samenvatting - burgerlijk recht

Burgerlijk recht
Les 1 30-09
THEMA 1
Inleiding tot het recht
1.1 algemene inleiding

1. Verantwoording
Wetten
 Afspraken opgelegd door de overheid, afdwingbaar ( Recht hebben op iets,
kan opeisen, overheid heeft de bevoegdheid om wetten te handhaven en sancties
op te leggen aan mensen die ze overtreden.)
Regels
 Afspraken opgelegd door de overheid, niet afdwingbaar (richtlijnen voor
gedrag binnen een bepaalde groep of situatie, zoals op school of op het werk. Ze
helpen orde en samenwerking te bevorderen.)
Verschil:
 Wetten hebben een juridische basis en zijn verplicht voor iedereen;
regels zijn beperkt tot een bepaalde context en minder streng
afdwingbaar.

Waarom Regels? :
 Chaos voorkomen
 Samenleving ordenen
 Belang voor beroepsleven en privéleven

Wetten VS morele normen en godsdienstige regels.
 Morel normen
 Zijn gedragsregels die aangeven wat als juist en goed gedrag wordt
gezien binnen een gemeenschap
 Conflicten tussen wet en morele normen: abortuswet, euthanasiewet,
belastingwet
 Religie beïnvloeden het recht: Betaalde feestdagen zijn christelijke
feestdagen.

Iedere Belg wordt verwacht de wet te kennen.
Recht evolueert.

2. Begrip recht
Subjectief recht, Rights
 Recht op iets hebben. Bv: Recht hebben om een factuur te betalen

 Verleent rechtssubject, geheel van aanspraken (rechten) die een persoon
tegenover een ander laat gelden en waaruit voor de andere plichten
ontstaan (concreet) (Iem die volgens de wet rechten en plichten heeft bv; je
mag dingen bezitten en afspraken maken)
 Duidt op een bevoegdheid die het subject in een objectieve rechtsregel
vindt, “Ik heb het recht om…”
Objectief recht, The law
 Geschreven rechten die voor iedereen gelden (wetteksten)
 Opgelegd door de staat
 Normatieve regels (richtlijnen of principes die aangeven hoe mensen zich
behoren te gedragen binnen een bepaalde context)



1

,  Opgelegd/ ontvangen door staat.
 Naleving is forceerbaar (afdwingbaar)
 Die ordening vh maatschappelijk leven nastreven.
Objectieve rechten (wetteksten) geven subjectieve rechte
Rechtssubjecten
 De persoon voor wie de rechtsnorm rechten en plichten meebrengt
 zijn personen of entiteiten die rechten en plichten hebben binnen het
rechtssysteem. Ze kunnen worden ingedeeld in twee hoofdgroepen:
 Natuurlijke personen: Dit zijn individuele mensen (ied) met juridische
rechten en plichten, zoals het recht om een contract te sluiten of
aangeklaagd te worden.
 Juridische personen: Dit zijn organisaties of instellingen, zoals bedrijven,
stichtingen en overheden, die ook rechten en plichten kunnen hebben,
zoals het recht om eigendommen te bezitten of in rechte te procederen.

Waarom recht?
 Samenleving ordenen
 Iedereen wordt geacht de wet te kennen
 Van belang voor jullie beroeps en priveleven.


2.2 Geheel van alg geldende normatieve regels (Regels die
voorschrijven hoe mensen zicht moeten gedragen)

Verbodsregel = regels verbieden je om bepaalde dingen te doen
Gebodsregels = regels dwingen je bepaalde dingen te doen, moet
regels gedragingen Toelatingsregels = regels laten je toe vrij bepaalde
dingen te doen, mag
Organieke regels
 Regels organiseren de maatschappij -> Regels organisatie
Regels van dwingend recht
o Moeten nageleefd worden door iedereen, geen afwijking mogelijk,
afdwingen, sanctie bij niet naleven.



Bescherming van openbare orde/ Bescherming van groepen zwakke
goede zeden personen (minderjarigen, consument,
 Absolute nietigheid gesteszieken,…)
 Relatieve nietigheid

Relatieve nietigheid
 of een overtreding van de wet gesanctioneerd wordt hangt af van wie om
de sanctionering vraagt. Indien de “zwakke” (= beschermde) persoon niet
om een sanctionering vraagt zal de rechter geen sanctie opleggen en
wordt de overeenkomst niet nietig verklaard (rechtshandeling of
overeenkomst niet ongeldig is verklaard en dus geldig blijft.)
 Het heeft nooit rechtsgevolgen gehad.
Absolute nietigheid
 bij overtreding van de wet zal ar altijd een sanctie volgen en wordt de
gemaakte overeenkomst altijd nietig verklaard.




2

, Regels van aanvullend recht
 gelden voor subject zolang geen andere regeling getroffen is, afwijken
mogelijk, geen sanctie bij niet naleven
(Regels als mensen geen afspraken maken, mag ze gebruiken maar is niet
verplicht, afwijken mag. Niet bepaald? Regels gelden aanvullend)

Algemene normen
 gelden voor alle rechtssubjecten onder gelijke omstandigheden
 (Regels die zeggen wat normaal of goed gedrag is in samenleving, niet
officieel geschreven)
 Wet blijft soms vaag en de rechter moet beslissen wie er al dan niet
in fout is
(Regels die zeggen wat normaal of goed gedrag is in samenleving,
niet officieel geschreven)
Individuele normen
 gelden enkel voor individuen (slechts weinig individuele normen)
(Persoonlijke regels die iemand belangrijk vindt)



2.3 Door de staat opgelegde of ontvangen en bekrachtigde
normen

Hoe ontstaat recht?

o Uitgevaardigd (Officieel vastgesteld) door de overheid = een wet in de
ruime zin
o Op verschillende niveaus: uitgevaardigd door Federale Overheid, de
Gemeenschappen, de Gewesten, de Provincies en de Gemeenten
o Uitgevaardigd door rechtssubjecten (personen of entiteiten die juridische
rechten en plichten hebben binnen een rechtssysteem.) = een gewoonte
o Als een herhaaldelijke gedraging van de rechtssubjecten
o Als door de overheid erkende of opgelegde sanctie
o Uitgevaardigd door rechterlijke macht (tak van de overheid die
verantwoordelijk is voor het interpreteren en toepassen van de wet. Dit gebeurt
door rechters en rechtbanken) = de rechtspraak
o Invullen van vage/onvolledige/onduidelijke rechtsregels en
begrippen

2.4. afdwingbare normen

Rechtsregels
 bepaald gedrag af te dwingen van de rechtssubjecten
 officiële regels die door de overheid zijn vastgesteld en die bepalen wat
wel en niet is toegestaan in een samenleving.
Afdwingen
 rechtssubjecten verplichten om de regels en wetten te gehoorzamen
 Opdracht van de staat die monopolie bezitten om geweld te gebruiken op
voorwaarde dat:



3

, o de staat sancties voorziet
o structuren organiseren die over de naleving van het recht oordelen
en een eventuele sanctie uitvoeren

Afdwingen van regels (straffen) enkel door staat en politie niet door burgers
(eigenrichting)!

Sancties
 uitvoering in natura, uitvoering bij equivalent, herstel van vorige toestand,
ontbinden van de overeenkomst, dwangsom, boet, gevangenisstraf,…

Herstellende beteugeling
 voor privaatrecht, om schade te vergoeden
bv: hij steelt een fiets en komt in een herstelprogramma. Hij praat met de
eigenaar, biedt excuses aan en doet gemeenschapsdienst om de schade te
herstellen.

Bestraffende beteugeling
 voor publiekelijk recht (vb: verkeersboetes)


Niet verplicht door de overheid = geen wet maar bv: religieuze regels
Afdwingen van regels (straffen) mag enkel door de staat of vertegenwoordigers:
politie
Regels van bv school regelt de ordening binnen school maar niet de
maatschappij

2.5) normen die de ordening van het maatschappelijk leven

beogen


Ordening van de maatschappij  onderscheidt de wet van alle andere normen
voor menselijk gedrag

Hoofddoel van het recht  de maatschappij ordenen
 Gevolg: het recht is niet altijd rechtvaardig (Ordenen maatschappij krijgt
voorrang op de rechtvaardigheid (vb: verjaringen)

Regels regelen de maatschappij niet  dienen lokaal


1.2 Inleiding van het recht
Les 2 01-10

1. Algemeen
Er zijn verschillende rechtstakken met hun eigen principes

2. Privaatrecht – publiekrecht
Privaatrecht
 staat in voor private belangen, tussen burgers of bedrijven onderling
 alle rechtszaken die partijen onderling zullen regelen, burger onder burger



4