,Inhoudsopgave
INTRODUCTIE................................................................................................. 4
1.1 BIO-ECOLOGISCHE ONTWIKKELINGSMODEL - BRONFENBRENNER...............................................4
1.2 INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND (IVRK)...................................4
1.3 ZELFDETERMINATIETHEORIE.............................................................................................5
1.4 RESIDENTIËLE JEUGDHULP................................................................................................5
Historische ontwikkelingen binnen de residentiële jeugdhulp.....................................6
KINDERMISHANDELING...................................................................................7
2.1 ETIOLOGIE VAN KINDERMISHANDELING EN VERWAARLOZING....................................................7
Obstakels in etiologisch onderzoek.............................................................................7
Monocausale theorieën............................................................................................... 8
Risicofactoren en protectieve factoren.......................................................................8
Multicausale theorieën................................................................................................ 9
2.2 GEVOLGEN VAN VROEGKINDERLIJK TRAUMA.......................................................................10
Gevolgen voor de fysieke gezondheid.......................................................................10
Psychologische gevolgen.......................................................................................... 10
Gevolgen voor het gedrag........................................................................................10
Maatschappelijke gevolgen.......................................................................................10
2.3 SCREENING EN RISICOTAXATIE VAN KINDERMISHANDELING....................................................11
Vier generaties van instrumenten.............................................................................11
Predictieve validiteit van risicotaxatie-instrumenten................................................11
Toepassing Risk-Need-Responsivity-model in de jeugdbescherming........................12
2.4 CLIMATE CHANGE IS A THREAT MULTIPLIER FOR VIOLENCE AGAINST CHILDREN – CUARTAS ET AL.. 12
Resultaten................................................................................................................. 13
JURIDISCHE CONTEXT...................................................................................14
3.1 FORENSISCHE ORTHOPEDAGOGIEK: EEN JURIDISCH KADER....................................................14
INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND..................................................14
Jeugdwet................................................................................................................... 15
Civielrechtelijk kader................................................................................................. 15
Strafrechtelijk kader.................................................................................................. 15
Adolescentenstrafrecht............................................................................................. 16
Advies- en Klachtenbureau Jeugdzorg (AKJ)..............................................................16
Herstelrechtelijke opties...........................................................................................16
3.2 INGRIJPEN IN GEZINNEN................................................................................................. 16
Bemoeienis en interventie door de overheid.............................................................17
Voorwaarden aan de gronden om in gezinnen in te grijpen......................................17
JEUGDDELINQUENTIE ACHTERGROND.............................................................18
4.1 (NEURO)BIOLOGISCHE FACTOREN, ANTISOCIAAL GEDRAG EN DELINQUENTIE.............................18
Hersenen en antisociaal gedrag................................................................................19
Neuropsychologie en antisociaal gedrag...................................................................19
Neurotransmitters en antisociaal gedrag..................................................................19
Hormonen en antisociaal gedrag..............................................................................19
Psychofysiologie en antisociaal gedrag.....................................................................20
Genen en antisociaal gedrag....................................................................................20
4.2 OPVOEDING, GEHECHTHEID EN DELINQUENTIE....................................................................20
Opvoeding en delinquentie.......................................................................................20
Gehechtheid en delinquentie....................................................................................21
Bidirectionele invloeden van ouders en kinderen......................................................21
4.3 CULTUUR EN DELINQUENTIE........................................................................................... 21
Verklaringen.............................................................................................................. 22
Effectieve interventies.............................................................................................. 22
4.4 JONGEREN EN CYBERCRIME............................................................................................ 22
De aard van cybercrime............................................................................................ 23
4.5 THE RELATIONSHIP BETWEEN PARENTING AND DELINQUENCY: A META-ANALYSIS – HOEVE ET AL.. 24
Resultaten................................................................................................................. 24
2
, 4.6 THERELATIONSHIP BETWEEN PARENTAL KNOWLEDGE AND MONITORING AND CHILD AND
ADOLESCENT CONDUCT PROBLEMS: A 10-YEAR UPDATE – RACZ ET AL.........................................25
Resultaten................................................................................................................. 25
4.7 SIBLINGS VERSUS PARENTS AND FRIENDS: LONITUDINAL LINKAGES TO ADOLESCENT EXTERNALIZING
PROBLEMS – DEFOE ET AL................................................................................................... 26
Resultaten................................................................................................................. 27
4.8 THE RELATIVE ROLES OF PEER AND PARENT PREDICTORS IN MINOR ADOLESCENT DELINQUENCY:
EXPLORING GENDER AND ADOLESCENT PHASE DIFFERENCES – DEFOE ET AL..................................27
Resultaten................................................................................................................. 28
4.9 DISENTANGLING LOGITUDINAL RELATIONS BETWEEN YOUTH CANNABIS USE DISORDER – DEFOE ET
AL.................................................................................................................................. 28
Resultaten................................................................................................................. 28
JEUGDDELINQUENTIE VERDIEPING.................................................................29
5.1 SEKSE EN DELINQUENTIE............................................................................................... 29
Achtergrond van crimineel gedrag............................................................................29
Verklaringen voor crimineel gedrag..........................................................................30
5.2 MEISJES IN RESIDENTIËLE JEUGDZORG..............................................................................31
Voorspellers voor probleemgedrag bij meisjes..........................................................31
De doelgroep............................................................................................................ 31
Leefklimaat en bejegening........................................................................................32
5.3 GENDERSPECIFIEKE INTERVENTIES...................................................................................32
5.4 SYSTEMATISCHE LITERATUURREVIEW EFFECTIEVE INTERVENTIES ANTISOCIAAL EN DELINQUENT
GEDRAG VAN MINDERJARIGE EN JONGVOLWASSEN VROUWEN – SLOTBOOM ET AL............................33
Toepassing in Nederlandse context..........................................................................34
Effectiviteit per interventie.......................................................................................35
BELEID......................................................................................................... 35
6.1 WAT IS ER SPECIFIEK AAN FORENSISCH ORTHOPEDAGOGISCHE DIAGNOSTIEK?...........................35
Het specifieke van forensische orthopedagogische diagnostiek...............................35
6.2 WAT IS SPECIFIEK AAN FORENSISCHE ORTHOPEDAGOGISCHE BEHANDELING?............................36
6.3 GEWELD IN DE JEUGDZORG............................................................................................ 36
Volwassen plegers.................................................................................................... 37
Jeugdige plegers....................................................................................................... 37
EFFECTIVITEIT VAN INTERVENTIES.................................................................37
7.1 WHAT-WORKS PRINCIPES............................................................................................... 38
7.2 EFFECTONDERZOEK IN NEDERLAND.................................................................................38
7.3 VERKLARINGEN VOOR HET NIET EFFECTIEF ZIJN VAN FORENSISCHE JEUGDZORG.........................38
1. Kenmerken van deelnemers.................................................................................38
2. Kenmerken van interventies.................................................................................39
3. Theoretische basis gebaseerd op ‘at risk’ populatie steekproeven.......................39
4. Diagnostiek en verwijzing.....................................................................................39
3
, Introductie
Forensische orthopedagogiek bestudeert de ontwikkeling en het in
stand blijven van complexe problematiek van kinderen, jongeren en jong
volwassenen – waaronder delinquentie, ernstige internaliserende,
externaliserende en sociale problemen, naast trauma’s – en de daarmee
samenhangende opvoedings- en gezinsproblemen, waaronder
kindermishandeling en -verwaarlozing.
De problemen zijn zodanig ernstig dat justitieel ingrijpen dreigt of
reeds is ingezet.
Het kan hierbij gaan om:
o Strafrechtelijk ingrijpen = jeugdige of jongvolwassene is in
aanraking gekomen met de politie vanwege een strafrechtelijk
feit en wordt binnen de jeugdstrafrechtketen bepaald welke
strafrechtelijke interventie nodig is om herhaling van
delinquent gedrag (recidive) te voorkomen.
o Civielrechtelijk ingrijpen = sprake van zorgen over de
ontwikkelingskansen of veiligheid van een jeugdige en gaat
het om maatregelen en interventies ter bescherming van het
kind of de adolescent.
Forensische orthopedagogiek is van multidisciplinair karakter omdat er
gebruik gemaakt wordt van kennis uit verschillende disciplines.
1.1 Bio-ecologische ontwikkelingsmodel -
Bronfenbrenner
= de ontwikkeling van het kind wordt gezien als samenspel van aanleg
(biologische factoren) en omgeving.
Forensische orthopedagogiek werkt vanuit dit model; meerdere invloeden
worden bestudeerd:
Individuele kenmerken van het kind en de opvoeder.
Interactie tussen opvoeder en kind.
Directe sociale omgeving.
Sociaal-culturele context.
Levensloop = specifieke gebeurtenissen die van belangrijke
invloed kunnen zijn op het leven van kinderen, jongeren en diens
gezinnen (zowel negatief als positief).
4 opvoedingsmilieus
1. Het gezin (de thuisomgeving)
2. School
3. Leeftijdgenoten en vrije tijd
4. (Semi-)residentiële zorg voor jeugdigen
1.2 Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het
Kind (IVRK)
Artikel 3 – belang van het kind
De belangen van het kind vormen een eerste overweging.
4
INTRODUCTIE................................................................................................. 4
1.1 BIO-ECOLOGISCHE ONTWIKKELINGSMODEL - BRONFENBRENNER...............................................4
1.2 INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND (IVRK)...................................4
1.3 ZELFDETERMINATIETHEORIE.............................................................................................5
1.4 RESIDENTIËLE JEUGDHULP................................................................................................5
Historische ontwikkelingen binnen de residentiële jeugdhulp.....................................6
KINDERMISHANDELING...................................................................................7
2.1 ETIOLOGIE VAN KINDERMISHANDELING EN VERWAARLOZING....................................................7
Obstakels in etiologisch onderzoek.............................................................................7
Monocausale theorieën............................................................................................... 8
Risicofactoren en protectieve factoren.......................................................................8
Multicausale theorieën................................................................................................ 9
2.2 GEVOLGEN VAN VROEGKINDERLIJK TRAUMA.......................................................................10
Gevolgen voor de fysieke gezondheid.......................................................................10
Psychologische gevolgen.......................................................................................... 10
Gevolgen voor het gedrag........................................................................................10
Maatschappelijke gevolgen.......................................................................................10
2.3 SCREENING EN RISICOTAXATIE VAN KINDERMISHANDELING....................................................11
Vier generaties van instrumenten.............................................................................11
Predictieve validiteit van risicotaxatie-instrumenten................................................11
Toepassing Risk-Need-Responsivity-model in de jeugdbescherming........................12
2.4 CLIMATE CHANGE IS A THREAT MULTIPLIER FOR VIOLENCE AGAINST CHILDREN – CUARTAS ET AL.. 12
Resultaten................................................................................................................. 13
JURIDISCHE CONTEXT...................................................................................14
3.1 FORENSISCHE ORTHOPEDAGOGIEK: EEN JURIDISCH KADER....................................................14
INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND..................................................14
Jeugdwet................................................................................................................... 15
Civielrechtelijk kader................................................................................................. 15
Strafrechtelijk kader.................................................................................................. 15
Adolescentenstrafrecht............................................................................................. 16
Advies- en Klachtenbureau Jeugdzorg (AKJ)..............................................................16
Herstelrechtelijke opties...........................................................................................16
3.2 INGRIJPEN IN GEZINNEN................................................................................................. 16
Bemoeienis en interventie door de overheid.............................................................17
Voorwaarden aan de gronden om in gezinnen in te grijpen......................................17
JEUGDDELINQUENTIE ACHTERGROND.............................................................18
4.1 (NEURO)BIOLOGISCHE FACTOREN, ANTISOCIAAL GEDRAG EN DELINQUENTIE.............................18
Hersenen en antisociaal gedrag................................................................................19
Neuropsychologie en antisociaal gedrag...................................................................19
Neurotransmitters en antisociaal gedrag..................................................................19
Hormonen en antisociaal gedrag..............................................................................19
Psychofysiologie en antisociaal gedrag.....................................................................20
Genen en antisociaal gedrag....................................................................................20
4.2 OPVOEDING, GEHECHTHEID EN DELINQUENTIE....................................................................20
Opvoeding en delinquentie.......................................................................................20
Gehechtheid en delinquentie....................................................................................21
Bidirectionele invloeden van ouders en kinderen......................................................21
4.3 CULTUUR EN DELINQUENTIE........................................................................................... 21
Verklaringen.............................................................................................................. 22
Effectieve interventies.............................................................................................. 22
4.4 JONGEREN EN CYBERCRIME............................................................................................ 22
De aard van cybercrime............................................................................................ 23
4.5 THE RELATIONSHIP BETWEEN PARENTING AND DELINQUENCY: A META-ANALYSIS – HOEVE ET AL.. 24
Resultaten................................................................................................................. 24
2
, 4.6 THERELATIONSHIP BETWEEN PARENTAL KNOWLEDGE AND MONITORING AND CHILD AND
ADOLESCENT CONDUCT PROBLEMS: A 10-YEAR UPDATE – RACZ ET AL.........................................25
Resultaten................................................................................................................. 25
4.7 SIBLINGS VERSUS PARENTS AND FRIENDS: LONITUDINAL LINKAGES TO ADOLESCENT EXTERNALIZING
PROBLEMS – DEFOE ET AL................................................................................................... 26
Resultaten................................................................................................................. 27
4.8 THE RELATIVE ROLES OF PEER AND PARENT PREDICTORS IN MINOR ADOLESCENT DELINQUENCY:
EXPLORING GENDER AND ADOLESCENT PHASE DIFFERENCES – DEFOE ET AL..................................27
Resultaten................................................................................................................. 28
4.9 DISENTANGLING LOGITUDINAL RELATIONS BETWEEN YOUTH CANNABIS USE DISORDER – DEFOE ET
AL.................................................................................................................................. 28
Resultaten................................................................................................................. 28
JEUGDDELINQUENTIE VERDIEPING.................................................................29
5.1 SEKSE EN DELINQUENTIE............................................................................................... 29
Achtergrond van crimineel gedrag............................................................................29
Verklaringen voor crimineel gedrag..........................................................................30
5.2 MEISJES IN RESIDENTIËLE JEUGDZORG..............................................................................31
Voorspellers voor probleemgedrag bij meisjes..........................................................31
De doelgroep............................................................................................................ 31
Leefklimaat en bejegening........................................................................................32
5.3 GENDERSPECIFIEKE INTERVENTIES...................................................................................32
5.4 SYSTEMATISCHE LITERATUURREVIEW EFFECTIEVE INTERVENTIES ANTISOCIAAL EN DELINQUENT
GEDRAG VAN MINDERJARIGE EN JONGVOLWASSEN VROUWEN – SLOTBOOM ET AL............................33
Toepassing in Nederlandse context..........................................................................34
Effectiviteit per interventie.......................................................................................35
BELEID......................................................................................................... 35
6.1 WAT IS ER SPECIFIEK AAN FORENSISCH ORTHOPEDAGOGISCHE DIAGNOSTIEK?...........................35
Het specifieke van forensische orthopedagogische diagnostiek...............................35
6.2 WAT IS SPECIFIEK AAN FORENSISCHE ORTHOPEDAGOGISCHE BEHANDELING?............................36
6.3 GEWELD IN DE JEUGDZORG............................................................................................ 36
Volwassen plegers.................................................................................................... 37
Jeugdige plegers....................................................................................................... 37
EFFECTIVITEIT VAN INTERVENTIES.................................................................37
7.1 WHAT-WORKS PRINCIPES............................................................................................... 38
7.2 EFFECTONDERZOEK IN NEDERLAND.................................................................................38
7.3 VERKLARINGEN VOOR HET NIET EFFECTIEF ZIJN VAN FORENSISCHE JEUGDZORG.........................38
1. Kenmerken van deelnemers.................................................................................38
2. Kenmerken van interventies.................................................................................39
3. Theoretische basis gebaseerd op ‘at risk’ populatie steekproeven.......................39
4. Diagnostiek en verwijzing.....................................................................................39
3
, Introductie
Forensische orthopedagogiek bestudeert de ontwikkeling en het in
stand blijven van complexe problematiek van kinderen, jongeren en jong
volwassenen – waaronder delinquentie, ernstige internaliserende,
externaliserende en sociale problemen, naast trauma’s – en de daarmee
samenhangende opvoedings- en gezinsproblemen, waaronder
kindermishandeling en -verwaarlozing.
De problemen zijn zodanig ernstig dat justitieel ingrijpen dreigt of
reeds is ingezet.
Het kan hierbij gaan om:
o Strafrechtelijk ingrijpen = jeugdige of jongvolwassene is in
aanraking gekomen met de politie vanwege een strafrechtelijk
feit en wordt binnen de jeugdstrafrechtketen bepaald welke
strafrechtelijke interventie nodig is om herhaling van
delinquent gedrag (recidive) te voorkomen.
o Civielrechtelijk ingrijpen = sprake van zorgen over de
ontwikkelingskansen of veiligheid van een jeugdige en gaat
het om maatregelen en interventies ter bescherming van het
kind of de adolescent.
Forensische orthopedagogiek is van multidisciplinair karakter omdat er
gebruik gemaakt wordt van kennis uit verschillende disciplines.
1.1 Bio-ecologische ontwikkelingsmodel -
Bronfenbrenner
= de ontwikkeling van het kind wordt gezien als samenspel van aanleg
(biologische factoren) en omgeving.
Forensische orthopedagogiek werkt vanuit dit model; meerdere invloeden
worden bestudeerd:
Individuele kenmerken van het kind en de opvoeder.
Interactie tussen opvoeder en kind.
Directe sociale omgeving.
Sociaal-culturele context.
Levensloop = specifieke gebeurtenissen die van belangrijke
invloed kunnen zijn op het leven van kinderen, jongeren en diens
gezinnen (zowel negatief als positief).
4 opvoedingsmilieus
1. Het gezin (de thuisomgeving)
2. School
3. Leeftijdgenoten en vrije tijd
4. (Semi-)residentiële zorg voor jeugdigen
1.2 Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het
Kind (IVRK)
Artikel 3 – belang van het kind
De belangen van het kind vormen een eerste overweging.
4
