Internationale
Omgeving
DEEL 2
Erik Zhu
TEW 1 | 2025-2026 UNIVERSITEIT ANTWERPEN
,Erik Zhu 2025-2026 TEW 1
Voorwoord
Om beter door het pdf-document te navigeren, kan je aan de zijkant bij de drie lijnen de inhoudstafel
terugvinden. Je moet alleen die titels openklappen.
Algemeen heb ik redelijk wat moeite in dit document gestoken en het kan nog steeds zijn dat ik hier
en daar foutjes heb. Sommige slides heb ik niet meegenomen, want die brachten niet veel info op.
Tips om dit vak te leren
• Aangeduide zaken waar ik EXAMENVRAAG geschreven heb, moet je best leren.
• Ik raad aan om zaken zoals belangrijke datums wel te kennen met de bijbehorende situaties
(dat vraagt hij vaak).
• Bekijk de documentaire opdracht en guestlectures (er kwamen bij mij 2-4 per ding vragen
erover).
• Probeer concepten in structuren te leren (heb ik vaak in kaders of blokken gezet).
• De verschillende instituties en hun kenmerken moeten jullie super goed leren: bv. Wat zijn
de bevoegdheden van de WTO?
• Grafieken zijn puur ter illustratie. Bekijk het en ga verder.
• Bekijk de oude examenvragen die worden doorgestuurd in de groep (niet alles is correct,
maar biedt wel steun).
• Readers zijn niet zo belangrijk. Behandel dit als je extra tijd hebt (meestal niet).
• Zie op het einde voor extra informatie over het examen (bij deel 2 of BlackBoard).
IK WENS JE NOG VEEL SUCCES!!!
1
,Erik Zhu 2025-2026 TEW 1
IO – Deel 2 Lesnotities
Sessie 1 – Inleidende kadering
1. Macro-economische omgeving – De basics
- De macro-omgeving is de resultante van het interactief gedrag van ‘nutsmaximaliserende’
economische agenten
Extra nots:
- Huishoudens: consumptie, vb. op vakantie gaan
- Ondernemingen: vraag naar arbeid en kapitaal (om activiteiten te realiseren)
- Overheid: op verschillende niveaus (federaal, provincie, gemeente, …)
• Publieke goederen: bib, wegen, straatverlichting, …
• Macropolitiek: stimulatie, prijsstabiliteit, regulering, …
- Buitenlandse sector
• Internationale kapitaal: vb. investeren in het buitenland
- Derde partijen: minder zichtbaar
Vraag: Hoe nut maximaliseren?
Materiele welvaart (prosperity)
• Maximaliseer bbp per capita → economische groei
Welzijn en geluk (human well-being & happiness)
• Development indicators, veiligheid, gelijkheid, vrijheid, gezondheid…
- Als huishoudens: consumptie maximaliseren (op restaurant gaan, iPhone kopen, op vakantie,
…) of diploma halen → werken in bepaalde sector
- Als bedrijf: maximale winst, welzijn, veiligheid vanbinnen
- Als overheid: het land goed doen draaien via sociale zekerheid (zwakke groepen helpen)
2
,Erik Zhu 2025-2026 TEW 1
Terugkijken in de tijd (niet zo relevant)
- In het begin: bbp per capita steeg
zwakjes
- Malthus: exponentiele stijging
van de bevolking leidt tot
hongersnood
!!! NIET HET GEVAL !!!
- De industriële revolutie: lopende
band, weefmachines, … →
productiviteit is toegenomen →
meer productie
GDP per capital = economic prosperity ≠ human well being
- Bbp per capita = enge maatstaf = meet hoe
goed we het doen
- Economische activiteit: vb. accident olie in de
zee → overheid moet het opruimen = negatief
!!! DUS PAS OP, niet de beste meting
- Nieuwe bijkomende indices komen erbij om
het welzijn te weerspiegelen
Easterlin Paradox
“Over time happiness does not trend upward as income continues to grow.”
- Reele bbp per capita: we doen het veel beter in materiele welvaart
- MAAR het welzijn schommelt, neemt niet even sterk toe als bbp per capita (vb. mensen
worden ontslagen, …)
Happiness levels (2 grafieken)
- Bepaalde landen zoals Mexico en Costa Rica hebben
lagere bbp per capita t.o.v. België, toch hetzelfde
geluksgevoel
Kijk niet alleen via een economische bril, maar ook
via de bril van welzijn en geluk
Correlatie tussen alternatieve maatstaven van welzijn en het bbp per capita
3
,Erik Zhu 2025-2026 TEW 1
- Positieve correlatie: Hogere capita → meer kunnen investeren in
welzijn/geluk/klimaat/gelijkheid/….
- Negatieve correlatie: vb. “Happy Planet Index”: industrie maakt gebruik van brandstoffen →
vervuiling <-> klimaat
2. Veranderingen in de omgeving – “Panta Rhei”
- Economische vs niet-economische omgevingsfactoren
• Economisch: concurrentie (monopolie, perfecte concurrentie), buitenlandse vraag,…
• Niet-economisch: milieu, technologie, demografie, politiek, het weer,…
- Exogene versus endogene omgevingsfactoren
• Exogeen (autonoom, waar je geen directe grip op hebt): politieke beslissingen,…
• Endogeen (afhankelijk van andere variabelen): consumptie, investeringen,…
- Interne versus externe omgevingsfactoren:
• Intern: binnenlandse politiek (wetgeving, regulering), vakbonden,…
• Extern (buitenland): beslissingen ECB, Europese regelgeving, energieprijzen,…
Pantha Rhei (Wereld is voortdurend in verandering)
Schokken - Geconcentreerd, heftige gebeurtenis (eco. positief of
negatief beïnvloedt)
- Veelal verandering in exogene factoren (buiten eco.)
- Op KT, onverwacht en niet voorspelbaar
- Destabiliserend, soms transformationeel
Chaos - Erge vorm van schok (turbulentie): plotse overgang van
een situatie, hoge voorspelbaarheid → hoge onzekerheid
- Kleine bewegingen met enorme gevolgen (kettingreactie) –
zie “vlindereffect”
- Op KT, voorspellen heel moeilijk
- Zeer destabiliserend, meestal transformationeel
Regimewijziging - “Change of order” (low-frequency, high-amplitude
changes): wijziging/oprichting organisaties, instituties,…
- Op LT, meestal transformationeel
- Ordelijk of wanordelijk (vrijwillig of geforceerd)
- Substantiële soc./eco. impact
Een schok kan tijdelijk zijn, maar regimes niet.
(Mega-)Trends - Op LT, graduele transformationeel
- Meer voorspelbaar, MAAR invloed op economie en
samenleving, complex en niet altijd duidelijk
Veel onzekerheden over soc. eco. zaken
Vlindereffect
- Kleine veranderingen die bewegingen in de lucht in gang zetten → niet-lineaire gevolgen →
grote storm
4
,Erik Zhu 2025-2026 TEW 1
Voorbeelden schokken en chaos
Voorbeelden Regimewijzigingen
- Na de val van Berlijnse muur: landen, origineel van USSR, zijn onafhankelijk geworden
→ instap EU
Voorbeelden Trends
5
Omgeving
DEEL 2
Erik Zhu
TEW 1 | 2025-2026 UNIVERSITEIT ANTWERPEN
,Erik Zhu 2025-2026 TEW 1
Voorwoord
Om beter door het pdf-document te navigeren, kan je aan de zijkant bij de drie lijnen de inhoudstafel
terugvinden. Je moet alleen die titels openklappen.
Algemeen heb ik redelijk wat moeite in dit document gestoken en het kan nog steeds zijn dat ik hier
en daar foutjes heb. Sommige slides heb ik niet meegenomen, want die brachten niet veel info op.
Tips om dit vak te leren
• Aangeduide zaken waar ik EXAMENVRAAG geschreven heb, moet je best leren.
• Ik raad aan om zaken zoals belangrijke datums wel te kennen met de bijbehorende situaties
(dat vraagt hij vaak).
• Bekijk de documentaire opdracht en guestlectures (er kwamen bij mij 2-4 per ding vragen
erover).
• Probeer concepten in structuren te leren (heb ik vaak in kaders of blokken gezet).
• De verschillende instituties en hun kenmerken moeten jullie super goed leren: bv. Wat zijn
de bevoegdheden van de WTO?
• Grafieken zijn puur ter illustratie. Bekijk het en ga verder.
• Bekijk de oude examenvragen die worden doorgestuurd in de groep (niet alles is correct,
maar biedt wel steun).
• Readers zijn niet zo belangrijk. Behandel dit als je extra tijd hebt (meestal niet).
• Zie op het einde voor extra informatie over het examen (bij deel 2 of BlackBoard).
IK WENS JE NOG VEEL SUCCES!!!
1
,Erik Zhu 2025-2026 TEW 1
IO – Deel 2 Lesnotities
Sessie 1 – Inleidende kadering
1. Macro-economische omgeving – De basics
- De macro-omgeving is de resultante van het interactief gedrag van ‘nutsmaximaliserende’
economische agenten
Extra nots:
- Huishoudens: consumptie, vb. op vakantie gaan
- Ondernemingen: vraag naar arbeid en kapitaal (om activiteiten te realiseren)
- Overheid: op verschillende niveaus (federaal, provincie, gemeente, …)
• Publieke goederen: bib, wegen, straatverlichting, …
• Macropolitiek: stimulatie, prijsstabiliteit, regulering, …
- Buitenlandse sector
• Internationale kapitaal: vb. investeren in het buitenland
- Derde partijen: minder zichtbaar
Vraag: Hoe nut maximaliseren?
Materiele welvaart (prosperity)
• Maximaliseer bbp per capita → economische groei
Welzijn en geluk (human well-being & happiness)
• Development indicators, veiligheid, gelijkheid, vrijheid, gezondheid…
- Als huishoudens: consumptie maximaliseren (op restaurant gaan, iPhone kopen, op vakantie,
…) of diploma halen → werken in bepaalde sector
- Als bedrijf: maximale winst, welzijn, veiligheid vanbinnen
- Als overheid: het land goed doen draaien via sociale zekerheid (zwakke groepen helpen)
2
,Erik Zhu 2025-2026 TEW 1
Terugkijken in de tijd (niet zo relevant)
- In het begin: bbp per capita steeg
zwakjes
- Malthus: exponentiele stijging
van de bevolking leidt tot
hongersnood
!!! NIET HET GEVAL !!!
- De industriële revolutie: lopende
band, weefmachines, … →
productiviteit is toegenomen →
meer productie
GDP per capital = economic prosperity ≠ human well being
- Bbp per capita = enge maatstaf = meet hoe
goed we het doen
- Economische activiteit: vb. accident olie in de
zee → overheid moet het opruimen = negatief
!!! DUS PAS OP, niet de beste meting
- Nieuwe bijkomende indices komen erbij om
het welzijn te weerspiegelen
Easterlin Paradox
“Over time happiness does not trend upward as income continues to grow.”
- Reele bbp per capita: we doen het veel beter in materiele welvaart
- MAAR het welzijn schommelt, neemt niet even sterk toe als bbp per capita (vb. mensen
worden ontslagen, …)
Happiness levels (2 grafieken)
- Bepaalde landen zoals Mexico en Costa Rica hebben
lagere bbp per capita t.o.v. België, toch hetzelfde
geluksgevoel
Kijk niet alleen via een economische bril, maar ook
via de bril van welzijn en geluk
Correlatie tussen alternatieve maatstaven van welzijn en het bbp per capita
3
,Erik Zhu 2025-2026 TEW 1
- Positieve correlatie: Hogere capita → meer kunnen investeren in
welzijn/geluk/klimaat/gelijkheid/….
- Negatieve correlatie: vb. “Happy Planet Index”: industrie maakt gebruik van brandstoffen →
vervuiling <-> klimaat
2. Veranderingen in de omgeving – “Panta Rhei”
- Economische vs niet-economische omgevingsfactoren
• Economisch: concurrentie (monopolie, perfecte concurrentie), buitenlandse vraag,…
• Niet-economisch: milieu, technologie, demografie, politiek, het weer,…
- Exogene versus endogene omgevingsfactoren
• Exogeen (autonoom, waar je geen directe grip op hebt): politieke beslissingen,…
• Endogeen (afhankelijk van andere variabelen): consumptie, investeringen,…
- Interne versus externe omgevingsfactoren:
• Intern: binnenlandse politiek (wetgeving, regulering), vakbonden,…
• Extern (buitenland): beslissingen ECB, Europese regelgeving, energieprijzen,…
Pantha Rhei (Wereld is voortdurend in verandering)
Schokken - Geconcentreerd, heftige gebeurtenis (eco. positief of
negatief beïnvloedt)
- Veelal verandering in exogene factoren (buiten eco.)
- Op KT, onverwacht en niet voorspelbaar
- Destabiliserend, soms transformationeel
Chaos - Erge vorm van schok (turbulentie): plotse overgang van
een situatie, hoge voorspelbaarheid → hoge onzekerheid
- Kleine bewegingen met enorme gevolgen (kettingreactie) –
zie “vlindereffect”
- Op KT, voorspellen heel moeilijk
- Zeer destabiliserend, meestal transformationeel
Regimewijziging - “Change of order” (low-frequency, high-amplitude
changes): wijziging/oprichting organisaties, instituties,…
- Op LT, meestal transformationeel
- Ordelijk of wanordelijk (vrijwillig of geforceerd)
- Substantiële soc./eco. impact
Een schok kan tijdelijk zijn, maar regimes niet.
(Mega-)Trends - Op LT, graduele transformationeel
- Meer voorspelbaar, MAAR invloed op economie en
samenleving, complex en niet altijd duidelijk
Veel onzekerheden over soc. eco. zaken
Vlindereffect
- Kleine veranderingen die bewegingen in de lucht in gang zetten → niet-lineaire gevolgen →
grote storm
4
,Erik Zhu 2025-2026 TEW 1
Voorbeelden schokken en chaos
Voorbeelden Regimewijzigingen
- Na de val van Berlijnse muur: landen, origineel van USSR, zijn onafhankelijk geworden
→ instap EU
Voorbeelden Trends
5
