MANAGEMENT ACCOUNTING 5
HOOFDSTUK 1: DE ROL VAN EEN MANAGEMENT ACCOUNTANT 5
1. Accounting information system 5
2. De rol van managementaccountants binnen een organisatie 6
HOOFDSTUK 2: COST TERMINOLOGY 7
1. Inleiding 7
2. Classificatie van kosten 7
2.1 Directe en indirecte kosten 7
2.2 Variabele en vaste kosten 8
2.3 Productkosten en periodekosten 9
2.4 Full costing en Variable costing 10
3. Kostenclassificatie en gebruik – di erent costs for di erent purposes 11
HOOFDSTUK 3: COST FUNCTIONS EN COST-VOLUME-PROFIT ANALYSE 12
1 Kostenfuncties 12
1.1 Definitie 12
1.2 Vormen van kostenfuncties 12
2. Marginale Kosten 13
2.1 Definitie 13
2.2 Verband met variabele kosten 13
2.3 Voorbeeld – Marginale kosten 13
3. Niet-lineaire kostenfunctie en de relevant range 14
3.1 Niet-lineaire kostenfuncties 14
3.2 Relevante range 14
4. Cost-Volume-Profit (CVP) Analyse 15
4.1 Definitie en kenmerken 15
4.2 Contributiemarge 16
5. De Break-Even Analyse 17
5.1 Break-even-punt - definitie 17
5.2 Target Operating Income (TOI) 17
5.3 Relevantie van Break-Even Analyse 17
6. Kostenstructuur en operationele hefboom 18
6.1 Kostenstructuur – definitie 18
6.2 Hoge versus lage vaste kostenstructuur 18
6.3 Kansverdeling en risk-return trade-o 19
6.4 Operating leverage 19
6.5 Voorbeeld 1 – operating leverage 20
6.6 Voorbeeld 2 – operating leverage 21
6.7 Veiligheidscoë icient (margin of safety) 22
7. Multi-product case – a constant product mix 22
7.1 Probleem bij meerdere producten 22
7.2 Werkwijze 22
7.3 Waarom enkel bij constante product mix 22
1
,HOOFDSTUK 4: OH ALLOCATIE – TRADITIONELE METHODE & ABC 23
1. Inleiding – directe vs indirecte kosten toewijzing 23
2. Traditionele OH allocatie 24
2.1 Kenmerken van de traditionele methode 24
2.2 Model 1 – Single plant wide OH rate 24
2.3 Model 2 – Two-stage model – department subpools 26
3. Beperkingen van traditionele OH allocatie 30
3.1 Overzicht beperkingen 30
3.2 Volume drijft niet altijd OH – plant I vs plant II 30
3.3 Historische context en waarom traditioneel model niet meer volstaat 30
4. Crowned Pen Case – illustratie van cross-subsidizing 31
4.1 Situatieschets 31
4.2 Traditionele kostenberekening 31
4.3 Kruissubsidiëring – cross subsidizing 31
5. Activity-Based-Costing 32
5.1 Doel van ABC 32
5.2 Ontwerpeigenschappen van ABC 32
5.3 De kostenhiërarchie (cost hierarchy) 32
5.4 ABC methode – stappenplan 34
5.5 ABC – uitgewerkt voorbeeld: SANCHEZ Gadgets 34
6. ABC als middelenverbruiksmodel 37
6.1 Het probleem – welk volume gebruik je voor driver rate 37
6.2 Praktisch driver volume 37
6.3 Activity-based budgeting 38
6.4 Samenvatting – ABC als resource consumption model 38
7. Praktische aspecten van ABC 38
7.1 Vermijdbaarheid van Kosten 38
7.2 ABC is duur om up-to-date te houden 39
7.3 Wanneer ABC nuttig is 39
7.4 Aanvaarding van ABC in de praktijk 40
HOOFDSTUK 5: JOB ORDER COSTING & PROCESS COSTING 41
1. Inleiding 41
1.1 Productiewijze en bepaling van het kostensysteem 41
2. Job costing 42
2.1 Timing – actual vs normal costing 42
2.2 Illustratie – CompuFurn Inc. 42
2.3 Voorraadwaardering – FIFO, LIFO en gewogen gemiddelde 43
2.4 Under- en overabsorptie van OH 44
2.5 Verwerking van under/over-absorptie 44
3. Process costing 45
3.1 Wat is process costing 45
3.2 Kostenstroom in het boekhoudkundig systeem 45
3.3 Het probleem van WIP-voorraad (equivalent units) 46
3.4 Het probleem van beginvoorraad WIP – BWIP 46
3.5 Niet-uniforme toepassing van productie-inputs 47
3.6 Transferred-in costs bij meerdere afdelingen 48
4. Process Costing & Standard Costing 48
4.1 Standard costing bij process costing 48
4.2 Voordelen van standard costing 48
5. Conclusie – Job costing vs Process costing 49
2
,HOOFDSTUK 6: RELEVANTE KOSTEN & OPBRENGSTEN – PRICING DECISIONS 50
1. Inleiding: relevante Kosten en opbrengsten 50
1.1 Typische toepassingen 50
1.2 Wat zijn relevante kosten en opbrengsten 50
1.3 Welke kosten zijn relevant 50
1.4 Sunk costs 51
1.5 Opportuniteitskosten 51
1.6 Voorzichtigheid met boekhoudkundige kosten 51
2. Voorbeeld 1 – Make or Buy beslissingen 52
2.1 Situatieschets 52
2.2 Relevante kosten analyse 52
2.3 Uitbreiding – Make or Buy over 4 jaar 52
2.4 Kwalitatieve overwegingen 53
3. Voorbeeld 2 – Aanvaarden of verwerpen van een speciale order 53
3.1 Situatieschets 53
3.2 Analyse bij overcapaciteit 53
3.3 Analyse bij geen overcapaciteit - opportuniteitskosten 54
3.4 Kwalitatieve overwegingen 54
4. Relevante kost van materialen en arbeid 54
4.1 Relevante kost van DM 54
4.2 Relevante kost van DL 55
5. Voorbeeld 3 – Sluiten van een productlijn 55
5.1 Situatieschets 55
5.2 Vermijdbare vs niet-vermijdbare vaste kosten 56
5.3 Herziene voorstelling – vermijdbare kosten 56
5.4 Beslissing en relevante kosten 56
6. Prijsbeslissingen 57
6.1 Inleiding – bijdragen uit verschillende vakgebieden 57
6.2 Price setters vs Price takers 57
6.3 Cost-plus prijszetting 57
6.4 Lange termijn vs korte termijn prijszetting 58
6.5 LT prijszetting – de cost-plus prijs is vaak niet de eindprijs 60
6.6 Voorwaarden voor korte-termijn prijszetting 61
HOOFDSTUK 7: BUDGETTERING & KOSTENVARIANTIES 62
1. Inleiding budgettering 62
1.1 Wat is een budget 62
1.2 Jaarlijkse budgettering als onderdeel van LT planning 62
1.3 Stappen in het budgetteringsproces 62
1.4 De verschillende deelbudgetten 62
1.5 Masterbudget 63
2. Responsibility accounting 64
2.1 Waarom responsibility accounting 64
2.2 Types verantwoordelijkheidscentra 64
3. Kostenvarianties 64
3.1 Wat zijn kostenvarianties 64
3.2 Types kostenvarianties 65
3.3 Standaardkosten opstellen 65
4. Flexible Buget vs Statisch Budget 65
4.1 Het probleem van statisch budget 65
4.2 Het flexibel budget 66
4.3 Opsplitsing van totale kostenvariantie 66
5. DM kostenvarianties 67
3
, 5.1 Formules 67
5.2 Rekenvoorbeeld 67
5.3 Oorzaken van ongunstige DM hoeveelheidsvariantie 68
5.4 Oorzaken van ongunstige DM prijsvariantie 68
6. DL kostenvarianties 69
6.1 Formules 69
6.2 Rekenvoorbeeld 69
6.3 Oorzaken van ongunstige DL hoeveelheidsvariantie 70
6.4 Oorzaken van ongunstige DL prijsvariantie 70
7. Variabele OH Varianties 71
7.1 Formules 71
7.2 Rekenvoorbeeld 71
7.3 Interpretatie van variabele OH varianties 72
8. Vaste OH Expenditure Variance 72
8.1 Formule en definitie 72
8.2 Interpretatie en controleerbaarheid 72
9. Samenvatting van variantieformules 73
4
HOOFDSTUK 1: DE ROL VAN EEN MANAGEMENT ACCOUNTANT 5
1. Accounting information system 5
2. De rol van managementaccountants binnen een organisatie 6
HOOFDSTUK 2: COST TERMINOLOGY 7
1. Inleiding 7
2. Classificatie van kosten 7
2.1 Directe en indirecte kosten 7
2.2 Variabele en vaste kosten 8
2.3 Productkosten en periodekosten 9
2.4 Full costing en Variable costing 10
3. Kostenclassificatie en gebruik – di erent costs for di erent purposes 11
HOOFDSTUK 3: COST FUNCTIONS EN COST-VOLUME-PROFIT ANALYSE 12
1 Kostenfuncties 12
1.1 Definitie 12
1.2 Vormen van kostenfuncties 12
2. Marginale Kosten 13
2.1 Definitie 13
2.2 Verband met variabele kosten 13
2.3 Voorbeeld – Marginale kosten 13
3. Niet-lineaire kostenfunctie en de relevant range 14
3.1 Niet-lineaire kostenfuncties 14
3.2 Relevante range 14
4. Cost-Volume-Profit (CVP) Analyse 15
4.1 Definitie en kenmerken 15
4.2 Contributiemarge 16
5. De Break-Even Analyse 17
5.1 Break-even-punt - definitie 17
5.2 Target Operating Income (TOI) 17
5.3 Relevantie van Break-Even Analyse 17
6. Kostenstructuur en operationele hefboom 18
6.1 Kostenstructuur – definitie 18
6.2 Hoge versus lage vaste kostenstructuur 18
6.3 Kansverdeling en risk-return trade-o 19
6.4 Operating leverage 19
6.5 Voorbeeld 1 – operating leverage 20
6.6 Voorbeeld 2 – operating leverage 21
6.7 Veiligheidscoë icient (margin of safety) 22
7. Multi-product case – a constant product mix 22
7.1 Probleem bij meerdere producten 22
7.2 Werkwijze 22
7.3 Waarom enkel bij constante product mix 22
1
,HOOFDSTUK 4: OH ALLOCATIE – TRADITIONELE METHODE & ABC 23
1. Inleiding – directe vs indirecte kosten toewijzing 23
2. Traditionele OH allocatie 24
2.1 Kenmerken van de traditionele methode 24
2.2 Model 1 – Single plant wide OH rate 24
2.3 Model 2 – Two-stage model – department subpools 26
3. Beperkingen van traditionele OH allocatie 30
3.1 Overzicht beperkingen 30
3.2 Volume drijft niet altijd OH – plant I vs plant II 30
3.3 Historische context en waarom traditioneel model niet meer volstaat 30
4. Crowned Pen Case – illustratie van cross-subsidizing 31
4.1 Situatieschets 31
4.2 Traditionele kostenberekening 31
4.3 Kruissubsidiëring – cross subsidizing 31
5. Activity-Based-Costing 32
5.1 Doel van ABC 32
5.2 Ontwerpeigenschappen van ABC 32
5.3 De kostenhiërarchie (cost hierarchy) 32
5.4 ABC methode – stappenplan 34
5.5 ABC – uitgewerkt voorbeeld: SANCHEZ Gadgets 34
6. ABC als middelenverbruiksmodel 37
6.1 Het probleem – welk volume gebruik je voor driver rate 37
6.2 Praktisch driver volume 37
6.3 Activity-based budgeting 38
6.4 Samenvatting – ABC als resource consumption model 38
7. Praktische aspecten van ABC 38
7.1 Vermijdbaarheid van Kosten 38
7.2 ABC is duur om up-to-date te houden 39
7.3 Wanneer ABC nuttig is 39
7.4 Aanvaarding van ABC in de praktijk 40
HOOFDSTUK 5: JOB ORDER COSTING & PROCESS COSTING 41
1. Inleiding 41
1.1 Productiewijze en bepaling van het kostensysteem 41
2. Job costing 42
2.1 Timing – actual vs normal costing 42
2.2 Illustratie – CompuFurn Inc. 42
2.3 Voorraadwaardering – FIFO, LIFO en gewogen gemiddelde 43
2.4 Under- en overabsorptie van OH 44
2.5 Verwerking van under/over-absorptie 44
3. Process costing 45
3.1 Wat is process costing 45
3.2 Kostenstroom in het boekhoudkundig systeem 45
3.3 Het probleem van WIP-voorraad (equivalent units) 46
3.4 Het probleem van beginvoorraad WIP – BWIP 46
3.5 Niet-uniforme toepassing van productie-inputs 47
3.6 Transferred-in costs bij meerdere afdelingen 48
4. Process Costing & Standard Costing 48
4.1 Standard costing bij process costing 48
4.2 Voordelen van standard costing 48
5. Conclusie – Job costing vs Process costing 49
2
,HOOFDSTUK 6: RELEVANTE KOSTEN & OPBRENGSTEN – PRICING DECISIONS 50
1. Inleiding: relevante Kosten en opbrengsten 50
1.1 Typische toepassingen 50
1.2 Wat zijn relevante kosten en opbrengsten 50
1.3 Welke kosten zijn relevant 50
1.4 Sunk costs 51
1.5 Opportuniteitskosten 51
1.6 Voorzichtigheid met boekhoudkundige kosten 51
2. Voorbeeld 1 – Make or Buy beslissingen 52
2.1 Situatieschets 52
2.2 Relevante kosten analyse 52
2.3 Uitbreiding – Make or Buy over 4 jaar 52
2.4 Kwalitatieve overwegingen 53
3. Voorbeeld 2 – Aanvaarden of verwerpen van een speciale order 53
3.1 Situatieschets 53
3.2 Analyse bij overcapaciteit 53
3.3 Analyse bij geen overcapaciteit - opportuniteitskosten 54
3.4 Kwalitatieve overwegingen 54
4. Relevante kost van materialen en arbeid 54
4.1 Relevante kost van DM 54
4.2 Relevante kost van DL 55
5. Voorbeeld 3 – Sluiten van een productlijn 55
5.1 Situatieschets 55
5.2 Vermijdbare vs niet-vermijdbare vaste kosten 56
5.3 Herziene voorstelling – vermijdbare kosten 56
5.4 Beslissing en relevante kosten 56
6. Prijsbeslissingen 57
6.1 Inleiding – bijdragen uit verschillende vakgebieden 57
6.2 Price setters vs Price takers 57
6.3 Cost-plus prijszetting 57
6.4 Lange termijn vs korte termijn prijszetting 58
6.5 LT prijszetting – de cost-plus prijs is vaak niet de eindprijs 60
6.6 Voorwaarden voor korte-termijn prijszetting 61
HOOFDSTUK 7: BUDGETTERING & KOSTENVARIANTIES 62
1. Inleiding budgettering 62
1.1 Wat is een budget 62
1.2 Jaarlijkse budgettering als onderdeel van LT planning 62
1.3 Stappen in het budgetteringsproces 62
1.4 De verschillende deelbudgetten 62
1.5 Masterbudget 63
2. Responsibility accounting 64
2.1 Waarom responsibility accounting 64
2.2 Types verantwoordelijkheidscentra 64
3. Kostenvarianties 64
3.1 Wat zijn kostenvarianties 64
3.2 Types kostenvarianties 65
3.3 Standaardkosten opstellen 65
4. Flexible Buget vs Statisch Budget 65
4.1 Het probleem van statisch budget 65
4.2 Het flexibel budget 66
4.3 Opsplitsing van totale kostenvariantie 66
5. DM kostenvarianties 67
3
, 5.1 Formules 67
5.2 Rekenvoorbeeld 67
5.3 Oorzaken van ongunstige DM hoeveelheidsvariantie 68
5.4 Oorzaken van ongunstige DM prijsvariantie 68
6. DL kostenvarianties 69
6.1 Formules 69
6.2 Rekenvoorbeeld 69
6.3 Oorzaken van ongunstige DL hoeveelheidsvariantie 70
6.4 Oorzaken van ongunstige DL prijsvariantie 70
7. Variabele OH Varianties 71
7.1 Formules 71
7.2 Rekenvoorbeeld 71
7.3 Interpretatie van variabele OH varianties 72
8. Vaste OH Expenditure Variance 72
8.1 Formule en definitie 72
8.2 Interpretatie en controleerbaarheid 72
9. Samenvatting van variantieformules 73
4
