RECHTSDENKEN – AFFECTORENANALYSES
2025 – 2026
Jan-Baptist Lemaire
,Inhoudsopgave
Inleiding...........................................................................................................................................3
Eerste affectorencollege (03 maart)..............................................................................................4
Individuele analyse.......................................................................................................................4
Dossier 001 - Anatool................................................................................................................4
Dossier 002 - Krimson...............................................................................................................6
Dossier 003 – Ricardo................................................................................................................8
Dossier 004 – Ricardo II..........................................................................................................10
Groepsanalyse.............................................................................................................................12
Dossier 001 - Anatool..............................................................................................................12
Dossier 002 - Krimson.............................................................................................................14
Dossier 003 – Ricardo..............................................................................................................16
Dossier 004 – Ricardo II..........................................................................................................18
Tweede affectorencollege (31 maart)..........................................................................................20
Individuele analyse.....................................................................................................................20
Dossier 001 – Baby SH............................................................................................................20
Groepsanalyse.............................................................................................................................23
Dossier 001 – Baby SH............................................................................................................23
Derde affectorencollege (28 april)...............................................................................................25
Individuele analyse.....................................................................................................................25
Dossier 001 – Leuvense verkrachtingszaak.............................................................................25
Groepsanalyse.............................................................................................................................27
Dossier 001 – Leuvense verkrachtingszaak.............................................................................27
Vierde affectorencollege (12 mei)................................................................................................29
Individuele analyse.....................................................................................................................29
Groepsanalyse.............................................................................................................................31
2
,Inleiding
Je moet casussen analyseren, waarbij telkens de centrale vraag is welke straffen moeten worden
opgelegd, rekening houdend met wat bewezen is en wat niet.
Bij elke casus doorloop je drie fases:
1. Affectorenanalyse met hiërarchisering
- Actoren met affectoren: Je voert een affectorenanalyse uit per actor.
o Je identificeert maximaal vijf actoren, waarbij een actor niet enkel de
beklaagde is, maar ook bijvoorbeeld de familie, de politie, de werkgever, de
samenleving of personen met wie de betrokkene occasioneel contact heeft; de
rechter is geen actor, aangezien je zelf in de rol van rechter redeneert.
o Per actor bepaal je maximaal vijf affectoren, waarbij een affector elke factor is
die een invloed heeft op de casus en dus ruim moet worden opgevat.
- Hiërarchisering affectoren:
o Vervolgens maak je een hiërarchisering door over de hele casus heen
maximaal vijf affectoren te rangschikken volgens hun belang, zodat duidelijk
wordt welke factoren het meest doorwegen in je uiteindelijke beoordeling.
2. Juridische analyse: Je voert een juridische analyse uit en beantwoord de vraag wat
volgens jou juridisch de juiste oplossing is
- Je formuleert een concrete beslissing op basis van de feiten en het recht; deze stap
staat in principe los van de affectorenanalyse, al kan die analyse wel een invloed
hebben op je redenering.
3. Affectorentoets: Je voert een affectorentoets uit
- Je gaat na in welke mate de affectoren terugkomen in je juridische oplossing.
- Je reflecteert over welke affectoren juridisch relevant zijn en dus een rol spelen in je
oplossing, en welke niet juridisch relevant zijn en dus niet kunnen worden
meegenomen.
o Voor die laatste categorie geef je aan wat er nodig zou zijn om er toch
rekening mee te kunnen houden, bijvoorbeeld een wetswijziging, en hoe zo’n
aangepaste oplossing eruit zou zien.
- Tot slot denk je kritisch na over waarom bepaalde affectoren voor jou belangrijk zijn
en of het gerechtvaardigd is om deze te laten meespelen in een juridische beslissing,
waarbij je het onderscheid maakt tussen intuïtieve overwegingen en juridisch
verantwoorde argumenten.
3
, Eerste affectorencollege (03 maart)
Individuele analyse
Dossier 001 - Anatool
Fase 1: actoren met affectoren
1. Beklaagde (Anatool)
1. Onwetendheid: Hij was naar eigen zeggen niet op de hoogte van het verbod op
niet-essentiële grensoverschrijdingen
2. Eerlijkheid: Hij meldde spontaan een eerdere inbreuk van twee dagen voordien
3. Geen kwade intentie: Zijn doel was enkel inkopen doen, wat hij als essentieel
beschouwde
4. Persoonlijke situatie: Jonge leeftijd (21j), gehuwd, vader van twee kinderen en een
vast inkomen
5. Financiële draagkracht: De impact van een hoge boete op zijn gezin
2. Politie/Openbaar Ministerie
1. Volksgezondheid: Naleving van maatregelen om de verspreiding van het virus te
beperken
2. Gelijkheid: De regels gelden voor iedereen zonder uitzondering
3. Recidive: Anatool had reeds eerder een corona-boete van 250 euro betaald
4. Objectieve ernst: De pandemie leidde tot vele overlijdens, wat strikte handhaving
rechtvaardigt
3. Samenleving
1. Algemeen belang: Bescherming van de volksgezondheid en risicogroepen
2. Rechtszekerheid: Wetgeving moet voor iedereen toegankelijk en duidelijk zijn
3. Gelijkheid voor de wet: Voorkomen dat individuen zelf bepalen welke regels ze
volgen
Fase 1: hiërarchisering affectoren
1. Volksgezondheid: Het primaire doel van de maatregelen
2. Gelijkheid voor de wet: Regels moeten op gelijke wijze voor iedereen gelden
3. Toegankelijkheid van wetgeving/rechtsonzekerheid: De mate waarin de burger de snel
wijzigende regels kon kennen
4. Recidive: Het feit dat de beklaagde reeds eerder was gewaarschuwd
5. Meewerken/houding van de beklaagde: Zijn eerlijkheid en spontane medewerking
Fase 2: juridische analyse (eerst: aard, daarna: hoogte van straf)
Aard + hoogte: geldboete van 280 euro (x 8 = 2.240 euro)
Lagere strafmaat dan in eerste aanleg: boete 300 euro (x 8 = 2.400 euro)
Fase 3: affectorentoets (juridische beslissing uit fase 2 wordt getoetst aan de hiërarchie uit
fase 1 om de logica en effectiviteit ervan te bepalen)
De veroordeling zelf bevestigt het belang van de volksgezondheid en het principe dat iedereen
gelijk is voor de wet. Het negeren van de eerdere boete (recidive) rechtvaardigt een substantiële
sanctie.
Dat de boete lichtjes lager uitvalt dan in eerste aanleg, weerspiegelt de erkenning van
de meewerkende houding en eerlijkheid van Anatool.
4
2025 – 2026
Jan-Baptist Lemaire
,Inhoudsopgave
Inleiding...........................................................................................................................................3
Eerste affectorencollege (03 maart)..............................................................................................4
Individuele analyse.......................................................................................................................4
Dossier 001 - Anatool................................................................................................................4
Dossier 002 - Krimson...............................................................................................................6
Dossier 003 – Ricardo................................................................................................................8
Dossier 004 – Ricardo II..........................................................................................................10
Groepsanalyse.............................................................................................................................12
Dossier 001 - Anatool..............................................................................................................12
Dossier 002 - Krimson.............................................................................................................14
Dossier 003 – Ricardo..............................................................................................................16
Dossier 004 – Ricardo II..........................................................................................................18
Tweede affectorencollege (31 maart)..........................................................................................20
Individuele analyse.....................................................................................................................20
Dossier 001 – Baby SH............................................................................................................20
Groepsanalyse.............................................................................................................................23
Dossier 001 – Baby SH............................................................................................................23
Derde affectorencollege (28 april)...............................................................................................25
Individuele analyse.....................................................................................................................25
Dossier 001 – Leuvense verkrachtingszaak.............................................................................25
Groepsanalyse.............................................................................................................................27
Dossier 001 – Leuvense verkrachtingszaak.............................................................................27
Vierde affectorencollege (12 mei)................................................................................................29
Individuele analyse.....................................................................................................................29
Groepsanalyse.............................................................................................................................31
2
,Inleiding
Je moet casussen analyseren, waarbij telkens de centrale vraag is welke straffen moeten worden
opgelegd, rekening houdend met wat bewezen is en wat niet.
Bij elke casus doorloop je drie fases:
1. Affectorenanalyse met hiërarchisering
- Actoren met affectoren: Je voert een affectorenanalyse uit per actor.
o Je identificeert maximaal vijf actoren, waarbij een actor niet enkel de
beklaagde is, maar ook bijvoorbeeld de familie, de politie, de werkgever, de
samenleving of personen met wie de betrokkene occasioneel contact heeft; de
rechter is geen actor, aangezien je zelf in de rol van rechter redeneert.
o Per actor bepaal je maximaal vijf affectoren, waarbij een affector elke factor is
die een invloed heeft op de casus en dus ruim moet worden opgevat.
- Hiërarchisering affectoren:
o Vervolgens maak je een hiërarchisering door over de hele casus heen
maximaal vijf affectoren te rangschikken volgens hun belang, zodat duidelijk
wordt welke factoren het meest doorwegen in je uiteindelijke beoordeling.
2. Juridische analyse: Je voert een juridische analyse uit en beantwoord de vraag wat
volgens jou juridisch de juiste oplossing is
- Je formuleert een concrete beslissing op basis van de feiten en het recht; deze stap
staat in principe los van de affectorenanalyse, al kan die analyse wel een invloed
hebben op je redenering.
3. Affectorentoets: Je voert een affectorentoets uit
- Je gaat na in welke mate de affectoren terugkomen in je juridische oplossing.
- Je reflecteert over welke affectoren juridisch relevant zijn en dus een rol spelen in je
oplossing, en welke niet juridisch relevant zijn en dus niet kunnen worden
meegenomen.
o Voor die laatste categorie geef je aan wat er nodig zou zijn om er toch
rekening mee te kunnen houden, bijvoorbeeld een wetswijziging, en hoe zo’n
aangepaste oplossing eruit zou zien.
- Tot slot denk je kritisch na over waarom bepaalde affectoren voor jou belangrijk zijn
en of het gerechtvaardigd is om deze te laten meespelen in een juridische beslissing,
waarbij je het onderscheid maakt tussen intuïtieve overwegingen en juridisch
verantwoorde argumenten.
3
, Eerste affectorencollege (03 maart)
Individuele analyse
Dossier 001 - Anatool
Fase 1: actoren met affectoren
1. Beklaagde (Anatool)
1. Onwetendheid: Hij was naar eigen zeggen niet op de hoogte van het verbod op
niet-essentiële grensoverschrijdingen
2. Eerlijkheid: Hij meldde spontaan een eerdere inbreuk van twee dagen voordien
3. Geen kwade intentie: Zijn doel was enkel inkopen doen, wat hij als essentieel
beschouwde
4. Persoonlijke situatie: Jonge leeftijd (21j), gehuwd, vader van twee kinderen en een
vast inkomen
5. Financiële draagkracht: De impact van een hoge boete op zijn gezin
2. Politie/Openbaar Ministerie
1. Volksgezondheid: Naleving van maatregelen om de verspreiding van het virus te
beperken
2. Gelijkheid: De regels gelden voor iedereen zonder uitzondering
3. Recidive: Anatool had reeds eerder een corona-boete van 250 euro betaald
4. Objectieve ernst: De pandemie leidde tot vele overlijdens, wat strikte handhaving
rechtvaardigt
3. Samenleving
1. Algemeen belang: Bescherming van de volksgezondheid en risicogroepen
2. Rechtszekerheid: Wetgeving moet voor iedereen toegankelijk en duidelijk zijn
3. Gelijkheid voor de wet: Voorkomen dat individuen zelf bepalen welke regels ze
volgen
Fase 1: hiërarchisering affectoren
1. Volksgezondheid: Het primaire doel van de maatregelen
2. Gelijkheid voor de wet: Regels moeten op gelijke wijze voor iedereen gelden
3. Toegankelijkheid van wetgeving/rechtsonzekerheid: De mate waarin de burger de snel
wijzigende regels kon kennen
4. Recidive: Het feit dat de beklaagde reeds eerder was gewaarschuwd
5. Meewerken/houding van de beklaagde: Zijn eerlijkheid en spontane medewerking
Fase 2: juridische analyse (eerst: aard, daarna: hoogte van straf)
Aard + hoogte: geldboete van 280 euro (x 8 = 2.240 euro)
Lagere strafmaat dan in eerste aanleg: boete 300 euro (x 8 = 2.400 euro)
Fase 3: affectorentoets (juridische beslissing uit fase 2 wordt getoetst aan de hiërarchie uit
fase 1 om de logica en effectiviteit ervan te bepalen)
De veroordeling zelf bevestigt het belang van de volksgezondheid en het principe dat iedereen
gelijk is voor de wet. Het negeren van de eerdere boete (recidive) rechtvaardigt een substantiële
sanctie.
Dat de boete lichtjes lager uitvalt dan in eerste aanleg, weerspiegelt de erkenning van
de meewerkende houding en eerlijkheid van Anatool.
4
