Leerpad A: VPKI communicatieve vaardigheden
1. Patiëntenvoorlichting
Patiëntenvoorlichting = een proces van communicatie met, voor en over patiënten dat op een
planmatige manier integraal deel uitmaakt van het zorgtraject en gericht is op kennisvermeerdering,
attitude- en gedragsverandering van de patiënt ten aanzien van zijn gezondheidssituatie om in overleg
met de zorgverlener te komen tot een doordachte keuze.
1.1 Communicatie met, voor en over patiënten
- patiënt en vpk actief betrokken
- wisselwerking, efficiëntie
- beiden zijn
a. deskundig (kennis, ervaringen, over handelingen, over zichzelf,...)
b. informatiegevend (pt kan je ook veel info geven)
c. informatieontvangend
1.2 Planmatige manier integraal deel uitmaakt van het zorgtraject
- effectiviteit van informatieverschaffing door fasering of planmatig karakter
- zorgtraject = ondenkbaar zonder voorlichting
1.3 Gericht op kennisvermeerdering, attitude- en gedragsverandering van patiënt tav zijn
gezondheidssituatie
- doel sluit aan bij de behoeften van de patiënt
- bereiken van deze doelstelling met een voorlichtingsvorm:
a. patiënteninformatie (inlichtingen geven)
b. patiënteninstructie (richtlijnen en regels, zeggen wat ze moeten doen)
c. patiënteneducatie (achtergronden en gevolgen, aanleren, signalen,...)
d. patiëntenbegeleiding (ondersteuning)
1.4 Komen tot een doordachte keuze
- weten en kennen
- kunnen oordelen en beslissen over wat wel of niet en hoe
- kunnen uitvoeren
- je moet eerst dingen weten en kennen om te kunnen beslissen of uit te voeren
1
, 1.5 Waarom: doelen en belang
- patiëntenrechtenwet (2002)
1. recht op alle info: inzicht in gezondheidstoestand en evolutie
● moet aangepast zijn aan de patiënt
● dus begrijpelijke taal, pas op met vakjargon
2. recht op toestemming of weigering na informatie
● in het belang van patiënt, verpleegkundige, maatschappij
Doelstellingen
1. vergroten van kennis en inzicht
2. leren van handelingen
3. verwerken van ervaringen en gevoelens (bv. trauma)
4. helpen bij besluitvorming (informeren,...)
5. aanpassen van leefwijze
6. sociale omgeving betrekken
Resultaten
1. snellere en betere genezing
2. preventie van mogelijke verstoringen van de gezondheid
3. makkelijker opnemen van zelfzorg
4. gelijkwaardigheid in de relatie met de vpk en grotere tevredenheid
5. reductie van angst
6. meer zekerheid over wat komt
Voorwaarden voor een effectieve patiëntenvoorlichting
- aansluiting op referentiekader van patiënt (wat kan, wil en weet de zvr)
- mbt copingstrategieën
● avoiders: willen niet zo veel weten
● sensitizers: kunnen angstig overkomen en willen alles weten
● deniers: zeggen dat het niet zo erg is en weg zal gaan, terwijl ze weten dat dit niet zo is
- personen verschillen, de ene wil iets visueel de ander niet
- mbt verwerken van informatie
- afstemming tussen de verschillende disciplines
- aandacht voor de relationele aspecten (vertrouwensband)
- soms heb je geen klik, beter om collega dan een gesprek te laten voeren
- houding van voorlichter is bepalende factor voor effect van voorlichting (7 basishoudingen)
2
1. Patiëntenvoorlichting
Patiëntenvoorlichting = een proces van communicatie met, voor en over patiënten dat op een
planmatige manier integraal deel uitmaakt van het zorgtraject en gericht is op kennisvermeerdering,
attitude- en gedragsverandering van de patiënt ten aanzien van zijn gezondheidssituatie om in overleg
met de zorgverlener te komen tot een doordachte keuze.
1.1 Communicatie met, voor en over patiënten
- patiënt en vpk actief betrokken
- wisselwerking, efficiëntie
- beiden zijn
a. deskundig (kennis, ervaringen, over handelingen, over zichzelf,...)
b. informatiegevend (pt kan je ook veel info geven)
c. informatieontvangend
1.2 Planmatige manier integraal deel uitmaakt van het zorgtraject
- effectiviteit van informatieverschaffing door fasering of planmatig karakter
- zorgtraject = ondenkbaar zonder voorlichting
1.3 Gericht op kennisvermeerdering, attitude- en gedragsverandering van patiënt tav zijn
gezondheidssituatie
- doel sluit aan bij de behoeften van de patiënt
- bereiken van deze doelstelling met een voorlichtingsvorm:
a. patiënteninformatie (inlichtingen geven)
b. patiënteninstructie (richtlijnen en regels, zeggen wat ze moeten doen)
c. patiënteneducatie (achtergronden en gevolgen, aanleren, signalen,...)
d. patiëntenbegeleiding (ondersteuning)
1.4 Komen tot een doordachte keuze
- weten en kennen
- kunnen oordelen en beslissen over wat wel of niet en hoe
- kunnen uitvoeren
- je moet eerst dingen weten en kennen om te kunnen beslissen of uit te voeren
1
, 1.5 Waarom: doelen en belang
- patiëntenrechtenwet (2002)
1. recht op alle info: inzicht in gezondheidstoestand en evolutie
● moet aangepast zijn aan de patiënt
● dus begrijpelijke taal, pas op met vakjargon
2. recht op toestemming of weigering na informatie
● in het belang van patiënt, verpleegkundige, maatschappij
Doelstellingen
1. vergroten van kennis en inzicht
2. leren van handelingen
3. verwerken van ervaringen en gevoelens (bv. trauma)
4. helpen bij besluitvorming (informeren,...)
5. aanpassen van leefwijze
6. sociale omgeving betrekken
Resultaten
1. snellere en betere genezing
2. preventie van mogelijke verstoringen van de gezondheid
3. makkelijker opnemen van zelfzorg
4. gelijkwaardigheid in de relatie met de vpk en grotere tevredenheid
5. reductie van angst
6. meer zekerheid over wat komt
Voorwaarden voor een effectieve patiëntenvoorlichting
- aansluiting op referentiekader van patiënt (wat kan, wil en weet de zvr)
- mbt copingstrategieën
● avoiders: willen niet zo veel weten
● sensitizers: kunnen angstig overkomen en willen alles weten
● deniers: zeggen dat het niet zo erg is en weg zal gaan, terwijl ze weten dat dit niet zo is
- personen verschillen, de ene wil iets visueel de ander niet
- mbt verwerken van informatie
- afstemming tussen de verschillende disciplines
- aandacht voor de relationele aspecten (vertrouwensband)
- soms heb je geen klik, beter om collega dan een gesprek te laten voeren
- houding van voorlichter is bepalende factor voor effect van voorlichting (7 basishoudingen)
2
