Samenvatting 2025-2026
Faculteit Rechten
1
,Inhoud
HOOFDSTUK 0. Inleiding
0.1 Naar het nieuwe Sw 2024 ...................................................................................................8
0.2 DE DEFINITIE EN KENMERKEN VAN HET BELGISCHE STRAFRECHT......................................9
HOOFDSTUK 1. De strafwet
AFDELING 1: LEGALITEITSBEGINSEL ...................................................................................... 12
§1. Wettelijke bepalingen van het legaliteitsbeginsel ........................................................... 12
§2. DE DRAAGWIJDTE VAN HET legaliteitsbeginsel .............................................................. 13
A.DE VORMELIJKE VEREISTE VAN EEN WET ..................................................................... 13
B. INHOUDELIJKE VEREISTEN AAN DE WET - HET LEX CERTA BEGINSEL ........................... 15
Afdeling 2. De toepassing van de strafwet in de tijd (ratione temporis) Art. 2 Sw. ....................... 16
§1. Principe van de niet-retro-activiteit van de strafwet ........................................................ 16
§2 De uitzondering: de retroactieve toepassing van de mildere strafwet art. 2, 3e lid Sw......... 16
AFDELING 3. DE TOEPASSING VAN DE STRAFWET IN DE RUIMTE (ratione loci): ‘wanneer heeft
België rechtslacht’? ............................................................................................................... 18
§1. DE MISDRIJVEN GEPLEEGD OP HET BELGISCH GRONDGEBIED/ HET
TERRITORIALITEITSBEGINSEL............................................................................................. 18
A.BEGINSEL VAN DE TOEPASSING VAN DE BELGISCHE STRAFWET .................................. 18
B.DE OMSCHRIJVING VAN HET BELGISCH GRONDGEBIED.............................................. 19
C.UITZONDERINGEN ...................................................................................................... 19
D. DE LOKALISATIE VAN HET MISDRIJF (locus delicti): bij sommige casussen is dit niet
duidelijk ......................................................................................................................... 20
§2. Misdrijven gepleegd buiten het Belgisch grondgebied/toepassing van de Belgische wet op
de uitzonderingen bepaald in de wet ................................................................................... 20
AFDELING 4. DE INTERPETATIE VAN DE STRAFWET ................................................................. 23
§1. HET BEGINSEL VAN DE STRIKTE INTERPRETATIE EN HET DAARMEE SAMENHANGEND
VERBOD OP EEN ANALOGE INTERPRETATIE ....................................................................... 23
A.HET STRAFRECHT MOET STRIKT OF RESTRICTIEF GEÏNTERPRETEERD WORDEN ........... 23
B.SAMENHANGEND VERBOD OP ANALOGE INTERPRETATIE............................................ 24
Afdeling 5. Toepassing van de strafwet van de persoon: Ratione personae ............................... 25
HOOFDSTUK 2. Het misdrijf
Afdeling 1. De definitie van het misdrijf ................................................................................... 26
§1. De constitutieve bestanddelen van het misdrijf .............................................................. 26
§2. Het materieel bestanddeel............................................................................................ 27
§3. Het moreel bestanddeel ............................................................................................... 28
A. Reglementaire misdrijven ........................................................................................... 29
2
, B. Onopzettelijke misdrijven ............................................................................................ 30
C. Opzettelijke misdrijven: algemeen opzet ..................................................................... 33
D. Opzettelijke misdrijven – bijzonder opzet ..................................................................... 34
§4. Het verzwarend bestanddeel ......................................................................................... 37
§5. De classificatie van de misdrijven .................................................................................. 38
A. Afschaffing onderscheid misdaad, wanbedrijf en overteeding ...................................... 38
B. Onderscheid tussen politieke, drukpersmisdrijven, en andere misdrijven ..................... 39
C. Classificatie volgens de materiële uitvoeringswijze: het onderscheid tussen de
voortdurende, aflopende en gewoontemisdrijven. ........................................................... 44
Afdeling 2: De strafbare poging ............................................................................................... 45
§1. Iter criminis .................................................................................................................. 45
§2. Begrip strafbare poging: wettelijk kader: Art. 9 Sw........................................................... 45
A. Begrip ........................................................................................................................ 45
B. Toepassingsvoorwaarden: cumulatief! Schema chat gpt is voor overzicht te bewaren ... 46
C. Bestraffing van de poging ............................................................................................ 48
§3. Aanzetten tot het plegen van een misdrijf....................................................................... 49
Afdeling 3 De rechtvaardigingsgronden ................................................................................... 51
§1. Rechtvaardigingsgronden – Algemeen ........................................................................... 51
§2. Gebod of toelating bij de wet – wettelijk kader art. 11 ..................................................... 52
§3. Bevel van de overheid Art. 12......................................................................................... 53
§4. Noodtoestand Art. 13.................................................................................................... 54
A. Begrip ........................................................................................................................ 54
B. Toepassingsvoorwaarden ............................................................................................ 54
§5. Wettige verdediging Art. 14 ............................................................................................ 55
A. Algemeen ................................................................................................................... 55
B. Toepassingsvoorwaarden ............................................................................................ 55
C. Wettige verdediging – voorafgaande fout van de dader?................................................ 56
§6. Wettig verzet in geval van misbruik door de overheid ...................................................... 57
A. Begrip ........................................................................................................................ 57
B. Toepassingsvoorwaarden ............................................................................................ 57
§7. Impact toestemming slachtoffer ................................................................................... 57
§8. Andere vormen ............................................................................................................. 57
HOOFDSTUK 3. Dader van het misdrijf
Afdeling 1: Daderschap (les 7) ................................................................................................ 59
§1. Het beginsel van de Individuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid ............................. 60
3
, §2. Definitie van daderschap .............................................................................................. 61
Daderschap – 3 vormen Art. 17 lid 1, 1° en 2° en 3° ........................................................... 61
§3. Strafrechtelijke verantwoordelijkheid rechtspersonen .................................................... 62
Rechtspersoon – algemeen............................................................................................. 63
Toepassingsgebied ratione personae ............................................................................... 63
Toepassingsgebied ratione materiae................................................................................ 64
§4. Strafbare deelneming ................................................................................................... 65
B. Dader vs. Deelnemer.............................................................................................. 65
A. Strafbare deelneming – algemeen ........................................................................... 65
C. Strafbare deelneming – toepassingsvoorwaarden: cumulatief.................................. 66
D. Bestraffing strafbare deelneming ................................................................................ 70
E. Doorwerking verzwarende bestanddelen/factoren ....................................................... 70
Afdeling 2: Schuldontheffinsgronden ...................................................................................... 75
§1. Algemeen ..................................................................................................................... 75
1.1 §2. Onweerstaanbare dwang Art. 22 Sw................................................................... 75
1.1.1 Cumulatieve voorwaarden .................................................................................. 75
§3. Onoverkomelijke dwaling Art. 23 ................................................................................... 76
Toepassingsvoorwaarden ............................................................................................... 76
Afdeling 3. Gronden van niet-toerekeningsvatbaarheid les 8 .................................................... 78
§1. Algemeen ..................................................................................................................... 81
Raamwerk: Strafbaarheid ............................................................................................... 81
Gronden van niet-toerekeningsvatbaarheid Art. 24 Sw...................................................... 81
Gradaties ....................................................................................................................... 81
§2. Geestesstoornis Art. 25 Sw. .......................................................................................... 81
A. De grond van niet-toerekeningsvatbaarheid in de zin van Art. 25 Sw. ............................. 81
B. gevolg niet-toerekeningsvatbaarheid ........................................................................... 82
Ontoerekingsvatbaarheid – Interneringwet ...................................................................... 83
Wie kan er allemaal overgaan tot internering?: opvolging en uitvoering ............................. 84
Ontoerekeningsvatbaarheid ............................................................................................ 84
Erratum handboek .......................................................................................................... 85
Verminderd toerekeningsvatbaar? ................................................................................... 85
Behandeling onder vrijheidsberoving (art.42 Sw.2024) (p.258-266) ................................... 85
§3. Minderjarigheid Art. 26 Sw. ............................................................................................ 87
Minderjarigheid – wettelijk kader: enkel Vlaams kennen ................................................... 87
Vlaams Jeugddelinquentiedecreet – terminologie ............................................................ 87
Maatschappelijke antwoorden op jeugddelinquentie ....................................................... 88
4