Ontwikkelingspsychologie
Aantekeningen
Tentamenstof
- Hele boek Experience Human Development
- PowerPoint (na afloop pas op brightspace), collegestof en
filmmateriaal
Geschiedenis
- De trap des ouderdom
- Vroeger vooral boeken over de ontwikkeling in de kindertijd, nu ook
van de hele levensloop
Menselijke ontwikkeling
Wetenschappelijke studie van processen van verandering en stabiliteit
gedurende de gehele menselijke levensduur.
Levensduurontwikkeling
Concept van menselijke ontwikkeling als een levenslang proces, dat
wetenschappelijk bestudeerd kan worden.
De levensloop als sociale constructie
- Het product van een specifieke cultuur en samenleving: bijvoorbeeld
het concept van de kindertijd of adolescentie
- Elke fase is verbonden met cultuurspecifieke verwachtingen,
beperkingen, rechten en plichten
- De ontwikkelingspsychologie is zelf het product van een specifieke
historische en culturele ontwikkeling
,De menselijke ontwikkeling
Het proces van de ontwikkeling:
- Stapsgewijs: stadia of fasen (kwalitatieve verandering) > discontinu
- Geleidelijk: vloeiend (kwantitatieve verandering) > continu
De oorzaken van ontwikkeling:
- Biologisch bepaald (nature)
- Omgevingsinvloeden (nurture)
Complex samenspel tussen nature en nurture
Bestudering van de menselijke ontwikkeling:
- Domeinen van ontwikkeling
o Fysiek (motoriek, brein...)
o Cognitief (denken, taal…)
o Psychosociaal (persoonlijkheid, interactie…)
Cognitieve ontwikkeling
- Patroon van verandering in mentale vermogens, zoals
leren, aandacht, geheugen, taal, denken, redeneren
en creativiteit.
Psychosocialeontwikkeling
- (1) Patroon van verandering in emoties,
persoonlijkheid en sociale relaties. (2) In Eriksons
achtfasentheorie, het sociaal en cultureel beïnvloede
proces van ontwikkeling van het ego, of zelf.
Sociale constructie
- Een concept of praktijk die natuurlijk en voor de hand
liggend lijkt voor degenen die het accepteren, maar
die in werkelijkheid een uitvinding is van een
bepaalde cultuur of samenleving.
- Benadering van ontwikkeling
o Beschrijven (wat- gedragsbeschrijving, ethologie (kijken naar
het gedrag van dieren), observatie)
o Verklaren (waarom – experimenteel, natuurwetenschappelijk)
o Voorspellen (waar gaat de ontwikkeling naar toe)
o Interventie (hoe kunnen we ingrijpen in de ontwikkeling)
- Algemene ontwikkeling vs individuele verschillen
- Van kinderpsychologie naar levenslooppsychologie
,Contexten van ontwikkeling
- Het gezin: soorten gezinnen (kerngezin, samengesteld gezin,
uitgebreid gezin)
o Kerngezin
Twee-generatie verwantschaps-, economische en
huishoudelijke eenheid bestaande uit een of twee ouders
en hun biologische kinderen, geadopteerde kinderen of
stiefkinderen.
o Uitgebreide familie
Multigenerationeel verwantschapsnetwerk van ouders,
kinderen en andere verwanten, soms samenwonend in
een uitgebreid-familiehuishouden.
o Polygamie
Gezinsstructuur waarin één partner, meestal een man,
getrouwd is met meer dan één partner.
- Socio-economische status (SES) > Combinatie van economische en
sociale factoren die een individu of gezin beschrijven, waaronder
inkomen, opleiding en beroep.
- Cultuur
- Etniciteit (en ras)
- Historische context
- Risicofactoren
- Omstandigheden die de kans op een negatieve ontwikkelingsuitslag
vergroten.
Cultuur
- De totale manier van leven van een samenleving of groep, inclusief
gewoonten, tradities, overtuigingen, waarden, taal en fysieke
producten - allemaal aangeleerd gedrag, doorgegeven van ouders
op kinderen.
, Invloedenmodel van de ontwikkeling
Normatief (leeftijdgebonden of historisch)
- Kenmerk van een gebeurtenis die op een
Vergelijkbare manier plaatsvindt voor de
Meeste mensen in een groep.
Interactieproces
Niet-normatief
- Kenmerk van een ongewone gebeurtenis
die een bepaalde persoon overkomt of een
typische gebeurtenis die plaatsvindt op een
ongewoon moment in het leven.
Cohort
- Een groep mensen die rond dezelfde tijd geboren is.
Timing van invloeden
- Imprinting: Pas uitgekomen gansjes volgen instinctief het eerste
bewegende voorwerp dat ze zien, of het nu een soortgenoot is of
niet
- Kritische periode: periode waarin bepaalde gebeurtenissen (of de
aanwezigheid daarvan) zijn ontwikkelingseffect heeft
- Sensitieve periode: periode waarin de gevoeligheid voor bepaalde
ervaringen groot/groter
- Genie
De principes van de levensloopontwikkelingsbenadering omvatten de
stellingen dat
1. Ontwikkeling levenslang is
2. Ontwikkeling multidimensionaal is
3. Ontwikkeling multidirectioneel is
Aantekeningen
Tentamenstof
- Hele boek Experience Human Development
- PowerPoint (na afloop pas op brightspace), collegestof en
filmmateriaal
Geschiedenis
- De trap des ouderdom
- Vroeger vooral boeken over de ontwikkeling in de kindertijd, nu ook
van de hele levensloop
Menselijke ontwikkeling
Wetenschappelijke studie van processen van verandering en stabiliteit
gedurende de gehele menselijke levensduur.
Levensduurontwikkeling
Concept van menselijke ontwikkeling als een levenslang proces, dat
wetenschappelijk bestudeerd kan worden.
De levensloop als sociale constructie
- Het product van een specifieke cultuur en samenleving: bijvoorbeeld
het concept van de kindertijd of adolescentie
- Elke fase is verbonden met cultuurspecifieke verwachtingen,
beperkingen, rechten en plichten
- De ontwikkelingspsychologie is zelf het product van een specifieke
historische en culturele ontwikkeling
,De menselijke ontwikkeling
Het proces van de ontwikkeling:
- Stapsgewijs: stadia of fasen (kwalitatieve verandering) > discontinu
- Geleidelijk: vloeiend (kwantitatieve verandering) > continu
De oorzaken van ontwikkeling:
- Biologisch bepaald (nature)
- Omgevingsinvloeden (nurture)
Complex samenspel tussen nature en nurture
Bestudering van de menselijke ontwikkeling:
- Domeinen van ontwikkeling
o Fysiek (motoriek, brein...)
o Cognitief (denken, taal…)
o Psychosociaal (persoonlijkheid, interactie…)
Cognitieve ontwikkeling
- Patroon van verandering in mentale vermogens, zoals
leren, aandacht, geheugen, taal, denken, redeneren
en creativiteit.
Psychosocialeontwikkeling
- (1) Patroon van verandering in emoties,
persoonlijkheid en sociale relaties. (2) In Eriksons
achtfasentheorie, het sociaal en cultureel beïnvloede
proces van ontwikkeling van het ego, of zelf.
Sociale constructie
- Een concept of praktijk die natuurlijk en voor de hand
liggend lijkt voor degenen die het accepteren, maar
die in werkelijkheid een uitvinding is van een
bepaalde cultuur of samenleving.
- Benadering van ontwikkeling
o Beschrijven (wat- gedragsbeschrijving, ethologie (kijken naar
het gedrag van dieren), observatie)
o Verklaren (waarom – experimenteel, natuurwetenschappelijk)
o Voorspellen (waar gaat de ontwikkeling naar toe)
o Interventie (hoe kunnen we ingrijpen in de ontwikkeling)
- Algemene ontwikkeling vs individuele verschillen
- Van kinderpsychologie naar levenslooppsychologie
,Contexten van ontwikkeling
- Het gezin: soorten gezinnen (kerngezin, samengesteld gezin,
uitgebreid gezin)
o Kerngezin
Twee-generatie verwantschaps-, economische en
huishoudelijke eenheid bestaande uit een of twee ouders
en hun biologische kinderen, geadopteerde kinderen of
stiefkinderen.
o Uitgebreide familie
Multigenerationeel verwantschapsnetwerk van ouders,
kinderen en andere verwanten, soms samenwonend in
een uitgebreid-familiehuishouden.
o Polygamie
Gezinsstructuur waarin één partner, meestal een man,
getrouwd is met meer dan één partner.
- Socio-economische status (SES) > Combinatie van economische en
sociale factoren die een individu of gezin beschrijven, waaronder
inkomen, opleiding en beroep.
- Cultuur
- Etniciteit (en ras)
- Historische context
- Risicofactoren
- Omstandigheden die de kans op een negatieve ontwikkelingsuitslag
vergroten.
Cultuur
- De totale manier van leven van een samenleving of groep, inclusief
gewoonten, tradities, overtuigingen, waarden, taal en fysieke
producten - allemaal aangeleerd gedrag, doorgegeven van ouders
op kinderen.
, Invloedenmodel van de ontwikkeling
Normatief (leeftijdgebonden of historisch)
- Kenmerk van een gebeurtenis die op een
Vergelijkbare manier plaatsvindt voor de
Meeste mensen in een groep.
Interactieproces
Niet-normatief
- Kenmerk van een ongewone gebeurtenis
die een bepaalde persoon overkomt of een
typische gebeurtenis die plaatsvindt op een
ongewoon moment in het leven.
Cohort
- Een groep mensen die rond dezelfde tijd geboren is.
Timing van invloeden
- Imprinting: Pas uitgekomen gansjes volgen instinctief het eerste
bewegende voorwerp dat ze zien, of het nu een soortgenoot is of
niet
- Kritische periode: periode waarin bepaalde gebeurtenissen (of de
aanwezigheid daarvan) zijn ontwikkelingseffect heeft
- Sensitieve periode: periode waarin de gevoeligheid voor bepaalde
ervaringen groot/groter
- Genie
De principes van de levensloopontwikkelingsbenadering omvatten de
stellingen dat
1. Ontwikkeling levenslang is
2. Ontwikkeling multidimensionaal is
3. Ontwikkeling multidirectioneel is
