Forensisch sociaal werk – samenvatting
Leermateriaal en informatie:
• Geen cursus, geen leerpad
• Enkel PPT als leermateriaal + notities die je erbij neemt
o Belangrijk om naar de lessen te gaan!
o Kan op examen afkortingen gebruiken, maar moet het wel sws in 1 keer voluit
geschreven worden, zodat men weet wat ik bedoel
Welzijn en justitie en FSW hebben de meeste overlappingen --> handig voor de beurs
Evaluatie:
SCHRIFTELIJK EXAMEN (WSS OP COMPUTER ANS)
• Telt mee voor 80% van de punten voor dit OLOD
• Schriftelijk, niet haalbaar om 100 studenten mondeling tebevragen
OPDRACHT 2 GROEPSPAPER IFV BEURS
• Telt mee voor 20% van de punten voor het OLOD
• Op het examen stel ik misschien één vraag over deze paper
BIJKOMEND
• Deelname bezoek (FPC / Gevangenis Gent / GevangenisDendermonde)
• Deelname aan theateractiviteit
• Volgen van actualiteit, podcasts … die passen binnen thema
• Fysieke en mentale aanwezigheid tijdens de lessen
Samenvatting – FSW
HoGent
1
, Introductie
APPEL EN INSTELLINGEN
Appel = alfabetisch afroepen van namen --> “aanwezig”
• Naamafroeping
• In het leger, gevangenis, concentratiekampen, ...
• In gevangenis: 3-5keer
• Gebeurt elke dag --> voor openen en sluiten van de cel
• Iemand niet aanwezig --> niemand mag weg (kan reden zijn voor
ontsnapping/verdwijning) - iedereen moet blijven waar men is
Mugshot
• Een shot/foto van je voor en zijaanzicht
• Is wanneer je wordt opgepakt door de politie
• Voorbeelden: Moussolini , Bill Gates, Justin Bieber, David Bowie, Martin Luther King
Inhoudstafel
1. Wat is FSW?
a. Definitie
b. FSW is in ontwikkeling en niet neutraal
c. Botsende doelen; spanningsveld tussen FSW en justitie/strafrecht
2. Slingerbeweging binnen strafrecht
a. Strafrecht in de middeleeuwen
b. Klassiek Strafrecht
c. Positivisten/Sociaal verweer
d. Culture of control
3. FSW in de schaduw van justitie
a. Wet Lejeune (1888) = Start welzijnswerkinterventies in context strafrecht
b. Pioniers FSW
c. Jaren ‘70 professionalisering
4. FSW uit de schaduw van justitie
a. Jaren ‘80 professionalisering
b. Praktijkvernieuwingen
c. Beleidswijziging ‘85: 2 hulpverleningscircuits; Vlaams Welzijn en Federaal Justitie
2
,5. Recente beleidsontwikkelingen: terug naar de schaduw??
a. Samenwerkingsakkoord Vlaamse Gemeenschap en Justitie (1994) tgv besluit 1985
Vlaams executieve (ondertussen al nieuwere versie)
b. Het strategisch plan (STRAP) hulp –en dienstverlening aan gedetineerden en hun directe
sociale omgeving (2000) Start Importmodel
c. Decreet betreffende organisatie hulp -en dienstverlening aan gedetineerden in 2013
d. 2022 Start Vlaams Agentschap justitie en handhaving
e. Vlaams strategisch plan hulp -en dienstverlening aan gedetineerden en geïnterneerden
(2020-2025) & (2025-2030)
f. Basiswet gevangeniswezen en de interne rechtspositie van de getinneerde (12/01/2005)
6. Belangrijke spelers in het werkveld FSW
a. Sociale dienst politie
b. CAW Slachtofferhulp
c. Justitiehuizen (oa podcast)
d. Veilige huizen (oa gastcollege, podcast)
e. PSD
f. JWW (oa gastcollege)
g. Hulp- en dienstverleners gevangenissen
7. Gevangenissen in Vlaanderen, België, de wereld
a. Soorten gevangenissen (oa gastspreker Transitiehuis)
b. Profiel gedetineerden (oa docu)
3
, Hoofdstuk 1: Wat is forensisch sociaal werk?
INLEIDING
= Sociaal werk binnen forensisch veld (‘forensisch’ = ‘gerechtelijk’)
Ø Domein waar sociaal werk en (straf)recht elkaar raken
Waarom (straf) recht en geen strafrecht: STRAFrecht is voornamelijk gericht op de dader, maar
slachtoffers en naastbestaanden zitten vaak niet in het STRAFrecht; we treden ook op voor
degene die niet in het STRAFrecht zitten (minderjarigen, slachtoffers van verkeersongevallen (is
politierechtbank), ...)
• Activiteiten en disciplines binnen sociaal werk die linken hebben met (straf)recht: politici,
parket, strafuitvoering binnen en buiten gevangenissen, re-integratie
• Algemene hulp –en dienstverlening aan justitiabelen (de mensen die rechtstreeks of
onrechtstreeks geconfronteerd worden met een strafrechtelijke interventie of in aanraking
dreigen te komen)
o Hetzij als dader (verdachte/pleger van een delict)
o Hetzij als slachtoffer
o Hetzij als naastbestaanden van dader en/of slachtoffer
§ De doelgroep samen noemen we justitiabelen
o De drie doelgroepen
o Het gaat dus niet enkel over daders maar over iedereen die op een of andere manier in
aanraking komt met justitie en strafrecht
o Nabestaanden ≠ naastbestaanden
§ Naastbestaanden: iedereen die op een manier gerelateerd is aan de slachtoffer of
dader (familie, vrienden, ...), zijn als groep het meeste onderbelicht
§ Nabestaanden is overleden
• Proberen hierbij zoveel mogelijk de schade te herstellen en daders zo goed als mogelijk te
re-integreren in de maatschappij. Het doel hierbij is om herval en nieuwe feiten te
voorkomen
• Kan voorkomen onder verschillende vormen:
o Een methodisch aanbod (je vertrekt vanuit een bepaalde methodiek vb vanuit
systeemdenken)
o Aanbod t.a.v. welbepaalde doelgroepen (gedetineerden, slachtoffers,
deradicaliseerden, geïnterneerden, ...)
o Een voorzieningenaanbod (« sector » vb onderwijs aan gedetineerden, ...)
o Deze vormen lopen door elkaar of kunnen elkaar aanvullen of versterken
4
Leermateriaal en informatie:
• Geen cursus, geen leerpad
• Enkel PPT als leermateriaal + notities die je erbij neemt
o Belangrijk om naar de lessen te gaan!
o Kan op examen afkortingen gebruiken, maar moet het wel sws in 1 keer voluit
geschreven worden, zodat men weet wat ik bedoel
Welzijn en justitie en FSW hebben de meeste overlappingen --> handig voor de beurs
Evaluatie:
SCHRIFTELIJK EXAMEN (WSS OP COMPUTER ANS)
• Telt mee voor 80% van de punten voor dit OLOD
• Schriftelijk, niet haalbaar om 100 studenten mondeling tebevragen
OPDRACHT 2 GROEPSPAPER IFV BEURS
• Telt mee voor 20% van de punten voor het OLOD
• Op het examen stel ik misschien één vraag over deze paper
BIJKOMEND
• Deelname bezoek (FPC / Gevangenis Gent / GevangenisDendermonde)
• Deelname aan theateractiviteit
• Volgen van actualiteit, podcasts … die passen binnen thema
• Fysieke en mentale aanwezigheid tijdens de lessen
Samenvatting – FSW
HoGent
1
, Introductie
APPEL EN INSTELLINGEN
Appel = alfabetisch afroepen van namen --> “aanwezig”
• Naamafroeping
• In het leger, gevangenis, concentratiekampen, ...
• In gevangenis: 3-5keer
• Gebeurt elke dag --> voor openen en sluiten van de cel
• Iemand niet aanwezig --> niemand mag weg (kan reden zijn voor
ontsnapping/verdwijning) - iedereen moet blijven waar men is
Mugshot
• Een shot/foto van je voor en zijaanzicht
• Is wanneer je wordt opgepakt door de politie
• Voorbeelden: Moussolini , Bill Gates, Justin Bieber, David Bowie, Martin Luther King
Inhoudstafel
1. Wat is FSW?
a. Definitie
b. FSW is in ontwikkeling en niet neutraal
c. Botsende doelen; spanningsveld tussen FSW en justitie/strafrecht
2. Slingerbeweging binnen strafrecht
a. Strafrecht in de middeleeuwen
b. Klassiek Strafrecht
c. Positivisten/Sociaal verweer
d. Culture of control
3. FSW in de schaduw van justitie
a. Wet Lejeune (1888) = Start welzijnswerkinterventies in context strafrecht
b. Pioniers FSW
c. Jaren ‘70 professionalisering
4. FSW uit de schaduw van justitie
a. Jaren ‘80 professionalisering
b. Praktijkvernieuwingen
c. Beleidswijziging ‘85: 2 hulpverleningscircuits; Vlaams Welzijn en Federaal Justitie
2
,5. Recente beleidsontwikkelingen: terug naar de schaduw??
a. Samenwerkingsakkoord Vlaamse Gemeenschap en Justitie (1994) tgv besluit 1985
Vlaams executieve (ondertussen al nieuwere versie)
b. Het strategisch plan (STRAP) hulp –en dienstverlening aan gedetineerden en hun directe
sociale omgeving (2000) Start Importmodel
c. Decreet betreffende organisatie hulp -en dienstverlening aan gedetineerden in 2013
d. 2022 Start Vlaams Agentschap justitie en handhaving
e. Vlaams strategisch plan hulp -en dienstverlening aan gedetineerden en geïnterneerden
(2020-2025) & (2025-2030)
f. Basiswet gevangeniswezen en de interne rechtspositie van de getinneerde (12/01/2005)
6. Belangrijke spelers in het werkveld FSW
a. Sociale dienst politie
b. CAW Slachtofferhulp
c. Justitiehuizen (oa podcast)
d. Veilige huizen (oa gastcollege, podcast)
e. PSD
f. JWW (oa gastcollege)
g. Hulp- en dienstverleners gevangenissen
7. Gevangenissen in Vlaanderen, België, de wereld
a. Soorten gevangenissen (oa gastspreker Transitiehuis)
b. Profiel gedetineerden (oa docu)
3
, Hoofdstuk 1: Wat is forensisch sociaal werk?
INLEIDING
= Sociaal werk binnen forensisch veld (‘forensisch’ = ‘gerechtelijk’)
Ø Domein waar sociaal werk en (straf)recht elkaar raken
Waarom (straf) recht en geen strafrecht: STRAFrecht is voornamelijk gericht op de dader, maar
slachtoffers en naastbestaanden zitten vaak niet in het STRAFrecht; we treden ook op voor
degene die niet in het STRAFrecht zitten (minderjarigen, slachtoffers van verkeersongevallen (is
politierechtbank), ...)
• Activiteiten en disciplines binnen sociaal werk die linken hebben met (straf)recht: politici,
parket, strafuitvoering binnen en buiten gevangenissen, re-integratie
• Algemene hulp –en dienstverlening aan justitiabelen (de mensen die rechtstreeks of
onrechtstreeks geconfronteerd worden met een strafrechtelijke interventie of in aanraking
dreigen te komen)
o Hetzij als dader (verdachte/pleger van een delict)
o Hetzij als slachtoffer
o Hetzij als naastbestaanden van dader en/of slachtoffer
§ De doelgroep samen noemen we justitiabelen
o De drie doelgroepen
o Het gaat dus niet enkel over daders maar over iedereen die op een of andere manier in
aanraking komt met justitie en strafrecht
o Nabestaanden ≠ naastbestaanden
§ Naastbestaanden: iedereen die op een manier gerelateerd is aan de slachtoffer of
dader (familie, vrienden, ...), zijn als groep het meeste onderbelicht
§ Nabestaanden is overleden
• Proberen hierbij zoveel mogelijk de schade te herstellen en daders zo goed als mogelijk te
re-integreren in de maatschappij. Het doel hierbij is om herval en nieuwe feiten te
voorkomen
• Kan voorkomen onder verschillende vormen:
o Een methodisch aanbod (je vertrekt vanuit een bepaalde methodiek vb vanuit
systeemdenken)
o Aanbod t.a.v. welbepaalde doelgroepen (gedetineerden, slachtoffers,
deradicaliseerden, geïnterneerden, ...)
o Een voorzieningenaanbod (« sector » vb onderwijs aan gedetineerden, ...)
o Deze vormen lopen door elkaar of kunnen elkaar aanvullen of versterken
4
