Hoofdstuk 1: Kritisch denken
Van Observatie naar verklaring
Observeren
Natuurverschijnselen: normaal vs zeldzaam
aan gewend dus gaan niet aan gewend
dus gaan zoeken niet zoeken naar de naar
de verklaring verklaring
vormen inspiratiebron voor
films vb. sharknado
(haaienregen)
Verklaringen zoeken voor observaties
Natuurverschijnselen verklaren: God vs wetenschap
(vroeger)
(tegenwoordig)
“Nullius in verba” -> Hans Roslin: ‘Je kan niemand op zijn woord geloven, hoe slim en hoe
hoogopgeleid ze ook zijn.’
Kritisch denken
Elk individu heeft vooropgezette gedachten over de wereld
-> niet weten wat de realiteit is (MISCONCEPTIES)
Gapminder Foundation: Hans Roslin, Ola Roslin (zoon) & Anna Roslin (schoondochter)
-> ontwikkeling software: statistische gegevens: gezondheid &
inkomen -> toegankelijk & visueel zichtbaar maken ->
weinig mensen worden hierover geïnformeerd
Voorbeeld
Historie: atoommodel -> Thomson: atomen zijn niet ondeelbaar, maar neg. deeltjes
kunnen hieruit gehaald worden (e-)
-> voorstelling: model heeft neg e- in een wolk van pos. e-
= ‘Plum Pudding’
Rutherford: -> experiment: + geladen alpha deeltjes afvuren op dunne goud-folie
alpha-deeltjes = klein -> gaan makkelijk door folie heen
sommige alpha deeltjes werden
afgebogen/teruggekaatst => aanwezigheid
van negatieve deeltjes dus aanpassing model:
atoomtheorie + lading ligt
geconcentreerd in centrum (atoomkern)
Rutherford dacht dus kritisch na over het atoommodel van Thomson
, Wat is wetenschap?
Verklaringen en wetenschap
Wanneer is een verklaring wetenschap?
Een verklaring is wetenschappelijk als ze voldoet aan deze belangrijke kenmerken:
1. Gaat over de natuurlijke wereld
Wetenschap onderzoekt verschijnselen in de natuur (zoals regenbogen, ziekten, ijs
dat drijft).
Vragen over zingeving, de ziel of het doel van het leven horen niet bij de
wetenschap.
2. Is testbaar
Een wetenschappelijk idee moet zo geformuleerd zijn dat het met waarnemingen
of experimenten getest kan worden.
Vage of niet-meetbare uitspraken zijn niet wetenschappelijk.
3. Is falsifieerbaar (weerlegbaar)
Volgens Karl Popper moet een hypothese in principe te weerleggen zijn door
een tegenvoorbeeld.
Als een idee altijd “kan kloppen”, wat er ook gebeurt, is het geen wetenschap.
4. Baseert zich op experimenten en bewijs
Wetenschappelijke theorieën doen voorspellingen die met experimenten worden
getest.
Hoe vaker voorspellingen kloppen, hoe sterker het bewijs
Wetenschap in oude culturen
1. Hemellichamen
Oude culturen (Mesopotamië, Egypte, Griekenland) bestudeerden zon, maan,
sterren en planeten.
Doel: kalenders maken (weten wanneer te zaaien).
Men kon zons- en maansverduisteringen voorspellen.
Hipparchus berekende met waarnemingen zelfs de afstand aarde–maan →
vroege, wiskundige natuurverklaring.
2. Natuurfilosofie
Bij de oude Grieken waren wetenschap en filosofie verweven.
Er was nog geen wetenschappelijke methode en nauwelijks experimenten.
Thales: zocht natuurlijke verklaringen (aardbevingen niet door goden).
Democritus: introduceerde het idee van atomen en verklaarde de wereld zonder
goden of doelen.
Van Observatie naar verklaring
Observeren
Natuurverschijnselen: normaal vs zeldzaam
aan gewend dus gaan niet aan gewend
dus gaan zoeken niet zoeken naar de naar
de verklaring verklaring
vormen inspiratiebron voor
films vb. sharknado
(haaienregen)
Verklaringen zoeken voor observaties
Natuurverschijnselen verklaren: God vs wetenschap
(vroeger)
(tegenwoordig)
“Nullius in verba” -> Hans Roslin: ‘Je kan niemand op zijn woord geloven, hoe slim en hoe
hoogopgeleid ze ook zijn.’
Kritisch denken
Elk individu heeft vooropgezette gedachten over de wereld
-> niet weten wat de realiteit is (MISCONCEPTIES)
Gapminder Foundation: Hans Roslin, Ola Roslin (zoon) & Anna Roslin (schoondochter)
-> ontwikkeling software: statistische gegevens: gezondheid &
inkomen -> toegankelijk & visueel zichtbaar maken ->
weinig mensen worden hierover geïnformeerd
Voorbeeld
Historie: atoommodel -> Thomson: atomen zijn niet ondeelbaar, maar neg. deeltjes
kunnen hieruit gehaald worden (e-)
-> voorstelling: model heeft neg e- in een wolk van pos. e-
= ‘Plum Pudding’
Rutherford: -> experiment: + geladen alpha deeltjes afvuren op dunne goud-folie
alpha-deeltjes = klein -> gaan makkelijk door folie heen
sommige alpha deeltjes werden
afgebogen/teruggekaatst => aanwezigheid
van negatieve deeltjes dus aanpassing model:
atoomtheorie + lading ligt
geconcentreerd in centrum (atoomkern)
Rutherford dacht dus kritisch na over het atoommodel van Thomson
, Wat is wetenschap?
Verklaringen en wetenschap
Wanneer is een verklaring wetenschap?
Een verklaring is wetenschappelijk als ze voldoet aan deze belangrijke kenmerken:
1. Gaat over de natuurlijke wereld
Wetenschap onderzoekt verschijnselen in de natuur (zoals regenbogen, ziekten, ijs
dat drijft).
Vragen over zingeving, de ziel of het doel van het leven horen niet bij de
wetenschap.
2. Is testbaar
Een wetenschappelijk idee moet zo geformuleerd zijn dat het met waarnemingen
of experimenten getest kan worden.
Vage of niet-meetbare uitspraken zijn niet wetenschappelijk.
3. Is falsifieerbaar (weerlegbaar)
Volgens Karl Popper moet een hypothese in principe te weerleggen zijn door
een tegenvoorbeeld.
Als een idee altijd “kan kloppen”, wat er ook gebeurt, is het geen wetenschap.
4. Baseert zich op experimenten en bewijs
Wetenschappelijke theorieën doen voorspellingen die met experimenten worden
getest.
Hoe vaker voorspellingen kloppen, hoe sterker het bewijs
Wetenschap in oude culturen
1. Hemellichamen
Oude culturen (Mesopotamië, Egypte, Griekenland) bestudeerden zon, maan,
sterren en planeten.
Doel: kalenders maken (weten wanneer te zaaien).
Men kon zons- en maansverduisteringen voorspellen.
Hipparchus berekende met waarnemingen zelfs de afstand aarde–maan →
vroege, wiskundige natuurverklaring.
2. Natuurfilosofie
Bij de oude Grieken waren wetenschap en filosofie verweven.
Er was nog geen wetenschappelijke methode en nauwelijks experimenten.
Thales: zocht natuurlijke verklaringen (aardbevingen niet door goden).
Democritus: introduceerde het idee van atomen en verklaarde de wereld zonder
goden of doelen.
