BESTUURSRECHT GASTCOLLEGE
Contracteren met de overheid – David D’Hooghe
Toepasselijkheid van het burgerlijke recht op al de overeenkomsten met de
overheid?
1. Grondslag
Grondwettelijke basis? Ja:
Art. 5.40: elke persoon (eenieder) kan contracten aangaan indien hij
daartoe door de wet niet onbekwaam is verklaard BW (art. 1123 oud BW):
Dus ook de overheid kan contracten aangaan
+ art. 1.3, lid 2 NBW Rechtshandeling
Tenzij de wet anders beschikt, heeft iedere natuurlijke of
rechtspersoon rechtsbekwaamheid en handelingsbekwaamheid
2. Toepasselijk recht
Is het BW dan niet gewoon van toepassing op de contracten die de OH
sluit
Principiële toepasselijkheid van het burgerlijk recht
- Privaat <-> publiek contractenrecht
- Beginsel: privaat contracten recht. Geen parallel publiek contractenrecht
Traditioneel onderscheid:
- Contrats administratifs: overheid als “puissance publique“
• Overheid als behoedster van algemeen belang (> particulier
belang): de Staat als openbare macht (bezwaar!!)
• Gelijkheid van contractanten niet van toepassing
• Algemene beginselen van publiekrecht (veranderlijkheid /
continuïteit ) prevaleren: Valt niet onder het gemeen recht, wel onder de
algemene beginselen van publiekrecht
• Eenzijdige wijzigbaarheid en beëindigbaarheid: OH moet eenzijdig
kunnen ingrijpen in een OVK, ook al is het niet voorzien in het contract
• Geen enac
- Contrats de l’administration: overheid als privépersoon
• zonder de prerogatieven van OH, beheerder van zijn vermogen
• Gemeen contractenrecht (Burgerlijk recht)
• Bestuur en medecontractant op gelijke voet
• Huur, pacht, verkoop, …
, Verwerping onderscheid
Het onderscheid berust op een onderscheid tussen de Staat als privé-persoon en de Staat als
openbare macht
- Cfr. arrest Flandria (overheidsaansprakelijkheid – 1920)
In beginsel moet het burgerlijk recht dus ook toepassing vinden op de door de overheid
afgesloten overeenkomsten (belet niet dat de beginselen / regels van Europese of publiek
recht wel degelijk een impact kunnen hebben)
Niet werkbaar
- Wnr weet je wanneer OH als publiek of als privépersoon optreedt
• In beginsel zal OH algemeen belang moeten behartigen
• Casussen waar wel onderscheid kan worden toegepast, kan verklaard worden door
de wetgeving die de zaak regelt
Maar: sluit toepasselijkheid van publiek recht niet uit:
• Cfr. Gelijkheids- en transparantiebeginsel
• Cfr. Leerstuk van het openbaar domein
• Cfr. Specifieke wettelijke regelingen
• Cfr. ABBB (hoorplicht bij ontslag contractueel overheidspersoneel)
Quid impact NBW – boek 1 algemene bepalingen?
Art. 1.1. Bronnen
Onverminderd de bijzondere wetten, de gewoonte en de algemene
rechtsbeginselen regelt dit Wetboek het burgerlijk recht en ruimer het
privaatrecht. Het is van algemene toepassing onder voorbehoud van de
regels die eigen zijn aan de uitoefening van het openbaar gezag
Wettelijke geregelde overeenkomsten
- Overheidsopdrachten
- Concessies van werken / diensten
- Specifieke bepalingen voor (bepaalde) overheden
Vervreemding van overheidsgoederen
Zie bv. Art. 293 DLB “onroerende goederen van de gemeente en van de
autonome gemeentebedrijven worden altijd vervreemd volgens de
principes van mededinging en transparantie, behalve als er een
motivering wordt gegeven voor een afwijking daarvan.”
Contracteren met de overheid – David D’Hooghe
Toepasselijkheid van het burgerlijke recht op al de overeenkomsten met de
overheid?
1. Grondslag
Grondwettelijke basis? Ja:
Art. 5.40: elke persoon (eenieder) kan contracten aangaan indien hij
daartoe door de wet niet onbekwaam is verklaard BW (art. 1123 oud BW):
Dus ook de overheid kan contracten aangaan
+ art. 1.3, lid 2 NBW Rechtshandeling
Tenzij de wet anders beschikt, heeft iedere natuurlijke of
rechtspersoon rechtsbekwaamheid en handelingsbekwaamheid
2. Toepasselijk recht
Is het BW dan niet gewoon van toepassing op de contracten die de OH
sluit
Principiële toepasselijkheid van het burgerlijk recht
- Privaat <-> publiek contractenrecht
- Beginsel: privaat contracten recht. Geen parallel publiek contractenrecht
Traditioneel onderscheid:
- Contrats administratifs: overheid als “puissance publique“
• Overheid als behoedster van algemeen belang (> particulier
belang): de Staat als openbare macht (bezwaar!!)
• Gelijkheid van contractanten niet van toepassing
• Algemene beginselen van publiekrecht (veranderlijkheid /
continuïteit ) prevaleren: Valt niet onder het gemeen recht, wel onder de
algemene beginselen van publiekrecht
• Eenzijdige wijzigbaarheid en beëindigbaarheid: OH moet eenzijdig
kunnen ingrijpen in een OVK, ook al is het niet voorzien in het contract
• Geen enac
- Contrats de l’administration: overheid als privépersoon
• zonder de prerogatieven van OH, beheerder van zijn vermogen
• Gemeen contractenrecht (Burgerlijk recht)
• Bestuur en medecontractant op gelijke voet
• Huur, pacht, verkoop, …
, Verwerping onderscheid
Het onderscheid berust op een onderscheid tussen de Staat als privé-persoon en de Staat als
openbare macht
- Cfr. arrest Flandria (overheidsaansprakelijkheid – 1920)
In beginsel moet het burgerlijk recht dus ook toepassing vinden op de door de overheid
afgesloten overeenkomsten (belet niet dat de beginselen / regels van Europese of publiek
recht wel degelijk een impact kunnen hebben)
Niet werkbaar
- Wnr weet je wanneer OH als publiek of als privépersoon optreedt
• In beginsel zal OH algemeen belang moeten behartigen
• Casussen waar wel onderscheid kan worden toegepast, kan verklaard worden door
de wetgeving die de zaak regelt
Maar: sluit toepasselijkheid van publiek recht niet uit:
• Cfr. Gelijkheids- en transparantiebeginsel
• Cfr. Leerstuk van het openbaar domein
• Cfr. Specifieke wettelijke regelingen
• Cfr. ABBB (hoorplicht bij ontslag contractueel overheidspersoneel)
Quid impact NBW – boek 1 algemene bepalingen?
Art. 1.1. Bronnen
Onverminderd de bijzondere wetten, de gewoonte en de algemene
rechtsbeginselen regelt dit Wetboek het burgerlijk recht en ruimer het
privaatrecht. Het is van algemene toepassing onder voorbehoud van de
regels die eigen zijn aan de uitoefening van het openbaar gezag
Wettelijke geregelde overeenkomsten
- Overheidsopdrachten
- Concessies van werken / diensten
- Specifieke bepalingen voor (bepaalde) overheden
Vervreemding van overheidsgoederen
Zie bv. Art. 293 DLB “onroerende goederen van de gemeente en van de
autonome gemeentebedrijven worden altijd vervreemd volgens de
principes van mededinging en transparantie, behalve als er een
motivering wordt gegeven voor een afwijking daarvan.”
