt zijn komen in de praktijk
Op dit punt kan het zijn dat bepaalde zaken herschreven moeten worden omdat het niet goed
lukt of bepaalde omstandigheden
Bestrijding
● Aanpak van onveilige situatie gaat van start
Hulpverlening worden uitgevoerd
Gelijktijdig groot aantal activiteiten en processen
Coordinatie
→ Op dit punt komen ze allemaal op terrein en moeten samenwerken
Het vraagt een mate van coördinatie omdat iedereen een andere achtergrond heeft van werken
● Uitgaan van bestaande procedures voor interventie
● Onvermijdelijke chaos (iedere ramp brengt chaos)
Gestructureerde, gecoördineerde multidisciplinaire interventie
→ Hoe sneller het gestructureerd komt hoe rapper het opgelost geraakt
Nazorg
● Sluitstuk
→ Terugkeer naar normale situatie
→ Medische / psychosociale hulp aan slachtoffers en verwanten
● Aandacht voor hulpverleners zelf
→ Afhandeling schade en juridische gevolgen
→ Verantwoording door bestuurders
→ Evaluatie (en bijsturing van het risicobeleid/noodplanning)
Risicobeleid:
Voorkomen en beperken van risico’s (en gevolgen) die kunnen leiden tot noodsituaties
Risicobeleid situeert tussen proactie en preventie
, ● Kernopdracht van Overheid
→ Ruimtelijke ordening, vergunningen, gezondheidsbeleid…
→ Overheid is verantwoordelijk voor algemene beleidsontwikkeling
→ Complexiteit staatsstructuur
Rampenbestrijding of noodbeheer
● Multidisciplinaire activiteit
Preparatie = centraal
→ het schrijven van noodplannen
→ afstemming op risicobeleid ( alles wat voor de noodsituatie gaat plaatsvinden)
Crisisbeheer
● Rampenbestrijding + risicobeleid
● Bestrijkt de volledige veiligheidsketen
