Economie
Inleiding
1. Hoe gaat het de Westerse economie? Hoe gaat het met onze bedrijven (private
sectoren)?
Het gaat redelijk goed met de economie : er is weinig werkloosheid, veel vacatures, goed
economisch herstel na corona en energiecrisis, recordwinsten voor grote bedrijven,
(zeer) hoge beurskoersen, …
Maar : de overheden hebben te weinig geld
- We zoeken altijd naar geld : begrotingsmaatregelen (we zullen meer belastingen
moeten betalen)
- De budgettaire situatie van de overheid baart (grote) zorgen maar dit is voor
België geen nieuwe situatie
Economie : het systeem van productie en consumptie
- Als de bedrijven het goed doen, dan gaat het goed met de economie (ze maken
veel winst)
- Als de bedrijven failliet gaan (en veel werknemers moeten ontslaan), dan gaat het
niet goed met de economie
De beursgenoteerde bedrijven
- Als ze veel winsten maken, stijgen de beurskoersen
- Waarom zijn sommige bedrijven op de beurs genoteerd en andere niet?
→ Als je een bedrijf wil oprichten dat miljoenen nodig heeft, dan moet u naar de
beurs gaan
→ Je gaat naar een bankier die u bedrijf naar de beurs brengt. Er worden
aandelen aangeboden op de markt. Geïnteresseerde investeerders kunnen die
aandelen kopen en geven dus kapitaal aan u.
- Beursgenoteerde bedrijven : bedrijven die zich verkocht hebben aan de financiële
markt (= grote, wereldwijde bedrijven)
- Het al dan niet aankopen van een aandeel heeft te maken met de
winstverwachtingen
→ De aandelen worden meer waard en de bedrijven keren meestal een dividend
uit
S&P 500 2016 – 2025 ; koersevolutie korf van 500
belangrijkste beursgenoteerde ondernemingen van de
VS. : de Amerikaanse bedrijven maken veel winst en
er wordt verwacht dat dit zal blijven toenemen
Dipje april 2020 : corona
Dipje 2025 : Trump
1
, Economie
Opmerking : Trump heeft doelbewust dingen gedaan waardoor de beurskoersen dalen
In Europa is er een vergelijkbaar beeld maar we
kunnen niet mee met de Amerikanen want we hebben
geen Big Tech. Alle grote technologie bedrijven zijn
Amerikaans
De Duitse economie is vermenigvuldigd met 8
Dus : als het goed gaat op de beurs, gaat het goed met de economie
Dus : Vertrekkende van de belangrijkste bedrijven die de meeste mensen tewerkstellen
kunnen we concluderen dat het zeer goed gaat met de economie. Ze maken winsten als
nooit tevoren en dat zal blijven toenemen.
2. The profit paradox – Jan Eeckhout
- Als we zien dat de bedrijven veel winst maken dan zeggen we te snel dat het zeer
goed gaat met de economie
- Volgens hem gaat het niet goed met de economie
Winstmarge : het deel van elke euro / dollar dat binnenkomt dat pure winst is voor het
bedrijf
Winst maken kan 2 dingen betekenen
- Veel mensen en veel verkopen met een lage winstmarge : voordelig voor de
consument want je betaald weinig
- Een laag aanbod met een hoog winstmarge : als consument betaal je veel
Bv. Als Apple een telefoon goedkoper zou verkopen, dan kunnen ze de productie
verveelvoudigen. Dit doen ze niet want als je macht hebt, dan ga je de productie
beperken wat hoge prijzen en een hoge winstmarge garandeert.
In competitieve markten waar vergelijkbare producten worden verkocht heb je lage
winstmarges : Bv. Een broodjeszaak moet de prijzen laag houden want anders hebben
ze geen klanten
2
, Economie
De evolutie van de gemiddelde winstmarge : het stijgt
overal in de wereld
Markup : prijs – marginale kost (variable kost per
geproduceerde eenheid)
P50 winstmarge : het mediaanbedrijf → De winstmarge
is stabiel gebleven
Het winstmarge van de bedrijven die het meest
winstgevend zijn, is het meest gestegen : de bedrijven
die vroeger al machtig waren en de economie konden
controleren, zijn vandaag nog machtiger
Dus : de grote succesbedrijven trekken de index omhoog
Bedrijven maken meer winst dan ooit tevoren
Rendabiliteit van de mediaanbedrijven bleef vlak, vooral dominante topbedrijven
hebben hun winst spectaculair verhoogd
- Ze produceren bewust zo weinig mogelijk : Als de grote bedrijven zo weinig
mogelijk mensen zoeken in de arbeidsmarkt, zullen de lonen laag blijven
- Focus op de maximale winst en niet op de maximale tewerkstelling, wat niet goed
is voor de algemene dynamiek
Minder tewerkstelling → Relatief lage lonen, weinig jobverloop en minder kansen voor
jongeren en vooral laaggeschoolden
Enorme toename van ongelijkheid : arbeider (Laag loon, minder jobs, betaalt hoge
prijzen, heeft geen aandelen) Vs. Kenniswerker (hoog loon, meer jobmogelijkheden,
hoge prijzen, veel aandelen)
Vanwaar komt de macht?
- Innovatie, maar vooral door het afschermen van hun markten via
schaalvoordelen, netwerkvoordelen, patentposities, …
- Big Tech, Big Pharma, Big Finance, …
- Topbedrijven werden zeer rendabel door concurrentie te elimineren
→ Bv. Via killer acquisitions : ze kopen beloftevolle jonge bedrijven
- Gebrek aan concurrentie laat hoge prijzen toe
→ Bv. Adverteren op Facebook is zeer duur, coronavaccin van Pfizer was zeer
duur, …
3
, Economie
Wie wordt er beter van de hoge winsten van de grote bedrijven? : de rijke mensen die de
aandelen hebben gekocht
Conclusie : hoge beurskoersen is geen teken van een gezonde economie maar een
teken ven macht in de economie
- De macht wordt gebruikt om een kleine groep in de maatschappij zeer rijk te laten
worden
- Er moet werk gemaakt worden van een concurrentiebeleid
- Big Tech haalt alles uit de data die wij allemaal collectief aanleveren : als we deze
macht willen doorbreken, moet de data die zij gebruiken publiek worden gemaakt
3. De evolutie van rijkdom
De evolutie van de economische welvaart
Opmerking : tussen de jaren 1000 – 1500 is een ruwe schatting, vanaf 1860 is het
betrouwbaar
O.b.v. het brute binnenlands product (BBP) : totaal van goederen en diensten die
geproduceerd worden (economisch inkomen)
Hockeycurve
- Het bleef een lange tijd stabiel
- Na 1800 begonnen de economische inkomens te stijgen en vanaf 1870 steeg het
verticaal
- Dus : Europa (het rijke westen) is rijk geworden na 1830 – 1840
Maar : China is na 1800 niet rijker geworden en werd tot 1970 bij de armste landen ter
wereld gerekend (o.a. hongersnood)
4
Inleiding
1. Hoe gaat het de Westerse economie? Hoe gaat het met onze bedrijven (private
sectoren)?
Het gaat redelijk goed met de economie : er is weinig werkloosheid, veel vacatures, goed
economisch herstel na corona en energiecrisis, recordwinsten voor grote bedrijven,
(zeer) hoge beurskoersen, …
Maar : de overheden hebben te weinig geld
- We zoeken altijd naar geld : begrotingsmaatregelen (we zullen meer belastingen
moeten betalen)
- De budgettaire situatie van de overheid baart (grote) zorgen maar dit is voor
België geen nieuwe situatie
Economie : het systeem van productie en consumptie
- Als de bedrijven het goed doen, dan gaat het goed met de economie (ze maken
veel winst)
- Als de bedrijven failliet gaan (en veel werknemers moeten ontslaan), dan gaat het
niet goed met de economie
De beursgenoteerde bedrijven
- Als ze veel winsten maken, stijgen de beurskoersen
- Waarom zijn sommige bedrijven op de beurs genoteerd en andere niet?
→ Als je een bedrijf wil oprichten dat miljoenen nodig heeft, dan moet u naar de
beurs gaan
→ Je gaat naar een bankier die u bedrijf naar de beurs brengt. Er worden
aandelen aangeboden op de markt. Geïnteresseerde investeerders kunnen die
aandelen kopen en geven dus kapitaal aan u.
- Beursgenoteerde bedrijven : bedrijven die zich verkocht hebben aan de financiële
markt (= grote, wereldwijde bedrijven)
- Het al dan niet aankopen van een aandeel heeft te maken met de
winstverwachtingen
→ De aandelen worden meer waard en de bedrijven keren meestal een dividend
uit
S&P 500 2016 – 2025 ; koersevolutie korf van 500
belangrijkste beursgenoteerde ondernemingen van de
VS. : de Amerikaanse bedrijven maken veel winst en
er wordt verwacht dat dit zal blijven toenemen
Dipje april 2020 : corona
Dipje 2025 : Trump
1
, Economie
Opmerking : Trump heeft doelbewust dingen gedaan waardoor de beurskoersen dalen
In Europa is er een vergelijkbaar beeld maar we
kunnen niet mee met de Amerikanen want we hebben
geen Big Tech. Alle grote technologie bedrijven zijn
Amerikaans
De Duitse economie is vermenigvuldigd met 8
Dus : als het goed gaat op de beurs, gaat het goed met de economie
Dus : Vertrekkende van de belangrijkste bedrijven die de meeste mensen tewerkstellen
kunnen we concluderen dat het zeer goed gaat met de economie. Ze maken winsten als
nooit tevoren en dat zal blijven toenemen.
2. The profit paradox – Jan Eeckhout
- Als we zien dat de bedrijven veel winst maken dan zeggen we te snel dat het zeer
goed gaat met de economie
- Volgens hem gaat het niet goed met de economie
Winstmarge : het deel van elke euro / dollar dat binnenkomt dat pure winst is voor het
bedrijf
Winst maken kan 2 dingen betekenen
- Veel mensen en veel verkopen met een lage winstmarge : voordelig voor de
consument want je betaald weinig
- Een laag aanbod met een hoog winstmarge : als consument betaal je veel
Bv. Als Apple een telefoon goedkoper zou verkopen, dan kunnen ze de productie
verveelvoudigen. Dit doen ze niet want als je macht hebt, dan ga je de productie
beperken wat hoge prijzen en een hoge winstmarge garandeert.
In competitieve markten waar vergelijkbare producten worden verkocht heb je lage
winstmarges : Bv. Een broodjeszaak moet de prijzen laag houden want anders hebben
ze geen klanten
2
, Economie
De evolutie van de gemiddelde winstmarge : het stijgt
overal in de wereld
Markup : prijs – marginale kost (variable kost per
geproduceerde eenheid)
P50 winstmarge : het mediaanbedrijf → De winstmarge
is stabiel gebleven
Het winstmarge van de bedrijven die het meest
winstgevend zijn, is het meest gestegen : de bedrijven
die vroeger al machtig waren en de economie konden
controleren, zijn vandaag nog machtiger
Dus : de grote succesbedrijven trekken de index omhoog
Bedrijven maken meer winst dan ooit tevoren
Rendabiliteit van de mediaanbedrijven bleef vlak, vooral dominante topbedrijven
hebben hun winst spectaculair verhoogd
- Ze produceren bewust zo weinig mogelijk : Als de grote bedrijven zo weinig
mogelijk mensen zoeken in de arbeidsmarkt, zullen de lonen laag blijven
- Focus op de maximale winst en niet op de maximale tewerkstelling, wat niet goed
is voor de algemene dynamiek
Minder tewerkstelling → Relatief lage lonen, weinig jobverloop en minder kansen voor
jongeren en vooral laaggeschoolden
Enorme toename van ongelijkheid : arbeider (Laag loon, minder jobs, betaalt hoge
prijzen, heeft geen aandelen) Vs. Kenniswerker (hoog loon, meer jobmogelijkheden,
hoge prijzen, veel aandelen)
Vanwaar komt de macht?
- Innovatie, maar vooral door het afschermen van hun markten via
schaalvoordelen, netwerkvoordelen, patentposities, …
- Big Tech, Big Pharma, Big Finance, …
- Topbedrijven werden zeer rendabel door concurrentie te elimineren
→ Bv. Via killer acquisitions : ze kopen beloftevolle jonge bedrijven
- Gebrek aan concurrentie laat hoge prijzen toe
→ Bv. Adverteren op Facebook is zeer duur, coronavaccin van Pfizer was zeer
duur, …
3
, Economie
Wie wordt er beter van de hoge winsten van de grote bedrijven? : de rijke mensen die de
aandelen hebben gekocht
Conclusie : hoge beurskoersen is geen teken van een gezonde economie maar een
teken ven macht in de economie
- De macht wordt gebruikt om een kleine groep in de maatschappij zeer rijk te laten
worden
- Er moet werk gemaakt worden van een concurrentiebeleid
- Big Tech haalt alles uit de data die wij allemaal collectief aanleveren : als we deze
macht willen doorbreken, moet de data die zij gebruiken publiek worden gemaakt
3. De evolutie van rijkdom
De evolutie van de economische welvaart
Opmerking : tussen de jaren 1000 – 1500 is een ruwe schatting, vanaf 1860 is het
betrouwbaar
O.b.v. het brute binnenlands product (BBP) : totaal van goederen en diensten die
geproduceerd worden (economisch inkomen)
Hockeycurve
- Het bleef een lange tijd stabiel
- Na 1800 begonnen de economische inkomens te stijgen en vanaf 1870 steeg het
verticaal
- Dus : Europa (het rijke westen) is rijk geworden na 1830 – 1840
Maar : China is na 1800 niet rijker geworden en werd tot 1970 bij de armste landen ter
wereld gerekend (o.a. hongersnood)
4
