Opvoeding en Maatschappij
Inhoud
Hoorcollege 1: Ver van de boom (11/09)........................................................................2
Hervormingen in de jeugdhulp....................................................................................2
Achterliggende pedagogische discussies....................................................................3
Solomon discussievragen:...........................................................................................5
Hoorcollege 2: Het kind als cultuur historische constructie (18/09).............................10
Stearns discussievragen:...........................................................................................14
Hoorcollege 3: medemenselijk opvoeden (25/09)........................................................19
De Winter discussievragen:.......................................................................................21
Hoorcollege 4: de Haan (02/10)....................................................................................26
Deel 1 Hyperintensieve opvoeding in de 21e eeuw...................................................26
Deel 2 nadruk op agency van kinderen in Native American......................................27
Deel 3: ‘Je opvoeding meenemen?’ De opvoeding van migrantengezinnen in
Nederland..................................................................................................................29
Stearns en de Haan discussievragen:.......................................................................30
Hoorcollege 5: Cole (09/10)..........................................................................................32
Bio-medisch referentiekader.....................................................................................33
Psychiatrische ontwrichting en herstel......................................................................33
Herstel bevorderen: herstel ondersteunende zorg....................................................34
Leuven en Razzaque&Stockmann discussievragen:..................................................36
Hoorcollege 6: Pollaert (16/10).....................................................................................37
Deel 1 Disability 101.................................................................................................37
Deel 2 geschiedenis van handicap in Nederland.......................................................38
Deel 3 Handicap vandaag de dag.............................................................................39
Mari discussievragen:................................................................................................40
Hoorcollege 7: (23/10)..................................................................................................41
Filosofische vraag: wie heeft een beperking?............................................................41
Emancipatie van doven en slechthorenden..............................................................42
Diagnostiek en behandeling......................................................................................43
Ziekte of identiteit?...................................................................................................43
Foster&Kinuthia en Solomon discussievragen:..........................................................44
1
,Hoorcollege 1: Ver van de boom (11/09)
- Hoe gaan we in de huidige samenleving en cultuur om met kinderen en
jongeren die zich ‘anders’ ontwikkelen?
- Welke rol spelen professionele hulpverleners in deze processen?
- Welk beleid wordt ten aanzien van kinderen en hun opvoeders gevoerd?
- Welke invloed heeft een ‘afwijkende’ ontwikkeling op de opvoeding, binnen en
buiten het gezin?
Hervormingen in de jeugdhulp
Veel veranderingen in sociaal domein t.a.v. onderwijs, zorg, werk en jeugdhulp
- WMO 2007 ‘recht op hulp’ uit de Wet maatschappelijke ondersteuning
- Welzijn Nieuwe Stijl 2010 na de evaluatie van 4 jaar Wmo. Het doel was een
nieuwe impuls geven aan de invulling van de Wmo. Om zo de zelfredzaamheid
en participatie van burgers te vergroten.
- Decentralisatie overheidstaken naar gemeenten 2015
Waaronder: transitie jeugdzorg
Aanleiding:
1. Gemeente staat dichter bij jeugd en opvoeders
2. Steun aanbieden vanuit 1 financieringsstroom
Verbouwen en vernieuwen: Transformatie doelen, ofwel de inhoudelijke
overwegingen:
1. Preventie en uitgaan van eigen mogelijkheden
2. Demedicaliseren, ontzorgen en normaliseren
3. Tijdig passende hulp
4. Eén gezin, één plan, één
regisseur
5. Meer ruimte voor professionals
Transitie en transformatie van de
jeugdhulp
Decentralisatie = uitvoering van en verantwoordelijkheid voor wetten en regels
wordt verplaatst van hogere naar lagere bestuurslaag overheveling van taken van
rijk en provincie naar gemeenten
2
,Transitie = veranderen van het huidige ‘stelsel’ (regels, wetten, financiële
verhoudingen) om tot de gewenste veranderingen te komen vernieuwing van de
structuur
Transformatie = realiseren van beoogde inhoudelijke effecten van de stelselwijziging
vernieuwen van de inhoud
Risico: ondanks goede intenties verdwijnt de transformatie naar de achtergrond en
stelselvernieuwing wordt gerealiseerd zonder dat de gewenste inhoudelijke
veranderingen
- Daarom is het belangrijk om dit transformatieproces te ‘voeden’ en
‘ondersteunen’
Onderliggende principes van de hervorming: ontzorgen en normaliseren
- Elk gezin heeft vragen over de opvoeding
- Meestal komen gezinnen daar uit, al dan niet met ondersteuning van sociale of
professionele omgeving
- Soms meer professionele ondersteuning nodig
- Opvoedvragen groeien te snel uit tot opvoedproblemen
Ontzorgen = het versterken van de ‘eigen kracht’ (veerkracht) en het activeren en
benutten van sociale netwerken
Normaliseren = tegengaan van onnodig problematiseren en etiketteren
Een sterke pedagogische ‘civil society’
‘veiligeheidsbeleid’ ipv gezinsbeleid
- Beweging is te verklaren vanuit een samenleving waarin afwijkend gedrag en
risico’s steeds minder geaccepteerd zijn
- Spagaat in ingrijpen vs. Afstand houden
Risico signalering actief opsporen van hulpvragen doorverwijzen
- Gevolg: specialisten aan de slag met opvoedvragen meer persoonlijke nabije
contact van de pedagogische omgeving naar de achtergrond geraakt
Specialisten vs. Generalisten ?
Achterliggende pedagogische discussies
Zijn afwijkingen een identiteit of een effect? Hangt af van de definitie:
1. Klinisch (medisch) model = afwijking is een stoornis en moet zoveel mogelijk
verholpen worden met oog op deelname aan de samenleving ‘leiden moet
verlicht worden’ = Human vision
3
, 2. Acceptatie (identiteits-) model = afwijking is identiteit en moet
geaccepteerd worden in de samenleving, kind en ouders moeten ondersteund
worden ‘diversiteit hoort bij de samenleving = Social vision
Solomon verwijst naar ‘normalisation’ = het normaliseren/fixen van de problemen
dit is ongelijk aan het normaliseren van eerder in dit HC bij RMO
De laatste downer is er nog ruimte voor inperfectie
Prenatale diagnostiek = het opsporen van aangeboren vof erfelijke afwijkingen bij
het ongeboren kind
- Vruchtwaterpunctie = in de baarmoeder Bij een vruchtwaterpunctie wordt
er vruchtwater uit de baarmoeder gehaald om cellen uit het vruchtwater te
onderzoeken. Met deze test wordt vastgesteld of de baby een
chromosoomafwijking heeft, zoals het syndroom van Down. Ook kan er worden
vastgesteld of de baby een aangeboren afwijking heeft, zoals een open
ruggetje.
o Iets kleinere kans op een miskraam dan bij een vlokkentest
- Vlokkentest = in de placenta Bij een vlokkentest wordt er een heel klein
stukje placentaweefsel weggenomen. Dit weefsel ziet er vlokkerig uit, vandaar
de naam vlokkentest. Met onderzoek van het weefsel kan worden gekeken of
een baby een chromosoomafwijking heeft, zoals het syndroom van Down.
o De betrouwbaarheid van het chromosoomonderzoek bij de vlokkentest is
iets minder groot dan die bij de vruchtwaterpunctie.
- NIPT = Niet Invasieve Prenatale Test = bloedafname om het DNA van het
ongeboren te zien
o Veiliger dan vruchtwaterpunctie en vlokkentest (geen verhoogd risico op
miskraam)
o Betrouwbaarheid hoog maar geen 100% Indien uitslag afwijkend,
bestaat kans dat kind toch geen trisomie heeft
vlokkentest/vruchtwaterpunctie om uitsluitsel te geven
o Sinds 2017 in NL beschikbaar voor alle zwangere vrouwen
Ethische discussie waarom zou je dit wel of niet doen?
Overkoepelend cursusleerdoel: ontwikkelen attitude over omgaan met afwijkend
gedrag vanuit rol als
toekomstig academisch geschoold pedagoog
- Diversiteit hoort bij de samenleving
o In je werk kom je jeugdigen en ouders tegen die afwijken van ‘de norm’
o Dat vraagt om een open, nieuwsgierige en positieve basishouding
- Niet bagatelliseren of problematiseren
4
Inhoud
Hoorcollege 1: Ver van de boom (11/09)........................................................................2
Hervormingen in de jeugdhulp....................................................................................2
Achterliggende pedagogische discussies....................................................................3
Solomon discussievragen:...........................................................................................5
Hoorcollege 2: Het kind als cultuur historische constructie (18/09).............................10
Stearns discussievragen:...........................................................................................14
Hoorcollege 3: medemenselijk opvoeden (25/09)........................................................19
De Winter discussievragen:.......................................................................................21
Hoorcollege 4: de Haan (02/10)....................................................................................26
Deel 1 Hyperintensieve opvoeding in de 21e eeuw...................................................26
Deel 2 nadruk op agency van kinderen in Native American......................................27
Deel 3: ‘Je opvoeding meenemen?’ De opvoeding van migrantengezinnen in
Nederland..................................................................................................................29
Stearns en de Haan discussievragen:.......................................................................30
Hoorcollege 5: Cole (09/10)..........................................................................................32
Bio-medisch referentiekader.....................................................................................33
Psychiatrische ontwrichting en herstel......................................................................33
Herstel bevorderen: herstel ondersteunende zorg....................................................34
Leuven en Razzaque&Stockmann discussievragen:..................................................36
Hoorcollege 6: Pollaert (16/10).....................................................................................37
Deel 1 Disability 101.................................................................................................37
Deel 2 geschiedenis van handicap in Nederland.......................................................38
Deel 3 Handicap vandaag de dag.............................................................................39
Mari discussievragen:................................................................................................40
Hoorcollege 7: (23/10)..................................................................................................41
Filosofische vraag: wie heeft een beperking?............................................................41
Emancipatie van doven en slechthorenden..............................................................42
Diagnostiek en behandeling......................................................................................43
Ziekte of identiteit?...................................................................................................43
Foster&Kinuthia en Solomon discussievragen:..........................................................44
1
,Hoorcollege 1: Ver van de boom (11/09)
- Hoe gaan we in de huidige samenleving en cultuur om met kinderen en
jongeren die zich ‘anders’ ontwikkelen?
- Welke rol spelen professionele hulpverleners in deze processen?
- Welk beleid wordt ten aanzien van kinderen en hun opvoeders gevoerd?
- Welke invloed heeft een ‘afwijkende’ ontwikkeling op de opvoeding, binnen en
buiten het gezin?
Hervormingen in de jeugdhulp
Veel veranderingen in sociaal domein t.a.v. onderwijs, zorg, werk en jeugdhulp
- WMO 2007 ‘recht op hulp’ uit de Wet maatschappelijke ondersteuning
- Welzijn Nieuwe Stijl 2010 na de evaluatie van 4 jaar Wmo. Het doel was een
nieuwe impuls geven aan de invulling van de Wmo. Om zo de zelfredzaamheid
en participatie van burgers te vergroten.
- Decentralisatie overheidstaken naar gemeenten 2015
Waaronder: transitie jeugdzorg
Aanleiding:
1. Gemeente staat dichter bij jeugd en opvoeders
2. Steun aanbieden vanuit 1 financieringsstroom
Verbouwen en vernieuwen: Transformatie doelen, ofwel de inhoudelijke
overwegingen:
1. Preventie en uitgaan van eigen mogelijkheden
2. Demedicaliseren, ontzorgen en normaliseren
3. Tijdig passende hulp
4. Eén gezin, één plan, één
regisseur
5. Meer ruimte voor professionals
Transitie en transformatie van de
jeugdhulp
Decentralisatie = uitvoering van en verantwoordelijkheid voor wetten en regels
wordt verplaatst van hogere naar lagere bestuurslaag overheveling van taken van
rijk en provincie naar gemeenten
2
,Transitie = veranderen van het huidige ‘stelsel’ (regels, wetten, financiële
verhoudingen) om tot de gewenste veranderingen te komen vernieuwing van de
structuur
Transformatie = realiseren van beoogde inhoudelijke effecten van de stelselwijziging
vernieuwen van de inhoud
Risico: ondanks goede intenties verdwijnt de transformatie naar de achtergrond en
stelselvernieuwing wordt gerealiseerd zonder dat de gewenste inhoudelijke
veranderingen
- Daarom is het belangrijk om dit transformatieproces te ‘voeden’ en
‘ondersteunen’
Onderliggende principes van de hervorming: ontzorgen en normaliseren
- Elk gezin heeft vragen over de opvoeding
- Meestal komen gezinnen daar uit, al dan niet met ondersteuning van sociale of
professionele omgeving
- Soms meer professionele ondersteuning nodig
- Opvoedvragen groeien te snel uit tot opvoedproblemen
Ontzorgen = het versterken van de ‘eigen kracht’ (veerkracht) en het activeren en
benutten van sociale netwerken
Normaliseren = tegengaan van onnodig problematiseren en etiketteren
Een sterke pedagogische ‘civil society’
‘veiligeheidsbeleid’ ipv gezinsbeleid
- Beweging is te verklaren vanuit een samenleving waarin afwijkend gedrag en
risico’s steeds minder geaccepteerd zijn
- Spagaat in ingrijpen vs. Afstand houden
Risico signalering actief opsporen van hulpvragen doorverwijzen
- Gevolg: specialisten aan de slag met opvoedvragen meer persoonlijke nabije
contact van de pedagogische omgeving naar de achtergrond geraakt
Specialisten vs. Generalisten ?
Achterliggende pedagogische discussies
Zijn afwijkingen een identiteit of een effect? Hangt af van de definitie:
1. Klinisch (medisch) model = afwijking is een stoornis en moet zoveel mogelijk
verholpen worden met oog op deelname aan de samenleving ‘leiden moet
verlicht worden’ = Human vision
3
, 2. Acceptatie (identiteits-) model = afwijking is identiteit en moet
geaccepteerd worden in de samenleving, kind en ouders moeten ondersteund
worden ‘diversiteit hoort bij de samenleving = Social vision
Solomon verwijst naar ‘normalisation’ = het normaliseren/fixen van de problemen
dit is ongelijk aan het normaliseren van eerder in dit HC bij RMO
De laatste downer is er nog ruimte voor inperfectie
Prenatale diagnostiek = het opsporen van aangeboren vof erfelijke afwijkingen bij
het ongeboren kind
- Vruchtwaterpunctie = in de baarmoeder Bij een vruchtwaterpunctie wordt
er vruchtwater uit de baarmoeder gehaald om cellen uit het vruchtwater te
onderzoeken. Met deze test wordt vastgesteld of de baby een
chromosoomafwijking heeft, zoals het syndroom van Down. Ook kan er worden
vastgesteld of de baby een aangeboren afwijking heeft, zoals een open
ruggetje.
o Iets kleinere kans op een miskraam dan bij een vlokkentest
- Vlokkentest = in de placenta Bij een vlokkentest wordt er een heel klein
stukje placentaweefsel weggenomen. Dit weefsel ziet er vlokkerig uit, vandaar
de naam vlokkentest. Met onderzoek van het weefsel kan worden gekeken of
een baby een chromosoomafwijking heeft, zoals het syndroom van Down.
o De betrouwbaarheid van het chromosoomonderzoek bij de vlokkentest is
iets minder groot dan die bij de vruchtwaterpunctie.
- NIPT = Niet Invasieve Prenatale Test = bloedafname om het DNA van het
ongeboren te zien
o Veiliger dan vruchtwaterpunctie en vlokkentest (geen verhoogd risico op
miskraam)
o Betrouwbaarheid hoog maar geen 100% Indien uitslag afwijkend,
bestaat kans dat kind toch geen trisomie heeft
vlokkentest/vruchtwaterpunctie om uitsluitsel te geven
o Sinds 2017 in NL beschikbaar voor alle zwangere vrouwen
Ethische discussie waarom zou je dit wel of niet doen?
Overkoepelend cursusleerdoel: ontwikkelen attitude over omgaan met afwijkend
gedrag vanuit rol als
toekomstig academisch geschoold pedagoog
- Diversiteit hoort bij de samenleving
o In je werk kom je jeugdigen en ouders tegen die afwijken van ‘de norm’
o Dat vraagt om een open, nieuwsgierige en positieve basishouding
- Niet bagatelliseren of problematiseren
4
