Hoofdstuk 2: Het ademhalingsstelsel
Inhoud
1. Inleiding ........................................................................................................................ 3
1.1 Het doel van de ademhaling .................................................................................... 3
1.1.1 De O2-transportketen vd buitenlucht naar de cellen.......................................... 3
1.1.2 CO2-transportketen vd cellen naar buitenlucht ................................................. 3
1.2 Functies van het AH-stelsel ..................................................................................... 3
1.2.1 Hoofdfuncties .................................................................................................. 3
1.2.2 Nevenfuncties .................................................................................................. 3
1.3 Opdeling vh AH-stelsel obv functie ........................................................................ 3
2. De bouw en functies van de verschillende onderdelen van het AH-stelsel ...................... 5
2.1 De neus (nasum) ..................................................................................................... 5
2.1.1 Algemene bouw .................................................................................................... 5
2.1.2 Begrenzing....................................................................................................... 5
2.1.3 Neustussenschot ............................................................................................... 6
2.1.4 3 neusschelpen & 3 neusgangen ....................................................................... 6
2.1.5 Neusbijholten / sinussen ................................................................................... 6
2.1.6 functies van de neusholten ............................................................................... 7
2.2 Keelholte (farynx) ................................................................................................... 8
2.3 Strottenhoofd (larynx) ............................................................................................. 8
2.3.1 Algemene ligging ................................................................................................. 8
2.3.2 Bouw ............................................................................................................... 8
2.3.3 Functies ........................................................................................................... 8
2.3.4 stemvorming mbv stembanden ......................................................................... 9
2.3.5 Stembanden ..................................................................................................... 9
2.4 Trachea (luchtpijp) ................................................................................................ 10
2.4.1 Bouw en ligging ................................................................................................. 10
2.4.2 functies .......................................................................................................... 10
2.5 Luchtpijptakken: Grote Bronchi (tt de 14e vertakking) .......................................... 11
2.5.1 Bouw .................................................................................................................. 11
2.5.2 Ligging tov grote vaten .................................................................................. 11
2.5.3 Opbouw van de wand..................................................................................... 12
2.5.4 Functie ........................................................................................................... 12
2.6 Luchtpijptakken: Kleine bronchi = Bronchioli (Vertakking 15-21) ........................ 12
1
, 2.6.1 Verschillen tss bronchioli & bronchi ................................................................... 12
2.7 Longen .................................................................................................................. 14
2.7.1 Indeling .............................................................................................................. 14
2.7.2 Situering longen ............................................................................................. 15
2.7.3 De thoraxholte ............................................................................................... 15
2.7.4 De Pleuraholte ............................................................................................... 16
2.7.5 Longlobje > Longtrechtertjes > Longblaasjes ................................................. 17
2.7.6 Alveoli ........................................................................................................... 18
1. Ventilatie..................................................................................................................... 19
1.1 Inspiratie ............................................................................................................... 19
Gaswet van Boyle: VxP = c ......................................................................................... 19
1.2 Expiratie ............................................................................................................... 20
1.3 Longcapaciteit....................................................................................................... 21
2. Diffusie doorheen de alveolocapillaire wand ............................................................... 21
Gastransport en gasuitwisseling ................................................................................... 23
3. Regulatie van de ademhaling ....................................................................................... 24
3.1 Arteriële pH homeostase: Acidose vs. Alkalose..................................................... 25
4. Voorwaarden vo een goede ventilatie & diffusie .......................................................... 25
2
, 1. Inleiding
1.1 Het doel van de ademhaling
= Het voorzien vh bloed van O2 & verwijderen v CO2 → O2 & CO2-gehalte in het bloed
constant houden
Hoe?
1. Intense uitwisseling tss alveolaire lucht & bloed (= Diffusie)
2. Geregelde verversing vd alveolaire lucht langs luchtwegen adhv ademhalingsspieren
(= Ventilatie)
Deze 2 + circulatie → Optimale voorziening vd weefsels m O2 & afvoer CO2
1.1.1 De O2-transportketen vd buitenlucht naar de cellen
1. Ventilatie: 02 buiten → O2 alveolair
2. Diffusie: O2 alveolair → O2 longcapillairen (do binding hemoglobine in RBC)
3. Circulair transport: O2 in arterieel bloed → O2 in weefselcapillairen
4. Interne respiratie: O2 in weefselcapillairen → O2 in tussencelvocht → Cellen
1.1.2 CO2-transportketen vd cellen naar buitenlucht
1. Interne respiratie: CO2 in cellen → CO2 in tussencelvocht → plasma
2. Circulatoir transport: CO2 weefselcapillairen → CO2 aders
3. Diffusie: CO2 longcapillairen → CO2 alveolaire lucht
4. Ventilatie : CO2 in alveolaire lucht → CO2 buitenlucht
1.2 Functies van het AH-stelsel
1.2.1 Hoofdfuncties
Ventilatie Diffusie Bescherming Verdediging
In- & uitwaartse Verplaatsing v O2 Bescherming vd Tegen
luchtstroom vanuit alveolaire alveolaire opp. binnendringende
doorheen lucht naar bloed, en Tegen uitdroging en ziekteverwekkers
luchtwegen tgv van CO2-moleculen T-veranderingen
drukverschillen tss in omgekeerde zin,
longen & tgv verschillen in
buitenlucht damspanning
1.2.2 Nevenfuncties
Reuk Stemvorming Hoesten en niezen Geeuwen
Dankzij reukepitheel Dankzij stemspleet Do prikkeling Platvallen
in de neus ih strottenhoofd luchtwegen longblaasjes (=
Atelectase) te
voorkomen
1.3 Opdeling vh AH-stelsel obv functie
Organen vo geleiding vd lucht: luchtwegen Organen vo gasuitwisseling
- Neusholte + neusbijholten (B.L.) - Long m longlobjes →
- Keelholte/farynx (B.L.) longtrechtertjes → Longblaasjes
- Strottenhoofd / larynx (B.L.)
- Trachea / luchtpijp (O.L.)
- Bronchi / luchtpijptakken (O.L.)
3
,- Bronchioli / luchtpijptakjes (O.L.)
4
, 2. De bouw en functies van de verschillende onderdelen van het
AH-stelsel
2.1 De neus (nasum)
2.1.1 Algemene bouw
2.1.2 Begrenzing
- Frontaal: bot + kraakbeen
- Lateraal: bot + kraakbeen + huidplooi
- Mediaal: Neustussenschot (bot + kraakbeen)
- Craniaal: zeefplaat vh zeefbeen
- Caudaal: hard + zacht verhemelte
5
, 2.1.3 Neustussenschot
2.1.4 3 neusschelpen & 3 neusgangen
2.1.5 Neusbijholten / sinussen
6
Inhoud
1. Inleiding ........................................................................................................................ 3
1.1 Het doel van de ademhaling .................................................................................... 3
1.1.1 De O2-transportketen vd buitenlucht naar de cellen.......................................... 3
1.1.2 CO2-transportketen vd cellen naar buitenlucht ................................................. 3
1.2 Functies van het AH-stelsel ..................................................................................... 3
1.2.1 Hoofdfuncties .................................................................................................. 3
1.2.2 Nevenfuncties .................................................................................................. 3
1.3 Opdeling vh AH-stelsel obv functie ........................................................................ 3
2. De bouw en functies van de verschillende onderdelen van het AH-stelsel ...................... 5
2.1 De neus (nasum) ..................................................................................................... 5
2.1.1 Algemene bouw .................................................................................................... 5
2.1.2 Begrenzing....................................................................................................... 5
2.1.3 Neustussenschot ............................................................................................... 6
2.1.4 3 neusschelpen & 3 neusgangen ....................................................................... 6
2.1.5 Neusbijholten / sinussen ................................................................................... 6
2.1.6 functies van de neusholten ............................................................................... 7
2.2 Keelholte (farynx) ................................................................................................... 8
2.3 Strottenhoofd (larynx) ............................................................................................. 8
2.3.1 Algemene ligging ................................................................................................. 8
2.3.2 Bouw ............................................................................................................... 8
2.3.3 Functies ........................................................................................................... 8
2.3.4 stemvorming mbv stembanden ......................................................................... 9
2.3.5 Stembanden ..................................................................................................... 9
2.4 Trachea (luchtpijp) ................................................................................................ 10
2.4.1 Bouw en ligging ................................................................................................. 10
2.4.2 functies .......................................................................................................... 10
2.5 Luchtpijptakken: Grote Bronchi (tt de 14e vertakking) .......................................... 11
2.5.1 Bouw .................................................................................................................. 11
2.5.2 Ligging tov grote vaten .................................................................................. 11
2.5.3 Opbouw van de wand..................................................................................... 12
2.5.4 Functie ........................................................................................................... 12
2.6 Luchtpijptakken: Kleine bronchi = Bronchioli (Vertakking 15-21) ........................ 12
1
, 2.6.1 Verschillen tss bronchioli & bronchi ................................................................... 12
2.7 Longen .................................................................................................................. 14
2.7.1 Indeling .............................................................................................................. 14
2.7.2 Situering longen ............................................................................................. 15
2.7.3 De thoraxholte ............................................................................................... 15
2.7.4 De Pleuraholte ............................................................................................... 16
2.7.5 Longlobje > Longtrechtertjes > Longblaasjes ................................................. 17
2.7.6 Alveoli ........................................................................................................... 18
1. Ventilatie..................................................................................................................... 19
1.1 Inspiratie ............................................................................................................... 19
Gaswet van Boyle: VxP = c ......................................................................................... 19
1.2 Expiratie ............................................................................................................... 20
1.3 Longcapaciteit....................................................................................................... 21
2. Diffusie doorheen de alveolocapillaire wand ............................................................... 21
Gastransport en gasuitwisseling ................................................................................... 23
3. Regulatie van de ademhaling ....................................................................................... 24
3.1 Arteriële pH homeostase: Acidose vs. Alkalose..................................................... 25
4. Voorwaarden vo een goede ventilatie & diffusie .......................................................... 25
2
, 1. Inleiding
1.1 Het doel van de ademhaling
= Het voorzien vh bloed van O2 & verwijderen v CO2 → O2 & CO2-gehalte in het bloed
constant houden
Hoe?
1. Intense uitwisseling tss alveolaire lucht & bloed (= Diffusie)
2. Geregelde verversing vd alveolaire lucht langs luchtwegen adhv ademhalingsspieren
(= Ventilatie)
Deze 2 + circulatie → Optimale voorziening vd weefsels m O2 & afvoer CO2
1.1.1 De O2-transportketen vd buitenlucht naar de cellen
1. Ventilatie: 02 buiten → O2 alveolair
2. Diffusie: O2 alveolair → O2 longcapillairen (do binding hemoglobine in RBC)
3. Circulair transport: O2 in arterieel bloed → O2 in weefselcapillairen
4. Interne respiratie: O2 in weefselcapillairen → O2 in tussencelvocht → Cellen
1.1.2 CO2-transportketen vd cellen naar buitenlucht
1. Interne respiratie: CO2 in cellen → CO2 in tussencelvocht → plasma
2. Circulatoir transport: CO2 weefselcapillairen → CO2 aders
3. Diffusie: CO2 longcapillairen → CO2 alveolaire lucht
4. Ventilatie : CO2 in alveolaire lucht → CO2 buitenlucht
1.2 Functies van het AH-stelsel
1.2.1 Hoofdfuncties
Ventilatie Diffusie Bescherming Verdediging
In- & uitwaartse Verplaatsing v O2 Bescherming vd Tegen
luchtstroom vanuit alveolaire alveolaire opp. binnendringende
doorheen lucht naar bloed, en Tegen uitdroging en ziekteverwekkers
luchtwegen tgv van CO2-moleculen T-veranderingen
drukverschillen tss in omgekeerde zin,
longen & tgv verschillen in
buitenlucht damspanning
1.2.2 Nevenfuncties
Reuk Stemvorming Hoesten en niezen Geeuwen
Dankzij reukepitheel Dankzij stemspleet Do prikkeling Platvallen
in de neus ih strottenhoofd luchtwegen longblaasjes (=
Atelectase) te
voorkomen
1.3 Opdeling vh AH-stelsel obv functie
Organen vo geleiding vd lucht: luchtwegen Organen vo gasuitwisseling
- Neusholte + neusbijholten (B.L.) - Long m longlobjes →
- Keelholte/farynx (B.L.) longtrechtertjes → Longblaasjes
- Strottenhoofd / larynx (B.L.)
- Trachea / luchtpijp (O.L.)
- Bronchi / luchtpijptakken (O.L.)
3
,- Bronchioli / luchtpijptakjes (O.L.)
4
, 2. De bouw en functies van de verschillende onderdelen van het
AH-stelsel
2.1 De neus (nasum)
2.1.1 Algemene bouw
2.1.2 Begrenzing
- Frontaal: bot + kraakbeen
- Lateraal: bot + kraakbeen + huidplooi
- Mediaal: Neustussenschot (bot + kraakbeen)
- Craniaal: zeefplaat vh zeefbeen
- Caudaal: hard + zacht verhemelte
5
, 2.1.3 Neustussenschot
2.1.4 3 neusschelpen & 3 neusgangen
2.1.5 Neusbijholten / sinussen
6
