Beroepsmatige wetgeving
DEEL I
HS 1: Wils- en/of handelingsonbekwame zorgontvangers
Situering =
1. De bekwaamheid van de persoon
2. Onbekwame meerderjarige zorgontvangers
3. Minderjarige zorgontvangers
1.1 De bekwaamheid van de persoon
Welke 3 bekwaamheden bestaan er?
1. Feitelijke bekwaamheid
‘kunnen’
2. Rechtsbekwaamheid
‘mogen’
3. Handelingsbekwaamheid
‘zelf en zelfstandig mogen’
,1.1 De bekwaamheid van de persoon
1.1.1 Feitelijke bekwaamheid
o Kunnen
o feitelijk in staat zijn om iets te doen
- Bv. Het feitelijk in staat zijn om een wagen te besturen, over die
vaardigheid beschikken
Twee specifieke vormen van feitelijke bekwaamheid:
a. Toerekeningsvatbaarheid, wil kunnen controleren
b. Wilsbekwaamheid, wil kunnen uiten
Toerekeningsvatbaarheid (vorm van feitelijke bekwaamheid)
o = de mate waarin iemand verantwoordelijk kan worden gehouden voor zijn
daden en die persoon de gevolgen van zijn daden kan inzien en zijn eigen
wil voldoende onder controle heeft
o = het gaat erom of iemand geestelijk in staat was om te begrijpen wat hij
deed en of hij kon overzien dat het strafbaar was.
Volledig toerekeningsvatbaar → iemand wist wat hij deed en kan
volledig verantwoordelijk gehouden worden.
Verminderd toerekeningsvatbaar → iemand had een stoornis of
beperking waardoor hij minder goed kon beseffen wat hij deed, maar nog
wel deels verantwoordelijk is.
Ontoerekeningsvatbaar → iemand kan helemaal niet verantwoordelijk
gehouden worden (bijvoorbeeld door een ernstige psychose of
verstandelijke beperking).
Voorwaarden:
misdaad of wanbedrijf begaan hebben dat de fysieke integriteit van derden
aantast of bedreigt
Ontoerekeningsvatbaar
- Op het ogenblik van de uitspraak lijden aan een geestesstoornis die
zijn oordeelsvermogen of controle over zijn daden ernstig teniet doet
sociaal gevaarlijk
- Gevaar dat hij ten gevolge van de geestesstoornis opnieuw strafbare
feiten zal plegen
,Wilsbekwaamheid (vorm van feitelijke bekwaamheid)
o = Is een vraag die zich stelt in de arts/patiënt relatie, altijd concreet op het
moment zelf, als de patiënt voor je zit is hij/zij wilsbekwaam om te
antwoorden op de vraag (ja of nee)
o De feitelijke bekwaamheid om vrij en weldoordacht wil te vormen én uiten
( = beslissingen kunnen nemen)
Dit impliceert:
Informatie begrijpen en toepassen op eigen concrete situatie,
Voor- en nadelen van de keuzemogelijkheden kunnen afwegen
Keuze kunnen communiceren (verbaal of non-verbaal)
Artsen bepalen bij medische handeling of patiënt al niet wilsbekwaam is
- bv. Comateus, dementerend, ernstig psychische problemen (wie
beslist? Cfr, verder)
toestand in concreto te beoordelen
rechtsbekwaamheid
o = mogen
o = mogelijkheid om rechten en plichten te hebben
- niet alle rechten
- specifieke en gedeeltelijke rechtsonbekwaamheden, door
verhouding
- Bv. Vreemdelingen zijn niet rechts bekwaam om te stemmen,
geen stemrecht in België, MJ evenmin
, Handelingsbekwaamheid
o = zelf en zelfstandig mogen
o = zelf en zelfstandig rechten en plichten uitoefenen
o Het stellen van rechtshandelingen = menselijke handeling met
beoogde juridische gevolgen
Principe:
- iedere persoon is handelingsbekwaam
Maar:
- uitzonderingen door wetgever (minderjarigen)
- uitzonderingen door rechter (beschermingsstatuut
soorten handelingsonbekwaamheid =
Volledig handelingsonbekwaamheid
- rechten en plichten niet zelf mag uitoefenen= vertegenwoordiging
nodig
- Vertegenwoordiger oefent in naam van betrokkene rechten uit
beperkte handelingsonbekwaamheid
- rechten en plichten wel zelf, maar niet zelfstandig= geen
vertegenwoordiging
- wel technieken:
• bijstand, handelt met onbekwame
• Toestemming, voorafgaandelijk van een ander (bv.MJ van
ouders om te trouwen)
• Verzet, achteraf tegen gestelde rechtshandeling
Voor welke rechtshandelingen?
o rechtshandelingen die vermogen betreffen (geld beheren,
rekeningen openen…)
o rechtshandelingen die persoon te maken hebben, o.a.
patiënten rechten
Wilsonbekwaam Handelingsonbekwa
am
Wat? = niet vrij en weldoordacht wil = niet zelf of
vormen en uiten zelfstandig rechten
kunnen uitoefenen en
rechtshandelingen
stellen
Door wie? Door arts (bij ptt-rechten) Door wetgever of
DEEL I
HS 1: Wils- en/of handelingsonbekwame zorgontvangers
Situering =
1. De bekwaamheid van de persoon
2. Onbekwame meerderjarige zorgontvangers
3. Minderjarige zorgontvangers
1.1 De bekwaamheid van de persoon
Welke 3 bekwaamheden bestaan er?
1. Feitelijke bekwaamheid
‘kunnen’
2. Rechtsbekwaamheid
‘mogen’
3. Handelingsbekwaamheid
‘zelf en zelfstandig mogen’
,1.1 De bekwaamheid van de persoon
1.1.1 Feitelijke bekwaamheid
o Kunnen
o feitelijk in staat zijn om iets te doen
- Bv. Het feitelijk in staat zijn om een wagen te besturen, over die
vaardigheid beschikken
Twee specifieke vormen van feitelijke bekwaamheid:
a. Toerekeningsvatbaarheid, wil kunnen controleren
b. Wilsbekwaamheid, wil kunnen uiten
Toerekeningsvatbaarheid (vorm van feitelijke bekwaamheid)
o = de mate waarin iemand verantwoordelijk kan worden gehouden voor zijn
daden en die persoon de gevolgen van zijn daden kan inzien en zijn eigen
wil voldoende onder controle heeft
o = het gaat erom of iemand geestelijk in staat was om te begrijpen wat hij
deed en of hij kon overzien dat het strafbaar was.
Volledig toerekeningsvatbaar → iemand wist wat hij deed en kan
volledig verantwoordelijk gehouden worden.
Verminderd toerekeningsvatbaar → iemand had een stoornis of
beperking waardoor hij minder goed kon beseffen wat hij deed, maar nog
wel deels verantwoordelijk is.
Ontoerekeningsvatbaar → iemand kan helemaal niet verantwoordelijk
gehouden worden (bijvoorbeeld door een ernstige psychose of
verstandelijke beperking).
Voorwaarden:
misdaad of wanbedrijf begaan hebben dat de fysieke integriteit van derden
aantast of bedreigt
Ontoerekeningsvatbaar
- Op het ogenblik van de uitspraak lijden aan een geestesstoornis die
zijn oordeelsvermogen of controle over zijn daden ernstig teniet doet
sociaal gevaarlijk
- Gevaar dat hij ten gevolge van de geestesstoornis opnieuw strafbare
feiten zal plegen
,Wilsbekwaamheid (vorm van feitelijke bekwaamheid)
o = Is een vraag die zich stelt in de arts/patiënt relatie, altijd concreet op het
moment zelf, als de patiënt voor je zit is hij/zij wilsbekwaam om te
antwoorden op de vraag (ja of nee)
o De feitelijke bekwaamheid om vrij en weldoordacht wil te vormen én uiten
( = beslissingen kunnen nemen)
Dit impliceert:
Informatie begrijpen en toepassen op eigen concrete situatie,
Voor- en nadelen van de keuzemogelijkheden kunnen afwegen
Keuze kunnen communiceren (verbaal of non-verbaal)
Artsen bepalen bij medische handeling of patiënt al niet wilsbekwaam is
- bv. Comateus, dementerend, ernstig psychische problemen (wie
beslist? Cfr, verder)
toestand in concreto te beoordelen
rechtsbekwaamheid
o = mogen
o = mogelijkheid om rechten en plichten te hebben
- niet alle rechten
- specifieke en gedeeltelijke rechtsonbekwaamheden, door
verhouding
- Bv. Vreemdelingen zijn niet rechts bekwaam om te stemmen,
geen stemrecht in België, MJ evenmin
, Handelingsbekwaamheid
o = zelf en zelfstandig mogen
o = zelf en zelfstandig rechten en plichten uitoefenen
o Het stellen van rechtshandelingen = menselijke handeling met
beoogde juridische gevolgen
Principe:
- iedere persoon is handelingsbekwaam
Maar:
- uitzonderingen door wetgever (minderjarigen)
- uitzonderingen door rechter (beschermingsstatuut
soorten handelingsonbekwaamheid =
Volledig handelingsonbekwaamheid
- rechten en plichten niet zelf mag uitoefenen= vertegenwoordiging
nodig
- Vertegenwoordiger oefent in naam van betrokkene rechten uit
beperkte handelingsonbekwaamheid
- rechten en plichten wel zelf, maar niet zelfstandig= geen
vertegenwoordiging
- wel technieken:
• bijstand, handelt met onbekwame
• Toestemming, voorafgaandelijk van een ander (bv.MJ van
ouders om te trouwen)
• Verzet, achteraf tegen gestelde rechtshandeling
Voor welke rechtshandelingen?
o rechtshandelingen die vermogen betreffen (geld beheren,
rekeningen openen…)
o rechtshandelingen die persoon te maken hebben, o.a.
patiënten rechten
Wilsonbekwaam Handelingsonbekwa
am
Wat? = niet vrij en weldoordacht wil = niet zelf of
vormen en uiten zelfstandig rechten
kunnen uitoefenen en
rechtshandelingen
stellen
Door wie? Door arts (bij ptt-rechten) Door wetgever of
