,1. HR 5 oktober 1849 – De Bourbon Naundorff.........................................................................8
2. HR 13 januari 1879 – Meerenberg.........................................................................................8
3. HR 31 december 1915 – Noordwijkerhout/Guldemond........................................................8
4. HR 3 maart 1919 – Grenstractaat Aken..................................................................................8
5. HR 13 februari 1922 – Wilnisser visser...................................................................................9
6. HR 25 januari 1926 – Jamin....................................................................................................9
7. HR 18 februari 1944 – Duinwaterleiding................................................................................9
8. HR 25 februari 1949 – Doetinchemse woonruimtevordering..............................................10
9. HR 28 november 1950 – APV Tilburg...................................................................................10
10. HR 4 maart 1952 – Emmense baliekluivers........................................................................10
11. HR 27 januari 1961 – Prof. Van den Bergh.........................................................................11
12. HR 13 april 1962 – Kruseman.............................................................................................11
13. HvJEG 5 februari 1963 – Van Gend & Loos.........................................................................11
14. HvJEG 15 juli 1964 – Costa/ENEL........................................................................................11
15. HR 24 januari 1969 – Pocketbooks II..................................................................................12
16. HR 26 maart 1971 – Verkiezingsafspraak Elsloo................................................................12
17. HR 3 december 1971 – Onrechtmatige rechtspraak..........................................................12
18. HR 22 juni 1973 – Fluoridering II........................................................................................13
19. HR 9 november 1973 – Limmen/Houtkoop.......................................................................13
20. EHRM 21 februari 1975 – Golder.......................................................................................13
21. EHRM 7 december 1976 – Handyside................................................................................14
22. HvJEG 9 maart 1978 – Simmenthal II.................................................................................14
23. EHRM 26 april 1979 – Sunday Times..................................................................................14
24. HR 23 december 1980 – APV Schiermonnikoog................................................................14
25. ARRvS 12 januari 1982 – Paul Krugerbrug I........................................................................15
26. HR 25 juni 1982 – De Schans..............................................................................................15
27. EHRM 21 februari 1984 – Öztürk.......................................................................................15
28. HR 30 maart 1984 – Turkse werkneemster........................................................................16
29. HR 29 maart 1985 – Enka/Dupont.....................................................................................16
30. EHRM 23 oktober 1985 – Benthem....................................................................................16
31. HR 16-05-1986 – Heesch/Van de Akker.............................................................................17
,32. HR 16-05-1986 – Landbouwvliegers...................................................................................17
33. HR 27-03-1987 – Amsterdam/Ikon.....................................................................................18
34. HR 22-01-1988 – Maimonides Lyceum..............................................................................18
35. EHRM 21-06-1988 – Ärzte für das Leben...........................................................................18
36. HR 18-11-1988 – Arubaanse verkiezingsafspraak..............................................................19
37. HR 14-04-1989 – Harmonisatiewet....................................................................................19
38. EHRM 24-05-1989 – Hauschildt vs. Denmark....................................................................19
39. HR 23-06-1989 – GCN/Nieuwegein II.................................................................................20
40. EHRM 07-07-1989 – Tre Traktörer Aktiebolag vs. Sweden.................................................20
41. HR 26-01-1990 – Windmill.................................................................................................20
42. HR 18-01-1991 – Varkensmester I (Leffers/Staat)..............................................................21
43. HR 31-05-1991 – Van Gog/Nederweert.............................................................................21
44. HR 08-07-1991 – Kunst- en antiekstudio Lelystad..............................................................21
45. HvJEG 19-11-1991 – Francovich.........................................................................................22
46. HR 28-02-1992 – Ambtenarenwet II (Changoe).................................................................22
47. HR 01-07-1992 – Punitieve boete en strafrechtelijk onrechtmatig verkregen bewijs.......22
48. HR 11-12-1992 – Vlissingse brandweerkosten...................................................................23
49. Kroon 19-02-1993 – Eems-Dollardverdrag.........................................................................23
50. HR 18-06-1993 – Verplichte aidstest..................................................................................23
51. HR 18-06-1993 – Sint Oedenrode/Van Aarle.....................................................................24
52. ARRvS 30-12-1993 – Verbod persconferentie....................................................................24
53. HR 07-10-1994 – Zomerhuisje Nieuwveen.........................................................................25
54. EHRM 09-12-1994 – Schouten en Meldrum......................................................................25
55. ABRvS 10-04-1995 – Long Lin.............................................................................................25
56. ABRvS 28-08-1995 – Drugspand Venlo...............................................................................26
57. ABRvS 30-11-1995 – St. Silicose Oud-Mijnwerkers............................................................26
58. ABRvS 16-01-1996 – Ahold Vastgoed.................................................................................26
59. ABRvS 01-04-1996 – Duivenhok Velp.................................................................................27
60. HR 26-04-1996 – Rasti Rostelli...........................................................................................27
61. ABRvS 09-05-1996 – Praxis en Maxis.................................................................................27
62. ABRvS 19-09-1996 – Chalet Caris.......................................................................................28
63. HR 11-10-1996 – Leenders/Ubbergen................................................................................28
,64. ABRvS 21-10-1996 – Terugvordering subsidie....................................................................28
65. EHRM 17-12-1996 – Saunders............................................................................................29
66. HvJEG 20-03-1997 – Alcan..................................................................................................29
67. CRvB 27-05-1998 – Ambtshalve aanvulling van de rechtsgronden....................................29
68. HR 12-05-1999 – Arbeidskostenforfait...............................................................................30
69. EHRM 25-09-2001 – Yakış vs. Turkey..................................................................................30
70. EHRM 29-01-2002 – Auerbach...........................................................................................30
71. ABRvS 06-03-2002 – Intrekking aanwijzingsbesluit raamprostitutie.................................31
72. ABRvS 18-09-2002 – Jetski’s...............................................................................................31
73. EHRM 13-02-2003 – Refah Partisi......................................................................................31
74. HR 21-03-2003 – Waterpakt...............................................................................................32
75. HR 28-03-2003 – Mink K.....................................................................................................32
76. EHRM 06-05-2003 – Kleyn..................................................................................................33
77. HvJEG 30-09-2003 – Köbler................................................................................................33
78. HvJEG 07-01-2004 – Wells..................................................................................................33
79. HvJEG 13-01-2004 – Kühne & Heitz...................................................................................34
80. HR 06-02-2004 – Afghanistan.............................................................................................34
81. ABRvS 18-08-2004 – Bovenleidingportalen Duiven...........................................................34
82. HR 02-11-2004 – Rusttijden................................................................................................35
83. HR 19-04-2005 – Verfbommetje........................................................................................35
84. ABRvS 21-06-2006 – Lopik..................................................................................................36
85. ABRvS 23-08-2006 – LTO-Noord.........................................................................................36
86. EHRM 02-11-2006 – Giacomelli vs. Italy............................................................................36
87. ABRvS 08-11-2006 – Venlo; égalité-beginsel......................................................................37
88. HvJEG 07-06-2007 – Van der Weerd e.a./Nederland.........................................................37
89. CRvB 25-07-2007 – Aangepaste auto.................................................................................37
90. HR 28-03-2008 – Asha Horeca/Amersfoort........................................................................38
91. ABRvS 01-10-2008 – Stichting Openbare Ruimte...............................................................38
92. HR 17-10-2008 – Togolese asielzoekster............................................................................39
93. EHRM 16-12-2008 – Khurshid Mustafa and Tarzibachi vs. Sweden...................................39
94. ABRvS 24-12-2008 – Benzinestation Ameland...................................................................39
95. CBb 03-06-2009 – Wijziging vergunningenplafond............................................................40
,96. HR 05-06-2009 – Amsterdam/Geschiere...........................................................................40
97. ABRvS 12-08-2009 – Planschade Oisterwijk.......................................................................40
98. HR 09-04-2010 – SGP.........................................................................................................41
99. CRvB 29-04-2010 – Ten onrechte betaald wachtgeld........................................................41
100. ABRvS 14-07-2010 – Jezus redt........................................................................................41
101. HR 17-06-2011 – Arubaans statenlid; immuniteit............................................................42
102. HR 08-07-2011 – Etam/Zoetermeer.................................................................................42
103. ABRvS 13-07-2011 – Klokkengelui....................................................................................43
104. HvJEU 24-01-2012 – Dominguez......................................................................................43
105. ABRvS 15-02-2012 – Purmerendse bittervoorn...............................................................43
106. HvJEU 04-10-2012 – Byankov...........................................................................................44
107. EHRM 15-01-2013 – Eweida.............................................................................................44
108. HvJEU 22-01-2013 – Sky vs. ÖRF......................................................................................44
109. ABRvS 29-01-2014 – Uniformering redelijke termijn.......................................................45
110. ABRvS 27-08-2014 – Occupy............................................................................................45
111. ABRvS 17-09-2014 – Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio.........45
112. HR 10-10-2014 – Rookverbod..........................................................................................46
113. HvJEU 05-11-2014 – Mukarubega....................................................................................46
114. ABRvS 12-11-2014 – Intocht Sinterklaas..........................................................................46
115. HR 19-12-2014 – Ziektekostenverzekering.......................................................................47
116. CBb 28-04-2015 – Posttarieven........................................................................................47
117. HR 22-05-2015 – Privacy First..........................................................................................48
118. HR 18-09-2015 – Staat/Habing.........................................................................................48
119. EHRM 08-10-2015 – Korošec vs. Slovenia........................................................................48
120. EHRM 15-10-2015 – Kudrevičius vs. Litouwen.................................................................49
121. ABRvS 16-03-2016 – Paardenstal Haaren.........................................................................49
122. ABRvS 16-03-2016 – Inzet videoteam..............................................................................49
123. ABRvS 15-06-2016 – AH Cassandraplein..........................................................................50
124. HR 05-07-2016 – Levenslange gevangenisstraf................................................................50
125. ABRvS 28-09-2016 – Ligplaats Goes.................................................................................51
126. ABRvS 22-05-2016 – Speelautomatenhal Vlaardingen....................................................51
127. ABRvS 23-11-2016 – Herhaalde aanvraag nieuw.............................................................51
,128. ABRvS 14-12-2016 – Vuurwerkverbod Hilversum............................................................52
129. HR 24-03-2017 – BMV/Bladel...........................................................................................52
130. ABRvS 02-08-2017 – Interbest..........................................................................................52
131. ABRvS 23-08-2017 – Tipgeld bouwfraude........................................................................53
132. ABRvS 23-08-2017 – Mestbassin Mechelen.....................................................................53
133. HvJEU 27-09-2017 – Puškár..............................................................................................53
134. ABRvS 04-10-2017 – B&B Den Bosch...............................................................................54
135. ABRvS 04-10-2017 – Aanlijngebod Bordeaux Dog...........................................................54
136. ABRvS 10-01-2018 – Cultureel erfgoed Wassenaar.........................................................54
137. ABRvS 02-05-2018 – Bestuurlijke waarschuwing.............................................................55
138. ABRvS 27-06-2018 – Inspectie kinderopvang...................................................................55
139. ABRvS 15-08-2018 – Pastafari..........................................................................................56
140. ABRvS 14-11-2018 – Dwangsom afmeren Amsterdam....................................................56
141. ABRvS 13-02-2019 – Bibob-beleidsregels Eindhoven......................................................56
142. CRvB 05-03-2019 – Intrekking Pgb...................................................................................57
143. ABRvS 06-03-2019 – Prostitutie-inrichtingen A-Kwartier.................................................57
144. ABRvS 24-04-2019 – Gedoogde Hoogeloonse stal...........................................................58
145. ABRvS 29-05-2019 – Amsterdams dakterras....................................................................58
146. ABRvS 23-10-2019 – Kinderopvangtoeslagaffaire............................................................58
147. HR 20-12-2019 – Urgenda................................................................................................59
148. ABRvS 28-10-2020 – Greenpeace tegen illegaal hout......................................................59
149. ABRvS 11-11-2020 – Twiske Zuid II...................................................................................59
150. ABRvS 27-01-2021 – SCE II...............................................................................................60
151. ABRvS 14-04-2021 – Uitwerking Varkens in Nood I.........................................................60
152. ABRvS 04-05-2021 – Uitwerking Varkens in Nood II........................................................61
153. CRvB 09-07-2021 – Geen ambtshalve toetsing beroepstermijn......................................61
154. ABRvS 04-08-2021 – Hennepkwekerij..............................................................................61
155. HR 26-11-2021 – Didam...................................................................................................62
156. ABRvS 02-02-2022 – Harderwijk......................................................................................62
157. HvJEU 10-03-2022 – Grossmania.....................................................................................62
158. Hof Amsterdam 07-02-2023 – Gündogan........................................................................63
159. ABRvS 01-03-2023 – Terugwerkende kracht Kinderopvangtoeslag.................................63
,160. ABRvS 31-05-2023 – Weerselose markt...........................................................................64
161. ABRvS 13-09-2023 – Gedoogbeslissingen coffeeshops....................................................64
162. CBb 30-01-2024 – Black Label Hotel................................................................................64
163. CBb 26-03-2024 – TVL......................................................................................................65
164. ABRvS 03-04-2024 – Volkelse houthandel.......................................................................65
165. ABRvS 17-04-2024 – Sjef..................................................................................................66
166. HR 12-07-2024 – Homohuwelijk......................................................................................66
167. ABRvS 17-07-2024 – Voorne aan Zee...............................................................................66
168. ABRvS 05-03-2025 – Beginselplicht en evenredigheid.....................................................67
169. CRvB 15-05-2025 – Toetsing van beleid...........................................................................67
,1. HR 5 oktober 1849 – De Bourbon Naundorff
Rechtsregel
De rechter mag wetten toetsen aan de Grondwet als de wet zelf ruimte laat voor rechterlijke beoordeling. De
Hoge Raad bevestigde hiermee de zelfstandige rol van de rechter.
Casus
De familie Naundorff stelde dat een wet hun rechten aantastte. Zij wilden dat de rechter de wettelijke
regeling inhoudelijk beoordeelde.
Juridisch probleem
Mag de rechter beoordelen of een wet in strijd is met hogere rechtsregels?
Toepassing
De zaak is belangrijk voor de ontwikkeling van de verhouding tussen wetgever en rechter en de
grenzen van rechterlijke toetsing.
2. HR 13 januari 1879 – Meerenberg
Rechtsregel
De regering mag niet zelfstandig algemene regels stellen die burgers binden als daarvoor geen wettelijke
grondslag bestaat. Dit volgt uit het legaliteitsbeginsel.
Casus
De regering had bij Koninklijk Besluit regels vastgesteld voor het gebruik van een inrichting in
Meerenberg.
Juridisch probleem
Mocht de regering zulke algemeen verbindende regels vaststellen zonder wettelijke bevoegdheid?
Toepassing
De Hoge Raad stelde dat voor algemeen verbindende voorschriften een wettelijke grondslag nodig is.
De uitvoerende macht mag niet zelf onbeperkt nieuwe regels maken.
3. HR 31 december 1915 – Noordwijkerhout/Guldemond
Rechtsregel
De burgerlijke rechter is bevoegd als een burger stelt dat zijn civiele recht is geschonden. Het gaat om de aard
van het recht, niet om de vraag welk overheidsorgaan de handeling heeft verricht.
Casus
Guldemond had een geschil met de gemeente Noordwijkerhout over een stuk grond en stelde dat zijn
eigendomsrecht was aangetast.
Juridisch probleem
Kan de burgerlijke rechter een geschil behandelen waarbij een overheidsorgaan betrokken is?
Toepassing
Omdat het geschil over een civiel recht ging, was de burgerlijke rechter bevoegd. Dit arrest is
belangrijk voor de leer van de competentieverdeling tussen rechters.
4. HR 3 maart 1919 – Grenstractaat Aken
Rechtsregel
Een internationaal verdrag kan gevolgen hebben voor de Nederlandse rechtsorde wanneer het verdrag daarvoor
geschikt is. De Nederlandse rechter moet daarbij rekening houden met de werking van internationaal recht.
2. HR 13 januari 1879 – Meerenberg.........................................................................................8
3. HR 31 december 1915 – Noordwijkerhout/Guldemond........................................................8
4. HR 3 maart 1919 – Grenstractaat Aken..................................................................................8
5. HR 13 februari 1922 – Wilnisser visser...................................................................................9
6. HR 25 januari 1926 – Jamin....................................................................................................9
7. HR 18 februari 1944 – Duinwaterleiding................................................................................9
8. HR 25 februari 1949 – Doetinchemse woonruimtevordering..............................................10
9. HR 28 november 1950 – APV Tilburg...................................................................................10
10. HR 4 maart 1952 – Emmense baliekluivers........................................................................10
11. HR 27 januari 1961 – Prof. Van den Bergh.........................................................................11
12. HR 13 april 1962 – Kruseman.............................................................................................11
13. HvJEG 5 februari 1963 – Van Gend & Loos.........................................................................11
14. HvJEG 15 juli 1964 – Costa/ENEL........................................................................................11
15. HR 24 januari 1969 – Pocketbooks II..................................................................................12
16. HR 26 maart 1971 – Verkiezingsafspraak Elsloo................................................................12
17. HR 3 december 1971 – Onrechtmatige rechtspraak..........................................................12
18. HR 22 juni 1973 – Fluoridering II........................................................................................13
19. HR 9 november 1973 – Limmen/Houtkoop.......................................................................13
20. EHRM 21 februari 1975 – Golder.......................................................................................13
21. EHRM 7 december 1976 – Handyside................................................................................14
22. HvJEG 9 maart 1978 – Simmenthal II.................................................................................14
23. EHRM 26 april 1979 – Sunday Times..................................................................................14
24. HR 23 december 1980 – APV Schiermonnikoog................................................................14
25. ARRvS 12 januari 1982 – Paul Krugerbrug I........................................................................15
26. HR 25 juni 1982 – De Schans..............................................................................................15
27. EHRM 21 februari 1984 – Öztürk.......................................................................................15
28. HR 30 maart 1984 – Turkse werkneemster........................................................................16
29. HR 29 maart 1985 – Enka/Dupont.....................................................................................16
30. EHRM 23 oktober 1985 – Benthem....................................................................................16
31. HR 16-05-1986 – Heesch/Van de Akker.............................................................................17
,32. HR 16-05-1986 – Landbouwvliegers...................................................................................17
33. HR 27-03-1987 – Amsterdam/Ikon.....................................................................................18
34. HR 22-01-1988 – Maimonides Lyceum..............................................................................18
35. EHRM 21-06-1988 – Ärzte für das Leben...........................................................................18
36. HR 18-11-1988 – Arubaanse verkiezingsafspraak..............................................................19
37. HR 14-04-1989 – Harmonisatiewet....................................................................................19
38. EHRM 24-05-1989 – Hauschildt vs. Denmark....................................................................19
39. HR 23-06-1989 – GCN/Nieuwegein II.................................................................................20
40. EHRM 07-07-1989 – Tre Traktörer Aktiebolag vs. Sweden.................................................20
41. HR 26-01-1990 – Windmill.................................................................................................20
42. HR 18-01-1991 – Varkensmester I (Leffers/Staat)..............................................................21
43. HR 31-05-1991 – Van Gog/Nederweert.............................................................................21
44. HR 08-07-1991 – Kunst- en antiekstudio Lelystad..............................................................21
45. HvJEG 19-11-1991 – Francovich.........................................................................................22
46. HR 28-02-1992 – Ambtenarenwet II (Changoe).................................................................22
47. HR 01-07-1992 – Punitieve boete en strafrechtelijk onrechtmatig verkregen bewijs.......22
48. HR 11-12-1992 – Vlissingse brandweerkosten...................................................................23
49. Kroon 19-02-1993 – Eems-Dollardverdrag.........................................................................23
50. HR 18-06-1993 – Verplichte aidstest..................................................................................23
51. HR 18-06-1993 – Sint Oedenrode/Van Aarle.....................................................................24
52. ARRvS 30-12-1993 – Verbod persconferentie....................................................................24
53. HR 07-10-1994 – Zomerhuisje Nieuwveen.........................................................................25
54. EHRM 09-12-1994 – Schouten en Meldrum......................................................................25
55. ABRvS 10-04-1995 – Long Lin.............................................................................................25
56. ABRvS 28-08-1995 – Drugspand Venlo...............................................................................26
57. ABRvS 30-11-1995 – St. Silicose Oud-Mijnwerkers............................................................26
58. ABRvS 16-01-1996 – Ahold Vastgoed.................................................................................26
59. ABRvS 01-04-1996 – Duivenhok Velp.................................................................................27
60. HR 26-04-1996 – Rasti Rostelli...........................................................................................27
61. ABRvS 09-05-1996 – Praxis en Maxis.................................................................................27
62. ABRvS 19-09-1996 – Chalet Caris.......................................................................................28
63. HR 11-10-1996 – Leenders/Ubbergen................................................................................28
,64. ABRvS 21-10-1996 – Terugvordering subsidie....................................................................28
65. EHRM 17-12-1996 – Saunders............................................................................................29
66. HvJEG 20-03-1997 – Alcan..................................................................................................29
67. CRvB 27-05-1998 – Ambtshalve aanvulling van de rechtsgronden....................................29
68. HR 12-05-1999 – Arbeidskostenforfait...............................................................................30
69. EHRM 25-09-2001 – Yakış vs. Turkey..................................................................................30
70. EHRM 29-01-2002 – Auerbach...........................................................................................30
71. ABRvS 06-03-2002 – Intrekking aanwijzingsbesluit raamprostitutie.................................31
72. ABRvS 18-09-2002 – Jetski’s...............................................................................................31
73. EHRM 13-02-2003 – Refah Partisi......................................................................................31
74. HR 21-03-2003 – Waterpakt...............................................................................................32
75. HR 28-03-2003 – Mink K.....................................................................................................32
76. EHRM 06-05-2003 – Kleyn..................................................................................................33
77. HvJEG 30-09-2003 – Köbler................................................................................................33
78. HvJEG 07-01-2004 – Wells..................................................................................................33
79. HvJEG 13-01-2004 – Kühne & Heitz...................................................................................34
80. HR 06-02-2004 – Afghanistan.............................................................................................34
81. ABRvS 18-08-2004 – Bovenleidingportalen Duiven...........................................................34
82. HR 02-11-2004 – Rusttijden................................................................................................35
83. HR 19-04-2005 – Verfbommetje........................................................................................35
84. ABRvS 21-06-2006 – Lopik..................................................................................................36
85. ABRvS 23-08-2006 – LTO-Noord.........................................................................................36
86. EHRM 02-11-2006 – Giacomelli vs. Italy............................................................................36
87. ABRvS 08-11-2006 – Venlo; égalité-beginsel......................................................................37
88. HvJEG 07-06-2007 – Van der Weerd e.a./Nederland.........................................................37
89. CRvB 25-07-2007 – Aangepaste auto.................................................................................37
90. HR 28-03-2008 – Asha Horeca/Amersfoort........................................................................38
91. ABRvS 01-10-2008 – Stichting Openbare Ruimte...............................................................38
92. HR 17-10-2008 – Togolese asielzoekster............................................................................39
93. EHRM 16-12-2008 – Khurshid Mustafa and Tarzibachi vs. Sweden...................................39
94. ABRvS 24-12-2008 – Benzinestation Ameland...................................................................39
95. CBb 03-06-2009 – Wijziging vergunningenplafond............................................................40
,96. HR 05-06-2009 – Amsterdam/Geschiere...........................................................................40
97. ABRvS 12-08-2009 – Planschade Oisterwijk.......................................................................40
98. HR 09-04-2010 – SGP.........................................................................................................41
99. CRvB 29-04-2010 – Ten onrechte betaald wachtgeld........................................................41
100. ABRvS 14-07-2010 – Jezus redt........................................................................................41
101. HR 17-06-2011 – Arubaans statenlid; immuniteit............................................................42
102. HR 08-07-2011 – Etam/Zoetermeer.................................................................................42
103. ABRvS 13-07-2011 – Klokkengelui....................................................................................43
104. HvJEU 24-01-2012 – Dominguez......................................................................................43
105. ABRvS 15-02-2012 – Purmerendse bittervoorn...............................................................43
106. HvJEU 04-10-2012 – Byankov...........................................................................................44
107. EHRM 15-01-2013 – Eweida.............................................................................................44
108. HvJEU 22-01-2013 – Sky vs. ÖRF......................................................................................44
109. ABRvS 29-01-2014 – Uniformering redelijke termijn.......................................................45
110. ABRvS 27-08-2014 – Occupy............................................................................................45
111. ABRvS 17-09-2014 – Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio.........45
112. HR 10-10-2014 – Rookverbod..........................................................................................46
113. HvJEU 05-11-2014 – Mukarubega....................................................................................46
114. ABRvS 12-11-2014 – Intocht Sinterklaas..........................................................................46
115. HR 19-12-2014 – Ziektekostenverzekering.......................................................................47
116. CBb 28-04-2015 – Posttarieven........................................................................................47
117. HR 22-05-2015 – Privacy First..........................................................................................48
118. HR 18-09-2015 – Staat/Habing.........................................................................................48
119. EHRM 08-10-2015 – Korošec vs. Slovenia........................................................................48
120. EHRM 15-10-2015 – Kudrevičius vs. Litouwen.................................................................49
121. ABRvS 16-03-2016 – Paardenstal Haaren.........................................................................49
122. ABRvS 16-03-2016 – Inzet videoteam..............................................................................49
123. ABRvS 15-06-2016 – AH Cassandraplein..........................................................................50
124. HR 05-07-2016 – Levenslange gevangenisstraf................................................................50
125. ABRvS 28-09-2016 – Ligplaats Goes.................................................................................51
126. ABRvS 22-05-2016 – Speelautomatenhal Vlaardingen....................................................51
127. ABRvS 23-11-2016 – Herhaalde aanvraag nieuw.............................................................51
,128. ABRvS 14-12-2016 – Vuurwerkverbod Hilversum............................................................52
129. HR 24-03-2017 – BMV/Bladel...........................................................................................52
130. ABRvS 02-08-2017 – Interbest..........................................................................................52
131. ABRvS 23-08-2017 – Tipgeld bouwfraude........................................................................53
132. ABRvS 23-08-2017 – Mestbassin Mechelen.....................................................................53
133. HvJEU 27-09-2017 – Puškár..............................................................................................53
134. ABRvS 04-10-2017 – B&B Den Bosch...............................................................................54
135. ABRvS 04-10-2017 – Aanlijngebod Bordeaux Dog...........................................................54
136. ABRvS 10-01-2018 – Cultureel erfgoed Wassenaar.........................................................54
137. ABRvS 02-05-2018 – Bestuurlijke waarschuwing.............................................................55
138. ABRvS 27-06-2018 – Inspectie kinderopvang...................................................................55
139. ABRvS 15-08-2018 – Pastafari..........................................................................................56
140. ABRvS 14-11-2018 – Dwangsom afmeren Amsterdam....................................................56
141. ABRvS 13-02-2019 – Bibob-beleidsregels Eindhoven......................................................56
142. CRvB 05-03-2019 – Intrekking Pgb...................................................................................57
143. ABRvS 06-03-2019 – Prostitutie-inrichtingen A-Kwartier.................................................57
144. ABRvS 24-04-2019 – Gedoogde Hoogeloonse stal...........................................................58
145. ABRvS 29-05-2019 – Amsterdams dakterras....................................................................58
146. ABRvS 23-10-2019 – Kinderopvangtoeslagaffaire............................................................58
147. HR 20-12-2019 – Urgenda................................................................................................59
148. ABRvS 28-10-2020 – Greenpeace tegen illegaal hout......................................................59
149. ABRvS 11-11-2020 – Twiske Zuid II...................................................................................59
150. ABRvS 27-01-2021 – SCE II...............................................................................................60
151. ABRvS 14-04-2021 – Uitwerking Varkens in Nood I.........................................................60
152. ABRvS 04-05-2021 – Uitwerking Varkens in Nood II........................................................61
153. CRvB 09-07-2021 – Geen ambtshalve toetsing beroepstermijn......................................61
154. ABRvS 04-08-2021 – Hennepkwekerij..............................................................................61
155. HR 26-11-2021 – Didam...................................................................................................62
156. ABRvS 02-02-2022 – Harderwijk......................................................................................62
157. HvJEU 10-03-2022 – Grossmania.....................................................................................62
158. Hof Amsterdam 07-02-2023 – Gündogan........................................................................63
159. ABRvS 01-03-2023 – Terugwerkende kracht Kinderopvangtoeslag.................................63
,160. ABRvS 31-05-2023 – Weerselose markt...........................................................................64
161. ABRvS 13-09-2023 – Gedoogbeslissingen coffeeshops....................................................64
162. CBb 30-01-2024 – Black Label Hotel................................................................................64
163. CBb 26-03-2024 – TVL......................................................................................................65
164. ABRvS 03-04-2024 – Volkelse houthandel.......................................................................65
165. ABRvS 17-04-2024 – Sjef..................................................................................................66
166. HR 12-07-2024 – Homohuwelijk......................................................................................66
167. ABRvS 17-07-2024 – Voorne aan Zee...............................................................................66
168. ABRvS 05-03-2025 – Beginselplicht en evenredigheid.....................................................67
169. CRvB 15-05-2025 – Toetsing van beleid...........................................................................67
,1. HR 5 oktober 1849 – De Bourbon Naundorff
Rechtsregel
De rechter mag wetten toetsen aan de Grondwet als de wet zelf ruimte laat voor rechterlijke beoordeling. De
Hoge Raad bevestigde hiermee de zelfstandige rol van de rechter.
Casus
De familie Naundorff stelde dat een wet hun rechten aantastte. Zij wilden dat de rechter de wettelijke
regeling inhoudelijk beoordeelde.
Juridisch probleem
Mag de rechter beoordelen of een wet in strijd is met hogere rechtsregels?
Toepassing
De zaak is belangrijk voor de ontwikkeling van de verhouding tussen wetgever en rechter en de
grenzen van rechterlijke toetsing.
2. HR 13 januari 1879 – Meerenberg
Rechtsregel
De regering mag niet zelfstandig algemene regels stellen die burgers binden als daarvoor geen wettelijke
grondslag bestaat. Dit volgt uit het legaliteitsbeginsel.
Casus
De regering had bij Koninklijk Besluit regels vastgesteld voor het gebruik van een inrichting in
Meerenberg.
Juridisch probleem
Mocht de regering zulke algemeen verbindende regels vaststellen zonder wettelijke bevoegdheid?
Toepassing
De Hoge Raad stelde dat voor algemeen verbindende voorschriften een wettelijke grondslag nodig is.
De uitvoerende macht mag niet zelf onbeperkt nieuwe regels maken.
3. HR 31 december 1915 – Noordwijkerhout/Guldemond
Rechtsregel
De burgerlijke rechter is bevoegd als een burger stelt dat zijn civiele recht is geschonden. Het gaat om de aard
van het recht, niet om de vraag welk overheidsorgaan de handeling heeft verricht.
Casus
Guldemond had een geschil met de gemeente Noordwijkerhout over een stuk grond en stelde dat zijn
eigendomsrecht was aangetast.
Juridisch probleem
Kan de burgerlijke rechter een geschil behandelen waarbij een overheidsorgaan betrokken is?
Toepassing
Omdat het geschil over een civiel recht ging, was de burgerlijke rechter bevoegd. Dit arrest is
belangrijk voor de leer van de competentieverdeling tussen rechters.
4. HR 3 maart 1919 – Grenstractaat Aken
Rechtsregel
Een internationaal verdrag kan gevolgen hebben voor de Nederlandse rechtsorde wanneer het verdrag daarvoor
geschikt is. De Nederlandse rechter moet daarbij rekening houden met de werking van internationaal recht.
