Masterproef I: onderzoeksplan
DE AFRIKAANSE UNIE ALS HOEDSTER
VAN DEMOCRATIE
Een analyse van de juridische middelen ter bestrijding
van staatsgrepen in West-Afrika
AÏSSATOU DIALLO
0574032
Academiejaar 2023-2024
Promotor: Prof. Stefaan Smis
Recht en Criminologie
,I. Administratieve gegevens
I.1 Aïssatou Diallo, 0574032
De Afrikaanse Unie als Hoedster van Democratie. Een analyse van de juridische
perspectieven op de bestrijding van staatsgrepen in West-Afrika.
Internationaal en Europees Recht
I.2 Promotor: Prof. Stefaan Smis
Feedback tijdens contactmomenten:
De eerste meeting met mijn promotor vond plaats op 10 oktober 2023. Dit gebeurde na
een mail die ik had gestuurd met de vraag om een eigen onderwerp te mogen voorstellen
en samen te kijken naar hetgeen het best haalbaar was aangezien ik twee onderwerpen
voorstelde. Tijdens de meeting brainstormden we over de haalbaarheid van beide
onderwerpen de eerste zijnde “Female Genital Mutilation” in Afrika en de tweede
staatsgrepen in Afrika. Na een gesprek over de opties en bronnen die ik eventueel zou
kunnen gebruiken besloten ik en mijn promotor om de meeting uit te stellen zodat ik mijn
keuze kon maken.
Nadat ik een beetje onderzoek had gedaan naar beide onderwerpen en het aanbod van
bronnen had nagegaan heb ik gekozen om verder te gaan met staatsgrepen in Afrika, toen
nam ik opnieuw contact op met mijn promotor om het onderwerp verder af te bakenen.
Dit was gepland op 9 november 2023. Tijdens deze meeting zijn we verder ingegaan op
het gesprek van de eerste meeting, namelijk de rol van de Afrikaanse Unie in het
voorkomen van staatsgrepen waarbij de focus zou liggen op West-Afrikaanse landen. Na
dit gesprek heeft mijn promotor mij nog een aantal dagen gegeven om met een titel op te
komen om in te schrijven op Mathis, dit gebeurde op 12 november 2024.
Na het eerste semester heb ik mij verder verdiept in onderzoek en de actualiteit rond mijn
onderwerp en heb ik het grootste deel van mijn onderzoeksplan geschreven. Midden maart
besloot ik om opnieuw contact op te nemen met mijn promotor om mijn onderzoeksvraag
1
, voor te stellen voor eventuele wijzigingen en een aantal inhoudelijke vragen zoals de beste
manier om rechtsvergelijkend onderzoek te doen. Ik kreeg een zeer uitgebreid antwoord
van prof. Smis, hij vond dat mijn centrale onderzoeksvraag te politiek getint was en vond
dat ik het juridisch moest opstellen en stelde een aanpassing voor. Verder hebben we de
deelvragen overlopen en vond hij de eerste twee goed, maar stelde voor om mijn derde
deelvraag omtrent het rechtsvergelijkend onderzoek aan te passen aangezien ik eerst een
rechtsvergelijking wilde toepassen tussen landen van andere continenten, prof. Smis stelde
voor om dit niet te doen aangezien dit een heel ander onderwerp zou zijn op zich en veel
over te zeggen viel en stelde hij voor om een rechtsvergelijkend onderzoek toe te passen
tussen de West-Afrikaanse landen die recent het voorwerp zijn geweest van staatsgrepen.
II. Onderzoeksopzet
II.1 Stand van zaken
De afgelopen decennia heeft Afrika veel te verduren gehad. Het is daarom van belang om
aandacht te besteden aan de geschiedenis van Afrika, meer specifiek West-Afrika.
Eveneens moet er rekening gehouden worden met de talloze oorlogen die er heersten en
nog steeds heersend zijn in een aantal landen. Langdurig militair bewind heeft niet enkel
geleid tot politieke instabiliteit, maar leidde er ook toe dat een groeiende cultuur van
militarisme overwaaide naar deze landen.1 In de afgelopen jaren zijn verschillende West-
Afrikaanse landen ten prooi gevallen van ongrondwettige machtsovernames. Een opvallend
voorbeeld is de staatsgreep in Guinee in september 2021, waarbij het leger o.l.v. kolonel
Mamady Doumbouya de president Alpha Condé heeft afgezet.2
Om staatsgrepen te begrijpen moet er derhalve eerst worden gekeken naar de historiek
van de landen, daarbij mag niet uit het oog worden verloren dat er externe invloeden
kunnen bestaan zoals de inmenging van vroegere koloniale mogendheden.3 Daarnaast zijn
er regionale organisaties zich bezighouden met het voorkomen en sanctioneren ervan. De
Afrikaanse Unie (AU) speelt hier een grote rol, maar ook de Economische Gemeenschap
van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS) voor West-Afrikaanse landen. Zo kunnen er vragen
1
A. OLUKOSHI, “West Africa’s Political Economy in the Next Millennium: Retrospect and Prospect”, CODESRIA
Monograph Series 2001, 1-34.
2
R. BENEDIKTER, “An Interview with Pro-Democracy Leader Sadio Barry on Guinea’s Coup and Prospects for
Democracy”, Africa at LSE 2022 (Blog), https://blogs.lse.ac.uk/africaatlse/2021/11/15/interview-pro-
democracy-leader-sadio-barry-guineas-coup-and-prospects-for-democracy-election/
3
T. CHAFER, “Chirac and ‘la Françafrique’: no longer a family affair”, Modern & amp; Contemporary France 2005,
7-23.
2
DE AFRIKAANSE UNIE ALS HOEDSTER
VAN DEMOCRATIE
Een analyse van de juridische middelen ter bestrijding
van staatsgrepen in West-Afrika
AÏSSATOU DIALLO
0574032
Academiejaar 2023-2024
Promotor: Prof. Stefaan Smis
Recht en Criminologie
,I. Administratieve gegevens
I.1 Aïssatou Diallo, 0574032
De Afrikaanse Unie als Hoedster van Democratie. Een analyse van de juridische
perspectieven op de bestrijding van staatsgrepen in West-Afrika.
Internationaal en Europees Recht
I.2 Promotor: Prof. Stefaan Smis
Feedback tijdens contactmomenten:
De eerste meeting met mijn promotor vond plaats op 10 oktober 2023. Dit gebeurde na
een mail die ik had gestuurd met de vraag om een eigen onderwerp te mogen voorstellen
en samen te kijken naar hetgeen het best haalbaar was aangezien ik twee onderwerpen
voorstelde. Tijdens de meeting brainstormden we over de haalbaarheid van beide
onderwerpen de eerste zijnde “Female Genital Mutilation” in Afrika en de tweede
staatsgrepen in Afrika. Na een gesprek over de opties en bronnen die ik eventueel zou
kunnen gebruiken besloten ik en mijn promotor om de meeting uit te stellen zodat ik mijn
keuze kon maken.
Nadat ik een beetje onderzoek had gedaan naar beide onderwerpen en het aanbod van
bronnen had nagegaan heb ik gekozen om verder te gaan met staatsgrepen in Afrika, toen
nam ik opnieuw contact op met mijn promotor om het onderwerp verder af te bakenen.
Dit was gepland op 9 november 2023. Tijdens deze meeting zijn we verder ingegaan op
het gesprek van de eerste meeting, namelijk de rol van de Afrikaanse Unie in het
voorkomen van staatsgrepen waarbij de focus zou liggen op West-Afrikaanse landen. Na
dit gesprek heeft mijn promotor mij nog een aantal dagen gegeven om met een titel op te
komen om in te schrijven op Mathis, dit gebeurde op 12 november 2024.
Na het eerste semester heb ik mij verder verdiept in onderzoek en de actualiteit rond mijn
onderwerp en heb ik het grootste deel van mijn onderzoeksplan geschreven. Midden maart
besloot ik om opnieuw contact op te nemen met mijn promotor om mijn onderzoeksvraag
1
, voor te stellen voor eventuele wijzigingen en een aantal inhoudelijke vragen zoals de beste
manier om rechtsvergelijkend onderzoek te doen. Ik kreeg een zeer uitgebreid antwoord
van prof. Smis, hij vond dat mijn centrale onderzoeksvraag te politiek getint was en vond
dat ik het juridisch moest opstellen en stelde een aanpassing voor. Verder hebben we de
deelvragen overlopen en vond hij de eerste twee goed, maar stelde voor om mijn derde
deelvraag omtrent het rechtsvergelijkend onderzoek aan te passen aangezien ik eerst een
rechtsvergelijking wilde toepassen tussen landen van andere continenten, prof. Smis stelde
voor om dit niet te doen aangezien dit een heel ander onderwerp zou zijn op zich en veel
over te zeggen viel en stelde hij voor om een rechtsvergelijkend onderzoek toe te passen
tussen de West-Afrikaanse landen die recent het voorwerp zijn geweest van staatsgrepen.
II. Onderzoeksopzet
II.1 Stand van zaken
De afgelopen decennia heeft Afrika veel te verduren gehad. Het is daarom van belang om
aandacht te besteden aan de geschiedenis van Afrika, meer specifiek West-Afrika.
Eveneens moet er rekening gehouden worden met de talloze oorlogen die er heersten en
nog steeds heersend zijn in een aantal landen. Langdurig militair bewind heeft niet enkel
geleid tot politieke instabiliteit, maar leidde er ook toe dat een groeiende cultuur van
militarisme overwaaide naar deze landen.1 In de afgelopen jaren zijn verschillende West-
Afrikaanse landen ten prooi gevallen van ongrondwettige machtsovernames. Een opvallend
voorbeeld is de staatsgreep in Guinee in september 2021, waarbij het leger o.l.v. kolonel
Mamady Doumbouya de president Alpha Condé heeft afgezet.2
Om staatsgrepen te begrijpen moet er derhalve eerst worden gekeken naar de historiek
van de landen, daarbij mag niet uit het oog worden verloren dat er externe invloeden
kunnen bestaan zoals de inmenging van vroegere koloniale mogendheden.3 Daarnaast zijn
er regionale organisaties zich bezighouden met het voorkomen en sanctioneren ervan. De
Afrikaanse Unie (AU) speelt hier een grote rol, maar ook de Economische Gemeenschap
van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS) voor West-Afrikaanse landen. Zo kunnen er vragen
1
A. OLUKOSHI, “West Africa’s Political Economy in the Next Millennium: Retrospect and Prospect”, CODESRIA
Monograph Series 2001, 1-34.
2
R. BENEDIKTER, “An Interview with Pro-Democracy Leader Sadio Barry on Guinea’s Coup and Prospects for
Democracy”, Africa at LSE 2022 (Blog), https://blogs.lse.ac.uk/africaatlse/2021/11/15/interview-pro-
democracy-leader-sadio-barry-guineas-coup-and-prospects-for-democracy-election/
3
T. CHAFER, “Chirac and ‘la Françafrique’: no longer a family affair”, Modern & amp; Contemporary France 2005,
7-23.
2
