Cost Accounting & Budgettering KMO
Geïntegreerde studiesamenvatting — Deel 1 Cost Accounting en Deel 2
Beleidsbeslissingen — academiejaar 2025-2026
Inhoudstafel
PAGINA 1 — OVERZICHT VAN HET VAK EN VERWACHT EINDRESULTAAT....................................................3
1. Overzicht van het vak..........................................................................................................................3
2. Verwacht eindresultaat na het studeren van deze samenvatting........................................................5
DEEL 1 — COST ACCOUNTING......................................................................................................................6
HOOFDSTUK 1 — INLEIDENDE BEGRIPPEN...................................................................................................6
1.1 Kostenindeling...................................................................................................................................6
1.2 Traditionele kostprijsberekening.....................................................................................................10
1.3 Waardering materiaalverbruik........................................................................................................13
HOOFDSTUK 2 — KOSTPRIJSBEREKENINGSMETHODEN.............................................................................14
2.1 Kostenplaatsmethode......................................................................................................................15
2.2 Activity Based Costing (ABC)............................................................................................................17
2.3 Productie op order (job order costing)............................................................................................18
2.4 Massaproductie (process costing)...................................................................................................19
DEEL 2 — BELEIDSBESLISSINGEN................................................................................................................22
HOOFDSTUK 3 — BREAK-EVENANALYSE.....................................................................................................22
3.1 Break-even bij één product.............................................................................................................22
3.2 Break-even bij meerdere producten................................................................................................24
3.3 Uitbreidingen bij de break-evenanalyse..........................................................................................24
HOOFDSTUK 4 — KORTETERMIJNBELEIDSBESLISSINGEN...........................................................................25
4.0 Het uitgangspunt: variabele kostencalculatie en differentiële kosten.............................................25
4.1 Acceptatie van een incidenteel order..............................................................................................26
4.2 Make or buy.....................................................................................................................................26
4.3 Stopzetting van een product (stop or go)........................................................................................27
4.4 Assortimentsbepaling bij een knelpuntsituatie...............................................................................27
HOOFDSTUK 5 — INVESTERINGSANALYSE..................................................................................................29
5.1 Inleidende begrippen financiële wiskunde......................................................................................29
Cost Accounting & Budgettering KMO — p. 1
, 5.2 Investeringsbeslissingen..................................................................................................................30
5.3 Methodes voor investeringsanalyse................................................................................................33
GEÏNTEGREERDE SYNTHESE........................................................................................................................39
1. De grote lijn van het vak....................................................................................................................39
2. Vijf rode draden.................................................................................................................................40
3. Belangrijkste examenstof in kernbeweringen...................................................................................40
LIJST VAN KERNBEGRIPPEN........................................................................................................................41
GEHEUGENSTEUNEN EN VERBANDEN........................................................................................................42
Formulekaart.........................................................................................................................................42
Vaak verwarde begrippenparen............................................................................................................43
Ezelsbruggetjes......................................................................................................................................43
Redeneerschema voor een examenvraag.............................................................................................44
BIJLAGE — OPMERKINGEN BIJ DE BRONBESTANDEN.................................................................................44
Cost Accounting & Budgettering KMO — p. 2
,Deze samenvatting integreert de studentenslides van hoofdstuk 1 tot en met 5 (docent: Liesbet Geerits,
KdG) tot één coherent geheel. De formules, schema’s en rekenvoorbeelden die in de slides enkel als
afbeelding voorkomen, zijn uitgeschreven en nagerekend. Waar de slides een begrip enkel vermelden, is
een verduidelijking toegevoegd. Paginaverwijzingen (“p. 27”) slaan op de verplichte cursustekst.
PAGINA 1 — OVERZICHT VAN HET VAK EN VERWACHT
EINDRESULTAAT
1. Overzicht van het vak
1.1 Naam en situering
Cost Accounting & Budgettering KMO (4 studiepunten) maakt deel uit van de leerlijn Ondernemend
managen, binnen het blok Management verdieping, samen met Marketing voor KMO’s, Toegepast
marktonderzoek, Strategisch management, Ondernemingsrecht en Financieel management. Het bouwt
voort op Accountancy en Bedrijfseconomie uit het blok Management essentials: waar de financiële
boekhouding kosten registreert per soort (rekeningen 60 tot 64), vraagt cost accounting waarvoor die
kosten gemaakt werden en wat een product, dienst of beslissing werkelijk kost.
1.2 Centrale thema’s
Deel Hoofdstuk Kernvraag
Deel 1 — Cost accounting H01 Inleidende begrippen Hoe deel je kosten in en hoe bouw je
een kostprijs op?
H02 Kostprijsberekeningsmethoden Hoe verdeel je indirecte kosten
correct, afhankelijk van het
productiesysteem?
Deel 2 — Beleidsbeslissingen H03 Break-evenanalyse Vanaf welke afzet maakt de
onderneming winst?
H04 Kortetermijnbeleidsbeslissingen Welke beslissing verhoogt de winst
op korte termijn?
H05 Investeringsanalyse Is een investering rendabel, rekening
houdend met de tijdswaarde van
geld?
Deel 3 — Financieel plan & (niet in deze slides) Hoe vertaal je het beleid in een
budgetteren financieel plan en masterbudget?
1.3 Leerdoelen (zoals geformuleerd in de slides)
1. Je past de gangbare kostenindelingen en verschillende kostprijsmethodes toe.
2. Je stelt break-evenanalyses en gevoeligheidsanalyses op.
3. Je neemt financieel onderbouwde kortetermijnbeleidsbeslissingen: prijs, product en make-or-
buy, rekening houdend met knelpunten.
4. Je neemt financieel onderbouwde investeringsbeslissingen op basis van de geziene technieken.
5. Je stelt financiële plannen en masterbudgetten op en beoordeelt de verschillende onderdelen
ervan (Deel 3, niet opgenomen in de aangeleverde slides).
Cost Accounting & Budgettering KMO — p. 3
, 1.4 Indeling van de cursus
DEEL 1 — COST ACCOUNTING
• H01 Inleidende begrippen: 1.1 Kostenindeling · 1.2 Traditionele kostprijsberekening · 1.3
Waardering materiaalverbruik
• H02 Kostprijsberekeningsmethoden: 2.1 Kostenplaatsmethode · 2.2 Activity Based Costing · 2.3
Productie op order · 2.4 Massaproductie
DEEL 2 — BELEIDSBESLISSINGEN
• H03 Break-evenanalyse: 3.1 BE bij één product · 3.2 BE bij meerdere producten · 3.3
Uitbreidingen bij BE
• H04 KT Beleidsbeslissingen: 4.1 Acceptatie incidenteel order · 4.2 Make or buy · 4.3 Stopzetting
van een product · 4.4 Assortimentsbepaling bij knelpuntsituatie
• H05 Investeringsanalyse: 5.1 Inleidende begrippen financiële wiskunde · 5.2
Investeringsbeslissingen · 5.3 Methodes voor investeringsanalyse
DEEL 3 — FINANCIEEL PLAN & BUDGETTEREN (hoofdstuk 5 Financieel plan uit Financieel beleid van de
onderneming toegepast, Kegels, Kimpe en Peeters — verplicht materiaal, niet in deze slides)
1.5 Kerncompetenties
1. Kosten classificeren volgens vier onafhankelijke indelingen (kostensoort, productie/niet-
productie, direct/indirect, vast/variabel) en weten dat die indelingen niet samenvallen.
2. Een kostprijs opbouwen: van materiaalverbruik tot fabricagekostprijs en verkoopkostprijs, met
correcte voorraadcorrecties en verdeling van beheerskosten.
3. Indirecte kosten verdelen via de juiste methode: verdeelsleutel, kostenplaatsen, ABC, job order
costing of process costing met equivalente eenheden.
4. Het analytisch resultaat aansluiten op de resultatenrekening van de statutaire jaarrekening.
5. Denken in contributiemarge: break-evenpunten berekenen, veiligheidsmarge en
capaciteitsbezetting bepalen, gevoeligheidsanalyses maken.
6. Differentieel redeneren bij kortetermijnbeslissingen: enkel kosten en opbrengsten die door de
beslissing veranderen tellen mee.
7. Rekenen met de tijdswaarde van geld: kapitaliseren, actualiseren, annuïteiten, kasstromen na
belasting opstellen en investeringen beoordelen met PB, ROI, NPV, DPB en IRR.
1.6 Evaluatie en studiemateriaal
• Periode 1/3: 50 %, schriftelijk gesloten boek met laptop + Citrix. Periode 2/4: 50 %, idem.
• 4 studiepunten = minimaal 100 uur studiebelasting; wekelijks 2 × 2 uur werksessies op campus.
• Verplicht: cursus Cost Accounting & Budgettering KMO + erratum (Universitas/cursusdienst.be,
Canvas); laptop en KdG-rekenmachine; aanvullend lesmateriaal (PPT, Excelbestanden) op
Canvas.
Studietips van de docent: leer niets van buiten maar begrijp de leerstof; hou de leerstof wekelijks bij en
maak oefeningen zonder naar de oplossing te kijken; schrijf na elk deel de kern op zonder je materiaal;
Cost Accounting & Budgettering KMO — p. 4
Geïntegreerde studiesamenvatting — Deel 1 Cost Accounting en Deel 2
Beleidsbeslissingen — academiejaar 2025-2026
Inhoudstafel
PAGINA 1 — OVERZICHT VAN HET VAK EN VERWACHT EINDRESULTAAT....................................................3
1. Overzicht van het vak..........................................................................................................................3
2. Verwacht eindresultaat na het studeren van deze samenvatting........................................................5
DEEL 1 — COST ACCOUNTING......................................................................................................................6
HOOFDSTUK 1 — INLEIDENDE BEGRIPPEN...................................................................................................6
1.1 Kostenindeling...................................................................................................................................6
1.2 Traditionele kostprijsberekening.....................................................................................................10
1.3 Waardering materiaalverbruik........................................................................................................13
HOOFDSTUK 2 — KOSTPRIJSBEREKENINGSMETHODEN.............................................................................14
2.1 Kostenplaatsmethode......................................................................................................................15
2.2 Activity Based Costing (ABC)............................................................................................................17
2.3 Productie op order (job order costing)............................................................................................18
2.4 Massaproductie (process costing)...................................................................................................19
DEEL 2 — BELEIDSBESLISSINGEN................................................................................................................22
HOOFDSTUK 3 — BREAK-EVENANALYSE.....................................................................................................22
3.1 Break-even bij één product.............................................................................................................22
3.2 Break-even bij meerdere producten................................................................................................24
3.3 Uitbreidingen bij de break-evenanalyse..........................................................................................24
HOOFDSTUK 4 — KORTETERMIJNBELEIDSBESLISSINGEN...........................................................................25
4.0 Het uitgangspunt: variabele kostencalculatie en differentiële kosten.............................................25
4.1 Acceptatie van een incidenteel order..............................................................................................26
4.2 Make or buy.....................................................................................................................................26
4.3 Stopzetting van een product (stop or go)........................................................................................27
4.4 Assortimentsbepaling bij een knelpuntsituatie...............................................................................27
HOOFDSTUK 5 — INVESTERINGSANALYSE..................................................................................................29
5.1 Inleidende begrippen financiële wiskunde......................................................................................29
Cost Accounting & Budgettering KMO — p. 1
, 5.2 Investeringsbeslissingen..................................................................................................................30
5.3 Methodes voor investeringsanalyse................................................................................................33
GEÏNTEGREERDE SYNTHESE........................................................................................................................39
1. De grote lijn van het vak....................................................................................................................39
2. Vijf rode draden.................................................................................................................................40
3. Belangrijkste examenstof in kernbeweringen...................................................................................40
LIJST VAN KERNBEGRIPPEN........................................................................................................................41
GEHEUGENSTEUNEN EN VERBANDEN........................................................................................................42
Formulekaart.........................................................................................................................................42
Vaak verwarde begrippenparen............................................................................................................43
Ezelsbruggetjes......................................................................................................................................43
Redeneerschema voor een examenvraag.............................................................................................44
BIJLAGE — OPMERKINGEN BIJ DE BRONBESTANDEN.................................................................................44
Cost Accounting & Budgettering KMO — p. 2
,Deze samenvatting integreert de studentenslides van hoofdstuk 1 tot en met 5 (docent: Liesbet Geerits,
KdG) tot één coherent geheel. De formules, schema’s en rekenvoorbeelden die in de slides enkel als
afbeelding voorkomen, zijn uitgeschreven en nagerekend. Waar de slides een begrip enkel vermelden, is
een verduidelijking toegevoegd. Paginaverwijzingen (“p. 27”) slaan op de verplichte cursustekst.
PAGINA 1 — OVERZICHT VAN HET VAK EN VERWACHT
EINDRESULTAAT
1. Overzicht van het vak
1.1 Naam en situering
Cost Accounting & Budgettering KMO (4 studiepunten) maakt deel uit van de leerlijn Ondernemend
managen, binnen het blok Management verdieping, samen met Marketing voor KMO’s, Toegepast
marktonderzoek, Strategisch management, Ondernemingsrecht en Financieel management. Het bouwt
voort op Accountancy en Bedrijfseconomie uit het blok Management essentials: waar de financiële
boekhouding kosten registreert per soort (rekeningen 60 tot 64), vraagt cost accounting waarvoor die
kosten gemaakt werden en wat een product, dienst of beslissing werkelijk kost.
1.2 Centrale thema’s
Deel Hoofdstuk Kernvraag
Deel 1 — Cost accounting H01 Inleidende begrippen Hoe deel je kosten in en hoe bouw je
een kostprijs op?
H02 Kostprijsberekeningsmethoden Hoe verdeel je indirecte kosten
correct, afhankelijk van het
productiesysteem?
Deel 2 — Beleidsbeslissingen H03 Break-evenanalyse Vanaf welke afzet maakt de
onderneming winst?
H04 Kortetermijnbeleidsbeslissingen Welke beslissing verhoogt de winst
op korte termijn?
H05 Investeringsanalyse Is een investering rendabel, rekening
houdend met de tijdswaarde van
geld?
Deel 3 — Financieel plan & (niet in deze slides) Hoe vertaal je het beleid in een
budgetteren financieel plan en masterbudget?
1.3 Leerdoelen (zoals geformuleerd in de slides)
1. Je past de gangbare kostenindelingen en verschillende kostprijsmethodes toe.
2. Je stelt break-evenanalyses en gevoeligheidsanalyses op.
3. Je neemt financieel onderbouwde kortetermijnbeleidsbeslissingen: prijs, product en make-or-
buy, rekening houdend met knelpunten.
4. Je neemt financieel onderbouwde investeringsbeslissingen op basis van de geziene technieken.
5. Je stelt financiële plannen en masterbudgetten op en beoordeelt de verschillende onderdelen
ervan (Deel 3, niet opgenomen in de aangeleverde slides).
Cost Accounting & Budgettering KMO — p. 3
, 1.4 Indeling van de cursus
DEEL 1 — COST ACCOUNTING
• H01 Inleidende begrippen: 1.1 Kostenindeling · 1.2 Traditionele kostprijsberekening · 1.3
Waardering materiaalverbruik
• H02 Kostprijsberekeningsmethoden: 2.1 Kostenplaatsmethode · 2.2 Activity Based Costing · 2.3
Productie op order · 2.4 Massaproductie
DEEL 2 — BELEIDSBESLISSINGEN
• H03 Break-evenanalyse: 3.1 BE bij één product · 3.2 BE bij meerdere producten · 3.3
Uitbreidingen bij BE
• H04 KT Beleidsbeslissingen: 4.1 Acceptatie incidenteel order · 4.2 Make or buy · 4.3 Stopzetting
van een product · 4.4 Assortimentsbepaling bij knelpuntsituatie
• H05 Investeringsanalyse: 5.1 Inleidende begrippen financiële wiskunde · 5.2
Investeringsbeslissingen · 5.3 Methodes voor investeringsanalyse
DEEL 3 — FINANCIEEL PLAN & BUDGETTEREN (hoofdstuk 5 Financieel plan uit Financieel beleid van de
onderneming toegepast, Kegels, Kimpe en Peeters — verplicht materiaal, niet in deze slides)
1.5 Kerncompetenties
1. Kosten classificeren volgens vier onafhankelijke indelingen (kostensoort, productie/niet-
productie, direct/indirect, vast/variabel) en weten dat die indelingen niet samenvallen.
2. Een kostprijs opbouwen: van materiaalverbruik tot fabricagekostprijs en verkoopkostprijs, met
correcte voorraadcorrecties en verdeling van beheerskosten.
3. Indirecte kosten verdelen via de juiste methode: verdeelsleutel, kostenplaatsen, ABC, job order
costing of process costing met equivalente eenheden.
4. Het analytisch resultaat aansluiten op de resultatenrekening van de statutaire jaarrekening.
5. Denken in contributiemarge: break-evenpunten berekenen, veiligheidsmarge en
capaciteitsbezetting bepalen, gevoeligheidsanalyses maken.
6. Differentieel redeneren bij kortetermijnbeslissingen: enkel kosten en opbrengsten die door de
beslissing veranderen tellen mee.
7. Rekenen met de tijdswaarde van geld: kapitaliseren, actualiseren, annuïteiten, kasstromen na
belasting opstellen en investeringen beoordelen met PB, ROI, NPV, DPB en IRR.
1.6 Evaluatie en studiemateriaal
• Periode 1/3: 50 %, schriftelijk gesloten boek met laptop + Citrix. Periode 2/4: 50 %, idem.
• 4 studiepunten = minimaal 100 uur studiebelasting; wekelijks 2 × 2 uur werksessies op campus.
• Verplicht: cursus Cost Accounting & Budgettering KMO + erratum (Universitas/cursusdienst.be,
Canvas); laptop en KdG-rekenmachine; aanvullend lesmateriaal (PPT, Excelbestanden) op
Canvas.
Studietips van de docent: leer niets van buiten maar begrijp de leerstof; hou de leerstof wekelijks bij en
maak oefeningen zonder naar de oplossing te kijken; schrijf na elk deel de kern op zonder je materiaal;
Cost Accounting & Budgettering KMO — p. 4
