ORGAANANATOMIE
VAN DE VERTEBRATEN
Nienke Van Boxelaer
1BA DGK
2025-2026
,Inhoudsopgave
Het spijsverteringsstelsel - Algemeen ............................................................................................................................................ 3
Algemeen ............................................................................................................................................................................... 3
Mondholte – Cavum Oris ......................................................................................................................................................... 4
Vestibulum oris = Ruimte tussen lip & tandenboog .............................................................................................................. 4
Lippen (labiae) & wangen (buccae) ................................................................................................................................ 4
Eigenlijke mondholte ......................................................................................................................................................... 5
Tanden ......................................................................................................................................................................... 5
Gehemelte = Palatinum ................................................................................................................................................ 5
Mondholtebodem......................................................................................................................................................... 6
Tong = Lingua ............................................................................................................................................................... 6
Speekselklieren ................................................................................................................................................................. 9
Algemeen..................................................................................................................................................................... 9
Speciesverschillen ....................................................................................................................................................... 9
Slokdarm – Oesofagus ...........................................................................................................................................................11
Maag – Ventriculus, gaster ......................................................................................................................................................11
Algemeen .........................................................................................................................................................................11
Speciesverschillen............................................................................................................................................................12
Lever – Hepar.........................................................................................................................................................................13
Alvleesklier – Pancreas ...........................................................................................................................................................14
Milt – Lien ..............................................................................................................................................................................15
Darmen – Intestinum..............................................................................................................................................................15
Dunne darm – intestinum tenue ........................................................................................................................................15
12-vingerige darm - Duodenum ....................................................................................................................................15
Nuchtere darm - Jejunum.............................................................................................................................................15
Kronkeldarm - Ileum ....................................................................................................................................................15
Blinde darm – Caecum......................................................................................................................................................16
Dikke darm – Colon...........................................................................................................................................................16
Colon ascendens ........................................................................................................................................................17
Colon transversum ......................................................................................................................................................17
Colon descendens ......................................................................................................................................................17
Colon sigmoïdeum (sommige huisdieren) .....................................................................................................................17
Endeldarm – Rectum ........................................................................................................................................................17
Anale kanaal & anus .........................................................................................................................................................17
Verbindingen ....................................................................................................................................................................18
Anaalzakjes – Sinus paranalis .................................................................................................................................................18
Het spijsverteringsstelsel – Speciesverschillen: Het paard ............................................................................................................19
Algemeen – Linker aanzicht ....................................................................................................................................................19
Maag – Ventriculus, gaster ......................................................................................................................................................19
Ligging .............................................................................................................................................................................19
Fixatie ..............................................................................................................................................................................19
1
, Anatomie .........................................................................................................................................................................20
Darmen – Intestinum..............................................................................................................................................................20
Dunne darm – Intestinum tenue ........................................................................................................................................21
Duodenum..................................................................................................................................................................21
Jejunum ......................................................................................................................................................................22
Ileum ..........................................................................................................................................................................22
Blinde darm - Caecum ......................................................................................................................................................22
Caecumkop – Basis caeci ............................................................................................................................................22
Corpus caeci...............................................................................................................................................................22
Apex caeci ..................................................................................................................................................................22
Dikke darm - Colon ...........................................................................................................................................................23
Colon ascendens ........................................................................................................................................................23
Colon transversum ......................................................................................................................................................23
Kleine colon - Colon descendens = Colon tenue ...........................................................................................................23
Rectum ............................................................................................................................................................................23
Lever - Hepar .........................................................................................................................................................................24
Milt - Lien...............................................................................................................................................................................24
Linker aanzicht ......................................................................................................................................................................25
Rechter aanzicht ....................................................................................................................................................................25
Oorzaken koliek .....................................................................................................................................................................26
Foramen epiploïcum .........................................................................................................................................................26
Cardia sfincter - Gaskoliek ................................................................................................................................................26
Zandkoliek........................................................................................................................................................................26
Ligamentum lienorenale ...................................................................................................................................................26
Flexura pelvina .................................................................................................................................................................26
Het spijsverteringsstelsel – Speciesverschillen: Het varken ...........................................................................................................27
Maag – Ventriculus, gaster ......................................................................................................................................................27
Darmen .................................................................................................................................................................................27
Lever – Hepar.........................................................................................................................................................................28
Ventraal aanzicht ...................................................................................................................................................................28
Linker/ventraal aanzicht .........................................................................................................................................................29
Rechter aanzicht ....................................................................................................................................................................29
Het spijsverteringsstelsel – Speciesverschillen: Het rund ..............................................................................................................30
Voormagencomplex + Lebmaag ..............................................................................................................................................30
Linker aanzicht = Pariëtale zijde .........................................................................................................................................30
Rechteraanzicht – Viscerale zijde ......................................................................................................................................31
Inwendig ..........................................................................................................................................................................32
Slokdarmsleuf ..................................................................................................................................................................33
Boekmaag – Omasum .......................................................................................................................................................33
Lebmaag – Abomasum .....................................................................................................................................................34
Darmen - Intestinum ..............................................................................................................................................................34
2
,Het spijsverteringsstelsel - Algemeen
Algemeen
Ventrale holte:
Opgedeeld door diafragma (= Middenrif;
o Borstholte (Borstvlies = Pleura) Grote platte koepelvormige spier met
o Buikholte (Buikvlies = Peritioneum)
centraal peesblad)
Sereus (vochtafgevend) vlies; Verkleving organen vermijden.
Bestaan uit:
o Pariëtaal blad (naar lichaamswand toe)
o Visceraal blad (naar ingewanden toe)
o Spijsverteringsstelsel ontstaat uit oerdarm (uniforme rechte buis) dat in de mediaanlijn
wordt gefixeerd door het mesenterium commune (bestaat uit 2 lagen visceraal
peritoneum)
▪ Oorspronkelijk zowel dorsaal als ventraal v/d oerdarm
➢ Nu bijna alleen dorsaal (zie ‘mesogastrium’)
▪ Opdeling o.b.v. lokalisatie (welk deel v/h gastro-intestinaal stelsel (=
maag-darmkanaal) het mesenterium ophangt):
▪ Mesogastrium (Ventrale & dorsale in embryo)
➢ Omentum minus stamt af van ventraal
mesogastrium
• Enige overblijfsel ventrale mesenterium
Mesoduodenum
commune
Mesojejunum
• Craniaal gelegen: Verbindt maag & begin
duodenum met lever
Mesocolon
➢ Omentum majus stamt af van dorsaal
mesogastrium
• Verbindt maag en colon transversum
Omentum minus
• Dubbel geplooid: Pariëtaal en visceraal
blad
• Bursa omentalis = Ruimte tss. 2 bladen
Omentum majus
• Foramen epiploïcum = Versmalde toegang
tot bursa omentalis (Zie ‘lever’)
▪ Mesoduodenum
▪ Mesojejunum (= darmscheil want waaiervormig door
sterke lengtetoename van dit deel)
➢ Radix mesentirii = scheilwortel (aanhechting
wervelkolom)
▪ Mesocolon
▪ …
3
, o Carnivoor (meer specifiek: hond) als model → Eenvoudig darmstelsel omdat vlees
makkelijk verteerbaar is.
o Herbivoren → Bacteriën nodig om plantaardig voedsel te verteren (cellulose afbreken) →
Volumineus darmstelsel.
Mondholte – Cavum Oris
Lippen → Keelholte
Mucosa → Slijmvlies dat volledige mondholte bedekt
Vestibulum oris = Ruimte tussen lip & tandenboog
o Vestibulum labialis = Ruimte tussen lip & snijtanden
o Vestibulum buccalis = Ruimte tussen wang en kiezen
➢ Ductus parotideus mondt hier uit (zie ‘speekselklieren’)
o Diastema = Tandvrije ruimte tussen snijtanden & kiezen
➢ Handig voor mondinspectie bij grote huisdieren
• Tong vastgrijpen en hierin leggen
• Dier wil niet op eigen tong bijten en zal dus de mond open houden
• BELANGRIJK! → Grijp mondhoeken ook vast (anders zal tongligamentje
mogelijk scheuren als dier het hoofd wegtrekt)
Lippen (labiae) & wangen (buccae)
o Labium maxillare, superius = Bovenlip
o Rima oris = Mondspleet
o Labium mandibulare, inferius = Onderlip
o Klieren (zie ‘speekselklieren’)
➢ Submucosa binnenzijde lip → Glandula labiales
➢ Submucosa wangen of tussen wangspieren → Glandula buccales
Car:
Fel uitgesneden mondhoeken (minder ontwikkelde, mobiele lippen, +/-
zelfde conformatie als in embryonale fase). Moeten vlees kunnen afscheuren
(scheurkiezen).
→ Andere dieren hebben dit niet! (verder ontwikkelde wangen sinds embryonale fase)
Car + kRu:
Mediane groef in bovenlip = Philtrum → Toename beweeglijkheid
Eq:
Zeer gevoelige, beweeglijke lippen; Tasten voedsel eerst met lip af; Eten selectief.
4
,Bo + S:
Bovenlip versmolten met neus = Neusspiegel of planum naso-labiale →
Uniek bij elk dier door talrijke kliertjes dus vergelijkbaar met vingerafdruk →
nasolabiogram (Zie’ tong’)
Eigenlijke mondholte
Tanden
Carnivoren → Scheurkiezen zeer belangrijk om vlees af te scheuren
Herbivoren → Kiezen minder belangrijk
Runderen → Geen snijtanden bovenaan (Zie ‘tong’)
Gehemelte = Palatinum
o Gesloten gehemelte noodzakelijk voor zuigen & creëren van onderdruk
o Scheidt neus van mond
o Voedsel in luchtpijp:
• Normaal gezien → Hoestreflex
• Open gehemelte → Verslikkingspneumonie (= Soort longontsteking)
▪ Voedsel blijft plakken in de trachea → Ontstekingsreactie
▪ Meestal dood tot gevolg
o Vogels → Open gehemelte
• Drinken → Kop naar achteren
o 2 delen:
▪ Palatum durum = Harde gehemelte
o Raphe Palatini = Versmeltingszone
gehemelteplaten
o Bedekt met mucosa (= slijmvlies) dat caudaal
doorloopt als zachte gehemelte
➢ Eq → Zeer dik door submuceuze
venenplexus
➢ Rugae palatinae = Boogvormige
verhevenheden = dwarse groeves
➢ Ca (sommige rassen) → Soms
gepigmenteerd
▪ Palatum molle of venum palatinum = Zachte gehemelte
(caudale verlengde harde gehemelte)
o Plicae palatopharyngea = 2 plooien die met elkaar
versmelten
➢ Vormen / omgeven Ostium
intrapharyngeum = keelholte
5
,Mondholtebodem
o Prefrenulair deel = Deel dat zich rostraal in de mondholtebodem bevindt; Loopt van de
snijtanden tot aan het frenulum
o Frenulum linguae = Tongriem
▪ Bevestigt onderzijde tong met mondholtebodem
o 2 recessus sublingualis lateralis
▪ = Nis bilateraal v/h frenulum linguae
▪ Crista sublingualis = Plooien door uitmonding glandula sublingualis
polystomatica (zie ‘speekselklieren’); Zorgen voor gewelfde bodem
▪ Carunculae sublinguales = 2 hongertepeltjes (elke kant 1)
➢ Omgeeft uitmonding van verschillende speekselkliertjes
• Glandula sublingualis monostomatica (zie ‘speekselklieren’)
• Ductus mandibularis (zie ‘speekselklieren’)
Tong = Lingua
o Functie: Grijpen, kauwen, slikken, drinken, tast, smaak, reinigen
o Dik spierorgaan (vult hele eigenlijke mondholte)
o Septum (Linguale) → Verdeelt tong in 2 symmetrische helften
▪ Kan sulcus linguae vormen = Gootje in tong die carnivoren helpt bij drinken
o 3 delen:
▪ Apex = Beweeglijke punt
▪ Corpus linguae = Tonglichaam (Van apex tot tongwortel)
➢ Bevestigd aan mondholtebodem met frenulum linguae
▪ Radix linguae = Tongwortel
6
,o Dorsaal & zijvlakte bedekt met papillen
▪ Mechanische papillen
➢ Papillae filiformes = Draadachtige, hoornvormige papillen
• Grootste aantal
• Katten → Extra groot en extra keratine, zeer ruwe tong
➢ Papillae conicae = Conisch, kegelvormig (sterkst ontwikkeld bij Bo)
▪ Smaakpapillen
➢ Papillae fungiformes = Verheven als paddenstoel
➢ Papillae circumvallatae = Omwalde papillen, vormen V-vormige lijn
➢ Papillae foliatae = Bladvormige papillen
o Per diersoort:
▪ Fe & Ca (= Kat & hond)
➢ Zeer beweeglijk
➢ Zijranden scherp
➢ Papillen:
• Filiforme: Vnl. rugvlakte (Bij Fe sterk
verhoornd en caudaal gericht)
• Conicae: Afwezig bij Fe! Vnl. op radix
• Fungiforme: Rugvlakte
• Circumvallatae: Enkele op rugvlakte (overgang corpus – radix)
• Foliatae: Zijdelings op radix = Tongwortel (onduidelijk bij Fe)
▪ Bo (= Rund)
➢ Zeer beweeglijk
➢ Plomp & hard
➢ Spitse apex, breed frenulum
➢ Torus linguae = Extra stevigheid corpus linguae
• Fossa lingualis = Zakje voor torus linguae (Kan voedsel in vast
komen te zitten → Ontsteking)
➢ Papillen:
• Filiforme: Vnl. rugvlakte, sterk verhoornd en caudaal gericht
• Conicae: Rugvlakte apex en torus
• Fungiforme: Vnl. op apex
• Circumvallatae: Meerdere op zijrand tss. corpus & radix
• Foliatae: Afwezig!
➢ Zeer oppervlakkig kauwen + papillae filiformes caudaal gericht →
Gemakkelijk vreemde voorwerpen inslikken → Kan “Traumatische
reticulopericarditis” veroorzaken (= Scherp voorwerp doorheen
diafragma en hartzakje → Ontstekingsreactie → Klutsend geluid want
hart “zwemt” in ontstekingsvocht)
7
, ▪ Eq (= Paard)
➢ Smal
➢ Apex lepelvormig
➢ Dorsaal mediaanlijn → Lang, smal stuk kraakbeen
➢ Papillen:
• Filiforme: Rugvlakte
• Conicae: Rugvlakte apex
• Fungiforme: Rugvlakte apex, zijvlakte corpus
• Circumvallatae: Beperkt aantal, voor tongwortel naast
mediaanlijn
• Foliatae: Zijdelings van radix = Tongwortel
Tong rund
Radix
Papillae circumvallatae
Papillae conicae
Torus lingua
e
Corpus
Fossa lingualis
Tong mens
Papillae fungiformes
Papillae filiformes
Papillae foliatae
Apex
8
VAN DE VERTEBRATEN
Nienke Van Boxelaer
1BA DGK
2025-2026
,Inhoudsopgave
Het spijsverteringsstelsel - Algemeen ............................................................................................................................................ 3
Algemeen ............................................................................................................................................................................... 3
Mondholte – Cavum Oris ......................................................................................................................................................... 4
Vestibulum oris = Ruimte tussen lip & tandenboog .............................................................................................................. 4
Lippen (labiae) & wangen (buccae) ................................................................................................................................ 4
Eigenlijke mondholte ......................................................................................................................................................... 5
Tanden ......................................................................................................................................................................... 5
Gehemelte = Palatinum ................................................................................................................................................ 5
Mondholtebodem......................................................................................................................................................... 6
Tong = Lingua ............................................................................................................................................................... 6
Speekselklieren ................................................................................................................................................................. 9
Algemeen..................................................................................................................................................................... 9
Speciesverschillen ....................................................................................................................................................... 9
Slokdarm – Oesofagus ...........................................................................................................................................................11
Maag – Ventriculus, gaster ......................................................................................................................................................11
Algemeen .........................................................................................................................................................................11
Speciesverschillen............................................................................................................................................................12
Lever – Hepar.........................................................................................................................................................................13
Alvleesklier – Pancreas ...........................................................................................................................................................14
Milt – Lien ..............................................................................................................................................................................15
Darmen – Intestinum..............................................................................................................................................................15
Dunne darm – intestinum tenue ........................................................................................................................................15
12-vingerige darm - Duodenum ....................................................................................................................................15
Nuchtere darm - Jejunum.............................................................................................................................................15
Kronkeldarm - Ileum ....................................................................................................................................................15
Blinde darm – Caecum......................................................................................................................................................16
Dikke darm – Colon...........................................................................................................................................................16
Colon ascendens ........................................................................................................................................................17
Colon transversum ......................................................................................................................................................17
Colon descendens ......................................................................................................................................................17
Colon sigmoïdeum (sommige huisdieren) .....................................................................................................................17
Endeldarm – Rectum ........................................................................................................................................................17
Anale kanaal & anus .........................................................................................................................................................17
Verbindingen ....................................................................................................................................................................18
Anaalzakjes – Sinus paranalis .................................................................................................................................................18
Het spijsverteringsstelsel – Speciesverschillen: Het paard ............................................................................................................19
Algemeen – Linker aanzicht ....................................................................................................................................................19
Maag – Ventriculus, gaster ......................................................................................................................................................19
Ligging .............................................................................................................................................................................19
Fixatie ..............................................................................................................................................................................19
1
, Anatomie .........................................................................................................................................................................20
Darmen – Intestinum..............................................................................................................................................................20
Dunne darm – Intestinum tenue ........................................................................................................................................21
Duodenum..................................................................................................................................................................21
Jejunum ......................................................................................................................................................................22
Ileum ..........................................................................................................................................................................22
Blinde darm - Caecum ......................................................................................................................................................22
Caecumkop – Basis caeci ............................................................................................................................................22
Corpus caeci...............................................................................................................................................................22
Apex caeci ..................................................................................................................................................................22
Dikke darm - Colon ...........................................................................................................................................................23
Colon ascendens ........................................................................................................................................................23
Colon transversum ......................................................................................................................................................23
Kleine colon - Colon descendens = Colon tenue ...........................................................................................................23
Rectum ............................................................................................................................................................................23
Lever - Hepar .........................................................................................................................................................................24
Milt - Lien...............................................................................................................................................................................24
Linker aanzicht ......................................................................................................................................................................25
Rechter aanzicht ....................................................................................................................................................................25
Oorzaken koliek .....................................................................................................................................................................26
Foramen epiploïcum .........................................................................................................................................................26
Cardia sfincter - Gaskoliek ................................................................................................................................................26
Zandkoliek........................................................................................................................................................................26
Ligamentum lienorenale ...................................................................................................................................................26
Flexura pelvina .................................................................................................................................................................26
Het spijsverteringsstelsel – Speciesverschillen: Het varken ...........................................................................................................27
Maag – Ventriculus, gaster ......................................................................................................................................................27
Darmen .................................................................................................................................................................................27
Lever – Hepar.........................................................................................................................................................................28
Ventraal aanzicht ...................................................................................................................................................................28
Linker/ventraal aanzicht .........................................................................................................................................................29
Rechter aanzicht ....................................................................................................................................................................29
Het spijsverteringsstelsel – Speciesverschillen: Het rund ..............................................................................................................30
Voormagencomplex + Lebmaag ..............................................................................................................................................30
Linker aanzicht = Pariëtale zijde .........................................................................................................................................30
Rechteraanzicht – Viscerale zijde ......................................................................................................................................31
Inwendig ..........................................................................................................................................................................32
Slokdarmsleuf ..................................................................................................................................................................33
Boekmaag – Omasum .......................................................................................................................................................33
Lebmaag – Abomasum .....................................................................................................................................................34
Darmen - Intestinum ..............................................................................................................................................................34
2
,Het spijsverteringsstelsel - Algemeen
Algemeen
Ventrale holte:
Opgedeeld door diafragma (= Middenrif;
o Borstholte (Borstvlies = Pleura) Grote platte koepelvormige spier met
o Buikholte (Buikvlies = Peritioneum)
centraal peesblad)
Sereus (vochtafgevend) vlies; Verkleving organen vermijden.
Bestaan uit:
o Pariëtaal blad (naar lichaamswand toe)
o Visceraal blad (naar ingewanden toe)
o Spijsverteringsstelsel ontstaat uit oerdarm (uniforme rechte buis) dat in de mediaanlijn
wordt gefixeerd door het mesenterium commune (bestaat uit 2 lagen visceraal
peritoneum)
▪ Oorspronkelijk zowel dorsaal als ventraal v/d oerdarm
➢ Nu bijna alleen dorsaal (zie ‘mesogastrium’)
▪ Opdeling o.b.v. lokalisatie (welk deel v/h gastro-intestinaal stelsel (=
maag-darmkanaal) het mesenterium ophangt):
▪ Mesogastrium (Ventrale & dorsale in embryo)
➢ Omentum minus stamt af van ventraal
mesogastrium
• Enige overblijfsel ventrale mesenterium
Mesoduodenum
commune
Mesojejunum
• Craniaal gelegen: Verbindt maag & begin
duodenum met lever
Mesocolon
➢ Omentum majus stamt af van dorsaal
mesogastrium
• Verbindt maag en colon transversum
Omentum minus
• Dubbel geplooid: Pariëtaal en visceraal
blad
• Bursa omentalis = Ruimte tss. 2 bladen
Omentum majus
• Foramen epiploïcum = Versmalde toegang
tot bursa omentalis (Zie ‘lever’)
▪ Mesoduodenum
▪ Mesojejunum (= darmscheil want waaiervormig door
sterke lengtetoename van dit deel)
➢ Radix mesentirii = scheilwortel (aanhechting
wervelkolom)
▪ Mesocolon
▪ …
3
, o Carnivoor (meer specifiek: hond) als model → Eenvoudig darmstelsel omdat vlees
makkelijk verteerbaar is.
o Herbivoren → Bacteriën nodig om plantaardig voedsel te verteren (cellulose afbreken) →
Volumineus darmstelsel.
Mondholte – Cavum Oris
Lippen → Keelholte
Mucosa → Slijmvlies dat volledige mondholte bedekt
Vestibulum oris = Ruimte tussen lip & tandenboog
o Vestibulum labialis = Ruimte tussen lip & snijtanden
o Vestibulum buccalis = Ruimte tussen wang en kiezen
➢ Ductus parotideus mondt hier uit (zie ‘speekselklieren’)
o Diastema = Tandvrije ruimte tussen snijtanden & kiezen
➢ Handig voor mondinspectie bij grote huisdieren
• Tong vastgrijpen en hierin leggen
• Dier wil niet op eigen tong bijten en zal dus de mond open houden
• BELANGRIJK! → Grijp mondhoeken ook vast (anders zal tongligamentje
mogelijk scheuren als dier het hoofd wegtrekt)
Lippen (labiae) & wangen (buccae)
o Labium maxillare, superius = Bovenlip
o Rima oris = Mondspleet
o Labium mandibulare, inferius = Onderlip
o Klieren (zie ‘speekselklieren’)
➢ Submucosa binnenzijde lip → Glandula labiales
➢ Submucosa wangen of tussen wangspieren → Glandula buccales
Car:
Fel uitgesneden mondhoeken (minder ontwikkelde, mobiele lippen, +/-
zelfde conformatie als in embryonale fase). Moeten vlees kunnen afscheuren
(scheurkiezen).
→ Andere dieren hebben dit niet! (verder ontwikkelde wangen sinds embryonale fase)
Car + kRu:
Mediane groef in bovenlip = Philtrum → Toename beweeglijkheid
Eq:
Zeer gevoelige, beweeglijke lippen; Tasten voedsel eerst met lip af; Eten selectief.
4
,Bo + S:
Bovenlip versmolten met neus = Neusspiegel of planum naso-labiale →
Uniek bij elk dier door talrijke kliertjes dus vergelijkbaar met vingerafdruk →
nasolabiogram (Zie’ tong’)
Eigenlijke mondholte
Tanden
Carnivoren → Scheurkiezen zeer belangrijk om vlees af te scheuren
Herbivoren → Kiezen minder belangrijk
Runderen → Geen snijtanden bovenaan (Zie ‘tong’)
Gehemelte = Palatinum
o Gesloten gehemelte noodzakelijk voor zuigen & creëren van onderdruk
o Scheidt neus van mond
o Voedsel in luchtpijp:
• Normaal gezien → Hoestreflex
• Open gehemelte → Verslikkingspneumonie (= Soort longontsteking)
▪ Voedsel blijft plakken in de trachea → Ontstekingsreactie
▪ Meestal dood tot gevolg
o Vogels → Open gehemelte
• Drinken → Kop naar achteren
o 2 delen:
▪ Palatum durum = Harde gehemelte
o Raphe Palatini = Versmeltingszone
gehemelteplaten
o Bedekt met mucosa (= slijmvlies) dat caudaal
doorloopt als zachte gehemelte
➢ Eq → Zeer dik door submuceuze
venenplexus
➢ Rugae palatinae = Boogvormige
verhevenheden = dwarse groeves
➢ Ca (sommige rassen) → Soms
gepigmenteerd
▪ Palatum molle of venum palatinum = Zachte gehemelte
(caudale verlengde harde gehemelte)
o Plicae palatopharyngea = 2 plooien die met elkaar
versmelten
➢ Vormen / omgeven Ostium
intrapharyngeum = keelholte
5
,Mondholtebodem
o Prefrenulair deel = Deel dat zich rostraal in de mondholtebodem bevindt; Loopt van de
snijtanden tot aan het frenulum
o Frenulum linguae = Tongriem
▪ Bevestigt onderzijde tong met mondholtebodem
o 2 recessus sublingualis lateralis
▪ = Nis bilateraal v/h frenulum linguae
▪ Crista sublingualis = Plooien door uitmonding glandula sublingualis
polystomatica (zie ‘speekselklieren’); Zorgen voor gewelfde bodem
▪ Carunculae sublinguales = 2 hongertepeltjes (elke kant 1)
➢ Omgeeft uitmonding van verschillende speekselkliertjes
• Glandula sublingualis monostomatica (zie ‘speekselklieren’)
• Ductus mandibularis (zie ‘speekselklieren’)
Tong = Lingua
o Functie: Grijpen, kauwen, slikken, drinken, tast, smaak, reinigen
o Dik spierorgaan (vult hele eigenlijke mondholte)
o Septum (Linguale) → Verdeelt tong in 2 symmetrische helften
▪ Kan sulcus linguae vormen = Gootje in tong die carnivoren helpt bij drinken
o 3 delen:
▪ Apex = Beweeglijke punt
▪ Corpus linguae = Tonglichaam (Van apex tot tongwortel)
➢ Bevestigd aan mondholtebodem met frenulum linguae
▪ Radix linguae = Tongwortel
6
,o Dorsaal & zijvlakte bedekt met papillen
▪ Mechanische papillen
➢ Papillae filiformes = Draadachtige, hoornvormige papillen
• Grootste aantal
• Katten → Extra groot en extra keratine, zeer ruwe tong
➢ Papillae conicae = Conisch, kegelvormig (sterkst ontwikkeld bij Bo)
▪ Smaakpapillen
➢ Papillae fungiformes = Verheven als paddenstoel
➢ Papillae circumvallatae = Omwalde papillen, vormen V-vormige lijn
➢ Papillae foliatae = Bladvormige papillen
o Per diersoort:
▪ Fe & Ca (= Kat & hond)
➢ Zeer beweeglijk
➢ Zijranden scherp
➢ Papillen:
• Filiforme: Vnl. rugvlakte (Bij Fe sterk
verhoornd en caudaal gericht)
• Conicae: Afwezig bij Fe! Vnl. op radix
• Fungiforme: Rugvlakte
• Circumvallatae: Enkele op rugvlakte (overgang corpus – radix)
• Foliatae: Zijdelings op radix = Tongwortel (onduidelijk bij Fe)
▪ Bo (= Rund)
➢ Zeer beweeglijk
➢ Plomp & hard
➢ Spitse apex, breed frenulum
➢ Torus linguae = Extra stevigheid corpus linguae
• Fossa lingualis = Zakje voor torus linguae (Kan voedsel in vast
komen te zitten → Ontsteking)
➢ Papillen:
• Filiforme: Vnl. rugvlakte, sterk verhoornd en caudaal gericht
• Conicae: Rugvlakte apex en torus
• Fungiforme: Vnl. op apex
• Circumvallatae: Meerdere op zijrand tss. corpus & radix
• Foliatae: Afwezig!
➢ Zeer oppervlakkig kauwen + papillae filiformes caudaal gericht →
Gemakkelijk vreemde voorwerpen inslikken → Kan “Traumatische
reticulopericarditis” veroorzaken (= Scherp voorwerp doorheen
diafragma en hartzakje → Ontstekingsreactie → Klutsend geluid want
hart “zwemt” in ontstekingsvocht)
7
, ▪ Eq (= Paard)
➢ Smal
➢ Apex lepelvormig
➢ Dorsaal mediaanlijn → Lang, smal stuk kraakbeen
➢ Papillen:
• Filiforme: Rugvlakte
• Conicae: Rugvlakte apex
• Fungiforme: Rugvlakte apex, zijvlakte corpus
• Circumvallatae: Beperkt aantal, voor tongwortel naast
mediaanlijn
• Foliatae: Zijdelings van radix = Tongwortel
Tong rund
Radix
Papillae circumvallatae
Papillae conicae
Torus lingua
e
Corpus
Fossa lingualis
Tong mens
Papillae fungiformes
Papillae filiformes
Papillae foliatae
Apex
8
