MATERIEEL RECHT
VAN DE EU
Prof. W. Devroe
MASTER RECHTEN
KU LEUVEN
2025 – 2026
, INHOUDSOPGAVE
DEEL I. DE INTERNE MARKT: CONTEXT ........................................................................................... 1
Geschiedenis ........................................................................................................................... 1
Wat voorafging aan interne markt .................................................................................................. 1
Vanwaar komt het idee van interne markt? Vrijhandel – concepten ............................................. 2
Continuüm: stappen van handel/relaties tussen landen ................................................................. 2
Vrijhandelszone (stap 1) ............................................................................................................ 2
Douane unie (stap 2) ................................................................................................................. 3
Interne markt (stap 3) ................................................................................................................ 3
Economisch Monetaire Unie (stap 4).......................................................................................... 3
Verder gaan is ook altijd mogelijk: politieke unie, federatie,......................................................... 4
Belang van de interne markt ...................................................................................................... 4
Vier grote redenen ........................................................................................................................ 4
1. Economisch .......................................................................................................................... 4
2. Geopolitiek ........................................................................................................................... 5
3. Juridisch ............................................................................................................................... 6
4. Maatschappelijk.................................................................................................................... 6
DEEL II. VAN EEN DOUANE UNIE TOT EEN ECONOMICHE EN MONETAIRE UNIE: BASISBEGINSELEN
VAN DE EUROPESE INTEGRATIE .................................................................................................... 7
H1. Vrij verkeer van goederen .................................................................................................... 7
Toepassingegebied ....................................................................................................................... 8
i. Is het een goed? ..................................................................................................................... 8
ii. Gedrag van een lidstaat ......................................................................................................... 8
iii. Grensoverschrijdend element ............................................................................................. 11
Tarifaire belemmeringen ............................................................................................................ 12
(1) Art 30 VWEU ...................................................................................................................... 12
(2) Art 110 VWEU ..................................................................................................................... 14
Niet-tarifaire belemmeringen ...................................................................................................... 17
(1) Art 34 VWEU: import ........................................................................................................... 17
(2) Art 35 VWEU: export ........................................................................................................... 24
H2. Vrij verkeer van diensten & vrijheid van vestiging ................................................................ 26
Toepassingsgebied ..................................................................................................................... 26
Harmonisering: Dienstenrichtlijn ................................................................................................. 30
Hoofdstuk III: vrij verkeer van vestiging ..................................................................................... 31
Hoofdstuk IV: vrij verkeer van diensten ..................................................................................... 32
Primair recht............................................................................................................................... 34
Toepassingsgebied ................................................................................................................. 34
Belemmering .......................................................................................................................... 35
Rechtvaardiging ...................................................................................................................... 36
Samengestelde diensten ......................................................................................................... 37
H3. Beroepskwalificaties ........................................................................................................ 41
Rechtsbronnen ........................................................................................................................... 41
De start van de rechtspraak: discriminatie in de jaren 70-80...................................................... 41
Secundair recht ...................................................................................................................... 42
, Vrij verkeer van advocaten........................................................................................................... 45
Richtlijnen .............................................................................................................................. 45
Vrij verkeer van stagiair advocaten ........................................................................................... 46
H4. Vrij verkeer van werknemers ............................................................................................. 50
Context: vrij verkeer van personen ............................................................................................... 50
Rechtsbronnen ........................................................................................................................... 52
Toepassingsgebied ..................................................................................................................... 52
Voorwaarden .......................................................................................................................... 52
Verordening (EU) nr. 492/2011 ..................................................................................................... 56
Richtlijn 2014/54/EU ................................................................................................................... 60
Primair recht: art 45 VWEU .......................................................................................................... 61
Klassieke 3-stapsstructuur toepassen ..................................................................................... 61
H5. Vrij verkeer van kapitaal & betalingen ................................................................................ 65
Historische contexten van beide.................................................................................................. 65
Toepassingsgebied ..................................................................................................................... 69
Verschil kapitaal en betalingen ................................................................................................ 69
Territoriale rijkweidte van artikeltoelaatbaar............................................................................. 70
Belemmeringen & rechtvaardiging ............................................................................................... 70
Verhouding met andere vrijheden ................................................................................................ 74
H6. Harmonisatie .................................................................................................................... 77
Categorieën harmonisatie-instrumenten ..................................................................................... 77
Methodiek .............................................................................................................................. 77
Doel ....................................................................................................................................... 79
Interactie tussen Verdrag – Harmonisatie .................................................................................... 83
H7. Burgerschap van de EU...................................................................................................... 84
Context ...................................................................................................................................... 84
Verdragsbepalingen ................................................................................................................ 84
Is EU burgerschap een vijfde vrijheid? ...................................................................................... 84
Toepassingsgebied (Verdrag)....................................................................................................... 84
Algemene voorwaarden........................................................................................................... 84
Werknemerschap vs burgerschap ........................................................................................... 87
Burgerschapsrichtlijn (BRL) ......................................................................................................... 88
Context .................................................................................................................................. 88
Voorwaarden .......................................................................................................................... 88
Verblijfsrechten ...................................................................................................................... 89
Algemene beperkingen in de RL ............................................................................................... 92
Expansionistische lezing van de begindagen (bv studenten) ...................................................... 93
Opwaardering voorwaarden BRL door het hof ........................................................................... 95
Casus aanpak ......................................................................................................................... 96
Extreme gevallen onder de BRL ................................................................................................ 98
Wanneer is het Verdrag dan nog relevant?.................................................................................... 99
1. Problemen die niet onder BRL vallen .................................................................................... 99
2. Personen die niet onder BRL vallen .................................................................................... 100
3. Uitzonderlijke situaties: verhouding Unieburger – derdelander ............................................ 100
Q&A .......................................................................................................................................... 105
, Materieel recht van de EU 🇪🇺
PRAKTISCH
Lesmateriaal:
- Reader deel I wetgeving en deel II rechtspraak (behandelen als Codex)
- Lesnotities (geen handboek)
Examen:
- Casussen + theorie
- Alle thema’s
- Essay/ eigen inzicht/ vergelijkingen
DEEL I. DE INTERNE MARKT: CONTEXT
Wat is een interne markt? "Een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen,
personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd en die een regime omvat dat verzekert dat de
mededinging niet wordt verstoord" (Valks Juridisch Woordenboek)
Geschiedenis
Wat voorafging aan interne markt
- De WOII: heeft Europa verwoest en dan doel om alles te heropbouwen en samen te werken
o Er werd verdeling winnaars en verliezers gemaakt – dit was ook al bij WOI
o Men wou voorkomen dat landen apart bleven en ieder zijn eigen economie opbouwde
en dan zo spanningen
- The founding fathers Jean Monnet en Robert Schuman hebben de interne markt willen
creëeren
o Jean Monnet is Fransman dat business had tussen gealieerden namelijk FR en ENG –
hij moet tijdens WOII in ENG belangrijke rol gaan spelen
o Robert Schuman was politicus van FR en hij kwam ook in rol van geallieerde
o Zij brengen verklaring op 9 mei 1950 (Europadag): de Schumanverklaring
§ Idee dat FR en DUITSL: productie en staal samen brengen tussen de landen
want hiervoor hadden ze deze productie apart
§ Achterliggend idee hierachter is dat als je economie samenhebt, dan kan er
geen aparte economie worden opgebouwd voor te strijden en oorlog te voeren
dus zo werd dit indirect vermeden
§ Maar eigenlijk is zo de eigen defensie onderschat door interne markt want stel
er is toch geen naleving van verdrag, dat we wel nog oorlog kunnen voeren
§ Eerste resultaat in 1957: goederen, diensten en arbeid tussen de landen
C.V. 1
,Vanwaar komt het idee van interne markt? Vrijhandel – concepten
Vrijhandel bestaat uit verschillende stappen => er is verschillende intensiteit van economische
samenwerking
Wat als je niets hebt afgesloten met andere landen?
- Dan kan je in beginsel handelsrestricties maken bv quota’s, douane hebben,...
- Maar dit komt amper voor want door de WTO zijn er wel wat beginselen gekomen om zo beter
als landen met elkaar om te aan
o Zij hebben een set van verdragen afgesloten: GATT, GATS,...
o Zo zijn er bepaalde basisbeginselen dat leiden tot betere handel
o Ze hebben eigen geschillenbeslechting
§ !!! GROTE MAAR want dit is in politiek gat gekomen. Dit is voornamelijk door
Amerika want geen Amerikaanse rechter dus zo geen vertegenwoordiging – zo
ligt de geschillenbeslechting plat.
o Basisbeginsel van WTO is de non-discriminatie met twee elementen:
§ 1/ Most favoured nation (MFN): als je aan één van de deelnemers een voordeel
geeft, dan moet u dat voordeel ook aan alle andere deelnemers geven
§ 2/ National treatment requirement: iedereen heeft 8% betaald – eenmaal
product op markt, dan mogen ze niet verschillend behandeld worden met
eigen producenten gemaakt enz
Continuüm: stappen van handel/relaties tussen landen
Vrijhandelszone (stap 1)
Deze zone wordt in een verdrag van WTO gedefinieerd: “verstaat men onder vrijhandelsgebied een
groep van twee of meer douanegebieden waarin de douanerechten en andere beperkende regelingen
op het gebied van de handel […] worden afgeschaft ten aanzien van vrijwel de gehele handel tussen
de samenstellende gebieden in producten van oorsprong uit deze gebieden.”
Bv A en B beslissen dit, dan niet voor naar A naar B te gaan belasting betalen
Er is nood aan ‘rules of origin’
- basistarieven import: land A = 5 cent / land B = 15 cent
- A en B sluiten Vrijhandelsakkoord → tarief tss A en B = 0 cent
- onderneming uit land C wil goederen invoeren naar B
- goedkoopste handelsroute C→B?
o men gaat naar A en bepaalt 5 cent (als men dat er gratis is), dan kan het naar B gratis
dus dan 10% besparen MAAR dit wil men voorkomen want zo dan uw soevereiniteit
als land B zijnde: je wil nog steeds dat er wordt betaald voor dat iets van ander land in
zijn land komt
C.V. 2
, - Er zijn dan zo certificate of orgin: van dit is bv een Vietnamees product
Vrijhandelszones met de Europese Unie zelf kan -> art 3 (e) VWEU
- de EU is vrij om dit te doen en is zelf EXCLUSIEF bevoegd (dus de landen zelf niet)
- vb de Canadese CETA, EU-India
Douane unie (stap 2)
Dit is stap 2 en zo is stap 1 ook al vervuld want ze hebben ook vrijhandelszone
Definitie uit GATT: "verstaat men onder een douane-unie de vervanging van twee of meer
douanegebieden door een enkel douanegebied, zodanig dat
(i) douanerechten en andere beperkende regelingen van de handel […] worden afgeschaft ten
aanzien van vrijwel de gehele handel tussen de gebieden waaruit de unie is samengesteld of
ten minste ten aanzien van vrijwel de gehele handel in producten van oorsprong uit deze
gebieden, en,
(ii) […] dezelfde douanerechten en andere regelingen van de handel door ieder lid van de unie
worden toegepast op de handel met gebieden die niet tot de unie behoren"
Wat houdt dit in?
• Vrij verkeer tussen de LS en
• Gemeenschappelijk douane-tarief naar de buitenwereld toe (art 28 VWEU)
o Bv wijn van Argentinie: overal waar wijn de eerste keer in de Europese Unie binnen
komt wordt er 32 euro per hectometer betaald
De Europese unie kan ook zelf douane unie’s afsluiten
- Bv met Turkije: gratis tussen ons en Turkije
o Maar dit is niet algemeen! want oplijsting van producten die er onder vallen
Interne markt (stap 3)
Gelijke markt tussen:
- Goederen (art. 28, 30, 34, 35, 36, 37, 110 VWEU)
- Personen = natuurlijke en rechtspersonen
o Vrije werknemersverkeer (art. 45, 46, 48 VWEU)
o Vrije vestiging (art. 49, 51, 52, 54 VWEU)
- Diensten (art. 56, 57, 58, 62 VWEU)
- Kapitaal en betalingen
Het is vrij verkeer van goederen & vrij verkeer van productie
Economisch Monetaire Unie (stap 4)
Zie art 119 VWEU
Wij hebben dat niet, enkel de EURO is gemeenschappelijk economisch beleid
C.V. 3
,Dit door het monetair beleid (ECB)
Verder gaan is ook altijd mogelijk: politieke unie, federatie,...
De Unie is een ruimte van vrijheid ... art 67 VWEU
Belang van de interne markt
Vier grote redenen
1. Economisch
Hypothese 1:
-
- 2 landen: België en Italië:
o
o België is beter om chocolade te maken en Italië is beter om olijfolie te maken
- Als zo dan beide 90u aan hun eigen beste specialisatie doen (absoluut voordeel) dan gaat het
beter:
o
- Maar elk land heeft natuurlijk wel beide nodig dus eigenlijk best handel
-
C.V. 4
,Hypothese 2:
- België doet alles beter want meer kg en meer L
o
- Maar eigenlijk heeft handel wel voordelen volgens de prof: want stel
- Er is een relatief voordeel want verschil 5/10 en 6/30 (0,2)
o Dus in dit geval wil dit zeggen van Duitsland focus u op chocolade en België op olijfolie
o Zo krijg je
§
Dit heet de theorie van het comparatief (kosten)voordeel, uitgevonden door David Ricardo
• Het toont aan dat vrijhandel altijd voordelen heeft
• Het is een theoretisch model
• Er zijn wel beperkingen hierop:
o Transactiekosten
o Juridische obstakels
o Sociale en culturele factoren
o Protectionisme
• Het is !!! wel het streven waard, met nuances
• Doel van het interne marktrecht: vrijhandelsideaal te bekomen
• Vb NMBS kiest toch voor omstreden Spaanse treinbouwer
2. Geopolitiek
Europa heeft 450 miljoen inwoners – ons BBP is 19,5 biljoene dollars
Als België apart wordt bekeken dan hebben wij 11,8 miljoen inwoners en ons BBP is 0,67 biljoen
dollar...
C.V. 5
,Dit is een belangrijke reden om interne markt meer te integreren omdat wij apart niet groot zijn ten
opzichte van China of Amerika
3. Juridisch
Dit is op basis van 3 redenen:
- HVJ in Luxemburg: daar komen de belangrijkste zaken voor
o Wat zij zeggen is de manier om de wet te lezen – zo moeten landen de wet
interpreteren dus hun interpretatie is belangrijk
- Hoofdkwartier van de Europese Comissie
o Als taak het afdwingen van Europees recht
- Justitiepaleis in Brussel
o Zelfs wanneer je op nationaal recht werkt, moet je het materieel recht van de EU
respecteren en gebruiken
o Supranationaal recht gaat voor op nationaal recht
4. Maatschappelijk
- Op macro niveau:
o In 2012 kreeg de Europese Unie de Nobelprijs voor de Vrede
- Op micro niveau:
o Autoweg die door de natuur ging
o Hoe we dit recht invullen/toepassen, naleven hebben gevolg voor milieu, school,
religie, veiligheid, consumentenbescherming,... NIET vrij verkeer boven alles
- Individueel:
o Bv mobiele data gelijke tarieven maken in EU
Recap:
- historische oorsprong van de interne markt is = vredesproject
- spectrum aan vrijhandelsinitiatieven
o EU actief op elk niveau
o constante verschuivingen in beide richtingen
- belang van de interne markt
o economisch project…
o …met ruime vertakkingen
o 2026 = katalysator?
- basis-intuïtie voor de komende weken:
o interne marktrecht = uitwissen van grenzen (= nooit te bereiken ideaal)
C.V. 6
, DEEL II. VAN EEN DOUANE UNIE TOT EEN ECONOMICHE EN MONETAIRE UNIE:
BASISBEGINSELEN VAN DE EUROPESE INTEGRATIE
H1. Vrij verkeer van goederen
Uit de actualiteit:
- er was too much “Gold-plating”: alle landen zelfde standaarden maar er kan door LS wel nog
verregaandere regels zijn en dat kan je leven moeilijk maken en meer belemmeren
o Als er wordt verwezen naar het Europese niveau om interne markt op te lossen, dan soms
eerst eens kijken naar de eigen nationale regels: er zijn vaak moeilijk regels om interne
markt te gebruiken
- 28 regime: Europese venn om niet meer te doen aan nationale regels maar kiezen voor Europe
ste
Inc. En zo kan je handel drijven en actief zijn in alle lidstaten van EU
- Europese unie met meerdere lagen (ajuin): er zijn bepaalde initiatieven die worden tegengehouden
door bepaalde landen maar voor andere landen gaat het wel al
o OPL: bepaalde clubjes in de EU zelf die dan een interne markt plus zogezegd hebben bv
de Benelux landen
o Maar eigenlijk theoretisch moelijk om te zien om dan nog binnen de interne markt dan nog
aparte regels voor aparte clubjes hebben – de basis was van gehele unie met zelfde regels
dus dit houdt dat wel tegen
OVERZICHT
Het tussen LS en derde landen
gaat niet over interne markt.
Vertrekpunt -> art 28, lid 1 VWEU: “De Unie omvat een douane-unie welke zich uitstrekt over het
gehele goederenverkeer en welke zowel het verbod medebrengt van in- en uitvoerrechten en van alle
heffingen van gelijke werking in het verkeer tussen de lidstaten onderling als de invoering van een
gemeenschappelijk douanetarief voor hun betrekkingen met derde landen.”
De goederen als vrij verkeer was de klassieke doelstelling en eerste vorm van samenwerking uit EGKS
– dit was al in de jaren 70. Dit staat in het verdrag op de eerste plaats.
Bij het vrij verkeer is er een verschil tussen negatieve en positieve integratie:
- Positief: Europa zegt wat de standaarden moeten zijn
- Negatief: als er geen Europees niveau is, dan mogen LS doen wat ze willen maar er zijn wel
verdragsartikelen die bepaalde zaken verbieden
C.V. 7
VAN DE EU
Prof. W. Devroe
MASTER RECHTEN
KU LEUVEN
2025 – 2026
, INHOUDSOPGAVE
DEEL I. DE INTERNE MARKT: CONTEXT ........................................................................................... 1
Geschiedenis ........................................................................................................................... 1
Wat voorafging aan interne markt .................................................................................................. 1
Vanwaar komt het idee van interne markt? Vrijhandel – concepten ............................................. 2
Continuüm: stappen van handel/relaties tussen landen ................................................................. 2
Vrijhandelszone (stap 1) ............................................................................................................ 2
Douane unie (stap 2) ................................................................................................................. 3
Interne markt (stap 3) ................................................................................................................ 3
Economisch Monetaire Unie (stap 4).......................................................................................... 3
Verder gaan is ook altijd mogelijk: politieke unie, federatie,......................................................... 4
Belang van de interne markt ...................................................................................................... 4
Vier grote redenen ........................................................................................................................ 4
1. Economisch .......................................................................................................................... 4
2. Geopolitiek ........................................................................................................................... 5
3. Juridisch ............................................................................................................................... 6
4. Maatschappelijk.................................................................................................................... 6
DEEL II. VAN EEN DOUANE UNIE TOT EEN ECONOMICHE EN MONETAIRE UNIE: BASISBEGINSELEN
VAN DE EUROPESE INTEGRATIE .................................................................................................... 7
H1. Vrij verkeer van goederen .................................................................................................... 7
Toepassingegebied ....................................................................................................................... 8
i. Is het een goed? ..................................................................................................................... 8
ii. Gedrag van een lidstaat ......................................................................................................... 8
iii. Grensoverschrijdend element ............................................................................................. 11
Tarifaire belemmeringen ............................................................................................................ 12
(1) Art 30 VWEU ...................................................................................................................... 12
(2) Art 110 VWEU ..................................................................................................................... 14
Niet-tarifaire belemmeringen ...................................................................................................... 17
(1) Art 34 VWEU: import ........................................................................................................... 17
(2) Art 35 VWEU: export ........................................................................................................... 24
H2. Vrij verkeer van diensten & vrijheid van vestiging ................................................................ 26
Toepassingsgebied ..................................................................................................................... 26
Harmonisering: Dienstenrichtlijn ................................................................................................. 30
Hoofdstuk III: vrij verkeer van vestiging ..................................................................................... 31
Hoofdstuk IV: vrij verkeer van diensten ..................................................................................... 32
Primair recht............................................................................................................................... 34
Toepassingsgebied ................................................................................................................. 34
Belemmering .......................................................................................................................... 35
Rechtvaardiging ...................................................................................................................... 36
Samengestelde diensten ......................................................................................................... 37
H3. Beroepskwalificaties ........................................................................................................ 41
Rechtsbronnen ........................................................................................................................... 41
De start van de rechtspraak: discriminatie in de jaren 70-80...................................................... 41
Secundair recht ...................................................................................................................... 42
, Vrij verkeer van advocaten........................................................................................................... 45
Richtlijnen .............................................................................................................................. 45
Vrij verkeer van stagiair advocaten ........................................................................................... 46
H4. Vrij verkeer van werknemers ............................................................................................. 50
Context: vrij verkeer van personen ............................................................................................... 50
Rechtsbronnen ........................................................................................................................... 52
Toepassingsgebied ..................................................................................................................... 52
Voorwaarden .......................................................................................................................... 52
Verordening (EU) nr. 492/2011 ..................................................................................................... 56
Richtlijn 2014/54/EU ................................................................................................................... 60
Primair recht: art 45 VWEU .......................................................................................................... 61
Klassieke 3-stapsstructuur toepassen ..................................................................................... 61
H5. Vrij verkeer van kapitaal & betalingen ................................................................................ 65
Historische contexten van beide.................................................................................................. 65
Toepassingsgebied ..................................................................................................................... 69
Verschil kapitaal en betalingen ................................................................................................ 69
Territoriale rijkweidte van artikeltoelaatbaar............................................................................. 70
Belemmeringen & rechtvaardiging ............................................................................................... 70
Verhouding met andere vrijheden ................................................................................................ 74
H6. Harmonisatie .................................................................................................................... 77
Categorieën harmonisatie-instrumenten ..................................................................................... 77
Methodiek .............................................................................................................................. 77
Doel ....................................................................................................................................... 79
Interactie tussen Verdrag – Harmonisatie .................................................................................... 83
H7. Burgerschap van de EU...................................................................................................... 84
Context ...................................................................................................................................... 84
Verdragsbepalingen ................................................................................................................ 84
Is EU burgerschap een vijfde vrijheid? ...................................................................................... 84
Toepassingsgebied (Verdrag)....................................................................................................... 84
Algemene voorwaarden........................................................................................................... 84
Werknemerschap vs burgerschap ........................................................................................... 87
Burgerschapsrichtlijn (BRL) ......................................................................................................... 88
Context .................................................................................................................................. 88
Voorwaarden .......................................................................................................................... 88
Verblijfsrechten ...................................................................................................................... 89
Algemene beperkingen in de RL ............................................................................................... 92
Expansionistische lezing van de begindagen (bv studenten) ...................................................... 93
Opwaardering voorwaarden BRL door het hof ........................................................................... 95
Casus aanpak ......................................................................................................................... 96
Extreme gevallen onder de BRL ................................................................................................ 98
Wanneer is het Verdrag dan nog relevant?.................................................................................... 99
1. Problemen die niet onder BRL vallen .................................................................................... 99
2. Personen die niet onder BRL vallen .................................................................................... 100
3. Uitzonderlijke situaties: verhouding Unieburger – derdelander ............................................ 100
Q&A .......................................................................................................................................... 105
, Materieel recht van de EU 🇪🇺
PRAKTISCH
Lesmateriaal:
- Reader deel I wetgeving en deel II rechtspraak (behandelen als Codex)
- Lesnotities (geen handboek)
Examen:
- Casussen + theorie
- Alle thema’s
- Essay/ eigen inzicht/ vergelijkingen
DEEL I. DE INTERNE MARKT: CONTEXT
Wat is een interne markt? "Een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen,
personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd en die een regime omvat dat verzekert dat de
mededinging niet wordt verstoord" (Valks Juridisch Woordenboek)
Geschiedenis
Wat voorafging aan interne markt
- De WOII: heeft Europa verwoest en dan doel om alles te heropbouwen en samen te werken
o Er werd verdeling winnaars en verliezers gemaakt – dit was ook al bij WOI
o Men wou voorkomen dat landen apart bleven en ieder zijn eigen economie opbouwde
en dan zo spanningen
- The founding fathers Jean Monnet en Robert Schuman hebben de interne markt willen
creëeren
o Jean Monnet is Fransman dat business had tussen gealieerden namelijk FR en ENG –
hij moet tijdens WOII in ENG belangrijke rol gaan spelen
o Robert Schuman was politicus van FR en hij kwam ook in rol van geallieerde
o Zij brengen verklaring op 9 mei 1950 (Europadag): de Schumanverklaring
§ Idee dat FR en DUITSL: productie en staal samen brengen tussen de landen
want hiervoor hadden ze deze productie apart
§ Achterliggend idee hierachter is dat als je economie samenhebt, dan kan er
geen aparte economie worden opgebouwd voor te strijden en oorlog te voeren
dus zo werd dit indirect vermeden
§ Maar eigenlijk is zo de eigen defensie onderschat door interne markt want stel
er is toch geen naleving van verdrag, dat we wel nog oorlog kunnen voeren
§ Eerste resultaat in 1957: goederen, diensten en arbeid tussen de landen
C.V. 1
,Vanwaar komt het idee van interne markt? Vrijhandel – concepten
Vrijhandel bestaat uit verschillende stappen => er is verschillende intensiteit van economische
samenwerking
Wat als je niets hebt afgesloten met andere landen?
- Dan kan je in beginsel handelsrestricties maken bv quota’s, douane hebben,...
- Maar dit komt amper voor want door de WTO zijn er wel wat beginselen gekomen om zo beter
als landen met elkaar om te aan
o Zij hebben een set van verdragen afgesloten: GATT, GATS,...
o Zo zijn er bepaalde basisbeginselen dat leiden tot betere handel
o Ze hebben eigen geschillenbeslechting
§ !!! GROTE MAAR want dit is in politiek gat gekomen. Dit is voornamelijk door
Amerika want geen Amerikaanse rechter dus zo geen vertegenwoordiging – zo
ligt de geschillenbeslechting plat.
o Basisbeginsel van WTO is de non-discriminatie met twee elementen:
§ 1/ Most favoured nation (MFN): als je aan één van de deelnemers een voordeel
geeft, dan moet u dat voordeel ook aan alle andere deelnemers geven
§ 2/ National treatment requirement: iedereen heeft 8% betaald – eenmaal
product op markt, dan mogen ze niet verschillend behandeld worden met
eigen producenten gemaakt enz
Continuüm: stappen van handel/relaties tussen landen
Vrijhandelszone (stap 1)
Deze zone wordt in een verdrag van WTO gedefinieerd: “verstaat men onder vrijhandelsgebied een
groep van twee of meer douanegebieden waarin de douanerechten en andere beperkende regelingen
op het gebied van de handel […] worden afgeschaft ten aanzien van vrijwel de gehele handel tussen
de samenstellende gebieden in producten van oorsprong uit deze gebieden.”
Bv A en B beslissen dit, dan niet voor naar A naar B te gaan belasting betalen
Er is nood aan ‘rules of origin’
- basistarieven import: land A = 5 cent / land B = 15 cent
- A en B sluiten Vrijhandelsakkoord → tarief tss A en B = 0 cent
- onderneming uit land C wil goederen invoeren naar B
- goedkoopste handelsroute C→B?
o men gaat naar A en bepaalt 5 cent (als men dat er gratis is), dan kan het naar B gratis
dus dan 10% besparen MAAR dit wil men voorkomen want zo dan uw soevereiniteit
als land B zijnde: je wil nog steeds dat er wordt betaald voor dat iets van ander land in
zijn land komt
C.V. 2
, - Er zijn dan zo certificate of orgin: van dit is bv een Vietnamees product
Vrijhandelszones met de Europese Unie zelf kan -> art 3 (e) VWEU
- de EU is vrij om dit te doen en is zelf EXCLUSIEF bevoegd (dus de landen zelf niet)
- vb de Canadese CETA, EU-India
Douane unie (stap 2)
Dit is stap 2 en zo is stap 1 ook al vervuld want ze hebben ook vrijhandelszone
Definitie uit GATT: "verstaat men onder een douane-unie de vervanging van twee of meer
douanegebieden door een enkel douanegebied, zodanig dat
(i) douanerechten en andere beperkende regelingen van de handel […] worden afgeschaft ten
aanzien van vrijwel de gehele handel tussen de gebieden waaruit de unie is samengesteld of
ten minste ten aanzien van vrijwel de gehele handel in producten van oorsprong uit deze
gebieden, en,
(ii) […] dezelfde douanerechten en andere regelingen van de handel door ieder lid van de unie
worden toegepast op de handel met gebieden die niet tot de unie behoren"
Wat houdt dit in?
• Vrij verkeer tussen de LS en
• Gemeenschappelijk douane-tarief naar de buitenwereld toe (art 28 VWEU)
o Bv wijn van Argentinie: overal waar wijn de eerste keer in de Europese Unie binnen
komt wordt er 32 euro per hectometer betaald
De Europese unie kan ook zelf douane unie’s afsluiten
- Bv met Turkije: gratis tussen ons en Turkije
o Maar dit is niet algemeen! want oplijsting van producten die er onder vallen
Interne markt (stap 3)
Gelijke markt tussen:
- Goederen (art. 28, 30, 34, 35, 36, 37, 110 VWEU)
- Personen = natuurlijke en rechtspersonen
o Vrije werknemersverkeer (art. 45, 46, 48 VWEU)
o Vrije vestiging (art. 49, 51, 52, 54 VWEU)
- Diensten (art. 56, 57, 58, 62 VWEU)
- Kapitaal en betalingen
Het is vrij verkeer van goederen & vrij verkeer van productie
Economisch Monetaire Unie (stap 4)
Zie art 119 VWEU
Wij hebben dat niet, enkel de EURO is gemeenschappelijk economisch beleid
C.V. 3
,Dit door het monetair beleid (ECB)
Verder gaan is ook altijd mogelijk: politieke unie, federatie,...
De Unie is een ruimte van vrijheid ... art 67 VWEU
Belang van de interne markt
Vier grote redenen
1. Economisch
Hypothese 1:
-
- 2 landen: België en Italië:
o
o België is beter om chocolade te maken en Italië is beter om olijfolie te maken
- Als zo dan beide 90u aan hun eigen beste specialisatie doen (absoluut voordeel) dan gaat het
beter:
o
- Maar elk land heeft natuurlijk wel beide nodig dus eigenlijk best handel
-
C.V. 4
,Hypothese 2:
- België doet alles beter want meer kg en meer L
o
- Maar eigenlijk heeft handel wel voordelen volgens de prof: want stel
- Er is een relatief voordeel want verschil 5/10 en 6/30 (0,2)
o Dus in dit geval wil dit zeggen van Duitsland focus u op chocolade en België op olijfolie
o Zo krijg je
§
Dit heet de theorie van het comparatief (kosten)voordeel, uitgevonden door David Ricardo
• Het toont aan dat vrijhandel altijd voordelen heeft
• Het is een theoretisch model
• Er zijn wel beperkingen hierop:
o Transactiekosten
o Juridische obstakels
o Sociale en culturele factoren
o Protectionisme
• Het is !!! wel het streven waard, met nuances
• Doel van het interne marktrecht: vrijhandelsideaal te bekomen
• Vb NMBS kiest toch voor omstreden Spaanse treinbouwer
2. Geopolitiek
Europa heeft 450 miljoen inwoners – ons BBP is 19,5 biljoene dollars
Als België apart wordt bekeken dan hebben wij 11,8 miljoen inwoners en ons BBP is 0,67 biljoen
dollar...
C.V. 5
,Dit is een belangrijke reden om interne markt meer te integreren omdat wij apart niet groot zijn ten
opzichte van China of Amerika
3. Juridisch
Dit is op basis van 3 redenen:
- HVJ in Luxemburg: daar komen de belangrijkste zaken voor
o Wat zij zeggen is de manier om de wet te lezen – zo moeten landen de wet
interpreteren dus hun interpretatie is belangrijk
- Hoofdkwartier van de Europese Comissie
o Als taak het afdwingen van Europees recht
- Justitiepaleis in Brussel
o Zelfs wanneer je op nationaal recht werkt, moet je het materieel recht van de EU
respecteren en gebruiken
o Supranationaal recht gaat voor op nationaal recht
4. Maatschappelijk
- Op macro niveau:
o In 2012 kreeg de Europese Unie de Nobelprijs voor de Vrede
- Op micro niveau:
o Autoweg die door de natuur ging
o Hoe we dit recht invullen/toepassen, naleven hebben gevolg voor milieu, school,
religie, veiligheid, consumentenbescherming,... NIET vrij verkeer boven alles
- Individueel:
o Bv mobiele data gelijke tarieven maken in EU
Recap:
- historische oorsprong van de interne markt is = vredesproject
- spectrum aan vrijhandelsinitiatieven
o EU actief op elk niveau
o constante verschuivingen in beide richtingen
- belang van de interne markt
o economisch project…
o …met ruime vertakkingen
o 2026 = katalysator?
- basis-intuïtie voor de komende weken:
o interne marktrecht = uitwissen van grenzen (= nooit te bereiken ideaal)
C.V. 6
, DEEL II. VAN EEN DOUANE UNIE TOT EEN ECONOMICHE EN MONETAIRE UNIE:
BASISBEGINSELEN VAN DE EUROPESE INTEGRATIE
H1. Vrij verkeer van goederen
Uit de actualiteit:
- er was too much “Gold-plating”: alle landen zelfde standaarden maar er kan door LS wel nog
verregaandere regels zijn en dat kan je leven moeilijk maken en meer belemmeren
o Als er wordt verwezen naar het Europese niveau om interne markt op te lossen, dan soms
eerst eens kijken naar de eigen nationale regels: er zijn vaak moeilijk regels om interne
markt te gebruiken
- 28 regime: Europese venn om niet meer te doen aan nationale regels maar kiezen voor Europe
ste
Inc. En zo kan je handel drijven en actief zijn in alle lidstaten van EU
- Europese unie met meerdere lagen (ajuin): er zijn bepaalde initiatieven die worden tegengehouden
door bepaalde landen maar voor andere landen gaat het wel al
o OPL: bepaalde clubjes in de EU zelf die dan een interne markt plus zogezegd hebben bv
de Benelux landen
o Maar eigenlijk theoretisch moelijk om te zien om dan nog binnen de interne markt dan nog
aparte regels voor aparte clubjes hebben – de basis was van gehele unie met zelfde regels
dus dit houdt dat wel tegen
OVERZICHT
Het tussen LS en derde landen
gaat niet over interne markt.
Vertrekpunt -> art 28, lid 1 VWEU: “De Unie omvat een douane-unie welke zich uitstrekt over het
gehele goederenverkeer en welke zowel het verbod medebrengt van in- en uitvoerrechten en van alle
heffingen van gelijke werking in het verkeer tussen de lidstaten onderling als de invoering van een
gemeenschappelijk douanetarief voor hun betrekkingen met derde landen.”
De goederen als vrij verkeer was de klassieke doelstelling en eerste vorm van samenwerking uit EGKS
– dit was al in de jaren 70. Dit staat in het verdrag op de eerste plaats.
Bij het vrij verkeer is er een verschil tussen negatieve en positieve integratie:
- Positief: Europa zegt wat de standaarden moeten zijn
- Negatief: als er geen Europees niveau is, dan mogen LS doen wat ze willen maar er zijn wel
verdragsartikelen die bepaalde zaken verbieden
C.V. 7
