Klinische Psychiatrie | Samenvatting | VUB | 2025/26

Klinische psychiatrie

Lesinhoud
1. Inleiding (DSM-5)  algemene begrippen, concepten
2. Inleiding
3. Neurocognitieve stoornissen
4. Middelengerelateerde stoornissen
5. Schizofrenie
6. Stemmingsstoornissen
7. Angst- en eetstoornissen
8. Ontwikkelings- en gedragsstoornissen
9. Slaap- en seksuele stoornissen
10. Persoonlijkheidsstoornissen

1. Inleiding: gebruik van de DSM-5
1.1 Inleiding: psychopathologie
1.2 Inleiding: psychiatrische stoornis
1.3 Classificatie
1.3.1 DSM: voor- en nadelen
1.3.2 DSM: geschiedenis
1.4 Diagnostiek
1.4.1 Verschillen tussen classificatie en diagnostiek
1.5 Opzet DSM-5
 Deel I
 Deel II
 Deel III
1.5.1 Veranderingen deel II
1.5.2 Veranderingen Deel II: Classificatiecriteria
1.5.3 Deel III: Aandoeningen die verder onderzoek behoeven
1.6 Stellingen
1.7 Conclusie

1.1 Inleiding: psychopathologie
Psychopathologie: ‘Wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden’
Twee benaderingen:
 Syndroombenadering: psychologie van het pathologische (gegroepeerde entiteiten):
samenhangend geheel van klachten en symptomen.
 Symptoombenadering: pathologie van het psychische (algemene psychische processen of
functies)
 op basis van een aantal symptomen/klachten kunnen komen tot…



1
2025-2026

,Klinische psychiatrie

Twee typen diagnosen:
 Syndroomdiagnose of descriptieve diagnose: deze diagnose is alleen beschrijvend en geeft
geen informatie over de redenen en manier van ontstaan
 Structuurdiagnose: deze diagnose geeft naast een beschrijving van de symptomatologie aan
waardoor en op welke wijze het syndroom ontstaan is
 Factoren die iemand kwetsbaar maken
(predisponerende of voorbeschikkende factoren)
 Factoren die de stoornis uitlokken
(precipiterende of uitlokkende factoren)
 Factoren die de stoornis onderhouden
(perpetuerende of onderhoudende factoren)

1.2 Inleiding: psychiatrische stoornis
 ‘Abnormaal’ verschijnsel
 Afwijkend van de sociale norm of van wat in de cultuur als ‘normaal’ gedrag geldt.
 Veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de betrokkene en/of de omgeving
Verklaringsmodellen:
 Modellen die verschillende insteken gaan bekijken
Medisch model (‘disease’)
 Etiologie (ontstaan)
 Oorzakelijke factoren (predispositie)
 Uitlokkende factoren (precipitatie)
 In stand houdende factoren (perpetuatie)
 Pathogenese (ontwikkeling)
 Prognose (natuurlijk beloop)
 Behandeling (Preventie/Therapie)
Psychologisch model
 Ziektebeleving (‘illness’)
Sociologisch model
 Ziekterol (‘sickness’)




2
2025-2026

,Klinische psychiatrie




Psychiatrie moet je ook in een cultuursensitief perspectief bekijken (naast bio, psycho en sociaal)
 Cultureel gegeven wordt vandaag ook meegenomen
Kan gaan over psychische en somatische condities

1.3 Inleiding: Classificatie/Algemeen
Doel:  voor wat hebben we het nodig?
 Orde scheppen
 Fenomenen/items/klachten groeperen
 Gemeenschappelijke taal ontwikkelen
Ideaal:
 Perfecte representatie van onderliggende realiteit en diversiteit
 Voorspelt verloop, oorzaken, reacties op behandeling
Nuttig:
 Communicatiemiddel
 Registratiemiddel
 Overheid: is de prevalentie van aandoening x over de afgelopen 10 jaar gestegen?
 Moeten we daar een beleid voor voeren/preventie?
Term patiënt: vanuit een medisch model
Term cliënt: vanuit psychologisch model




3
2025-2026

, Klinische psychiatrie




Categoriale: problematiek is aan- of afwezig, heeft het of heeft het niet (alles of niets)
Dimensionale: er zijn wat varianten/er is een spectrum
Prototypische: enkel over profielen in de persoonlijkheidsstoornissen
Diagnostic and Statistical Manual for Mental Disorders (DSM)
American Psychiatric Association (APA)
 1952: DSM-I
 1968: DSM-II
 1987: DSM-III
 1994: DSM-IV
 2000: DSM-IV-TR
 2013: DSM-5.0
 De laatste nieuwe versie heeft wat langer geduurd omdat men wou gaan van categoriaal naar
dimensionaal (deels gelukt)
International Classification of Diseases (ICD)
World Heath Organisation (WHO)
 1900: ICD-1
 1910: ICD-2
 1921: ICD-3
 1930: ICD-4
 1939: ICD-5 Beide
 1949: ICD-6 beginnen
 1958: ICD-7
 1968: ICD-8
 1979: ICD-9
 1999: ICD-10
 2022: ICD-11

4
2025-2026