DOELGROEPEN 1
PERSONEN MET EEN GEDRAGS- EN/OF EMOTIONELE STOORNIS (GES)
1. INLEIDING
1.1 TERMINOLOGIE
1. INTERNALISEREND EN EXTERNALISEREND GEDRAG
Afwijkend gedrag heeft te maken met hoe iemand omgaat met spanning, stress en emoties. Er
zijn twee vormen:
1. Internaliserend gedrag (naar binnen gericht) = emotionele problemen
De persoon probeert spanning te controleren en richt die naar binnen. Dit zorgt voor innerlijke
onrust.
Voorbeelden: Angst, Somberheid, Eetproblemen, Zelfverwonding, Lichamelijke klachten
2. Externaliserend gedrag (naar buiten gericht) = gedragsproblemen
De persoon kan spanning minder goed controleren en reageert die naar buiten af. Dit kan
anderen schaden of regels overtreden.
Voorbeelden: Ongehoorzaamheid, Verbale of fysieke agressie, Vernieling.
Dit wordt ook wel gedragsproblemen of antisociaal gedrag genoemd.
= Habitueel gedrag waarmee de fundamentele rechten van anderen of voor de leeftijd
geldende maatschappelijke normen en regels worden overtreden
1
,2. VERSCHIL TUSSEN AGRESSIE EN GEWELD
• Agressie: Het overschrijden of dreigen te overschrijden van grenzen of regels. Dit kan
schade veroorzaken, maar is niet altijd bewust of gepland.
• Geweld: Het bewust en doelgericht gebruiken van agressie om iets te bereiken.
Als agressief gedrag strafbaar is, spreekt men van delinquent gedrag.
3. TWEE VORMEN VAN AGRESSIE
Agressie kan worden ingedeeld in twee dimensies:
HOT-dimensie COLD-dimensie
➢ Fysieke of verbale agressie ➢ Relationele agressie (bijv. iemand
➢ Reactief (impulsief) buitensluiten)
➢ Openlijk zichtbaar ➢ Proactief (gepland)
➢ Indirect en beredeneerd
Kort samengevat: afwijkend gedrag gaat over hoe mensen omgaan met spanning. Dit kan
naar binnen (internaliserend) of naar buiten (externaliserend) gericht zijn. Agressie en
geweld verschillen in de mate van bewust en doelgericht handelen.
1.2 CIJFERS
Bij gedragsstoornissen worden vaak twee diagnoses genoemd:
• ODD (oppositionele-opstandige gedragsstoornis)
• CD (antisociale of normoverschrijdende gedragsstoornis)
Prevalentie
• ODD komt voor bij ongeveer 2% tot 16% van de minderjarigen.
• CD komt voor bij ongeveer 2% tot 9% van de minderjarigen.
De cijfers verschillen sterk per onderzoek.
Verschil tussen jongens en meisjes
• CD komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes.
2
, 2. OPPOSITIONEEL OPSTANDIGE GEDRAGSSTOORNIS EN ANTISOCIALE
GEDRAGSSTOORNIS (ODD EN CD)
2.1 BEELDVORMING
2.1.1 WAT TYPEERT DEZE DOELGROEP?
1. ODD (OPPOSITIONELE-OPSTANDIGE GEDRAGSSTOORNIS)
Volgens de DSM-5 is er bij ODD sprake van een patroon van boos, prikkelbaar en
ongehoorzaam gedrag dat minstens 6 maanden duurt. Er moeten minstens 4 symptomen
aanwezig zijn.
Verbaal of fysiek verzet van kind tegenover volwassen!
Kenmerken:
Boze/prikkelbare stemming
➢ Verliest vaak zijn/haar kalmte, is driftig
➢ Is snel geïrriteerd
➢ Is vaak boos of ontevreden
Ruziezoekend en openlijk ongehoorzaam gedrag
➢ Maakt vaak ruzie met volwassenen
➢ Weigert regels te volgen of verzet zich vaak actief tegen volwassenen
➢ Ergert anderen opzettelijk
➢ Geeft anderen de schuld van eigen fouten
Wraakzucht
➢ Is hatelijk of wraakzuchtig
2. CD (ANTISOCIALE OF NORMOVERSCHRIJDENDE GEDRAGSSTOORNIS)
Bij CD is er een repetitief en persisterend patroon, zoals blijkt uit aanwezigheid van drie van
volgende symptomen gedurende minstens twaalf maanden, wat leidt tot aanzienlijke
beperkingen in het sociale en schoolse functioneren.
Kenmerken:
a) Agressie tegen mensen of dieren
→ Pesten, bedreigen of intimideren, vechten, gebruik van wapens, mishandeling
(mens/dier) , beroving, dwingen tot seksuele handelingen
b) Vernieling van eigendommen
→ brandstichting, opzettelijke vernieling van eigendommen
3
PERSONEN MET EEN GEDRAGS- EN/OF EMOTIONELE STOORNIS (GES)
1. INLEIDING
1.1 TERMINOLOGIE
1. INTERNALISEREND EN EXTERNALISEREND GEDRAG
Afwijkend gedrag heeft te maken met hoe iemand omgaat met spanning, stress en emoties. Er
zijn twee vormen:
1. Internaliserend gedrag (naar binnen gericht) = emotionele problemen
De persoon probeert spanning te controleren en richt die naar binnen. Dit zorgt voor innerlijke
onrust.
Voorbeelden: Angst, Somberheid, Eetproblemen, Zelfverwonding, Lichamelijke klachten
2. Externaliserend gedrag (naar buiten gericht) = gedragsproblemen
De persoon kan spanning minder goed controleren en reageert die naar buiten af. Dit kan
anderen schaden of regels overtreden.
Voorbeelden: Ongehoorzaamheid, Verbale of fysieke agressie, Vernieling.
Dit wordt ook wel gedragsproblemen of antisociaal gedrag genoemd.
= Habitueel gedrag waarmee de fundamentele rechten van anderen of voor de leeftijd
geldende maatschappelijke normen en regels worden overtreden
1
,2. VERSCHIL TUSSEN AGRESSIE EN GEWELD
• Agressie: Het overschrijden of dreigen te overschrijden van grenzen of regels. Dit kan
schade veroorzaken, maar is niet altijd bewust of gepland.
• Geweld: Het bewust en doelgericht gebruiken van agressie om iets te bereiken.
Als agressief gedrag strafbaar is, spreekt men van delinquent gedrag.
3. TWEE VORMEN VAN AGRESSIE
Agressie kan worden ingedeeld in twee dimensies:
HOT-dimensie COLD-dimensie
➢ Fysieke of verbale agressie ➢ Relationele agressie (bijv. iemand
➢ Reactief (impulsief) buitensluiten)
➢ Openlijk zichtbaar ➢ Proactief (gepland)
➢ Indirect en beredeneerd
Kort samengevat: afwijkend gedrag gaat over hoe mensen omgaan met spanning. Dit kan
naar binnen (internaliserend) of naar buiten (externaliserend) gericht zijn. Agressie en
geweld verschillen in de mate van bewust en doelgericht handelen.
1.2 CIJFERS
Bij gedragsstoornissen worden vaak twee diagnoses genoemd:
• ODD (oppositionele-opstandige gedragsstoornis)
• CD (antisociale of normoverschrijdende gedragsstoornis)
Prevalentie
• ODD komt voor bij ongeveer 2% tot 16% van de minderjarigen.
• CD komt voor bij ongeveer 2% tot 9% van de minderjarigen.
De cijfers verschillen sterk per onderzoek.
Verschil tussen jongens en meisjes
• CD komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes.
2
, 2. OPPOSITIONEEL OPSTANDIGE GEDRAGSSTOORNIS EN ANTISOCIALE
GEDRAGSSTOORNIS (ODD EN CD)
2.1 BEELDVORMING
2.1.1 WAT TYPEERT DEZE DOELGROEP?
1. ODD (OPPOSITIONELE-OPSTANDIGE GEDRAGSSTOORNIS)
Volgens de DSM-5 is er bij ODD sprake van een patroon van boos, prikkelbaar en
ongehoorzaam gedrag dat minstens 6 maanden duurt. Er moeten minstens 4 symptomen
aanwezig zijn.
Verbaal of fysiek verzet van kind tegenover volwassen!
Kenmerken:
Boze/prikkelbare stemming
➢ Verliest vaak zijn/haar kalmte, is driftig
➢ Is snel geïrriteerd
➢ Is vaak boos of ontevreden
Ruziezoekend en openlijk ongehoorzaam gedrag
➢ Maakt vaak ruzie met volwassenen
➢ Weigert regels te volgen of verzet zich vaak actief tegen volwassenen
➢ Ergert anderen opzettelijk
➢ Geeft anderen de schuld van eigen fouten
Wraakzucht
➢ Is hatelijk of wraakzuchtig
2. CD (ANTISOCIALE OF NORMOVERSCHRIJDENDE GEDRAGSSTOORNIS)
Bij CD is er een repetitief en persisterend patroon, zoals blijkt uit aanwezigheid van drie van
volgende symptomen gedurende minstens twaalf maanden, wat leidt tot aanzienlijke
beperkingen in het sociale en schoolse functioneren.
Kenmerken:
a) Agressie tegen mensen of dieren
→ Pesten, bedreigen of intimideren, vechten, gebruik van wapens, mishandeling
(mens/dier) , beroving, dwingen tot seksuele handelingen
b) Vernieling van eigendommen
→ brandstichting, opzettelijke vernieling van eigendommen
3
