SAMENVATTING GPR
DEEL 1: De haastige triomftocht van het Westerse constitutionele model 2
DEEL 2: DE CRISIS VAN DE RESPUBLICA CHRISTIANA EN DE OPKOMST VAN DE
SOEVEREINE STAAT 9
DEEL 3 - HET ANCIEN RÉGIME ONDER LODEWIJK XIV: DE DYNASTIEKE
VORSTENSTAAT (1661-1715) 19
DEEL 4 – HET ANCIEN RÉGIME ONDER LODEWIJK XIV: WETGEVING &
ABSOLUTISME 27
DEEL 5 – DE BRITSE REVOLUTIE (1640-1701) 36
DEEL 6 – DE AMERIKAANSE REVOLUTIE (1763-1791) 50
DEEL 7 – DE FRANSE REVOLUTIE (1789-1815) 62
DEEL 8 – DE BELGISCHE REVOLUTIE EN DE VORMING VAN EEN BURGERLIJKE
NATIESTAAT (1814-1914) 75
DEEL 9 – IMPERIALISME EN KOLONIALISME 81
DEEL 10 – DE RUSSISCHE REVOLUTIE 90
DEEL 11 – DE ATLANTISCHE REVOLUTIE 94
DEEL 12 – INTERNATIONAAL RECHT EN MENSENRECHTEN NA WO 1 103
1
, DEEL 1: De haastige triomftocht van het Westerse constitutionele model
Data
1945 Einde van de tweede wereldoorlog, Conferentie waar VS, GB en USSR de
Conferentie van Jalta en Potsdam verdeling vh Duitse grondgebied
regelden: 4 bezettingszones en Berlijn
in 4 gedeeld
1945 Oprichting van de organisatie van de
Verenigde Naties
1947 Trumandoctrine: begin van de koude
oorlog
1949 Oprichting van de Navo en de Raad
van Europa
1949 Stichting van BRD en DDR
1951 Oprichting van de Europese
gemeenschap voor Kolen en Staal
1955 Oprichting van het Warschaupact Het Warschaupact was een militair
bondgenootschap van socialistische
landen, dat tussen 1955 en 1991 heeft
bestaan. Het werd op voorstel van
Sovjetpartijleider Nikita Chroesjtsjov
opgericht als tegenhanger van de
NAVO.
1957 Oprichting van de Europese
gemeenschappen.
1961 Bouw van de Berlijnse muur
1961 Conferentie voor veiligheid en
samenwerking in Europa in Helsinki
1985 Aantreden van Gorbatsjov, begin van
de hervormingen in de Sovjet Unie
1987 INF-verdrag Verdrag tussen VS en USSR voor
nucleaire ontwapening; alle
middellangeafstandsrakketen werden uit
Europa weggehaald
In 1991: werd ook het START-1 verdrag
getekend: drastische vermindering aan
langeafstandsraketten.
In 1988: trokken de sovjet troepen zich
terug uit Afghanistan.
2
,December 1988 Toespraak Gorbatsjov in de VN
Januari 1989 Akkoord over de onderhandelingen
voor conventionele ontwapening
Juni 1989 Verkiezingen in Polen
9 november Val van de Berlijnse muur
1989
4 december NAVO aanvaardt beginsel van
1989 Duitse eenmaking binnen Navo en
EG
10 februari Gorbatsjov aanvaardt 2+4
1990 onderhandelingen.
18 maart 1990 Verkiezingen in Oost Duitsland
Juni 1990 Conferentie van Kopenhagen Eerste bijeenkomst van de CVSE:
voorwaarden vastgelegd voor een
vreedzaam samenleven tussen Westers
blok en Communistisch blok.
Slotakte: zelfbeschikking “an agreement
to disagree”
Westerse opvatting: het recht van
eenieder om kandidaat te zijn bij
verkiezingen, om zich te verenigen en
om gelijke toegang te krijgen tot de
media en vrije campagne te voeren.
Verwerping van grondwettelijk
monopolie van Communistische partij.
17 juli 1990 Finaal akkoord over Duitse
eenmaking met Gorbatsjov
3 oktober 1990 Eenmaking van Duitsland
21 november Charter voor een Nieuw Europa 2de bijeenkomst van de CVSE in Parijs.
1990 getekend in Parijs Charter maakte een expliciet einde aan
de koude oorlog met als grondslag “a
Europa whole and free.”
Alle landen van Europa zouden
hetzelfde constitutionele model
aannemen met 4 pijlers: pluralistische
democratie, de rechtsstaat, respect voor
de mensenrechten en
vrijemarkteconomie.
Begrippen
3
, Internationaal recht: Recht van elk volk of elke natie om een staat te vormen of deel uit te maken met andere volkeren van een
recht op staat.
zelfbeschikking.
Externe dimensie
Internationaal recht: Het recht van elk volk om binnen de staat een eigen regering te kiezen. Dit valt samen met het recht op
recht op democratie (waar geregeld vrije verkiezingen plaatsvinden tussen meerdere partijen die regering
zelfbeschikking. legitimeren)
Interne dimensie.
Recht op Recht van het volk om een eigen regerings-VORM te kiezen. Het recht om het eigen politieke, sociale en
zelfbeschikking. economische en culturele systeem te kiezen. Maar eenmaal men communist is, blijft men communist.
Interne dimensie. Volgens Marx en Lenin. (Historisch determinisme)
Communistische
opvatting
Moderne opvatting Begrip rechtsmacht verwijst naar de macht die de overheid over het recht heeft. Twee dimensies
van recht 1. Aan de ene kant: macht over de naleving en handhaving van het bestaande recht.
2. Aan de andere kant: macht om recht te maken of te veranderen.
Rechtsmacht sensu lato, in brede zin: zowel rechtspraak als wetgeving.
Rechtsmacht sensu stricto, in strikte zin: omvat alleen rechtspraak.
Traditionele opvatting Rechtspraak en wetgeving vallen zo goed als samen in de zin dat beide begrepen worden als functies van
van recht de taak van de overheid om de toepassing van recht te garanderen.
Constitutioneel recht, Belangrijkste regels neergelegd in een speciale, geschreven tekst, een grondwet. Grondwet is een speciale
grondwet wet die in de meeste landen ook als hoogste wet wordt beschouwd.
Soevereiniteit: externe ● Externe soevereiniteit betekent de afwezigheid van enig hoger wereldlijk gezag boven de staat,
dimensie m.a.w. onafhankelijkheid. Suprema potestas.
● Non interventie: het verbod voor andere staten om zich te mengen in binnenlandse
aangelegenheden.
Soevereiniteit: interne ● De staat heeft het monopolie van rechtsmacht binnen zijn grenzen.
dimensie ● In de staat is er een soeverein, die bron is van alle overheidsmacht, met name van alle
rechtsmacht.
● Andere overheidsinstellingen kunnen een deel van de rechtsmacht uitoefenen maar doen dit op
basis van een delegatie vanwege de soeverein.
Constitutie De constitutie van een politieke gemeenschap is het geheel van regels, gebruiken en processen die de
organisatie en werking van de overheid binnen deze politieke gemeenschap bepalen, inclusief de
grondbeginselen van de verhouding tussen de overheid en de leden.
Constitutioneel recht Men spreekt over constitutioneel recht zodra men aanneemt dat deze regels een afzonderlijke rechtstak
vormen, onderscheiden van andere rechtstakken zoals het burgerlijk recht, het handelsrecht, het strafrecht,
het administratief recht of het fiscaal recht.
4
DEEL 1: De haastige triomftocht van het Westerse constitutionele model 2
DEEL 2: DE CRISIS VAN DE RESPUBLICA CHRISTIANA EN DE OPKOMST VAN DE
SOEVEREINE STAAT 9
DEEL 3 - HET ANCIEN RÉGIME ONDER LODEWIJK XIV: DE DYNASTIEKE
VORSTENSTAAT (1661-1715) 19
DEEL 4 – HET ANCIEN RÉGIME ONDER LODEWIJK XIV: WETGEVING &
ABSOLUTISME 27
DEEL 5 – DE BRITSE REVOLUTIE (1640-1701) 36
DEEL 6 – DE AMERIKAANSE REVOLUTIE (1763-1791) 50
DEEL 7 – DE FRANSE REVOLUTIE (1789-1815) 62
DEEL 8 – DE BELGISCHE REVOLUTIE EN DE VORMING VAN EEN BURGERLIJKE
NATIESTAAT (1814-1914) 75
DEEL 9 – IMPERIALISME EN KOLONIALISME 81
DEEL 10 – DE RUSSISCHE REVOLUTIE 90
DEEL 11 – DE ATLANTISCHE REVOLUTIE 94
DEEL 12 – INTERNATIONAAL RECHT EN MENSENRECHTEN NA WO 1 103
1
, DEEL 1: De haastige triomftocht van het Westerse constitutionele model
Data
1945 Einde van de tweede wereldoorlog, Conferentie waar VS, GB en USSR de
Conferentie van Jalta en Potsdam verdeling vh Duitse grondgebied
regelden: 4 bezettingszones en Berlijn
in 4 gedeeld
1945 Oprichting van de organisatie van de
Verenigde Naties
1947 Trumandoctrine: begin van de koude
oorlog
1949 Oprichting van de Navo en de Raad
van Europa
1949 Stichting van BRD en DDR
1951 Oprichting van de Europese
gemeenschap voor Kolen en Staal
1955 Oprichting van het Warschaupact Het Warschaupact was een militair
bondgenootschap van socialistische
landen, dat tussen 1955 en 1991 heeft
bestaan. Het werd op voorstel van
Sovjetpartijleider Nikita Chroesjtsjov
opgericht als tegenhanger van de
NAVO.
1957 Oprichting van de Europese
gemeenschappen.
1961 Bouw van de Berlijnse muur
1961 Conferentie voor veiligheid en
samenwerking in Europa in Helsinki
1985 Aantreden van Gorbatsjov, begin van
de hervormingen in de Sovjet Unie
1987 INF-verdrag Verdrag tussen VS en USSR voor
nucleaire ontwapening; alle
middellangeafstandsrakketen werden uit
Europa weggehaald
In 1991: werd ook het START-1 verdrag
getekend: drastische vermindering aan
langeafstandsraketten.
In 1988: trokken de sovjet troepen zich
terug uit Afghanistan.
2
,December 1988 Toespraak Gorbatsjov in de VN
Januari 1989 Akkoord over de onderhandelingen
voor conventionele ontwapening
Juni 1989 Verkiezingen in Polen
9 november Val van de Berlijnse muur
1989
4 december NAVO aanvaardt beginsel van
1989 Duitse eenmaking binnen Navo en
EG
10 februari Gorbatsjov aanvaardt 2+4
1990 onderhandelingen.
18 maart 1990 Verkiezingen in Oost Duitsland
Juni 1990 Conferentie van Kopenhagen Eerste bijeenkomst van de CVSE:
voorwaarden vastgelegd voor een
vreedzaam samenleven tussen Westers
blok en Communistisch blok.
Slotakte: zelfbeschikking “an agreement
to disagree”
Westerse opvatting: het recht van
eenieder om kandidaat te zijn bij
verkiezingen, om zich te verenigen en
om gelijke toegang te krijgen tot de
media en vrije campagne te voeren.
Verwerping van grondwettelijk
monopolie van Communistische partij.
17 juli 1990 Finaal akkoord over Duitse
eenmaking met Gorbatsjov
3 oktober 1990 Eenmaking van Duitsland
21 november Charter voor een Nieuw Europa 2de bijeenkomst van de CVSE in Parijs.
1990 getekend in Parijs Charter maakte een expliciet einde aan
de koude oorlog met als grondslag “a
Europa whole and free.”
Alle landen van Europa zouden
hetzelfde constitutionele model
aannemen met 4 pijlers: pluralistische
democratie, de rechtsstaat, respect voor
de mensenrechten en
vrijemarkteconomie.
Begrippen
3
, Internationaal recht: Recht van elk volk of elke natie om een staat te vormen of deel uit te maken met andere volkeren van een
recht op staat.
zelfbeschikking.
Externe dimensie
Internationaal recht: Het recht van elk volk om binnen de staat een eigen regering te kiezen. Dit valt samen met het recht op
recht op democratie (waar geregeld vrije verkiezingen plaatsvinden tussen meerdere partijen die regering
zelfbeschikking. legitimeren)
Interne dimensie.
Recht op Recht van het volk om een eigen regerings-VORM te kiezen. Het recht om het eigen politieke, sociale en
zelfbeschikking. economische en culturele systeem te kiezen. Maar eenmaal men communist is, blijft men communist.
Interne dimensie. Volgens Marx en Lenin. (Historisch determinisme)
Communistische
opvatting
Moderne opvatting Begrip rechtsmacht verwijst naar de macht die de overheid over het recht heeft. Twee dimensies
van recht 1. Aan de ene kant: macht over de naleving en handhaving van het bestaande recht.
2. Aan de andere kant: macht om recht te maken of te veranderen.
Rechtsmacht sensu lato, in brede zin: zowel rechtspraak als wetgeving.
Rechtsmacht sensu stricto, in strikte zin: omvat alleen rechtspraak.
Traditionele opvatting Rechtspraak en wetgeving vallen zo goed als samen in de zin dat beide begrepen worden als functies van
van recht de taak van de overheid om de toepassing van recht te garanderen.
Constitutioneel recht, Belangrijkste regels neergelegd in een speciale, geschreven tekst, een grondwet. Grondwet is een speciale
grondwet wet die in de meeste landen ook als hoogste wet wordt beschouwd.
Soevereiniteit: externe ● Externe soevereiniteit betekent de afwezigheid van enig hoger wereldlijk gezag boven de staat,
dimensie m.a.w. onafhankelijkheid. Suprema potestas.
● Non interventie: het verbod voor andere staten om zich te mengen in binnenlandse
aangelegenheden.
Soevereiniteit: interne ● De staat heeft het monopolie van rechtsmacht binnen zijn grenzen.
dimensie ● In de staat is er een soeverein, die bron is van alle overheidsmacht, met name van alle
rechtsmacht.
● Andere overheidsinstellingen kunnen een deel van de rechtsmacht uitoefenen maar doen dit op
basis van een delegatie vanwege de soeverein.
Constitutie De constitutie van een politieke gemeenschap is het geheel van regels, gebruiken en processen die de
organisatie en werking van de overheid binnen deze politieke gemeenschap bepalen, inclusief de
grondbeginselen van de verhouding tussen de overheid en de leden.
Constitutioneel recht Men spreekt over constitutioneel recht zodra men aanneemt dat deze regels een afzonderlijke rechtstak
vormen, onderscheiden van andere rechtstakken zoals het burgerlijk recht, het handelsrecht, het strafrecht,
het administratief recht of het fiscaal recht.
4
