INLEIDING: RELIGIE, ZINGEVING EN LEVENSBESCHOUWING
Meenemen naar examen:
Boek
Samenvatting
Attestatie RZL model 6
Boek Liesje
Opdrachten
1. TITEL VAK
1.1. ZINGEVING
- Zingeving is het meest vage woord van de 3, kan zeer veel verschillende associaties oproepen:
o Zin = “goesting” hebben om iets te doen
o Zin = de betekenis van iets, de fundamentele/diepere betekenis van iets, wat is
waardevol (vb.: de zin van het leven)
o Zin = richting (wiskunde): Waar wil je (als samenleving) naartoe gaan, richting vinden in
de complexiteit van de werkelijkheid
o Zin = samenhangend geheel van woorden: Hoe hangen de dingen samen (vb.:
samenhang van woorden, soorten relaties die tussen mensen en werkelijkheden
bestaan)
o Zin = zintuig: Hoe neem je de dingen waar, Wat is je visie/perspectief op de werkelijkheid
o Zin = een vorm van aandacht / een gevoeligheid (vb.: zin voor schoonheid, zin voor
rechtvaardigheid je bent hier op een bepaalde manier aandachtig voor)
Religie en levensbeschouwing zijn dan de systematische benaderingen om het hele betekenisveld
van zin geordend te krijgen.
“Vraagt u zich vaak af of uw leven zin heeft?”
- 51% van de Vlaanderen vraagt zich dat vaak af. De vraag duikt meer op in de minder begoede
klasse
- Mensen die het op materiële vlak niet zo goed hebben, hebben meer existentiële vragen
- Rond zingeving is een soort sociale kwestie dat een onderbelicht probleem is
- Argument: zingeving staat niet los van sociale vraagstukken rond het samenleven
- Cartoon: In welke mate geven deze aspecten zin aan je leven?
o Gezondheid = nummer 1
o Hele waaier aan aspecten die zin aan het leven kunnen geven
“Zijn we verantwoordelijk voor mensen die het minder goed hebben?”
- 63% is daar niet mee bezig
- Inge Vervotte, afg. bestuuder van zorgverlener Emmaus:
Pagina 1 van 43
, o ‘Ik koppel dat aan de vaststelling dat het schuldmodel aan aanhang wint. Dat we zelf
verantwoordelijk zijn voor waar we staan, is nu het absolute geloof. Het politieke
discours legt vooral de nadruk op “je kansen grijpen”. Ik denk dat we daarover te
lichtzinnig denken. De veerkracht van de mensen is niet oneindig. Het is geen goeie zaak
wanneer mensen zich schuldig voelen omdat ze niet mee kunnen in de hyper
geïndividualiseerde prestatiemaatschappij.’ (Inge Vervotte, afg. bestuurder van
zorgverlener Emmaus)
Het succes / het falen hier gekoppeld aan de eigen verantwoordelijkheid.
o Het antwoord op die vraag hangt samen met hoe je kijkt naar het leven en wat mensen
met hun leven doen
o Als je ervan overtuigd bent dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor hun leven
(maakbaarheid en verantwoordelijkheid), dan kan het zijn dat je zegt dat jij niet
verantwoordelijk bent voor de ander die geen verantwoordelijkheid neemt voor eigen
leven
Tekst Emily Esfahani Smith, There’s more to life than being happy (2013)
"To the European, it is a characteristic of the American culture that, again and again, one is
commanded and ordered to 'be happy.' But happiness cannot be pursued (nagejaagd worden); it
must ensue (ergens uit volgen). One must have a reason to 'be happy.'“
"Being human always points, and is directed, to something or someone, other than oneself -- be it a
meaning to fulfill or another human being to encounter. The more one forgets oneself -- by giving
oneself to a cause to serve or another person to love -- the more human one is."
- Volgens haar is het leven meer dan enkel gelukkig zijn, dit ‘meer’ is de ‘zin’
Grijpt terug op tekst Viktor Frankl, Man’s Search for Meaning – vertaald als De zin van het bestaan;
een inleiding tot de logotherapie
- Victor Frankl => Merkwaardig figuur
- Weense psychiater die opgroeide voor WOII
- Richtte een centrum op voor suïcidepreventie volgens de logotherapie (logo = de zin), een
zintherapie: Hij probeerde de unieke zin bij suïcidale mensen op het spoor te komen
- Stelt dat geluk niet nagejaagd kan worden als een direct doel, je kan gelukkig zijn niet afdwingen.
Je kan wel op zoek gaan naar een reden om gelukkig te zijn.
o Indien je dus een zin vindt in jouw leven, is de kans groot dat geluk hieruit voortstroomt
- Stelt ook dat de moderne mens veel te individualistisch denkt over zijn eigen bestaan (wanneer ik
met mezelf bezig ben heb ik de grootste kans om gelukkig te worden) Hij stelt dat mens zijn
altijd verwijst naar iemand anders, mens-zijn is net niet op zichzelf gericht
o Mensen gaan zich net altijd op iets anders richten
o Hoe meer je jezelf vergeet, hoe menselijker je wordt
o Mens zijn wijst altijd naar iets of iemand anders dan zichzelf. Het wijst er naar en is er op
gericht. Er is een gerichtheid op iets anders dan zichzelf. Hoe meer men zichzelf vergeet,
hoe meer menselijk men is. Zichzelf vergeten door zichzelf te geven aan een hogere zaak
of een ander persoon die men wil liefhebben.
Inzichten Viktor concentratiekamp:
- Hij was een joodse persoon die naar een concentratiekamp is moeten gaan. Daar merkte hij op
dat sommige mensen het wel overleefden en sommige niet. Hier stelde hij zichzelf de vraag
welke mensen het wel overleefden en welke mensen niet?
Pagina 2 van 43
, o Hij heeft zijn wetenschappelijke en therapeutische benadering van de werkelijkheid
meegenomen in het concentratiekamp. Hij deed notities, observaties, gesprekken met
mensen.
o Werd geïntegreerd door vraag: Waarom hebben bepaalde mensen met dezelfde
uiterlijke kenmerken en in dezelfde erbarmelijke omstandigheden heel andere
levensverwachtingen (sommigen stierven na een paar dagen, anderen overleefden)
o Antwoord: Het waren niet de omstandigheden die bepaalde of iemand het overleeft
(waren voor iedereen hetzelfde), maar wel de zin die mensen hadden
De vraag was niet zo zeer: Hoe overleef je? (hoe vraag)
De cruciale vraag was: Waarom leef je? (waarom vraag)
De overleefde mensen hadden een stevige reden om te bestaan (bv man is
gedeporteerd naar ander kamp en ik kijk er naar uit hem terug te zien, ik ben
verantwoordelijk voor mijn dochter, ik wil later vertellen wat er hier gebeurd is)
- Vitale punt: Wanneer je mensen er van kan overtuigen dat het leven nog iets van hen verwacht
(dat er in de toekomst nog iets van hen verwacht wordt)
o Logotherapie / existentiële therapie: Wat geeft fundamenteel zin in het bestaan van
mensen? Wanneer er nog iets van men verwacht wordt
o In dat iets dat van u verwacht wordt, komt de uniciteit dat elk individu onderscheidt van
de ander naar boven. Wanneer je ontdekt dat je uniek, onvervangbaar, bentis er iets dat
het leven specifiek van u verwacht. De persoon die het waarom van zijn bestaan weet,
zal bijna gelijk welke omstandigheid verdragen.
- Belangrijk onderscheid: Het hoe van u bestaan (de omstandigheden) kan je verdragen door de
wagon van het bestaan (de waarom van het bestaan)
- Viktor schrijft zijn inzichten op en komt tot het formuleren van een basisbehoefte in het
menselijke bestaan: de wil tot betekenis/zingeving
o Het feit dat hij zijn bevindingen in een boek wou publiceren is dat hetgene wat hem door
die donkere periode heeft doorgetrokken
Het waarom is sterker dan het hoe!!
“it was a question of getting them to realize that life was still expecting something from them;
something in the future was expected of them. … This uniqueness and singleness which
distinguishes each individual and gives a meaning to his existence has a bearing on creative work
as much as it does on human love. When the impossibility of replacing a person is realized, it
allows the responsibility which a man has for his existence and its continuance to appear in all its
magnitude. A man who becomes conscious of the responsibility he bears toward a human being
who affectionately waits for him, or to an unfinished work, will never be able to throw away his
life. He knows the "why" for his existence, and will be able to bear almost any "how”.”
= radicale visie over zingeving
Emily Esfahani Smith’s pijlers van een zinvol leven:
- Woont in VS
- Heeft wortels in Iran (haar ouders zijn gevlucht)
- Is altijd opgegroeid in Iraanse cultuur
- Haar ouders waren aanhangers van variant Islaam: het Soefisme
- Ze komt als studente in een crisis: Ze ontdekt dat iedereen gelukkig wil zijn maar dat heel weinig
mensen erin slagen. Ze doet onderzoek naar wat is een zinvol leven, in plaats van onmiddellijk te
Pagina 3 van 43
, zoeken naar het geluk, en komt zo tot de ontdekking dat een zinvol leven samenhangt met 4
dimensies:
1. Belonging [ergens bijhoren]
a. In relaties zijn waar je van waarde wordt geacht, en ja andere van waarde acht
b. Gewaardeerd door anderen door wie je bent en anderen waarderen
c. Je wordt soms niet gewaardeerd voor wie je bent of krijgt dit gevoel
d. Sommige relaties zijn gebaseerd o.b.v. geloof of wat je doet
2. Purpose [bijdragen aan de wereld]
a. Een doel hebben
b. Wat je geeft aan anderen / aan de wereld – Je kracht gebruiken om er te zijn voor
anderen, het geeft je iets om voor te leven
c. Doel verreiken door vaardigheden
d. Vaak door werk (vb.: verpleegster)
3. Transcendence [zelfoverstijging]
a. Onttrokken aan de drukte van het leven
b. Zeldzame momenten wanneer je boven de dagdagelijske activiteit uitstijgt en het gevoel
krijgt dat je in een andere wereld bent
i. Je merkt dat er iets meer is dan jezelf in de wereld, je komt los van jezelf en
krijgt hierdoor een diepere ervaring van wat je overstijgt.
c. Heeft te maken met een ervaring van loskomen van uw eigen centrum, je wordt uit je
vaste standpunten/overtuigingen getrokken = ervaring van decentrering
i. Je valt niet meer samen met uw eigen ego maar wordt geraakt door iets anders.
Iets overkomt u
d. Vb.: mensen die in extase geraken, in religies wanneer mensen iets goddelijks ervaren, in
museum word je heel diep bewogen door een kunstwerk, tijdens het sporten, kerk,
schrijven,…
4. Story-Telling
a. Het verhaal dat je over jezelf vertelt
i. Deze verhalen geven zin in het leven
ii. Deze verhalen kunnen ook veranderen reflecties over je eigen leven
b. Helpt je begrijpen hoe je geworden bent
c. We zijn de auteurs van onze eigen verhalen
d. Niet gewoon een lijst van gebeurtenissen
e. Vb.: iemand die verlamt is geraakt en zegt ‘mijn leven was zo mooi, maar zie mij nu’ vs
‘voor mijn ongeval was mijn leven doelloos, nu besef ik dat ik een beter mens kan zijn
voor anderen’
Je kan omgeven zijn door verschillende pijlers, die kunnen allemaal bijdragen tot een zinvol leven
(maar niet iedereen moet deze vier pijlers ontwikkelen)
Deze pijlers kunnen we inbouwen in onze gezinnen en openbare instituties
Een zin geeft je houvast in het leven
Pagina 4 van 43
Meenemen naar examen:
Boek
Samenvatting
Attestatie RZL model 6
Boek Liesje
Opdrachten
1. TITEL VAK
1.1. ZINGEVING
- Zingeving is het meest vage woord van de 3, kan zeer veel verschillende associaties oproepen:
o Zin = “goesting” hebben om iets te doen
o Zin = de betekenis van iets, de fundamentele/diepere betekenis van iets, wat is
waardevol (vb.: de zin van het leven)
o Zin = richting (wiskunde): Waar wil je (als samenleving) naartoe gaan, richting vinden in
de complexiteit van de werkelijkheid
o Zin = samenhangend geheel van woorden: Hoe hangen de dingen samen (vb.:
samenhang van woorden, soorten relaties die tussen mensen en werkelijkheden
bestaan)
o Zin = zintuig: Hoe neem je de dingen waar, Wat is je visie/perspectief op de werkelijkheid
o Zin = een vorm van aandacht / een gevoeligheid (vb.: zin voor schoonheid, zin voor
rechtvaardigheid je bent hier op een bepaalde manier aandachtig voor)
Religie en levensbeschouwing zijn dan de systematische benaderingen om het hele betekenisveld
van zin geordend te krijgen.
“Vraagt u zich vaak af of uw leven zin heeft?”
- 51% van de Vlaanderen vraagt zich dat vaak af. De vraag duikt meer op in de minder begoede
klasse
- Mensen die het op materiële vlak niet zo goed hebben, hebben meer existentiële vragen
- Rond zingeving is een soort sociale kwestie dat een onderbelicht probleem is
- Argument: zingeving staat niet los van sociale vraagstukken rond het samenleven
- Cartoon: In welke mate geven deze aspecten zin aan je leven?
o Gezondheid = nummer 1
o Hele waaier aan aspecten die zin aan het leven kunnen geven
“Zijn we verantwoordelijk voor mensen die het minder goed hebben?”
- 63% is daar niet mee bezig
- Inge Vervotte, afg. bestuuder van zorgverlener Emmaus:
Pagina 1 van 43
, o ‘Ik koppel dat aan de vaststelling dat het schuldmodel aan aanhang wint. Dat we zelf
verantwoordelijk zijn voor waar we staan, is nu het absolute geloof. Het politieke
discours legt vooral de nadruk op “je kansen grijpen”. Ik denk dat we daarover te
lichtzinnig denken. De veerkracht van de mensen is niet oneindig. Het is geen goeie zaak
wanneer mensen zich schuldig voelen omdat ze niet mee kunnen in de hyper
geïndividualiseerde prestatiemaatschappij.’ (Inge Vervotte, afg. bestuurder van
zorgverlener Emmaus)
Het succes / het falen hier gekoppeld aan de eigen verantwoordelijkheid.
o Het antwoord op die vraag hangt samen met hoe je kijkt naar het leven en wat mensen
met hun leven doen
o Als je ervan overtuigd bent dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor hun leven
(maakbaarheid en verantwoordelijkheid), dan kan het zijn dat je zegt dat jij niet
verantwoordelijk bent voor de ander die geen verantwoordelijkheid neemt voor eigen
leven
Tekst Emily Esfahani Smith, There’s more to life than being happy (2013)
"To the European, it is a characteristic of the American culture that, again and again, one is
commanded and ordered to 'be happy.' But happiness cannot be pursued (nagejaagd worden); it
must ensue (ergens uit volgen). One must have a reason to 'be happy.'“
"Being human always points, and is directed, to something or someone, other than oneself -- be it a
meaning to fulfill or another human being to encounter. The more one forgets oneself -- by giving
oneself to a cause to serve or another person to love -- the more human one is."
- Volgens haar is het leven meer dan enkel gelukkig zijn, dit ‘meer’ is de ‘zin’
Grijpt terug op tekst Viktor Frankl, Man’s Search for Meaning – vertaald als De zin van het bestaan;
een inleiding tot de logotherapie
- Victor Frankl => Merkwaardig figuur
- Weense psychiater die opgroeide voor WOII
- Richtte een centrum op voor suïcidepreventie volgens de logotherapie (logo = de zin), een
zintherapie: Hij probeerde de unieke zin bij suïcidale mensen op het spoor te komen
- Stelt dat geluk niet nagejaagd kan worden als een direct doel, je kan gelukkig zijn niet afdwingen.
Je kan wel op zoek gaan naar een reden om gelukkig te zijn.
o Indien je dus een zin vindt in jouw leven, is de kans groot dat geluk hieruit voortstroomt
- Stelt ook dat de moderne mens veel te individualistisch denkt over zijn eigen bestaan (wanneer ik
met mezelf bezig ben heb ik de grootste kans om gelukkig te worden) Hij stelt dat mens zijn
altijd verwijst naar iemand anders, mens-zijn is net niet op zichzelf gericht
o Mensen gaan zich net altijd op iets anders richten
o Hoe meer je jezelf vergeet, hoe menselijker je wordt
o Mens zijn wijst altijd naar iets of iemand anders dan zichzelf. Het wijst er naar en is er op
gericht. Er is een gerichtheid op iets anders dan zichzelf. Hoe meer men zichzelf vergeet,
hoe meer menselijk men is. Zichzelf vergeten door zichzelf te geven aan een hogere zaak
of een ander persoon die men wil liefhebben.
Inzichten Viktor concentratiekamp:
- Hij was een joodse persoon die naar een concentratiekamp is moeten gaan. Daar merkte hij op
dat sommige mensen het wel overleefden en sommige niet. Hier stelde hij zichzelf de vraag
welke mensen het wel overleefden en welke mensen niet?
Pagina 2 van 43
, o Hij heeft zijn wetenschappelijke en therapeutische benadering van de werkelijkheid
meegenomen in het concentratiekamp. Hij deed notities, observaties, gesprekken met
mensen.
o Werd geïntegreerd door vraag: Waarom hebben bepaalde mensen met dezelfde
uiterlijke kenmerken en in dezelfde erbarmelijke omstandigheden heel andere
levensverwachtingen (sommigen stierven na een paar dagen, anderen overleefden)
o Antwoord: Het waren niet de omstandigheden die bepaalde of iemand het overleeft
(waren voor iedereen hetzelfde), maar wel de zin die mensen hadden
De vraag was niet zo zeer: Hoe overleef je? (hoe vraag)
De cruciale vraag was: Waarom leef je? (waarom vraag)
De overleefde mensen hadden een stevige reden om te bestaan (bv man is
gedeporteerd naar ander kamp en ik kijk er naar uit hem terug te zien, ik ben
verantwoordelijk voor mijn dochter, ik wil later vertellen wat er hier gebeurd is)
- Vitale punt: Wanneer je mensen er van kan overtuigen dat het leven nog iets van hen verwacht
(dat er in de toekomst nog iets van hen verwacht wordt)
o Logotherapie / existentiële therapie: Wat geeft fundamenteel zin in het bestaan van
mensen? Wanneer er nog iets van men verwacht wordt
o In dat iets dat van u verwacht wordt, komt de uniciteit dat elk individu onderscheidt van
de ander naar boven. Wanneer je ontdekt dat je uniek, onvervangbaar, bentis er iets dat
het leven specifiek van u verwacht. De persoon die het waarom van zijn bestaan weet,
zal bijna gelijk welke omstandigheid verdragen.
- Belangrijk onderscheid: Het hoe van u bestaan (de omstandigheden) kan je verdragen door de
wagon van het bestaan (de waarom van het bestaan)
- Viktor schrijft zijn inzichten op en komt tot het formuleren van een basisbehoefte in het
menselijke bestaan: de wil tot betekenis/zingeving
o Het feit dat hij zijn bevindingen in een boek wou publiceren is dat hetgene wat hem door
die donkere periode heeft doorgetrokken
Het waarom is sterker dan het hoe!!
“it was a question of getting them to realize that life was still expecting something from them;
something in the future was expected of them. … This uniqueness and singleness which
distinguishes each individual and gives a meaning to his existence has a bearing on creative work
as much as it does on human love. When the impossibility of replacing a person is realized, it
allows the responsibility which a man has for his existence and its continuance to appear in all its
magnitude. A man who becomes conscious of the responsibility he bears toward a human being
who affectionately waits for him, or to an unfinished work, will never be able to throw away his
life. He knows the "why" for his existence, and will be able to bear almost any "how”.”
= radicale visie over zingeving
Emily Esfahani Smith’s pijlers van een zinvol leven:
- Woont in VS
- Heeft wortels in Iran (haar ouders zijn gevlucht)
- Is altijd opgegroeid in Iraanse cultuur
- Haar ouders waren aanhangers van variant Islaam: het Soefisme
- Ze komt als studente in een crisis: Ze ontdekt dat iedereen gelukkig wil zijn maar dat heel weinig
mensen erin slagen. Ze doet onderzoek naar wat is een zinvol leven, in plaats van onmiddellijk te
Pagina 3 van 43
, zoeken naar het geluk, en komt zo tot de ontdekking dat een zinvol leven samenhangt met 4
dimensies:
1. Belonging [ergens bijhoren]
a. In relaties zijn waar je van waarde wordt geacht, en ja andere van waarde acht
b. Gewaardeerd door anderen door wie je bent en anderen waarderen
c. Je wordt soms niet gewaardeerd voor wie je bent of krijgt dit gevoel
d. Sommige relaties zijn gebaseerd o.b.v. geloof of wat je doet
2. Purpose [bijdragen aan de wereld]
a. Een doel hebben
b. Wat je geeft aan anderen / aan de wereld – Je kracht gebruiken om er te zijn voor
anderen, het geeft je iets om voor te leven
c. Doel verreiken door vaardigheden
d. Vaak door werk (vb.: verpleegster)
3. Transcendence [zelfoverstijging]
a. Onttrokken aan de drukte van het leven
b. Zeldzame momenten wanneer je boven de dagdagelijske activiteit uitstijgt en het gevoel
krijgt dat je in een andere wereld bent
i. Je merkt dat er iets meer is dan jezelf in de wereld, je komt los van jezelf en
krijgt hierdoor een diepere ervaring van wat je overstijgt.
c. Heeft te maken met een ervaring van loskomen van uw eigen centrum, je wordt uit je
vaste standpunten/overtuigingen getrokken = ervaring van decentrering
i. Je valt niet meer samen met uw eigen ego maar wordt geraakt door iets anders.
Iets overkomt u
d. Vb.: mensen die in extase geraken, in religies wanneer mensen iets goddelijks ervaren, in
museum word je heel diep bewogen door een kunstwerk, tijdens het sporten, kerk,
schrijven,…
4. Story-Telling
a. Het verhaal dat je over jezelf vertelt
i. Deze verhalen geven zin in het leven
ii. Deze verhalen kunnen ook veranderen reflecties over je eigen leven
b. Helpt je begrijpen hoe je geworden bent
c. We zijn de auteurs van onze eigen verhalen
d. Niet gewoon een lijst van gebeurtenissen
e. Vb.: iemand die verlamt is geraakt en zegt ‘mijn leven was zo mooi, maar zie mij nu’ vs
‘voor mijn ongeval was mijn leven doelloos, nu besef ik dat ik een beter mens kan zijn
voor anderen’
Je kan omgeven zijn door verschillende pijlers, die kunnen allemaal bijdragen tot een zinvol leven
(maar niet iedereen moet deze vier pijlers ontwikkelen)
Deze pijlers kunnen we inbouwen in onze gezinnen en openbare instituties
Een zin geeft je houvast in het leven
Pagina 4 van 43
