GESCHIEDENIS VAN HET
PUBLIEKRECHT
BA1 SEM 2 AJ 2025-2026
UANTWERPEN-RECHTEN
Prof. Maes
,Inhoud
Les 1 Inleiding en het moderne staatsbegrip........................................................................... 2
Les 2 Soevereiniteit en types staten ........................................................................................ 5
Les 3 Verhoudingen tussen staten sinds 1453 en opkomst van de natiestaat .................... 12
Les 4+5 Frankrijk ..................................................................................................................... 42
Les 6 Het Verenigd Koninkrijk ................................................................................................. 61
Les 7 De Verenigde Staten ...................................................................................................... 81
Les 8 Rusland ........................................................................................................................ 102
Les 9 Duitsland ...................................................................................................................... 125
Les 11 China .......................................................................................................................... 169
1
,Les 1 Inleiding en het moderne staatsbegrip
Inleiding
! Powerpoints te kennen, handboek ter ondersteuning.
! Jaartallen kennen (niet dag, niet geboorte of sterfdatum) ook van constitutionele
documenten.
! Examenvragen
Multiple Choice vragen
- vier antwoordalternatieven waarvan één juist is
- verhoogde cesuur: 60% om te slagen voor dit onderdeel
geen penalisatie fout antwoord , blanco of fout antwoord = nulscore
Bijvoorbeeld: Geef aan welke stelling juist is: wat is Monroe-doctrine.
Open vragen
- met woordlimiet(hij komt aan helft aantal woorden met modelantwoord)
- helder, uitgeschreven antwoord (geen pijltjes, etc.)
- bij de juiste vraag antwoorden
- ja/nee-vraag: duiden
Bv Leg uit op basis van welke twee programmapunten Mikhael Gorbatsjov, de
partijleider van de Russische communistische partij, vanaf 1985 de
Sovjetunie probeert te moderniseren. (maximum 50 woorden) (1 punt)
Invulvragen
- termen of concepten invullen in uitgeschreven tekst
- 1 à 4 woorden per invulmogelijkheid
Bv. Het confucianisme is een Chinese denkwijze die uitgedacht werd door
[………………………..]
en steunt op de idee van […………..….….…..]. Samen met examens laat deze denkwijze
wel
toe dat personen in principe maatschappelijk kunnen […..………….]
Het moderne staatsbegrip (19e/17e eeuw)
Legitimiteit = de vraag hoe een samenleving zich organiseert zodat samenleven
ordelijk en vreedzaam verloopt.
Dit gebeurt via normen, die:
• geografisch verschillen
2
, • doorheen de tijd veranderen
Bestuurders zoeken altijd manieren om hun macht te legitimeren.
Representatief regime
→ constante drang om het bestuur te laten handelen in naam van de bevolking, via
vertegenwoordiging.
Mediëvisten = historici die de middeleeuwen bestuderen.
Doel van de staat (avant la lettre):
het samenleven organiseren en geweld beperken.
Indeling in drie standen:
1. Bidden – clerus
2. Strijden – adel / ridders
3. Werken – derde stand
➔ De vertegenwoordigers van deze standen werden gezien als “de natie”.
➔ Vorst regeert Gratie Gods maar vooral volgens contract tussen drie
standen(weerstandsrecht)
De middeleeuwse samenleving was georganiseerd via het leenstelsel, gebaseerd op
een persoonlijke afspraak tussen twee personen:
• Leenheer (bv. koning of vorst)
• Leenman / vazal (bv. edelman)
Wat gaf de leenheer?
Een leen, zoals:
• grond
• een kasteel
• een huis
Grond was essentieel voor overleven.
3
PUBLIEKRECHT
BA1 SEM 2 AJ 2025-2026
UANTWERPEN-RECHTEN
Prof. Maes
,Inhoud
Les 1 Inleiding en het moderne staatsbegrip........................................................................... 2
Les 2 Soevereiniteit en types staten ........................................................................................ 5
Les 3 Verhoudingen tussen staten sinds 1453 en opkomst van de natiestaat .................... 12
Les 4+5 Frankrijk ..................................................................................................................... 42
Les 6 Het Verenigd Koninkrijk ................................................................................................. 61
Les 7 De Verenigde Staten ...................................................................................................... 81
Les 8 Rusland ........................................................................................................................ 102
Les 9 Duitsland ...................................................................................................................... 125
Les 11 China .......................................................................................................................... 169
1
,Les 1 Inleiding en het moderne staatsbegrip
Inleiding
! Powerpoints te kennen, handboek ter ondersteuning.
! Jaartallen kennen (niet dag, niet geboorte of sterfdatum) ook van constitutionele
documenten.
! Examenvragen
Multiple Choice vragen
- vier antwoordalternatieven waarvan één juist is
- verhoogde cesuur: 60% om te slagen voor dit onderdeel
geen penalisatie fout antwoord , blanco of fout antwoord = nulscore
Bijvoorbeeld: Geef aan welke stelling juist is: wat is Monroe-doctrine.
Open vragen
- met woordlimiet(hij komt aan helft aantal woorden met modelantwoord)
- helder, uitgeschreven antwoord (geen pijltjes, etc.)
- bij de juiste vraag antwoorden
- ja/nee-vraag: duiden
Bv Leg uit op basis van welke twee programmapunten Mikhael Gorbatsjov, de
partijleider van de Russische communistische partij, vanaf 1985 de
Sovjetunie probeert te moderniseren. (maximum 50 woorden) (1 punt)
Invulvragen
- termen of concepten invullen in uitgeschreven tekst
- 1 à 4 woorden per invulmogelijkheid
Bv. Het confucianisme is een Chinese denkwijze die uitgedacht werd door
[………………………..]
en steunt op de idee van […………..….….…..]. Samen met examens laat deze denkwijze
wel
toe dat personen in principe maatschappelijk kunnen […..………….]
Het moderne staatsbegrip (19e/17e eeuw)
Legitimiteit = de vraag hoe een samenleving zich organiseert zodat samenleven
ordelijk en vreedzaam verloopt.
Dit gebeurt via normen, die:
• geografisch verschillen
2
, • doorheen de tijd veranderen
Bestuurders zoeken altijd manieren om hun macht te legitimeren.
Representatief regime
→ constante drang om het bestuur te laten handelen in naam van de bevolking, via
vertegenwoordiging.
Mediëvisten = historici die de middeleeuwen bestuderen.
Doel van de staat (avant la lettre):
het samenleven organiseren en geweld beperken.
Indeling in drie standen:
1. Bidden – clerus
2. Strijden – adel / ridders
3. Werken – derde stand
➔ De vertegenwoordigers van deze standen werden gezien als “de natie”.
➔ Vorst regeert Gratie Gods maar vooral volgens contract tussen drie
standen(weerstandsrecht)
De middeleeuwse samenleving was georganiseerd via het leenstelsel, gebaseerd op
een persoonlijke afspraak tussen twee personen:
• Leenheer (bv. koning of vorst)
• Leenman / vazal (bv. edelman)
Wat gaf de leenheer?
Een leen, zoals:
• grond
• een kasteel
• een huis
Grond was essentieel voor overleven.
3
