2de Bach. BMW Samenvatting:
Immunologie
Door Zeno De Paus
,Zeno De Paus Samenvatting: Immunologie 2de Bach. BMW
Inhoud
Hoofdstuk 1: Het Immuunsysteem ..................................................................................................... 3
Algemene indeling ...................................................................................................................................... 3
Lichaamsbarrières...................................................................................................................................... 4
Aangeboren immuunsysteem ................................................................................................................ 6
Humoraal deel van het aangeboren IS ........................................................................................ 10
Verworven immuunsysteem (= adaptief IS) ................................................................................ 11
Lymfoïde organen ............................................................................................................................... 11
Cellulair adaptief IS (= T-lymfocyten!) ....................................................................................... 12
Humoraal adaptief IS (= B-lymfocyten!) ................................................................................... 13
Diversiteit in het adaptieve IS ........................................................................................................ 14
Clonale selectie ......................................................................................................................................... 14
Geheugen van T- en B-lymfocyten ..................................................................................................... 15
Hoofdstuk 2: Organen & cellen van het IS ....................................................................................... 15
Cellen van het aangeboren IS .............................................................................................................. 15
Mononucleaire fagocyten: monocyten en macrofagen ......................................................... 16
Granulocyten......................................................................................................................................... 17
Megakaryocyten & bloedplaatjes .................................................................................................. 18
NK-cellen ................................................................................................................................................ 18
De Innate Lymphoid Cells (ILC’s) ................................................................................................. 20
Dendritische cellen (DC’s) ............................................................................................................... 20
Antigeentransport naar secundaire lymfoïde organen & synapsen..................................... 21
De 1ste immunologische synaps ..................................................................................................... 21
T-lymfoctyen .............................................................................................................................................. 22
B-lymfocyten .............................................................................................................................................. 24
De 2e immunologische synaps ....................................................................................................... 28
Celtypering ................................................................................................................................................. 28
Hoofdstuk 3: De ontstekingsreactie .................................................................................................. 29
Hoofdstuk 4: Antigeen herkenning ................................................................................................... 32
Majeure HistoCompabiliteits molecule (MHC) ............................................................................ 32
MHC-moleculen bij T-lymfocyten .................................................................................................. 33
De T-cel receptor (TcR) ..................................................................................................................... 35
2de Bach. BMW 1
,Zeno De Paus Samenvatting: Immunologie 2de Bach. BMW
Hoofdstuk 5: Het complementsysteem ............................................................................................ 36
Inleiding, nomenclatuur en activatie................................................................................................ 36
Fysiologische functie .............................................................................................................................. 38
Korte samenvatting complement ...................................................................................................... 40
Hoofdstuk 6: Ig en humorale immuniteit ........................................................................................ 41
Immunoglobulinen .................................................................................................................................. 41
Immuunglobulinen isotypen .......................................................................................................... 44
Idiotypes, isotypes en allotypes .................................................................................................... 45
Humorale immuniteit ............................................................................................................................. 46
De antigeen-antilichaamreactie ......................................................................................................... 49
2de Bach. BMW 2
, Zeno De Paus Samenvatting: Immunologie 2de Bach. BMW
Hoofdstuk 1: Het Immuunsysteem
Algemene indeling
Wat is de algemene functie van het immuunsysteem?
De functie van het immuunsysteem is het beschermen van de gastheer tegen pathogenen en
schadelijke stoffen. De pathogenen, oftewel ziekteverwekkers, en schadelijke stoffen kunnen
verschillende soorten zijn:
• De micro-organismen → Dit zijn de bacteriën, schimmels en parasieten. Let op, virussen
behoren eigenlijk niet tot de micro-organismen!
• Toxines → Dit zijn toxische stoffen, zoals gif
• Tumoren → Tumoren, zijnde kwaadaardige cellen, zullen door het immuunsysteem
gedetecteerd worden en afgebroken worden. Dit proces heet tumor surveillantie
• Afgestorven weefsel → Afgestorven weefsel(cellen) zullen door het immuunsysteem
afgebroken worden voor het behoud van de homeostase
Verder moet ons immuunsysteem een onderscheid kunnen maken tussen schadelijk en
onschadelijke stoffen
Wat is de humorale immuniteit? Wat is de cellulaire immuniteit?
We kunnen het immuunsysteem algemeen opdelen in 2 soorten immuniteiten, namelijk:
• De humorale immuniteit: De humorale immuniteit is de immuniteit die alle pathogenen
buiten de cel kan aanvallen
• De cellulaire immuniteit: De cellulaire immuniteit is de immuniteit die alle pathogenen in
de cel zal aanvallen, bijvoorbeeld door apoptose1
LET OP: Zowel het aangeboren als het verworven IS hebben deze 2 delen!
Hoe reageert het immuunsysteem algemeen op intracellulaire en extracellulaire pathogenen?
Het immuunsysteem reageert verschillend op de extracellulaire pathogenen (= buiten de
gastheercel) dan op de intracellulaire pathogenen (= binnen de gastheercel):
A) Extracellulaire pathogenen: De extracellulaire pathogenen zijn voornamelijk de
bacteriën, schimmels en parasieten. Deze extracellulaire pathogenen worden opgeruimd
door de humorale verdediging
B) Intracellulaire pathogenen: De intracellulaire pathogenen zijn voornamelijk de
virussen en mycobacteriën. Deze intracellulaire pathogenen zijn onbereikbaar voor de
humorale verdediging, waardoor dat de gehele cel apoptose1 ondergaat wat leidt tot een
afbraak van de gehele cel
Aangezien intracellulaire pathogenen enkel gedood kunnen worden door een volledige
celafbraak, zal het immuunsysteem er alles aan doen zodat het pathogeen de cel niet betreed
1 Apoptose = Vorm van gereguleerde celdood
2de Bach. BMW 3
Immunologie
Door Zeno De Paus
,Zeno De Paus Samenvatting: Immunologie 2de Bach. BMW
Inhoud
Hoofdstuk 1: Het Immuunsysteem ..................................................................................................... 3
Algemene indeling ...................................................................................................................................... 3
Lichaamsbarrières...................................................................................................................................... 4
Aangeboren immuunsysteem ................................................................................................................ 6
Humoraal deel van het aangeboren IS ........................................................................................ 10
Verworven immuunsysteem (= adaptief IS) ................................................................................ 11
Lymfoïde organen ............................................................................................................................... 11
Cellulair adaptief IS (= T-lymfocyten!) ....................................................................................... 12
Humoraal adaptief IS (= B-lymfocyten!) ................................................................................... 13
Diversiteit in het adaptieve IS ........................................................................................................ 14
Clonale selectie ......................................................................................................................................... 14
Geheugen van T- en B-lymfocyten ..................................................................................................... 15
Hoofdstuk 2: Organen & cellen van het IS ....................................................................................... 15
Cellen van het aangeboren IS .............................................................................................................. 15
Mononucleaire fagocyten: monocyten en macrofagen ......................................................... 16
Granulocyten......................................................................................................................................... 17
Megakaryocyten & bloedplaatjes .................................................................................................. 18
NK-cellen ................................................................................................................................................ 18
De Innate Lymphoid Cells (ILC’s) ................................................................................................. 20
Dendritische cellen (DC’s) ............................................................................................................... 20
Antigeentransport naar secundaire lymfoïde organen & synapsen..................................... 21
De 1ste immunologische synaps ..................................................................................................... 21
T-lymfoctyen .............................................................................................................................................. 22
B-lymfocyten .............................................................................................................................................. 24
De 2e immunologische synaps ....................................................................................................... 28
Celtypering ................................................................................................................................................. 28
Hoofdstuk 3: De ontstekingsreactie .................................................................................................. 29
Hoofdstuk 4: Antigeen herkenning ................................................................................................... 32
Majeure HistoCompabiliteits molecule (MHC) ............................................................................ 32
MHC-moleculen bij T-lymfocyten .................................................................................................. 33
De T-cel receptor (TcR) ..................................................................................................................... 35
2de Bach. BMW 1
,Zeno De Paus Samenvatting: Immunologie 2de Bach. BMW
Hoofdstuk 5: Het complementsysteem ............................................................................................ 36
Inleiding, nomenclatuur en activatie................................................................................................ 36
Fysiologische functie .............................................................................................................................. 38
Korte samenvatting complement ...................................................................................................... 40
Hoofdstuk 6: Ig en humorale immuniteit ........................................................................................ 41
Immunoglobulinen .................................................................................................................................. 41
Immuunglobulinen isotypen .......................................................................................................... 44
Idiotypes, isotypes en allotypes .................................................................................................... 45
Humorale immuniteit ............................................................................................................................. 46
De antigeen-antilichaamreactie ......................................................................................................... 49
2de Bach. BMW 2
, Zeno De Paus Samenvatting: Immunologie 2de Bach. BMW
Hoofdstuk 1: Het Immuunsysteem
Algemene indeling
Wat is de algemene functie van het immuunsysteem?
De functie van het immuunsysteem is het beschermen van de gastheer tegen pathogenen en
schadelijke stoffen. De pathogenen, oftewel ziekteverwekkers, en schadelijke stoffen kunnen
verschillende soorten zijn:
• De micro-organismen → Dit zijn de bacteriën, schimmels en parasieten. Let op, virussen
behoren eigenlijk niet tot de micro-organismen!
• Toxines → Dit zijn toxische stoffen, zoals gif
• Tumoren → Tumoren, zijnde kwaadaardige cellen, zullen door het immuunsysteem
gedetecteerd worden en afgebroken worden. Dit proces heet tumor surveillantie
• Afgestorven weefsel → Afgestorven weefsel(cellen) zullen door het immuunsysteem
afgebroken worden voor het behoud van de homeostase
Verder moet ons immuunsysteem een onderscheid kunnen maken tussen schadelijk en
onschadelijke stoffen
Wat is de humorale immuniteit? Wat is de cellulaire immuniteit?
We kunnen het immuunsysteem algemeen opdelen in 2 soorten immuniteiten, namelijk:
• De humorale immuniteit: De humorale immuniteit is de immuniteit die alle pathogenen
buiten de cel kan aanvallen
• De cellulaire immuniteit: De cellulaire immuniteit is de immuniteit die alle pathogenen in
de cel zal aanvallen, bijvoorbeeld door apoptose1
LET OP: Zowel het aangeboren als het verworven IS hebben deze 2 delen!
Hoe reageert het immuunsysteem algemeen op intracellulaire en extracellulaire pathogenen?
Het immuunsysteem reageert verschillend op de extracellulaire pathogenen (= buiten de
gastheercel) dan op de intracellulaire pathogenen (= binnen de gastheercel):
A) Extracellulaire pathogenen: De extracellulaire pathogenen zijn voornamelijk de
bacteriën, schimmels en parasieten. Deze extracellulaire pathogenen worden opgeruimd
door de humorale verdediging
B) Intracellulaire pathogenen: De intracellulaire pathogenen zijn voornamelijk de
virussen en mycobacteriën. Deze intracellulaire pathogenen zijn onbereikbaar voor de
humorale verdediging, waardoor dat de gehele cel apoptose1 ondergaat wat leidt tot een
afbraak van de gehele cel
Aangezien intracellulaire pathogenen enkel gedood kunnen worden door een volledige
celafbraak, zal het immuunsysteem er alles aan doen zodat het pathogeen de cel niet betreed
1 Apoptose = Vorm van gereguleerde celdood
2de Bach. BMW 3
