DEEL 2
Hoofdstuk 3: De identiteiten van de orthopedagogiek
3.1 Naar de integratieve handelingsorthopedagogiek
Visie Erik Broekaert
Na klassieke stromingen evolutie naar integratieve handelingsorthopedagogiek
Volgens Broekaert moet orthopedagoog niet kiezen tussen nabije relatie,
wetenschappelijk onderbouwde of maatschappelijke verandering visie
Orthopedagoog moet op basis van situatie kijken welke info hij moet
integreren om tot een goed samenhangend geheel te komen
Op maat van nodige handelen in unieke situatie
= integratieve handelingsorthopedagogiek
Volgens Broekaert verband tussen chef en orthopedagoog
Studenten ortho leren dat ze met bocuse naar de markt moeten gaan
Situatie oplossen met wat er op die moment te vinden is
Chef volgt ook geen kookboek maar kan zonder koken, dit is voor
orthopedagogen hetzelfde
Kern van Broekaert = we moeten creatief aan slag met wat er is om gepast
antwoord te kunnen geven
Elke methode is goed ALS:
- Positieve ontw.
- Kwalitatief leven
- Participatie in de samenleving
- Bereiken van doelstellingen
Als je blijft vasthangen in specifieke methodes en keuzes… is dit een
orthopedagogische vergissing (= geïdealiseerde oplossing)
Belangrijk om te vertrekken vanuit de nood en niet vanuit geloof in
methode die je voor iedereen wilt toepassen + vertrekken vanuit
begeleidingssituatie
Volgens Broekaert:
- Vertrekken vanuit globale pedagogische situatie
- Situatie grondig analyseren
- Nadien kunnen verschillende modellen je ondersteunen
Als orthopedagoog terugkoppelen naar totaliteit opvoedingssituatie zo
maak je niet de fout dat bepaalde methode, therapie… de situatie overnemen
Flexibiliteit, creativiteit, kennis en vaardigheden nodig
- Orthopedagoog moet flexibel zijn + handelingen moeten 1 geheel vormen
Integratief = complexiteit van details EN overzicht behouden
Bestanddelen, elementen, tegenstellingen worden 1 geheel
Elementen kunnen afwisselend samengaan (soms dit, dan dat hanteren)
Mogen geheel niet uit oog verliezen
Begeleidingssituaties zo breed mogelijk bekijken en overzicht bewaren
Dagelijks handelen cliënt = centraal
,3.2 De orthopedagogiek als wetenschap
Verschillende kenmerken – orthopedagogiek =
- Praktijkgericht
- Handelingsgericht
- Dynamisch
- Waardegeladen
- Holistisch
- Ecologisch
1) orthopedagogiek is praktijkgerichte wetenschap:
Voortdurende wisselwerking met praktijk
Wetenschappelijke vragen in zoektocht naar verbetering leefsituatie van
kind, jongeren, volw. Met ondersteuningsnoden
Praktijk = eerste bron voor wetenschap + ontw. van wetenschap bepaald
hoe men naar de praktijk kijkt
Orthopedagogiek begint en eindigt in opvoedingswerkelijkheid van alledag
(Ter Horst)
Zonder wetenschappelijke benadering is verantwoorde ondersteuning niet
houdbaar
2) orthopedagogiek is handelingswetenschap
Handelen = centraal in orthopedagogiek
Orthopedagoog moet:
- Planmatig
- Methodisch
Actief plannen + ondernemen
Orthopedagoog moet vanuit brede verkenning tot interventiemogelijkheden
Dagelijkse leven begeleiden
Antwoorden op specifieke vraagstelling van cliënt
Handelen onderbouwen met persoonlijke ervaringen + wetenschappelijke
inzichten
3) orthopedagogiek is dynamische wetenschap
Voortdurend in beweging
- Maatschappelijke evoluties
- Nieuwe beleidslijnen en visies (onderwijs, juridisch… macroniveau)
- Nieuwe wetenschappelijk evoluties
! kritische blik kijken naar evoluties
! kritisch in vraag stellen of je levens kan verbeteren
Betekent verandering, verbetering?
Als orthopedagoog altijd best mogelijke kennis, methodes gebruiken van dat
moment (type vraagstelling)
,4) orthopedagogiek is waardegeladen wetenschap
Orthopedagogiek = agogische wetenschap
Waardegeladen: gericht op wenselijk doel
Afstemmen op vraag en aanbod: (doel)
- Vergroten ontwikkelingskansen
- Levenskwaliteit
- Volwaardige participatie aan samenleving
- Inclusie en mensenrechten
Orthopedagogische visie recht op kansen en integrale persoonsontwikkeling +
volwaardige participatie aan maatschappelijk leven
Inclusiegedachten = centraal
Orthopedagogen werken binnen raamwerk: internationale verdragen (bv.
kinderrechtenverdrag, VN-verdrag, VAPH…)
5) orthopedagogiek is holistische wetenschap
Focussen op alle aspecten van functioneren en interactie ertussen
- Diverse domeinen van ontwikkeling en functioneren
- Diverse manieren van leren en competentieontw
Kijken naar persoon in geheel
Werken vanuit: eigen krachten en competenties van cliënten + betrokkenen
6) orthopedagogiek is ecologische wetenschap
Problemen bij mensen worden binnen orthopedagogie niet beschouwt als
individuele problematiek wel vanuit breed pedagogisch perspectief
= interactioneel, ecologisch en systematisch van aard = problemen
bij kinderen/jongeren beschouwt als vraag naar afstemming tussen
specifieke noden van individu en ondersteunen door omgeving
Opvoeding en ontwikkeling zijn dynamisch + transactionele processen
verbonden met sociale context
3.3 orthopedagogische vakliteratuur
Niet vanbuiten leren
Zie p. 105
3.4 opleidingen in de orthopedagogiek
Indeling in Vlaamse kwalificatiestructuur (VKS) verschillende niveaus
opleidingen
, 8: doctor in pedagogische
wetenschappen
7: master in pedagogische
wetenschappen
6: academische bachelor in
pedagogische wetenschappen OF
professionele bachelor in de
orthopedagogie
5: graduaatopleiding orthopedagogie
4: opvoeding en begeleiding dubbele
finaliteit OF Se-N-Se
leefgroepenwerking (BSO)
Hoofdstuk 3: De identiteiten van de orthopedagogiek
3.1 Naar de integratieve handelingsorthopedagogiek
Visie Erik Broekaert
Na klassieke stromingen evolutie naar integratieve handelingsorthopedagogiek
Volgens Broekaert moet orthopedagoog niet kiezen tussen nabije relatie,
wetenschappelijk onderbouwde of maatschappelijke verandering visie
Orthopedagoog moet op basis van situatie kijken welke info hij moet
integreren om tot een goed samenhangend geheel te komen
Op maat van nodige handelen in unieke situatie
= integratieve handelingsorthopedagogiek
Volgens Broekaert verband tussen chef en orthopedagoog
Studenten ortho leren dat ze met bocuse naar de markt moeten gaan
Situatie oplossen met wat er op die moment te vinden is
Chef volgt ook geen kookboek maar kan zonder koken, dit is voor
orthopedagogen hetzelfde
Kern van Broekaert = we moeten creatief aan slag met wat er is om gepast
antwoord te kunnen geven
Elke methode is goed ALS:
- Positieve ontw.
- Kwalitatief leven
- Participatie in de samenleving
- Bereiken van doelstellingen
Als je blijft vasthangen in specifieke methodes en keuzes… is dit een
orthopedagogische vergissing (= geïdealiseerde oplossing)
Belangrijk om te vertrekken vanuit de nood en niet vanuit geloof in
methode die je voor iedereen wilt toepassen + vertrekken vanuit
begeleidingssituatie
Volgens Broekaert:
- Vertrekken vanuit globale pedagogische situatie
- Situatie grondig analyseren
- Nadien kunnen verschillende modellen je ondersteunen
Als orthopedagoog terugkoppelen naar totaliteit opvoedingssituatie zo
maak je niet de fout dat bepaalde methode, therapie… de situatie overnemen
Flexibiliteit, creativiteit, kennis en vaardigheden nodig
- Orthopedagoog moet flexibel zijn + handelingen moeten 1 geheel vormen
Integratief = complexiteit van details EN overzicht behouden
Bestanddelen, elementen, tegenstellingen worden 1 geheel
Elementen kunnen afwisselend samengaan (soms dit, dan dat hanteren)
Mogen geheel niet uit oog verliezen
Begeleidingssituaties zo breed mogelijk bekijken en overzicht bewaren
Dagelijks handelen cliënt = centraal
,3.2 De orthopedagogiek als wetenschap
Verschillende kenmerken – orthopedagogiek =
- Praktijkgericht
- Handelingsgericht
- Dynamisch
- Waardegeladen
- Holistisch
- Ecologisch
1) orthopedagogiek is praktijkgerichte wetenschap:
Voortdurende wisselwerking met praktijk
Wetenschappelijke vragen in zoektocht naar verbetering leefsituatie van
kind, jongeren, volw. Met ondersteuningsnoden
Praktijk = eerste bron voor wetenschap + ontw. van wetenschap bepaald
hoe men naar de praktijk kijkt
Orthopedagogiek begint en eindigt in opvoedingswerkelijkheid van alledag
(Ter Horst)
Zonder wetenschappelijke benadering is verantwoorde ondersteuning niet
houdbaar
2) orthopedagogiek is handelingswetenschap
Handelen = centraal in orthopedagogiek
Orthopedagoog moet:
- Planmatig
- Methodisch
Actief plannen + ondernemen
Orthopedagoog moet vanuit brede verkenning tot interventiemogelijkheden
Dagelijkse leven begeleiden
Antwoorden op specifieke vraagstelling van cliënt
Handelen onderbouwen met persoonlijke ervaringen + wetenschappelijke
inzichten
3) orthopedagogiek is dynamische wetenschap
Voortdurend in beweging
- Maatschappelijke evoluties
- Nieuwe beleidslijnen en visies (onderwijs, juridisch… macroniveau)
- Nieuwe wetenschappelijk evoluties
! kritische blik kijken naar evoluties
! kritisch in vraag stellen of je levens kan verbeteren
Betekent verandering, verbetering?
Als orthopedagoog altijd best mogelijke kennis, methodes gebruiken van dat
moment (type vraagstelling)
,4) orthopedagogiek is waardegeladen wetenschap
Orthopedagogiek = agogische wetenschap
Waardegeladen: gericht op wenselijk doel
Afstemmen op vraag en aanbod: (doel)
- Vergroten ontwikkelingskansen
- Levenskwaliteit
- Volwaardige participatie aan samenleving
- Inclusie en mensenrechten
Orthopedagogische visie recht op kansen en integrale persoonsontwikkeling +
volwaardige participatie aan maatschappelijk leven
Inclusiegedachten = centraal
Orthopedagogen werken binnen raamwerk: internationale verdragen (bv.
kinderrechtenverdrag, VN-verdrag, VAPH…)
5) orthopedagogiek is holistische wetenschap
Focussen op alle aspecten van functioneren en interactie ertussen
- Diverse domeinen van ontwikkeling en functioneren
- Diverse manieren van leren en competentieontw
Kijken naar persoon in geheel
Werken vanuit: eigen krachten en competenties van cliënten + betrokkenen
6) orthopedagogiek is ecologische wetenschap
Problemen bij mensen worden binnen orthopedagogie niet beschouwt als
individuele problematiek wel vanuit breed pedagogisch perspectief
= interactioneel, ecologisch en systematisch van aard = problemen
bij kinderen/jongeren beschouwt als vraag naar afstemming tussen
specifieke noden van individu en ondersteunen door omgeving
Opvoeding en ontwikkeling zijn dynamisch + transactionele processen
verbonden met sociale context
3.3 orthopedagogische vakliteratuur
Niet vanbuiten leren
Zie p. 105
3.4 opleidingen in de orthopedagogiek
Indeling in Vlaamse kwalificatiestructuur (VKS) verschillende niveaus
opleidingen
, 8: doctor in pedagogische
wetenschappen
7: master in pedagogische
wetenschappen
6: academische bachelor in
pedagogische wetenschappen OF
professionele bachelor in de
orthopedagogie
5: graduaatopleiding orthopedagogie
4: opvoeding en begeleiding dubbele
finaliteit OF Se-N-Se
leefgroepenwerking (BSO)
