SAMENVATTING ALGEMENE ECONOMIE: HOOFDSTUK 7 –
MACRO-ECONOMIE
Dit hoofdstuk introduceert de Macro-economie door het BBP (Bruto Binnenlands
Product) als de belangrijkste welvaartsmaatstaf te definiëren en te meten.
1. BBP: Definitie en Meting
Het BBP is de centrale maatstaf in de Macro-economie.
1.1 Definitie
Het BBP (Bruto Binnenlands Product) is de som van alle finale goederen en
diensten die gedurende één jaar in een land geproduceerd worden, in geld
uitgedrukt. Het is de maatstaf voor de macro-economische welvaart.
1.2 Meting: De Drie Optieken (BBP-identiteit)
Het BBP kan op drie manieren worden gemeten, die theoretisch altijd aan elkaar
gelijk zijn:
1. Toegevoegde Waarde-optiek: Het BBP is de som van de toegevoegde
waarden van alle producenten.
o Toegevoegde Waarde: De waarde van de voortgebrachte goederen
verminderd met de waarde van de verbruikte intermediaire goederen.
2. Bestedingsoptiek: Het BBP is de som van de finale bestedingen.
BBP = C + G + I + (X – IM)
o Waarbij C = Consumptie (gezinnen), G = Overheidsconsumptie, I =
Bruto Investeringen (kapitaalvorming), en (X - IM) = Netto Export
(Uitvoer min Invoer).
3. Inkomensoptiek: Het BBP is de som van alle inkomens (lonen, winst, etc.)
die ontstaan t.g.v. de productie.
2. Nominaal versus Reëel BBP
Het BBP wordt op twee manieren uitgedrukt om prijsstijgingen (inflatie uit de
welvaartsgroei te filteren.
2.1 Nominaal BBP (BBP in lopende prijzen)
Definitie: BBP uitgedrukt in prijzen van dat betreffende jaar.
Evolutie: Een wijziging van het nominaal BBP kan het gevolg zijn van een
wijziging van het productievolume (Delta Q) en/of een wijziging van de
marktprijzen (Delta P).
2.2 Reëel BBP (BBP in constante prijzen)
Definitie: BBP uitgedrukt in prijzen van een bepaald basisjaar.
Evolutie: Een wijziging in het reële BBP weerspiegelt enkel volumewijzigingen
(Delta Q). Dit is de beste maatstaf voor welvaartsevolutie en economische
groei.
2.3 De Impliciete Prijsindex (BBP-Deflator)
De Deflator meet de gemiddelde prijsevolutie van alle goederen en diensten in het
BBP.
,3. Macro-economische Doelen en Bedenkingen
Het BBP is geen perfecte welvaartsmaatstaf omdat het geen rekening houdt met
aspecten zoals milieuvervuiling, thuiswerk, of inkomensongelijkheid. Toch wordt het
nog steeds gebruikt als welvaartsmaatstaf.
3.1 Welvaart over Landen
BBP per Capita: Om welvaart tussen landen te vergelijken, moet je het BBP
delen door het aantal inwoners (per capita).
Koopkrachtpariteit (KKP): Om verschillen in koopkracht en wisselkoersen
tussen landen te corrigeren, gebruikt men BBP per capita in KKP.
3.2 Macro-economische Doelstellingen
De belangrijkste doelen zijn:
Lage Inflatie: ECB- doel is inflatie onder, maar dicht bij 2%.
Lage Werkloosheid: Streven naar natuurlijke werkloosheid (Structurele en
Frictionele werkloosheid), en geen conjuncturele werkloosheid.
Economische Groei (BBP groei).
Duurzame Financiën (beheersing begrotingstekort en staatsschuld).
Hoofdstuk 10: Macro-economisch evenwicht
Dit hoofdstuk behandelt de dynamiek van het macro-economisch evenwicht, bepaald
door het samenspel van de geaggregeerde vraag (AV) en het geaggregeerde
aanbod (AA), zowel op korte als op lange termijn.
1. Inleiding: De Conjuncturele Cyclus
De economische activiteit (Y) vertoont conjuncturele fluctuaties (expansie en
contractie) rondom de hypothetische trendlijn (Y). Deze schommelingen worden
bestudeerd met behulp van het AV-AA-schema.
2. De Geaggregeerde Vraag (AV-curve)
De AV-curve geeft het negatieve verband weer tussen het algemeen prijsniveau
(P) en de gevraagde hoeveelheid goederen en diensten (Y). Een prijsstijging
vermindert de gevraagde hoeveelheid via het rentevoet-effect, het vermogens-
effect en het internationale concurrentie-effect.
Verschuivingen van de AV-curve treden op bij veranderingen in de
bestedingscomponenten (C, I, G, NX) die niet door P worden veroorzaakt (bv.
fiscale of monetaire beleidswijzigingen, of een verandering in het
consumentenvertrouwen).
3. Het Geaggregeerde Aanbod in de Korte Termijn (AA_K-curve)
De AA_K-curve geeft het positieve verband weer tussen P en de aangeboden
hoeveelheid Y. Producenten bieden meer aan bij een hogere P door de nominale
loonrigiditeit (lonen passen traag aan) en/of prijsrigiditeit.
Verschuivingen van de AA_K-curve treden op bij veranderingen in de
productiekosten (bv. grondstofprijzen, lonen, technologie).
Verschuiving langs de AA_K-curve treedt op bij een verandering in het
actuele prijsniveau P.
4. Het Geaggregeerde Aanbod in de Lange Termijn (AA_L-curve)
, De AA_L-curve is verticaal bij het potentiële outputniveau (Y), omdat Y in de
lange termijn onafhankelijk is van het prijsniveau P. Y wordt bepaald door de
hoeveelheid en productiviteit van de productiefactoren.
Verschuivingen van de AA_L-curve treden op door veranderingen in de
hoeveelheid van de productiefactoren (arbeid, kapitaal, natuur) of de
technologie.
5. Van Korte naar Lange Termijn
5.1. Het Begrip Verwachte Prijsniveau
De overgang van korte naar lange termijn is cruciaal en hangt samen met het
verwachte prijsniveau (Pe).
De AA_K-curve wordt opgesteld onder de aanname van een gegeven Pe.
Als het actuele prijsniveau (P) afwijkt van Pe, zal de economie op lange
termijn terugkeren naar Y door aanpassing van Pe en de nominale lonen.
5.2. Het Macro-economisch Evenwicht in de Lange Termijn
In het lange-termijnevenwicht (E_L):
P = Pe
en Y = Y
Dit is het snijpunt van de AV-curve en de verticale AA_L-curve.
6. Macro-economisch Evenwicht: Vraag- en Aanbodschokken
Het macro-economisch evenwicht kan worden verstoord door vraagschokken
(verschuiving van AV) of aanbodschokken (verschuiving van AA_K en/of AA_L).
6.1. Vraagschokken
Een negatieve vraagschok (bv. pessimisme, ) verschuift de AV-curve naar links
(AV_0 AV_1).
Korte termijn: Nieuw evenwicht E_1 bij P_1 en Y_1. Er is onderbesteding
(Y_1 < Y) en de werkloosheid stijgt. Dit is een recessie.
o Het outputverlies (Y - Y_1) is het output gap of de kloof.
Lange termijn (het zelfregulerend mechanisme): Door de onderbesteding
dalen de nominale lonen en de prijsverwachtingen (Pe). De AAK-curve
verschuift naar rechts (AAK1 AA_K2).
o Het evenwicht keert terug naar E_2 bij Y, maar met een lager
prijsniveau (P_2).
6.2. Aanbodschokken
Een negatieve aanbodschok (bv. stijging van grondstofprijzen, bv. oliecrisis)
verschuift de AAK-curve naar links (AAK0 to AA_K1).
Korte termijn: Nieuw evenwicht E_1 bij hogere prijzen (P_1) en lagere
output (Y_1 < Y). Dit fenomeen wordt stagflatie genoemd (stagnatie met
inflatie).
Lange termijn (het zelfregulerend mechanisme): Door de onderbesteding
dalen de nominale lonen, waardoor de AA_K-curve na verloop van tijd
terugschuift naar rechts.
o Het evenwicht keert uiteindelijk terug naar het oorspronkelijke lange-
termijnevenwicht (E_0) bij Y en P_0.
MACRO-ECONOMIE
Dit hoofdstuk introduceert de Macro-economie door het BBP (Bruto Binnenlands
Product) als de belangrijkste welvaartsmaatstaf te definiëren en te meten.
1. BBP: Definitie en Meting
Het BBP is de centrale maatstaf in de Macro-economie.
1.1 Definitie
Het BBP (Bruto Binnenlands Product) is de som van alle finale goederen en
diensten die gedurende één jaar in een land geproduceerd worden, in geld
uitgedrukt. Het is de maatstaf voor de macro-economische welvaart.
1.2 Meting: De Drie Optieken (BBP-identiteit)
Het BBP kan op drie manieren worden gemeten, die theoretisch altijd aan elkaar
gelijk zijn:
1. Toegevoegde Waarde-optiek: Het BBP is de som van de toegevoegde
waarden van alle producenten.
o Toegevoegde Waarde: De waarde van de voortgebrachte goederen
verminderd met de waarde van de verbruikte intermediaire goederen.
2. Bestedingsoptiek: Het BBP is de som van de finale bestedingen.
BBP = C + G + I + (X – IM)
o Waarbij C = Consumptie (gezinnen), G = Overheidsconsumptie, I =
Bruto Investeringen (kapitaalvorming), en (X - IM) = Netto Export
(Uitvoer min Invoer).
3. Inkomensoptiek: Het BBP is de som van alle inkomens (lonen, winst, etc.)
die ontstaan t.g.v. de productie.
2. Nominaal versus Reëel BBP
Het BBP wordt op twee manieren uitgedrukt om prijsstijgingen (inflatie uit de
welvaartsgroei te filteren.
2.1 Nominaal BBP (BBP in lopende prijzen)
Definitie: BBP uitgedrukt in prijzen van dat betreffende jaar.
Evolutie: Een wijziging van het nominaal BBP kan het gevolg zijn van een
wijziging van het productievolume (Delta Q) en/of een wijziging van de
marktprijzen (Delta P).
2.2 Reëel BBP (BBP in constante prijzen)
Definitie: BBP uitgedrukt in prijzen van een bepaald basisjaar.
Evolutie: Een wijziging in het reële BBP weerspiegelt enkel volumewijzigingen
(Delta Q). Dit is de beste maatstaf voor welvaartsevolutie en economische
groei.
2.3 De Impliciete Prijsindex (BBP-Deflator)
De Deflator meet de gemiddelde prijsevolutie van alle goederen en diensten in het
BBP.
,3. Macro-economische Doelen en Bedenkingen
Het BBP is geen perfecte welvaartsmaatstaf omdat het geen rekening houdt met
aspecten zoals milieuvervuiling, thuiswerk, of inkomensongelijkheid. Toch wordt het
nog steeds gebruikt als welvaartsmaatstaf.
3.1 Welvaart over Landen
BBP per Capita: Om welvaart tussen landen te vergelijken, moet je het BBP
delen door het aantal inwoners (per capita).
Koopkrachtpariteit (KKP): Om verschillen in koopkracht en wisselkoersen
tussen landen te corrigeren, gebruikt men BBP per capita in KKP.
3.2 Macro-economische Doelstellingen
De belangrijkste doelen zijn:
Lage Inflatie: ECB- doel is inflatie onder, maar dicht bij 2%.
Lage Werkloosheid: Streven naar natuurlijke werkloosheid (Structurele en
Frictionele werkloosheid), en geen conjuncturele werkloosheid.
Economische Groei (BBP groei).
Duurzame Financiën (beheersing begrotingstekort en staatsschuld).
Hoofdstuk 10: Macro-economisch evenwicht
Dit hoofdstuk behandelt de dynamiek van het macro-economisch evenwicht, bepaald
door het samenspel van de geaggregeerde vraag (AV) en het geaggregeerde
aanbod (AA), zowel op korte als op lange termijn.
1. Inleiding: De Conjuncturele Cyclus
De economische activiteit (Y) vertoont conjuncturele fluctuaties (expansie en
contractie) rondom de hypothetische trendlijn (Y). Deze schommelingen worden
bestudeerd met behulp van het AV-AA-schema.
2. De Geaggregeerde Vraag (AV-curve)
De AV-curve geeft het negatieve verband weer tussen het algemeen prijsniveau
(P) en de gevraagde hoeveelheid goederen en diensten (Y). Een prijsstijging
vermindert de gevraagde hoeveelheid via het rentevoet-effect, het vermogens-
effect en het internationale concurrentie-effect.
Verschuivingen van de AV-curve treden op bij veranderingen in de
bestedingscomponenten (C, I, G, NX) die niet door P worden veroorzaakt (bv.
fiscale of monetaire beleidswijzigingen, of een verandering in het
consumentenvertrouwen).
3. Het Geaggregeerde Aanbod in de Korte Termijn (AA_K-curve)
De AA_K-curve geeft het positieve verband weer tussen P en de aangeboden
hoeveelheid Y. Producenten bieden meer aan bij een hogere P door de nominale
loonrigiditeit (lonen passen traag aan) en/of prijsrigiditeit.
Verschuivingen van de AA_K-curve treden op bij veranderingen in de
productiekosten (bv. grondstofprijzen, lonen, technologie).
Verschuiving langs de AA_K-curve treedt op bij een verandering in het
actuele prijsniveau P.
4. Het Geaggregeerde Aanbod in de Lange Termijn (AA_L-curve)
, De AA_L-curve is verticaal bij het potentiële outputniveau (Y), omdat Y in de
lange termijn onafhankelijk is van het prijsniveau P. Y wordt bepaald door de
hoeveelheid en productiviteit van de productiefactoren.
Verschuivingen van de AA_L-curve treden op door veranderingen in de
hoeveelheid van de productiefactoren (arbeid, kapitaal, natuur) of de
technologie.
5. Van Korte naar Lange Termijn
5.1. Het Begrip Verwachte Prijsniveau
De overgang van korte naar lange termijn is cruciaal en hangt samen met het
verwachte prijsniveau (Pe).
De AA_K-curve wordt opgesteld onder de aanname van een gegeven Pe.
Als het actuele prijsniveau (P) afwijkt van Pe, zal de economie op lange
termijn terugkeren naar Y door aanpassing van Pe en de nominale lonen.
5.2. Het Macro-economisch Evenwicht in de Lange Termijn
In het lange-termijnevenwicht (E_L):
P = Pe
en Y = Y
Dit is het snijpunt van de AV-curve en de verticale AA_L-curve.
6. Macro-economisch Evenwicht: Vraag- en Aanbodschokken
Het macro-economisch evenwicht kan worden verstoord door vraagschokken
(verschuiving van AV) of aanbodschokken (verschuiving van AA_K en/of AA_L).
6.1. Vraagschokken
Een negatieve vraagschok (bv. pessimisme, ) verschuift de AV-curve naar links
(AV_0 AV_1).
Korte termijn: Nieuw evenwicht E_1 bij P_1 en Y_1. Er is onderbesteding
(Y_1 < Y) en de werkloosheid stijgt. Dit is een recessie.
o Het outputverlies (Y - Y_1) is het output gap of de kloof.
Lange termijn (het zelfregulerend mechanisme): Door de onderbesteding
dalen de nominale lonen en de prijsverwachtingen (Pe). De AAK-curve
verschuift naar rechts (AAK1 AA_K2).
o Het evenwicht keert terug naar E_2 bij Y, maar met een lager
prijsniveau (P_2).
6.2. Aanbodschokken
Een negatieve aanbodschok (bv. stijging van grondstofprijzen, bv. oliecrisis)
verschuift de AAK-curve naar links (AAK0 to AA_K1).
Korte termijn: Nieuw evenwicht E_1 bij hogere prijzen (P_1) en lagere
output (Y_1 < Y). Dit fenomeen wordt stagflatie genoemd (stagnatie met
inflatie).
Lange termijn (het zelfregulerend mechanisme): Door de onderbesteding
dalen de nominale lonen, waardoor de AA_K-curve na verloop van tijd
terugschuift naar rechts.
o Het evenwicht keert uiteindelijk terug naar het oorspronkelijke lange-
termijnevenwicht (E_0) bij Y en P_0.
