VERBINTENISSENRECHT
PROF THIJS TANGHE & JEROEN DELVOIE – ACADEMIEJAAR 2025-2026
2e Bachelor Rechten VUB
, OVERZICHT LESSEN – structuur van de slides (1-17 semester I –
Thijs Tanghe, 18-23 semester II – Jeroen Delvoie)
1. Inleiding
2. Contractvrijheid en onderhandelingen
3. Geldigheidsvereisten
4. Vervolg geldigheid, OB, nietigheid en verval
5. Vertegenwoordiging, inhoud en werking overeenkomsten partijen
6. Vervolg partijen en werking derden
7. Vervolg werking derden en eerste deel sancties wegens wanprestatie
8. Sancties wegens wanprestatie (deel I)
9. Sancties wegens wanprestatie (deel II)
10. Samenloop, hulppersonen en overmacht en imprevisie
11. Overzicht & enkele casussen
12. Algemeen verbintenissenrecht
13. Algemeen verbintenissenrecht
14. Andere bronnen
15. Bewijsrecht
16. Inleiding en eigen daad
17. Inleiding en eigen daad
18. Buitencontractuele aansprakelijkheid
19. Buitencontractuele aansprakelijkheid
20. Buitencontractuele aansprakelijkheid
21. Gastcollege (niet te kennen)
22. Buitencontractuele aansprakelijkheid
23. Syntheseles (niet in deze samenvatting zie apart document op mijn Stuvia account)
1
,Inhoudsopgave
Teasers: wat zullen we behandelen? ............................................................................................. 9
WAT IS EEN VERBINTENIS? ...........................................................................................................10
JURIDISCH KADER .......................................................................................................................14
Algemeen contractenrecht ............................................................................................................. 17
Contractbegrip en contractenrecht in perspectief ............................................................................ 17
Het leven van een contract ..........................................................................................................20
Soorten contracten......................................................................................................................21
Contractvrijheid ..........................................................................................................................25
Het leven van een contract ..........................................................................................................27
Contractvrijheid ..........................................................................................................................27
Beperkingen aan de vrijheid .........................................................................................................29
Onderhandelings-vrijheid ............................................................................................................40
Beperkingen aan de vrijheid in de onderhandelingen: precontractuele aansprakelijkheid ...............41
Afspraken tijdens de onderhandelingen - voorcontracten .............................................................47
Totstandkoming van een contract - consensualisme en formaliteiten ............................................50
Totstandkoming van een contract- Wils-overeenstemming ...........................................................52
Wilsautonomie: basisbeginsel .....................................................................................................58
Algemene voorwaarden ...............................................................................................................62
Geldigheidsvereisten ...................................................................................................................65
Gebrek in de wil ...........................................................................................................................66
Gebrek aan rechts- of handelings- bekwaamheid ..........................................................................74
Onbestaand, onmogelijk, ongeoorloofd of onbepaalbaar voorwerp ...............................................76
Onbestaande, valse of ongeoorloofde oorzaak .............................................................................79
Benadeling ..................................................................................................................................83
Strijdigheid met de openbare orde of een rechtsregel van dwingend recht .....................................85
Onrechtmatige bedingen .............................................................................................................87
Sanctie voor geldigheidsgebrek bij sluiten contract: nietigverklaring .............................................92
Sanctie voor geldigheidsgebrek na sluiten contract: verval ......................................................... 101
2
,Vertegenwoordiging ................................................................................................................... 105
Verbindende kracht van de overeenkomst .................................................................................. 110
Verbintenissen en niet-verbintenis-rechtelijke afspraken ........................................................... 111
Interpretatie van de overeenkomst ............................................................................................. 112
Kwalificatie van een overeenkomst ............................................................................................ 120
Aanvulling ................................................................................................................................. 121
Matigende of beperkendewerking van de goede trouw ................................................................ 125
Intuitu personae ........................................................................................................................ 126
Opeisbaarheid: opschortende voorwaarde en termijn ................................................................. 127
Duur van contractuele verbintenissen ........................................................................................ 134
Wederzijdse of minnelijke beëindiging ....................................................................................... 139
Eenzijdige opzegging .................................................................................................................. 140
Ontbindende voorwaarde .......................................................................................................... 145
Goederen-rechtelijke gevolgen .................................................................................................. 147
Gevolgen en uitwerking van contracten ten aanzien van derden .................................................. 148
Derdenbegunstiging: derdenbeding ............................................................................................ 151
Derdenbegunstiging: rechtstreekse vordering (2e techniek) ......................................................... 154
Derdenbegunstiging: kwalitatieve rechten .................................................................................. 157
Tegenwerpelijkheid ................................................................................................................... 160
Uitzonderingen inzake de tegenwerpelijkheid ............................................................................. 166
Wanprestatie of contractbreuk .................................................................................................. 169
Verzuim .................................................................................................................................... 176
Sancties wegens wanprestatie ................................................................................................... 178
Regels in Boek 5 BW inzake de sancties wegens wanprestatie ..................................................... 181
Uitvoering in natura door de schuldenaar ................................................................................... 182
Uitvoering in natura door een derde of schuldeiser zelf: vervanging ............................................. 185
Schadeherstel: herstel in natura of schadevergoeding ................................................................ 187
Bedingen inzake schade en aansprakelijkheid ............................................................................ 203
Prijsvermindering ...................................................................................................................... 215
3
,Opschortingsrecht: enac ........................................................................................................... 216
Retentierecht ............................................................................................................................ 220
Ontbinding wegens wanprestatie ............................................................................................... 221
Zijdelingse vordering ................................................................................................................. 226
Samenloop tussen contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid .................................. 228
Aansprakelijkheid van hulppersonen.......................................................................................... 231
Inleiding – Gewijzigde omstandigheden: overmacht en imprevisie ............................................... 243
Overmacht ................................................................................................................................ 244
Imprevisie ................................................................................................................................. 249
Samenvatting van het algemeen contractenrecht ....................................................................... 254
Einde algemeen contractenrecht ............................................................................................... 260
Leerstukken in tweede semester ................................................................................................ 260
Examen – voorbeeld van vragen .................................................................................................. 261
Inleiding voor tweede semester ................................................................................................. 264
Verbintenis met meerdere voorwerpen ....................................................................................... 265
Verbintenis met meerdere subjecten ......................................................................................... 267
Vooraf: overdracht van schuldvordering, schuld en contract ....................................................... 279
Overdracht van schuldvordering ................................................................................................ 280
Overdracht van schuld ............................................................................................................... 284
Delegatie .................................................................................................................................. 285
Overdracht van contract ............................................................................................................ 286
Volgende les: gronden van uitdoving of tenietgaan van verbintenis .............................................. 287
Vooraf: gronden van uitdoving of tenietgaan van verbintenis ....................................................... 289
Eenvoudige betaling .................................................................................................................. 289
Betaling met subrogatie ............................................................................................................. 295
Schuldvernieuwing .................................................................................................................... 298
Schuldvergelijking ..................................................................................................................... 299
Schuldvermenging..................................................................................................................... 302
Kwijtschelding van schuld ......................................................................................................... 303
4
,Afstand van recht en rechtsverwerking ....................................................................................... 304
Verval ....................................................................................................................................... 305
Bevrijdende verjaring ................................................................................................................. 305
Bevrijdende verjaring ................................................................................................................. 308
Inleiding over andere bronnen van verbintenissen ...................................................................... 311
Eenzijdige wilsuiting .................................................................................................................. 313
Zaakwaarneming ....................................................................................................................... 315
Onverschuldigde betaling .......................................................................................................... 318
Ongerechtvaardigde verrijking ................................................................................................... 320
Inleiding .................................................................................................................................... 324
Voorwerp van het bewijs ............................................................................................................ 327
Bewijslast ................................................................................................................................. 327
Bewijsstandaard ....................................................................................................................... 329
Toelaatbaarheid van bewijsmiddelen ......................................................................................... 329
Bewijsmiddelen......................................................................................................................... 331
Bewijswaarde ............................................................................................................................ 339
BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID LESSEN JEROEN DELVOIE .................................... 339
01. INLEIDING - Wat is buitencontractuele aansprakelijkheid? .................................................... 340
02. FEITEN DIE TOT AANSPRAKELIJKHEID LEIDEN........................................................................ 344
AANSPRAKELIJKHEID VOOR ANDERMANS DAAD......................................................................... 353
AANSPRAKELIJKHEID VOOR ZAKEN EN DIEREN .......................................................................... 361
03. OORZAKELIJK VERBAND ....................................................................................................... 364
04. SCHADE............................................................................................................................... 373
05. GEVOLGEN VAN AANSPRAKELIJKHEID .................................................................................. 376
5
, Mijn tips voor dit vak (gehaald in 1e zit)
- Volg de prof zijn manier van denken bij het studeren:
1. begrip + artikels
2. toepassingsvoorwaarden
3. gevolgen
4. ook belangrijk – bewijs → wie moet bewijs leveren?
5. contractuele afwijking mogelijk?
- de REGEL → de UITZONDERING(EN) erop
!altijd vanuit de regel vertrekken!
- niet letterlijk woord voor woord blokken – probeer alles te begrijpen en de verschillen tussen de
verschillende rechtsfiguren te onderscheiden, let op nuances & uitzonderingen (hiermee wordt
gespeeld op het examen), leer de verschillende rechtsfiguren ook toe te passen en werk hiermee
met de codex (zorg dat je alles goed aanduidt en kan terugvinden = key bij dit vak), zorg ervoor dat
je de begrippen goed kent & weet wat hierbij hoort.
- herhaal dit vak gespreid over het hele jaar; het is een jaarvak en het examen is pas in juni wat wil
zeggen dat het een enorm grote hoeveelheid leerstof is om te verwerken. Deze samenvatting pas
beginnen studeren tijdens de blok zal niet voldoende zijn om te slagen.
- duidt de codex ook goed aan doorheen het jaar want het zijn veel artikels. Er kruipt veel tijd in het
aanduiden dus zorg ervoor dat dit al gebeurd is & er staat ook veel in.
Veel succes!!!
6
, Les 1: Verbintenissenrecht – inleiding
Inhoud les 1 → algemeen kader: regels die van toepassing zijn op álle contracten, tenzij
specifieke regel ervan afwijkt!
• Voorstelling van het opleidingsonderdeel
• Teasers: wat zullen we behandelen?
• Wat is een verbintenis?
• Juridisch kader: welke bronnen = relevant?
• Algemeen contractenrecht:
• Contractbegrip en contractenrecht in perspectief
• Het leven van een contract
• Soorten contracten
• Contractvrijheid;
o In principe bent u niet verplicht om een contract te sluiten, u heeft de vrijheid
om al dan niet te contracteren.
o Om te kiezen met wie
o Inhoud vast te leggen
Voorstelling van het opleidings-onderdeel
Handboek Nieuw algemeen contractenrecht → I. Claeys en T. Tanghe, Nieuw algemeen
contractenrecht. Handboek. Tweede editie, Intersentia, 2025.
• Niet alle randnummers van het handboek zijn te kennen
• Slides (samenvatting/ rode draad doorheen lessen) ➔ Focus op hetgeen in de lessen gezegd:
vooral dat kennen!
• !!!!Wetteksten (o.m. Boeken 5 en 6 BW)
Opbouw lessen
• Algemeen contractenrecht: volledig 1e semester, de rest 2e semester
• Algemeen regime van de verbintenis
• Contract = één bron van verbintenis maar ook andere bronnen ➔ andere bronnen van
verbintenissen, in het bijzonder (specifieke bronnen) de eenzijdige wilsuiting en oneigenlijke
contracten (2e semester algemene regels ongeacht de bron)
• Buitencontractuele aansprakelijkheid ➔ prof. dr. Jeroen Delvoie
• Bewijsrecht ➔ Boek 8 BW
Leerdoelen – verwachtingen
• Grondige kennis van de basisregels van het Belgische verbintenissenrecht
• Begrip en gebruik van vakgebonden juridische terminologie
• Inzicht in de samenhang van de regels en een begrip van de maatschappelijke relevantie
ervan
• Inzicht in de ontwikkelingen die het vakgebied heeft doorgemaakt in historisch perspectief –
dynamische karakter van het verbintenissenrecht
Boek 5 en 6 zijn volledig nieuw (2023 & 2025) ➔ nieuwe evolutie, nieuwe regels dus daarom historisch
perspectief
7
,Kennen op examen = nieuwe recht (geen vragen over oude recht) ➔ behalve indien een neige breuk:
bv. imprevisieleer = zegt van het kan veel moeilijker zijn door gewijzigde omstandigheden (crisissen)
om plots een contract te gaan uitvoeren ➔ oude recht: geen reden contract niet uit te voeren
• Leren werken met de relevante wetteksten
• Zelfstandig oplossen van een eenvoudige casus uit het vakgebied
Aanbevolen insteek
• Probeer steeds het volgende te kennen met betrekking tot een rechtsfiguur (waar relevant):
Begrip: weten wat + welke artikels – voorbeeld (+ relevante wetsbepaling)
Toepassingsvereisten
Rechtsgevolgen: gevolgen van begrip
Contractuele afwijking mogelijk? Kunnen we van die regels afwijken?
Wetteksten (1) & (2)
▪ Boek 1 BW (Algemene bepalingen)
▪ Boek 5 BW (Verbintenissen)
▪ Boek 6 BW (Buitencontractuele aansprakelijkheid)
▪ Boek 8 BW (Bewijs)
▪ Boek VI Wetboek van economisch recht (regels inzake onrechtmatige bedingen)
Aantal specifieke wetten:
▪ Wet van 30 juli 1979 betreffende de preventie van brand en ontploffing en betreffende de
verplichte verzekering van de burgerrechtelijke aansprakelijkheid in dergelijke gevallen
▪ Wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten
▪ Wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake
motorrijtuigen
▪ Wet van 2 augustus 2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij
handelstransacties
▪ Wet van 10 februari 2003 betreffende de aansprakelijkheid van en voor personeelsleden in
dienst van openbare rechtspersonen
▪ Wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van vrijwilligers
▪ Wet van 13 november 2011 betreffende de vergoeding van de lichamelijke en morele schade
ingevolge een technologisch ongeval
▪ Wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen
Aanduidingen en kruisverwijzingen in codex
▪ Ongeschreven post-its (in gelijk welke kleur) zijn toegelaten
▪ Aanduidingen in fluostift en onderlijning van teksten zijn toegelaten (minstens één woord)
8
, ▪ Kruisverwijzingen zijn toegelaten onder de volgende strikte vereisten:
- Een kruisverwijzing bestaat alleen uit volgende drie delen: (i) “cfr.” of “zie”, (ii) het artikel
(bv. “art. of artikel 10”) en (iii) officiële of verkorte benaming van de wet (bv. “BW”).
- Het is verboden extra woorden aan de kruisverwijzing toe te voegen, zoals bijvoorbeeld
“contra”, “naar analogie”, “niet van toepassing”, “uitzondering”, “belangrijk”, enz.
Teasers: wat zullen we behandelen?
1:
• Hoe een geldig contract sluiten? wat zijn de regels die gelden bij het onderhandelen van een
contract?
→ Soms vergt een contract lange onderhandelingen bv. de verkoop van een onderneming.
→ Contracten waarbij niet wordt onderhandeld bv. broodje kopen bij de bakker; je zal niet
onderhandelen met de bakker, je koopt het en daar stopt het.
• Hoe een contract bewijzen?
• Sancties bij een contractbreuk:
o Huurder betaalt huurprijs niet
o Aannemer voert werken niet of gebrekkig uit
o Adviseur geeft gebrekkig advies
o …
• Quid bij een onduidelijk of onvolledig contract? Bv. contract te uitgebreid, clausules niet
duidelijk. Er zijn regels in ons recht om daarmee om te gaan → contracten interpreteren +
aanvullen.
• Mondeling contract – wat bij gebreken? → zal worden aangevuld met wettelijke regels =
aanvulling van het contract.
• Waarde van algemene voorwaarden bij een online aankoop? (“terms of conditions”)
• Beschermingen? Beloning als iemand uw kat terugvindt: juridisch afdwingbaar?
• Hoe kan een contract worden bewezen? = bewijsmiddelen die kunnen worden gebruikt
om contract te bewijzen? Beroep doen op getuigen
• Sancties bij contractbreuk => dus: contract dat gesloten is → geldig – bewezen,
MAAR contract wordt gebrekkig uitgevoerd
- huurder betaalt huurprijs niet
- aannemer voert werken gebrekkig uit
- adviseur geeft gebrekkig advies
2:
• Voorbeeld storting: Je stort geld naar verkeerde persoon: juridische grondslag om geld terug te
vorderen? Wat zijn de regels die in dat kader zullen gelden? JA → juridische grondslag
• Voorbeeld stormschade + dak beschadigd: u laat een dakwerker het dak afdekken van uw
buurman die in het ziekenhuis ligt – en veel onweer? Quid met de kosten? Bellen naar
aannemer om dak toe te leggen = zaak waarnemen van iemand anders → u heeft wel kosten
gemaakt: kan u kosten gaan verhalen op uw buurman?
• Voorbeeld aanrijding: iemand rijdt u omver met de wagen: wat met de schade? =
buitencontractuele aansprakelijkheid (Boek 6). Dit is een bron van verbintenissen ➔ er ontstaat
9
PROF THIJS TANGHE & JEROEN DELVOIE – ACADEMIEJAAR 2025-2026
2e Bachelor Rechten VUB
, OVERZICHT LESSEN – structuur van de slides (1-17 semester I –
Thijs Tanghe, 18-23 semester II – Jeroen Delvoie)
1. Inleiding
2. Contractvrijheid en onderhandelingen
3. Geldigheidsvereisten
4. Vervolg geldigheid, OB, nietigheid en verval
5. Vertegenwoordiging, inhoud en werking overeenkomsten partijen
6. Vervolg partijen en werking derden
7. Vervolg werking derden en eerste deel sancties wegens wanprestatie
8. Sancties wegens wanprestatie (deel I)
9. Sancties wegens wanprestatie (deel II)
10. Samenloop, hulppersonen en overmacht en imprevisie
11. Overzicht & enkele casussen
12. Algemeen verbintenissenrecht
13. Algemeen verbintenissenrecht
14. Andere bronnen
15. Bewijsrecht
16. Inleiding en eigen daad
17. Inleiding en eigen daad
18. Buitencontractuele aansprakelijkheid
19. Buitencontractuele aansprakelijkheid
20. Buitencontractuele aansprakelijkheid
21. Gastcollege (niet te kennen)
22. Buitencontractuele aansprakelijkheid
23. Syntheseles (niet in deze samenvatting zie apart document op mijn Stuvia account)
1
,Inhoudsopgave
Teasers: wat zullen we behandelen? ............................................................................................. 9
WAT IS EEN VERBINTENIS? ...........................................................................................................10
JURIDISCH KADER .......................................................................................................................14
Algemeen contractenrecht ............................................................................................................. 17
Contractbegrip en contractenrecht in perspectief ............................................................................ 17
Het leven van een contract ..........................................................................................................20
Soorten contracten......................................................................................................................21
Contractvrijheid ..........................................................................................................................25
Het leven van een contract ..........................................................................................................27
Contractvrijheid ..........................................................................................................................27
Beperkingen aan de vrijheid .........................................................................................................29
Onderhandelings-vrijheid ............................................................................................................40
Beperkingen aan de vrijheid in de onderhandelingen: precontractuele aansprakelijkheid ...............41
Afspraken tijdens de onderhandelingen - voorcontracten .............................................................47
Totstandkoming van een contract - consensualisme en formaliteiten ............................................50
Totstandkoming van een contract- Wils-overeenstemming ...........................................................52
Wilsautonomie: basisbeginsel .....................................................................................................58
Algemene voorwaarden ...............................................................................................................62
Geldigheidsvereisten ...................................................................................................................65
Gebrek in de wil ...........................................................................................................................66
Gebrek aan rechts- of handelings- bekwaamheid ..........................................................................74
Onbestaand, onmogelijk, ongeoorloofd of onbepaalbaar voorwerp ...............................................76
Onbestaande, valse of ongeoorloofde oorzaak .............................................................................79
Benadeling ..................................................................................................................................83
Strijdigheid met de openbare orde of een rechtsregel van dwingend recht .....................................85
Onrechtmatige bedingen .............................................................................................................87
Sanctie voor geldigheidsgebrek bij sluiten contract: nietigverklaring .............................................92
Sanctie voor geldigheidsgebrek na sluiten contract: verval ......................................................... 101
2
,Vertegenwoordiging ................................................................................................................... 105
Verbindende kracht van de overeenkomst .................................................................................. 110
Verbintenissen en niet-verbintenis-rechtelijke afspraken ........................................................... 111
Interpretatie van de overeenkomst ............................................................................................. 112
Kwalificatie van een overeenkomst ............................................................................................ 120
Aanvulling ................................................................................................................................. 121
Matigende of beperkendewerking van de goede trouw ................................................................ 125
Intuitu personae ........................................................................................................................ 126
Opeisbaarheid: opschortende voorwaarde en termijn ................................................................. 127
Duur van contractuele verbintenissen ........................................................................................ 134
Wederzijdse of minnelijke beëindiging ....................................................................................... 139
Eenzijdige opzegging .................................................................................................................. 140
Ontbindende voorwaarde .......................................................................................................... 145
Goederen-rechtelijke gevolgen .................................................................................................. 147
Gevolgen en uitwerking van contracten ten aanzien van derden .................................................. 148
Derdenbegunstiging: derdenbeding ............................................................................................ 151
Derdenbegunstiging: rechtstreekse vordering (2e techniek) ......................................................... 154
Derdenbegunstiging: kwalitatieve rechten .................................................................................. 157
Tegenwerpelijkheid ................................................................................................................... 160
Uitzonderingen inzake de tegenwerpelijkheid ............................................................................. 166
Wanprestatie of contractbreuk .................................................................................................. 169
Verzuim .................................................................................................................................... 176
Sancties wegens wanprestatie ................................................................................................... 178
Regels in Boek 5 BW inzake de sancties wegens wanprestatie ..................................................... 181
Uitvoering in natura door de schuldenaar ................................................................................... 182
Uitvoering in natura door een derde of schuldeiser zelf: vervanging ............................................. 185
Schadeherstel: herstel in natura of schadevergoeding ................................................................ 187
Bedingen inzake schade en aansprakelijkheid ............................................................................ 203
Prijsvermindering ...................................................................................................................... 215
3
,Opschortingsrecht: enac ........................................................................................................... 216
Retentierecht ............................................................................................................................ 220
Ontbinding wegens wanprestatie ............................................................................................... 221
Zijdelingse vordering ................................................................................................................. 226
Samenloop tussen contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid .................................. 228
Aansprakelijkheid van hulppersonen.......................................................................................... 231
Inleiding – Gewijzigde omstandigheden: overmacht en imprevisie ............................................... 243
Overmacht ................................................................................................................................ 244
Imprevisie ................................................................................................................................. 249
Samenvatting van het algemeen contractenrecht ....................................................................... 254
Einde algemeen contractenrecht ............................................................................................... 260
Leerstukken in tweede semester ................................................................................................ 260
Examen – voorbeeld van vragen .................................................................................................. 261
Inleiding voor tweede semester ................................................................................................. 264
Verbintenis met meerdere voorwerpen ....................................................................................... 265
Verbintenis met meerdere subjecten ......................................................................................... 267
Vooraf: overdracht van schuldvordering, schuld en contract ....................................................... 279
Overdracht van schuldvordering ................................................................................................ 280
Overdracht van schuld ............................................................................................................... 284
Delegatie .................................................................................................................................. 285
Overdracht van contract ............................................................................................................ 286
Volgende les: gronden van uitdoving of tenietgaan van verbintenis .............................................. 287
Vooraf: gronden van uitdoving of tenietgaan van verbintenis ....................................................... 289
Eenvoudige betaling .................................................................................................................. 289
Betaling met subrogatie ............................................................................................................. 295
Schuldvernieuwing .................................................................................................................... 298
Schuldvergelijking ..................................................................................................................... 299
Schuldvermenging..................................................................................................................... 302
Kwijtschelding van schuld ......................................................................................................... 303
4
,Afstand van recht en rechtsverwerking ....................................................................................... 304
Verval ....................................................................................................................................... 305
Bevrijdende verjaring ................................................................................................................. 305
Bevrijdende verjaring ................................................................................................................. 308
Inleiding over andere bronnen van verbintenissen ...................................................................... 311
Eenzijdige wilsuiting .................................................................................................................. 313
Zaakwaarneming ....................................................................................................................... 315
Onverschuldigde betaling .......................................................................................................... 318
Ongerechtvaardigde verrijking ................................................................................................... 320
Inleiding .................................................................................................................................... 324
Voorwerp van het bewijs ............................................................................................................ 327
Bewijslast ................................................................................................................................. 327
Bewijsstandaard ....................................................................................................................... 329
Toelaatbaarheid van bewijsmiddelen ......................................................................................... 329
Bewijsmiddelen......................................................................................................................... 331
Bewijswaarde ............................................................................................................................ 339
BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID LESSEN JEROEN DELVOIE .................................... 339
01. INLEIDING - Wat is buitencontractuele aansprakelijkheid? .................................................... 340
02. FEITEN DIE TOT AANSPRAKELIJKHEID LEIDEN........................................................................ 344
AANSPRAKELIJKHEID VOOR ANDERMANS DAAD......................................................................... 353
AANSPRAKELIJKHEID VOOR ZAKEN EN DIEREN .......................................................................... 361
03. OORZAKELIJK VERBAND ....................................................................................................... 364
04. SCHADE............................................................................................................................... 373
05. GEVOLGEN VAN AANSPRAKELIJKHEID .................................................................................. 376
5
, Mijn tips voor dit vak (gehaald in 1e zit)
- Volg de prof zijn manier van denken bij het studeren:
1. begrip + artikels
2. toepassingsvoorwaarden
3. gevolgen
4. ook belangrijk – bewijs → wie moet bewijs leveren?
5. contractuele afwijking mogelijk?
- de REGEL → de UITZONDERING(EN) erop
!altijd vanuit de regel vertrekken!
- niet letterlijk woord voor woord blokken – probeer alles te begrijpen en de verschillen tussen de
verschillende rechtsfiguren te onderscheiden, let op nuances & uitzonderingen (hiermee wordt
gespeeld op het examen), leer de verschillende rechtsfiguren ook toe te passen en werk hiermee
met de codex (zorg dat je alles goed aanduidt en kan terugvinden = key bij dit vak), zorg ervoor dat
je de begrippen goed kent & weet wat hierbij hoort.
- herhaal dit vak gespreid over het hele jaar; het is een jaarvak en het examen is pas in juni wat wil
zeggen dat het een enorm grote hoeveelheid leerstof is om te verwerken. Deze samenvatting pas
beginnen studeren tijdens de blok zal niet voldoende zijn om te slagen.
- duidt de codex ook goed aan doorheen het jaar want het zijn veel artikels. Er kruipt veel tijd in het
aanduiden dus zorg ervoor dat dit al gebeurd is & er staat ook veel in.
Veel succes!!!
6
, Les 1: Verbintenissenrecht – inleiding
Inhoud les 1 → algemeen kader: regels die van toepassing zijn op álle contracten, tenzij
specifieke regel ervan afwijkt!
• Voorstelling van het opleidingsonderdeel
• Teasers: wat zullen we behandelen?
• Wat is een verbintenis?
• Juridisch kader: welke bronnen = relevant?
• Algemeen contractenrecht:
• Contractbegrip en contractenrecht in perspectief
• Het leven van een contract
• Soorten contracten
• Contractvrijheid;
o In principe bent u niet verplicht om een contract te sluiten, u heeft de vrijheid
om al dan niet te contracteren.
o Om te kiezen met wie
o Inhoud vast te leggen
Voorstelling van het opleidings-onderdeel
Handboek Nieuw algemeen contractenrecht → I. Claeys en T. Tanghe, Nieuw algemeen
contractenrecht. Handboek. Tweede editie, Intersentia, 2025.
• Niet alle randnummers van het handboek zijn te kennen
• Slides (samenvatting/ rode draad doorheen lessen) ➔ Focus op hetgeen in de lessen gezegd:
vooral dat kennen!
• !!!!Wetteksten (o.m. Boeken 5 en 6 BW)
Opbouw lessen
• Algemeen contractenrecht: volledig 1e semester, de rest 2e semester
• Algemeen regime van de verbintenis
• Contract = één bron van verbintenis maar ook andere bronnen ➔ andere bronnen van
verbintenissen, in het bijzonder (specifieke bronnen) de eenzijdige wilsuiting en oneigenlijke
contracten (2e semester algemene regels ongeacht de bron)
• Buitencontractuele aansprakelijkheid ➔ prof. dr. Jeroen Delvoie
• Bewijsrecht ➔ Boek 8 BW
Leerdoelen – verwachtingen
• Grondige kennis van de basisregels van het Belgische verbintenissenrecht
• Begrip en gebruik van vakgebonden juridische terminologie
• Inzicht in de samenhang van de regels en een begrip van de maatschappelijke relevantie
ervan
• Inzicht in de ontwikkelingen die het vakgebied heeft doorgemaakt in historisch perspectief –
dynamische karakter van het verbintenissenrecht
Boek 5 en 6 zijn volledig nieuw (2023 & 2025) ➔ nieuwe evolutie, nieuwe regels dus daarom historisch
perspectief
7
,Kennen op examen = nieuwe recht (geen vragen over oude recht) ➔ behalve indien een neige breuk:
bv. imprevisieleer = zegt van het kan veel moeilijker zijn door gewijzigde omstandigheden (crisissen)
om plots een contract te gaan uitvoeren ➔ oude recht: geen reden contract niet uit te voeren
• Leren werken met de relevante wetteksten
• Zelfstandig oplossen van een eenvoudige casus uit het vakgebied
Aanbevolen insteek
• Probeer steeds het volgende te kennen met betrekking tot een rechtsfiguur (waar relevant):
Begrip: weten wat + welke artikels – voorbeeld (+ relevante wetsbepaling)
Toepassingsvereisten
Rechtsgevolgen: gevolgen van begrip
Contractuele afwijking mogelijk? Kunnen we van die regels afwijken?
Wetteksten (1) & (2)
▪ Boek 1 BW (Algemene bepalingen)
▪ Boek 5 BW (Verbintenissen)
▪ Boek 6 BW (Buitencontractuele aansprakelijkheid)
▪ Boek 8 BW (Bewijs)
▪ Boek VI Wetboek van economisch recht (regels inzake onrechtmatige bedingen)
Aantal specifieke wetten:
▪ Wet van 30 juli 1979 betreffende de preventie van brand en ontploffing en betreffende de
verplichte verzekering van de burgerrechtelijke aansprakelijkheid in dergelijke gevallen
▪ Wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten
▪ Wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake
motorrijtuigen
▪ Wet van 2 augustus 2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij
handelstransacties
▪ Wet van 10 februari 2003 betreffende de aansprakelijkheid van en voor personeelsleden in
dienst van openbare rechtspersonen
▪ Wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van vrijwilligers
▪ Wet van 13 november 2011 betreffende de vergoeding van de lichamelijke en morele schade
ingevolge een technologisch ongeval
▪ Wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen
Aanduidingen en kruisverwijzingen in codex
▪ Ongeschreven post-its (in gelijk welke kleur) zijn toegelaten
▪ Aanduidingen in fluostift en onderlijning van teksten zijn toegelaten (minstens één woord)
8
, ▪ Kruisverwijzingen zijn toegelaten onder de volgende strikte vereisten:
- Een kruisverwijzing bestaat alleen uit volgende drie delen: (i) “cfr.” of “zie”, (ii) het artikel
(bv. “art. of artikel 10”) en (iii) officiële of verkorte benaming van de wet (bv. “BW”).
- Het is verboden extra woorden aan de kruisverwijzing toe te voegen, zoals bijvoorbeeld
“contra”, “naar analogie”, “niet van toepassing”, “uitzondering”, “belangrijk”, enz.
Teasers: wat zullen we behandelen?
1:
• Hoe een geldig contract sluiten? wat zijn de regels die gelden bij het onderhandelen van een
contract?
→ Soms vergt een contract lange onderhandelingen bv. de verkoop van een onderneming.
→ Contracten waarbij niet wordt onderhandeld bv. broodje kopen bij de bakker; je zal niet
onderhandelen met de bakker, je koopt het en daar stopt het.
• Hoe een contract bewijzen?
• Sancties bij een contractbreuk:
o Huurder betaalt huurprijs niet
o Aannemer voert werken niet of gebrekkig uit
o Adviseur geeft gebrekkig advies
o …
• Quid bij een onduidelijk of onvolledig contract? Bv. contract te uitgebreid, clausules niet
duidelijk. Er zijn regels in ons recht om daarmee om te gaan → contracten interpreteren +
aanvullen.
• Mondeling contract – wat bij gebreken? → zal worden aangevuld met wettelijke regels =
aanvulling van het contract.
• Waarde van algemene voorwaarden bij een online aankoop? (“terms of conditions”)
• Beschermingen? Beloning als iemand uw kat terugvindt: juridisch afdwingbaar?
• Hoe kan een contract worden bewezen? = bewijsmiddelen die kunnen worden gebruikt
om contract te bewijzen? Beroep doen op getuigen
• Sancties bij contractbreuk => dus: contract dat gesloten is → geldig – bewezen,
MAAR contract wordt gebrekkig uitgevoerd
- huurder betaalt huurprijs niet
- aannemer voert werken gebrekkig uit
- adviseur geeft gebrekkig advies
2:
• Voorbeeld storting: Je stort geld naar verkeerde persoon: juridische grondslag om geld terug te
vorderen? Wat zijn de regels die in dat kader zullen gelden? JA → juridische grondslag
• Voorbeeld stormschade + dak beschadigd: u laat een dakwerker het dak afdekken van uw
buurman die in het ziekenhuis ligt – en veel onweer? Quid met de kosten? Bellen naar
aannemer om dak toe te leggen = zaak waarnemen van iemand anders → u heeft wel kosten
gemaakt: kan u kosten gaan verhalen op uw buurman?
• Voorbeeld aanrijding: iemand rijdt u omver met de wagen: wat met de schade? =
buitencontractuele aansprakelijkheid (Boek 6). Dit is een bron van verbintenissen ➔ er ontstaat
9
